«Балабақшадағы әжелер мектебі» жобасын қолданудың тиімділігі

Әжелер мектебі — ұлттық тәрбиенің бастауы

Әжелер мектебі — ұлттық тәрбие ұясы,
Аналар мектебі – мейірім мен даналық мектебі

Балабақша — тек баланың білім алатын орны ғана емес, ол — ұлттың дәстүрі мен тәрбиесі сабақтасатын, ұрпақтар сабақтастығы нығая түсетін қасиетті орта. Осы бағытта біздің балабақшада жүзеге асып келе жатқан екі маңызды жоба бар: «Әжелер мектебі» және «Аналар мектебі». Бұл жобалар балабақшаның шаңырақтың рухани тірегіне айналып, тәрбиенің жаңа тынысын ашады
    Әжелер мектебі – балабақша өміріндегі ерекше орны бар бастама. Қазақта «Әже – асыл қазына» дейді. Расында да, әженің тәрбиесі, оның өнегелі сөзі мен бай тәжірибесі – баланың рухани қалыптасуына үлкен әсер етеді. Біздің балабақшаға арнайы шақырылған әжелер балаларға ертегі айтып, бесік жырын айтып, ұлттық қолөнерді көрсетіп, салт-дәстүрдің мәнін түсіндіреді. Әже барлық балаға өз немересіндей қамқорлық танытып, жылы алақанымен мейірім сыйлайды.

Балалар үшін бұл – үлкен тәрбие мектебі. Олар әжелердің әңгімесін тыңдай отырып, ұлылықтың, мейірімнің, төзімнің не екенін түсінеді. Тіпті, әжелердің көзіндегі жылулықтың өзі – тәрбиенің ең асыл бөлігі. Біз үшін бұл жобаның ең басты жетістігі – бүлдіршіндердің ұлттық болмыспен ерте танысуы.

Ал Аналар мектебі – отбасы мен балабақшаның ынтымақтастығын күшейтетін маңызды алаң. Бұл – аналардың бір-бірімен тәжірибе алмасатын, бала тәрбиесінде кездесетін сұрақтарды бірге талқылайтын, кәсіби мамандардан бағыт алатын кеңістік. Аналарға арналған тренингтер, сұхбат сағаттары, оқу іс-әрекеті– барлығы ананың рөлін нығайтып, оның баламен қарым-қатынасын жаңа деңгейге көтеруге бағытталған.

Ананың алақаны – бала үшін ең жылы мекен. Біз осы алақанның мейірімін көбейтіп, аналардың сенімін арттыруды басты мақсат етіп отырмыз. Аналар мектебі арқылы көптеген ата-ана өз баласының жан дүниесін тереңірек түсінуге мүмкіндік алды.

Бұл екі жоба – бір-бірін толықтыратын біртұтас тәрбие жүйесі. Әженің даналығы мен ананың мейірімі тоғысқанда ғана бала толыққанды тәрбие алады.

Тәрбиешілер, ата-аналар, әжелер – бәрі бір үйдің адамындай бірге еңбек етіп, баланың болашағына үлес қосуда.

Біз алдағы уақытта да осы жобаларды кеңейтіп, мазмұнын байыта береміз. Себебі тәрбиенің негізі – ұрпаққа қалдырылатын аманат. Ал бұл аманатты атқаруда әже де, ана да, балабақша да – бір бағытта, бір мақсатта әрекет етеді.

Әжелер мектебі – жүректің жылуы болса,
Аналар мектебі – мейірімнің мекені.
Біз үшін бұл екеуі – жас ұрпақ тәрбиесінің алтын діңгегі.

«Балабақшадағы әжелер мектебі» жобасының тиімділігін бағалау үшін көп деңгейлі тәсіл қолдану қажет. Төменде негізгі тиімділік көрсеткіштері мен оларды өлшеу жолдары ұсынылған.

Негізгі тиімділік бағыттары

1. Балалардың дамуындағы өзгерістер

   • тілдік дағдылардың жетілуі (сөздік қор, сөйлеу мәнері);

   • әлеуметтік бейімделу (қарым‑қатынас, топта жұмыс істеу);

   • эмоционалдық тұрақтылық (қорқыныштан арылу, сенімділік);

   • дүниетанымның кеңеюі (мәдени дәстүрлерді білу).

2. Әжелердің қатысуының нәтижелілігі

   • белсенділік деңгейі (іс‑шараларға қатысу жиілігі);

   • педагогикалық дағдыларды меңгеруі;

   • өзара қолдау жүйесінің қалыптасуы.

3. Ата‑аналардың пікірі

   • жобаға қанағаттану дәрежесі;

   • баланың үйдегі өзгерістерін байқау;

   • ынтымақтастыққа дайындық.

4. Мекеменің жұмысындағы жақсартулар

   • ата‑анамен жұмыс формаларының алуан түрлілігі;

   • қауымдастық ресурстарын пайдалану тиімділігі;

   • имиджінің көтерілуі.

Өлшеу әдістері

• Сауалнамалар (әжелер, ата‑аналар, тәрбиешілер үшін жеке нұсқалар).

• Бақылау парақтары (балалардың күнделікті мінез‑құлқындағы өзгерістерді тіркеу).

• Фокус‑топ пікірлері (әжелер мен ата‑аналармен тереңдетілген сұхбаттар).

• Портфолио талдауы (балалардың шығармашылық жұмыстары, жетістіктері).

• Статистикалық деректер (қатысушылар саны, іс‑шаралар жиілігі).

Сандық көрсеткіштер (мысал)

• Әжелердің қатысуы: ≥70% (жобаға тартылған отбасылардың).

• Ата‑аналардың қанағаттануы: ≥85% («қанағаттанарлық» және «толық қанағаттанарлық» деңгейде).

• Балалардың сөздік қорының өсуі: +20% (6 айда).

• Іс‑шараларға қатысу: ≥4 рет/тоқсан.

Сапалық нәтижелер

• «Әже‑бала» арасындағы эмоционалдық байланыстың күшеюі.

• Халықтық дәстүрлердің ұрпақтан‑ұрпаққа берілуі.

• Ата‑аналардың балабақшамен ынтымақтастығының жақсаруы.

• Әжелердің өзін‑өзі жүзеге асыруы және әлеуметтік белсенділігінің артуы.

Тиімділікті арттыру жолдары

1. Әжелерге тұрақты оқыту (педагогтерден мастер‑класстар).

2. Ата‑аналарды алдын ала ақпараттандыру (жоба мақсаттары, күтілетін нәтижелер).

3. Кері байланыс циклін үнемі жүргізу (айлық пікір алмасу).

4. Жоба нәтижелерін ашық түрде жариялау (ата‑аналар жиналысы, сайт, стенд).

Қорытынды

Жобаның тиімділігі үш тараптың (бала, әже, ата‑ана) белсенді қатысуына және жүйелі бақылауға тәуелді. Нәтижелерді сандық және сапалық тұрғыдан кешенді талдау арқылы жобаны одан әрі дамытуға болады.