Жетісу облысы, Көксу ауданы бойынша білім бөлімі»

ММ «Жұлдыз» бөбекжай-балабақшасы КМҚК,

Тәрбиешісі Токсабанова Гулмира Чайказановна

БАЛАБАҚШАДАҒЫ ACTIVITY-MODEL ЖҮЙЕСІ

Балабақша - баланың тұлғалық қасиеттері мен физикалық саулығының іргетасы қаланатын ең алғашқы әлеуметтік орта. Бүгінгі таңда мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту саласындағы мемлекеттік саясаттың басым бағыты саланы басқаруға ғылыми тәсілдер мен инновацияларды кеңінен енгізу болып табылады. Бұл бағытта 3–5 жастағы балалардың белсенді қимыл-қозғалыс дағдыларын дамыту ерекше маңызға ие. «ACTIVITY-model» жүйесінің негізгі ерекшелігі-физикалық жаттығуларды интеллектуалды жүктемелермен және нейрогимнастикамен ұштастыру. Дәстүрлі дене шынықтыру сабақтарынан айырмашылығы, бұл модельде баланың қозғалыс еркіндігі мен ойын әрекеті бірінші орынға қойылады. Мұндағы жаттығулар кешені баланың ірі және ұсақ моторикасын дамытуға, тепе-теңдікті сақтауға және кеңістікті бағдарлауға бағытталған.

Жүйенің практикалық маңызы апробация нәтижелерімен дәлелденді. Бір жылдық тәжірибе көрсеткендей, балалардың дене мәдениеті мен танымдық деңгейі 25%-дан 72%-ға дейін өсті. Бұл көрсеткіш қозғалыс пен ойлаудың тығыз байланысын айқындайды. Нейрогимнастикалық элементтер баланың ми белсенділігін арттырып, зейінін шоғырландыруға және есте сақтау қабілетін жақсартуға оң ықпал етеді. Бұл модель әлеуметтік-эмоционалдық саланы да қамтиды.

Сюжеттік-рөлдік ойындар арқылы балалар топта жұмыс істеуді, ережеге бағынуды және өзара қарым-қатынас орнатуды үйренеді.

Ата-аналардың пікірінше, жүйенің енгізілуі балалардың ұйқы режимін реттеп, тәбетін жақсартқан және балабақшаға деген құлшынысын арттырған. Балабақшадағы дене шынықтыру тек физикалық жаттығу емес, ол баланың әлеуметтік, дербес және рухани қасиеттерін қалыптастыруға ықпал етеді.

Дене тәрбиесі арқылы бала:

Жауапкершілікті үйренеді: Өз денсаулығына ұқыпты қарау, тазалық сақтау дағдылары бекиді.

Мақсатқа ұмтылады: Жаттығуларды орындау барысында нақты қозғалыстар жасап, алға қойылған мақсатқа жетуге (мысалы, кедергілерден өту) дағдыланады. Ақыл-ой қабілетін арттырады: Физикалық белсенділік пен интеллектуалдық жүктеменің (нейрогимнастика) ұштасуы баланың ойлау жылдамдығын арттырады.

Қазіргі мектепке дейінгі тәрбие жүйесі жетекші әлемдік тәжірибелерге сүйенеді. Инновациялық «ACTIVITY-model» сияқты жүйелер баланың қозғалыс белсенділігін арттырып қана қоймай, оны еңбек операцияларына қажетті ептілікке, төзімділікке және жинақылыққа баулиды. Дене тәрбиесі адамның ақыл-ой еңбегінің қарқынын арттыруға ықпал ететін негізгі фактор. Балабақша қабырғасынан бастап салауатты өмір салтын қалыптастыру, баланың қимыл-қозғалыс мәдениетін ғылыми негізде дамыту - заман талабы.

Балабақшадағы дене тәрбиесі - бұл болашақ сау ұлттың кепілі. Ол баланы барынша нақты әрекет етуге, күш-жігерін дұрыс жұмсауға және қоршаған ортамен үйлесімді қарым-қатынас орнатуға үйретеді. «ACTIVITY-model» жүйесі заманауи мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту жүйесі үшін ғылыми негізделген, инновациялық және практикалық қолданысқа икемді әдістеме болып табылады. Оның басты құндылығы баланың физикалық белсенділігін тек дене шынықтыру деңгейінде қалдырмай, оны нейропсихологиялық дамумен және эмоционалдық тұрақтылықпен ұштастыруында.

Баланың ерте жастан қозғалысқа деген сүйіспеншілігін ояту және «ACTIVITY-model» арқылы қимыл-қозғалыс сауаттылығын қалыптастыру болашақта жан-жақты дамыған, бәсекеге қабілетті және салауатты ұрпақ қалыптастырудың негізі. Бұл жүйе баланың өзіне деген сенімділігін арттырып, ерік-жігерін шыңдайды және қоршаған ортамен үйлесімді қарым-қатынас орнатуға дағдыландырады.

Пайдаланған әдебиеттер тізімі:

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. - Астана, Ақорда.

2. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты (МЖБС). - ҚР Оқу-ағарту министрлігінің бұйрығымен бекітілген (соңғы өзгерістерімен).

3. «Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың үлгілік оқу жоспарлары». - Астана.

4. Кеңесбаева С. С. Мектепке дейінгі мекемелердегі дене тәрбиесінің әдістемесі. - Алматы, 2018.

5. Әбенбаев С. Ш. Тәрбие теориясы мен әдістемесі. - Алматы: Дарын, 2020.