«Байқоңыр» ғарыш айлағының экологияға әсері.

Сабақтың тақырыбы

«Байқоңыр» ғарыш айлағының экологияға әсері.

Күні

11.12.18

Сыныбы

8 «ә»

Машықкер

Жандавлетова Ару Сансызбайқызы

Осы сабақта қол жеткізетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

8.2.3.1.Мақала, презентация құрылымы мен ресімделуі арқылы жанрлық ерекшеліктерін ажырату.

Күтілетін нәтижелер

Ақпараттарды салыстырады, сөз тіркесінің байланысу түрлері,қабысуды ажыратып,қолданады

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

Пәнаралық байланыс

География

Қажетті құрал – жабдықтар

Интеративті тақта, тақырыпқа қатысты слайдтар, көрнекіліктер.

Оқу әдістері

Әңгімелеу, түсіндіру, сұрақ – жауап, «Белгісіз қатар»«Жұмыс үстелі» «Үздік эссе»

«Ой жинақта», Жетістік баспалдағы»

Дереккөздері

8-сынып «қазақ тілі» Мектеп баспасы,әдістемелік құрал, дидактикалық материалдар.

Сабақ барысындағы мұғалім мен оқушының іс- әрекеті:

Тапсырма

Мұғалімнің іс – әрекеті

Оқушының іс – әрекеті

Оқушыларға психиологиялық ахуал туғызу

2

мин.

Оқушылармен амандасып,сыныпты түгендейді.

Суреттер арқылы 3 топқа бөлінеді.

Мұғаліммен амандасады.

Сабаққа зейіндерін аударады.

Суреттер арқылы 3 топқа бөлінеді.

1-топ. Ғарыш кемесі

2-топ. .Байқоңыр айлағы

3-топ. Зымыран

Өткен сабақты тексеру

5 мин.

«Белгісіз қатар» әдісі арқылы үй тапсырмасы тексеріледі.

«Зымыран» әдісі арқылы сұрақтар қойылады.

1.«Техникада шексіз мүмкіндіктермен қатар,шексіз қауіп-қатердің де бар екендігі күдік туғызбайды» дегенді қалай түсңінесіңдер?

2.«Байқоңыр ғарыш айлағынан неше зымыран ұшырылды?

3.Осы уақытқа дейін «Байқоңырдан»неше адам ұшты?

4.Ғарыш айлағына неліктен Байқоңыр қаласын таңдап алған?

«Байқоңыр» ғарыш айлағының экологияға әсері.

«Зымыран» әдісі арқылы сұрақтарға жауап береді.

1.Техника дамыған сайын адамдарға тигізер кері әсерлері көбеюде.

2. «Байқоңыр ғарыш айлағынан 5 мыңға жуық зымыран ұшырылды

3.Осы уақытқа дейін «Байқоңырдан» 150 адам ұшты.

4. Біріншіден мұнда жылына не бары 3-4 рет қана жаңбыр жауады.Ал ғарышқа ұшыру тек осындай метеорогиялық жағдайды ғана қажет етеді. Сондай – ақ мұнгдағы Жердің тартылыс заңы және экваторға жақындығы есепке алынған

І.Қызығушылықты ояту

3 мин.

ІІ. Мағынаны тану

25 мин.

«Тілдік бағдар» Сөздердің байланысу түрі қабысу

1-тапсырма.Мәтінмен жұмыс.

Ғарыштық аппараттарды ұшыратын ғарышайлақтың бірі – «Байқоныр».

«Байқоңыр» ғарышайлағы Қазақстан Республикасының оңтүстік – батыс бөлігінде,Қызылорда облысының аумағында орналасқан.Жалпы көлемі 6,7 мың км жерді алып жатыр.

Аймақтың релефі тұзды топырықты,жылжымалы құмды төмпешіктерден тұрады.Өсімдік түрлері көп,бирақ сирек орналасқан.Негізінен,эфермелерден тұрады. Бір жылдың үш жүз күнінде жел соғып,оның 17-38 күнінде шаңды боран тұрады.

Қуатты ғарыш ұшу аппараттары ұшырылатын «Байқоңыр» ғарыш айлағына жақын орналасқан аймақтарда ауа райы күрт бұзылып 3-5 тәулікке дейін боранды құм суырып, жел болып, температураның төмендеу процесі жиі байқалатыны белгілі.

Бұл прецестің суы тартылып, табаны кеуіп, тұзға айналған Арал аймағы үшін қаншалықты кері әсері барын айтпасқа болмайды.

«Байқоңыр» ғарышайлағы орналасқан аймақтың басты экологиялық мәселесі- Арал теңізі деңгейінің төмендеуі және жердің тұзданып,құрғақшылыққа айналу процесі.Сондықтан ғарышайлақтың жұмысы қоршаған ортағы қосымша кері әсерін тигізуде.

2-тапсырма. «Жұмыс үстелі» Топтық жұмыс.

1-топ.Мәтіннен тірек сөздерді және мәтін мазмұның ашатын сөйлемді табыңдар.

2-топ.Мәтіннен бірыңғай мүшелерді теріп жазыңдар және олардың қай сөз табынан екенін анықтаңдар.

3-топ.Қиыса,матаса,қабыса байланысқан сөз тіркестерін тауып,кестеге орналастырыңдар.

3-тапсырма. «Байқоңыр ғарышайлағының экологияға әсері» тақырыбында эссе жазу.

Қабысудың өзіндік белгілерімен танысады.Мысал келтіріп,дәлелдейді.

1-тапсырма.Мәтінмен жұмыс.

Мәтінді оқиды,негізгі ойды анықтайды.

2-тапсырма.Топтық жұмыс орындайды.

1.«Байқоңыр» ғарыш айлағына жақын орналасқан аймақтарда ауа райы күрт бұзылып 3-5 тәулікке дейін боранды құм суырып, жел болып, температураның төмендеу процесі жиі байқалатыны белгілі.

2.Аймақтың релефі тұзды топырықты,жылжымалы құмды төмпешіктерден тұрады

3.Ғарыштық аппарат,батыс бөлігінде, Жалпы көлемі,құмды төмпешіктер, өсімдік түрлері, шаңды боран, боранды құм, тұзға айналған, кері әсері, экологиялық мәселесі.

Аймақтың релефі, температураның төмендеу процесі.

3-тапсырма. «Байқоңыр ғарышайлағының экологияға әсері» тақырыбында эссе жазады,үздік эссе анықталады.

Қорытынды

2 мин.

4-тапсырма.Қиыса,қабыса және матаса байланысқан сөз тіркестерін тауып, кестеге орналастырындар.

4-тапсырма.Қиыса,қабыса және матаса байланысқан сөз тіркестерін тауып, кестеге орналастырады.

Қиысу: Мен сөйлеймін. Біз жаздық. Айжан күлді. Дәрігерлер келіпті. Ол сөйледі.

Матасу:Сенің кітабың. Менің Отаным. Асанның ағасы. Атамның ауылы. Теңіздің жағасы.

Қабысу: Үлкен терезе. Жиырма бес бала. Бұл үй. Жетінші сынып. Орындалған армен.

ІV. Үйге тапсырма

1 мин.

3-тапсырма.Берілген сөйлемдерден қабыса байланысқан сөз тіркестерін табыңдар.

Үй тапсырмасын күнделіктеріне жазып алады.

V. Ойтаразы

2 мин.

«Жетістік баспалдағы» әдісі бойынша оқушылар сабақтан түсінгендерін жазады.

Тапсырма соңында барлық пікірлер оқылып, сабаққа қорытынды жасалады.