Білім беру ұйымының атауы:

№209 МГ

Бөлім:

Балалар мен үлкендер

Педагогтің аты-жөні

Мукаева Ж.Т.

Пәні:

қазақ әдебиеті

Күні:

20.01.2026 ж

Сынып: 7 Ғ

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

«Батыр Баян» жырының көркемдік ерекшелігі

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

7.1.3.1. Көркем шығармадағы кейіпкерлердің типтерін жасалу тәсілдері тұрғысынан анықтау;

7.2.3.1. Шығармадағы көркемдегіш құралдардың (символ, синекдоха, қайталау түрлері: эпифора, анафора, аллитерация, ассонанс, риторикалық сұрақ) қолданысын талдау

Сабақтың мақсаты

(Негіздеме: Мемлекет басшысы Қ.Тоқаевтың Ұлттық құрылтайдың ІІ,ІІІ, ІV отырыстарында берген тапсырмасы, ҚР Оқу-ағарту министрлігінің №123 бұйрығы)

Көркем шығармадағы кейіпкерлердің типтерін анықтайды.

Көркем шығармадағы кейіпкер бейнесін ашып, үзінділерді жатқа айтады.

Құндылық: Заң және тәртіп

Апта дәйексөзі: «Тәртіп –тәрбие бастауы»

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Ұйымдастыру кезеңі

Амандасу. Сынып оқушыларын түгендеу. Оқушылар назарын сабаққа аудару.

Үй тапсырмасын сұрау

Жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру

Қызығушылықты ояту.

Ойтүрткі

«Борт журналы» кестесінің бірінші бөлігіне

М.Жұмабаевтың өмірі мен шығармашылығы жөнінде білетін ақпараттарыңды жазыңдар

Сыныпты топқа бөлу ЖИ арқылы жасалған слайд

Назары сабаққа аударылады.

Қызығушылығы оянады

«Борт журналы» кестесінің бірінші бөлігіне

М.Жұмабаевтың өмірі мен шығармашылығы жөнінде білетін ақпараттарын жазады.

Талқылау кезінде оқушылардың айтылған пікірлері мен көзқарастары ауызша

мадақтау арқылы бағаланып, сабақтың келесі кезеңінде белсенді қатысуына ынталандыру

7-сыныптың оқулығы

Арман ПВ баспасы

Жаңа білім

Топтық жұмыс

1-тапсырма.

«Джиксо» әдісі арқылы

М.Жұмабаевтың «Батыр Баян» поэмасын оқып, талдау

1-Топ: Батыр Баян бейнесі

Тапсырма

Баян батырдың мінез ерекшелігін, батырлық тұлғасын талдау

Кейіпкер типін анықтау (көсем, батыр, тарихи тұлға т.б.)

Кейіпкерді суреттеу тәсілдерін табу (портрет, іс-әрекет, монолог, автор сөзі)

Баян бейнесін ашатын 1–2 өлең жолын жатқа айту

2-Топ: Ноян бейнесі

Тапсырма

Ноянның мінез ерекшелігін талдау

Оның поэмадағы рөлін анықтау

Кейіпкер типін атау (романтикалық кейіпкер, сезімге берілген кейіпкер т.б.)

Ноянды сипаттайтын үзіндіні жатқа айту

3-Топ: Ағасы – Баян және Ноян арасындағы күрделі тағдыр

Тапсырма

Кейіпкерлер арасындағы қарым-қатынасты талдау

Дау/қақтығыс себебін түсіндіру

Автор идеясы мен негізгі ойды ашу

Үзінді жатқа айту

Саралау

Қолдау арқылы саралау: әлсіз оқушыларға жетекші сұрақтар беру

Тапсырма арқылы саралау: үзінді көлемін өзгерту

Құндылықтар

• Отансүйгіштік

• Ерлік пен намыс

• Ағайын–бауыр бірлігі

• Адалдық және жауапкершілік

• Рухани тәрбие, ұлттық құндылық

ЕББҚ

Жетекші сұрақтар:

Кейіпкер кім?

Оның қандай қасиеті бар?

Ол не істеді?

Жұптық жұмыс

2-тапсырма

Шығармадан негізгі кейіпкерлердің бейнесін танытатын жолдарды табыңыз. Кейіпкерлерге тән қасиеттерді жазыңыз.

Құндылықтар

Отансүйгіштік

Ерлік, намыс

Ағайындық, бауырмалдық

ЕББҚ

Дайын кесте беріледі:

Жеке жұмыс

3-тапсырма

Көркемдегіш құралдарды сәйкестендір.

Мәтінді оқиды

Негізгі тұстарын белгілейді

Талдау жасайды

Топта талқылайды, қорғайды

Мәтіннен үзінді іздейді

Талдау жасайды

Өз ойын дәлелдейді

Топта ортақ шешім шығарады

Оқиғаға талдау жасайды

Себеп салдарлық байланыс орнатады

Қорытынды жасайды

Шығармадан негізгі кейіпкерлердің бейнесін танытатын жолдарды табады. Кейіпкерлерге тән қасиеттерді жазады.

Дескриптор:

- Кейіпкердің типін дұрыс анықтайды

-Кейіпкер мінезін дәлелмен сипаттайды

-Үзінді келтіреді және жатқа айтады

3балл

Дескриптор

-Кейіпкер типін дұрыс анықтайды

-Ноян бейнесін мәтін арқылы дәлелдейді

-Дәлел үшін үзінді қолданады

3балл

Дескриптор

-Қарым-қатынасты дұрыс талдайды

-Конфликтіні нақтылайды

-Автор идеясын түсіндіреді

-Үзінді келтіреді

3балл

Дескриптор:

кейіпкердің кім екенін жазады

-екі сөзбен сипаттайды

-үш сөзбен не істегенін баяндайды

-төрт сөзбен сөйлем құрайды

-кейіпкер есімінің синонимін жазады

4балл

Дескриптор:

- көркемдегіш құралдарды сәйкестендіреді:

-дұрысын анықтайды

-ұяшықтарды дұрыс сәйкестендіреді

3 балл

7-сынып оқулығы

Арман ПВ баспасы

Кесте

Жұмыс дәптерлері

Интербелсенді тақта

Үлестірме

Кесте

Жұмыс дәптерлері

Интербелсенді тақта

Үлестірме

Сабақтың соңы

Кері байланыс:

1.Менің ойымша.......

2.Себебі, мен оны былай түсіндіремін......

3.Оны мен мына мысалдармен дәлелдей аламын.....

4. Осыған байланысты мен мынандай шешімге келдім.........

Үй жұмысы: Жырдан үзінді жаттап келу

Тақырып бойынша түйген ойларын айтады, қорытындылайды.

Кері байланыс береді

Мақтау

Мадақтау

Мұғалім тарапынан кері байланыс

Қолдау, мадақтау,бағалау

Берілген тақырып бойынша маған не белгілі? Мен не білемін?

Мәтіннен қандай жаңалық туралы білдім?

Кейіпкер

Кейіпкерге тән қасиеттер

Баян

Ноян

Қалмақ қызы

Абылай хан

Кейіпкер

Кейіпкерге тән қасиеттер

Осылай іштен күйген батыр Баян,

Баянның батырлығы алашқа аян.

Баянның інісі бар он бес жаста –

Бөрінің бөлтірігі – бала Ноян

Эпифора

Балқаш қой, бұл айдыны, сылдыр қаққан,

Балқаштың бетін мәңгі меруерт жапқан.

Ассонанс

Адасқан аққу құстай мен бір пақыр.

Арқаның аруы боп жүрсем-дағы,

Алыста туған, өскен жерім жатыр.

Анафора

Жас Ноян қызды көріп от боп кетті,

Көздері қызыл жалын шоқ боп кетті...

Риторика

лық сұрау

Жорыққа қу қалмаққа жүрдім неге?

Тобына көк бөрідей кірдім неге?

Синекдоха

Қалың қол ортасында Батыр Баян,

Баянның батырлығы алашқа аян.

Екі көз екі қызыл шоқ боп кеткен,

Аузынан көбік болып бұрқырап қан.

Эпитет

Торғын ет, шапақтай бет, тісі меруерт,

Сұм сұлу анадайдан «ағатайлап».

Аллитера

ция