Бастауыш сынып оқушыларына дене шынықтыру сабағының маңыздылығы

Кыстаубаев Данияр Жумангелдиевич

«№1 Арнайы кешен

«Балабақша –мектеп –интернат»

Дене шынықтыру пәні мұғалімі

Түркістан қаласы

Түйіндеме

Мақалада бастауыш сынып оқушыларының дене шынықтыру сабақтары арқылы денсаулығын нығайту, қозғалыс белсенділігін арттыру және тұлғалық қасиеттерін дамыту мәселелері қарастырылған. Дене шынықтыру сабақтарының бала ағзасының физиологиялық, психологиялық және әлеуметтік дамуына әсері ғылыми және педагогикалық тұрғыдан талданады.

Түйінді сөздер: дене шынықтыру, бастауыш сынып, қозғалыс белсенділігі, салауатты өмір салты, тәрбие.

Аннотация

В статье рассматриваются вопросы укрепления здоровья учащихся начальной школы посредством занятий физической культурой, повышения двигательной активности и развития личностных качеств. С научно-педагогической точки зрения анализируется влияние занятий физической культурой на физиологическое, психологическое и социальное развитие организма ребёнка.

Ключевые слова: физическое воспитание, начальная школа, двигательная активность, здоровый образ жизни, образование

Annotatsiya

V stat'ye rassmatrivayutsya voprosy ukrepleniya zdorov'ya uchashchikhsya nachal'noy shkoly posredstvom zanyatiy fizicheskoy kul'turoy, povysheniya dvigatel'noy aktivnosti i razvitiya lichnostnykh kachestv. S nauchno-pedagogicheskoy tochki zreniya analiziruyetsya vliyaniye zanyatiy fizicheskoy kul'turoy na fiziologicheskoye, psikhologicheskoye i sotsial'noye razvitiye organizma rebonka.

Klyuchevyye slova: fizicheskoye vospitaniye, nachal'naya shkola, dvigatel'naya aktivnost', zdorovyy obraz zhizni, obrazovaniye.

Кіріспе

Қазіргі білім беру жүйесінің басты міндеттерінің бірі – жас ұрпақтың денсаулығын сақтау және салауатты өмір салтын қалыптастыру. Бұл міндетті жүзеге асыруда дене шынықтыру сабақтарының рөлі ерекше. Әсіресе бастауыш сынып кезеңі – баланың физиологиялық және психологиялық дамуы қарқынды жүретін, қозғалыс белсенділігін қажет ететін маңызды кезең.

Бастауыш мектеп жасында қалыптасқан қимыл-қозғалыс дағдылары, дене мәдениетіне деген қызығушылық пен спортқа бейімделу баланың болашақ өмір салтына тікелей әсер етеді.

Негізгі бөлім

1. Дене шынықтыру сабағының тәрбиелік және дамытушылық рөлі

Бастауыш сыныптардағы дене шынықтыру сабақтары тек қимыл-қозғалыс жаттығуларының жиынтығы ғана емес, сонымен қатар оқушылардың тұлғалық, моральдық және ерік-жігерлік қасиеттерін қалыптастыру құралы болып табылады.

Мұндай сабақтар барысында оқушылар:

• қозғалыс үйлесімділігін дамытады;

• дене мүсіні мен қалыпты өсу процесін қолдайды;

• жауапкершілік пен тәртіпке үйренеді;

• ұжыммен қарым-қатынас жасау және ынтымақтастық дағдыларын меңгереді.

2. Дене шынықтырудың физиологиялық маңызы

Жүйелі түрде өткізілетін жаттығулар баланың қан айналымын, тыныс алуын және зат алмасу процестерін жақсартады. Сонымен қатар, дене жаттығулары жүйке жүйесін тұрақтандырып, эмоционалдық тепе-теңдікті сақтауға мүмкіндік береді.

Ғылыми зерттеулер көрсеткендей, белсенді қозғалысқа қатысатын балалардың оқу үлгерімі мен есте сақтау қабілеті жоғары болады.

3. Сабақтағы ойын технологияларының тиімділігі

Бастауыш мектеп жасындағы балалардың жетекші іс-әрекеті — ойын. Сол себепті дене шынықтыру сабақтарында ойын элементтерін енгізу тиімді педагогикалық әдіс болып табылады.

Қимыл-қозғалыс ойындары балалардың сабаққа деген қызығушылығын арттырып, бәсекелестік рухын, әділдік пен ұйымшылдық қасиеттерін дамытады.

4. Мұғалімнің кәсіби шеберлігі мен рөлі

Дене шынықтыру пәні мұғалімі – оқушылардың салауатты өмір салтына көзқарасын қалыптастырушы тұлға. Мұғалім әр баланың жас және жеке ерекшелігін ескере отырып, оқу жүктемесін дұрыс ұйымдастыруы қажет.

Сонымен қатар, педагогтың оқушыларды ынталандыруы, жағымды эмоциялық орта қалыптастыруы және ата-анамен тығыз байланыс орнатуы – сабақтың нәтижелілігін арттырады.

Қорытынды

Бастауыш сыныптағы дене шынықтыру сабағы – оқушылардың физикалық дамуы мен рухани жетілуінің негізі. Сабақ барысында қалыптасқан қозғалыс дағдылары, еңбекқорлық пен тәртіпке баулу қасиеттері баланың өмір бойғы серігіне айналады.

Сондықтан мектеп тәжірибесінде дене шынықтыру сабақтарының сапасын арттыру, оқу-әдістемелік жаңашылдықтарды енгізу және оқушылардың спорттық белсенділігін қолдау – заманауи білім беру жүйесінің басты бағыты болуы тиіс.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңы. – Астана, 2020.

2. «Дене шынықтыру» пәні бойынша мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты. – Астана, 2023.

3. Қасымова, А. «Бастауыш мектепте дене тәрбиесінің педагогикалық негіздері». – Алматы: Рауан, 2022.

4. Мұратова, Л. «Балалардың дене дамуы мен қимыл белсенділігін жетілдіру жолдары». – Педагогика журналы, №4, 2021