Тілдік дағдыларды дамытуда мәтінмен жұмыс жүргізудің тиімді әдіс-тәсілдері

Бердібек Соқпақбаев: Қазақ жастарына өнеге болған қаламгер

Өнербек Ақерке, Абай облысы, Жарма ауданы, Қаражал негізі мектебінің 8-сынып оқушысы. Жетекшісі: Қамшыгер Мадияр Талгатұлы

Балалар әдебиеті – әрбір ұрпақтың ой-өрісі мен рухани әлемін қалыптастыратын ерекше өнер саласы. Бұл әдебиет адамның ең алғашқы танымы, санасы мен мен жүрегіне әсер етіп, өмірлік құндылықтарды сіңіреді. Балалар әдебиетінің басты мақсаты – баланың ой-өрісін кеңейтіп, өмірге деген дұрыс көзқарасын қалыптастыру, рухани құндылықтарды бойына сіңіру деген мақсаттарға негізделген. Балалар әдебиетіндегі шынайы шеберлер осы жанрдың бәйтерегі іспетті, себебі олар адамзаттың болашағын тәрбиелеуге үлес қосады. ХХ ғасырдағы қазақ балалар әдебиетінің бәйтерегіне баланған көрнекті жазушы Бердібек Соқпақбаев атамыздың жас ұрпаққа қалдырған мұрасының өзі бір төбе. Ол қазақ әдебиетіне өзгеше өрнек, ғажайып сыр-сипат алып келген көрнекті жазушы.Әрине, Бердібек атамыздың балалар әдебиетіне және де жас ұрпаққа өнеге болған, өзіндік өнер туындылары, танымды әңгімелері, өзге де шығармалары мөл. «Менің атым Қожа» атты шығармасында Қожа есімді кейіпкерді айқын да әсерлі етіп бейнелеген десем, артық айтпаспын. Повесті оқыған болсаңыз, бала Қожаның балалық қылықтары, жүріс-тұрысы, ішкі мінез-құлқы, аузынан шыққан әр сөзінің өзінен-ақ кіршіксіз шынайылықты сезінесіз. Қожаның ішкі жан-дүниесін ашып, арман-мақсаты мен өмірлік құндылықтарын бүкпесіз суреттеген. Бұл бір ғана шығармасының өзі балалар мен ересектерге бірдей терең ой салатын туынды.

Болашаққа салынған алтын көпірді нығайтқан, балар әдебиетінің бәйтерегі – Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаевтың туғанына биыл 100 жыл толып отыр. Оның «Балалық шаққа саяхат», Менің атым Қожа», «Өлгендер қайтып келмейді» атты шоқтығы биік туындылары қазақ әдебиетінің деңгейін Алатаудай асқақтатқан көркем дүниелер. Жазушының әдеби әлемі бай, бүкіл шығармашылық жолында қазақ әдебиетіне 20-дан аса жауһар қазына берген жазушы менің және өзім сияқты кітапсүйер ұрпақтың жадында мәңгі тірі жүре бермек.Жас ұрпаққа дұрыс жол сілтеп, өмірдің мағыналы екенін жазып ұғындыру – нағыз шебер қаламгерге тән қасиет. Нағыз шебер жазушы мен үшін Бердібек атамыз екені сөзсіз. Себебі «Менің атым Қожа» шығармасының басты кейіпкері Қожаның балалық шақтың барлық ерекшеліктерін айқын көрсетіп, оның еркелігі, достыққа деген адалдығы, жалғыздық сезімі мен ата-анасына деген сүйіспеншілігі тура өзімнің образымды айнадан көргендей жаулап алды. Кітапқа деген махаббатымды ашқан алғашқы әңгіме осы екендігін айтқым келеді. Мен сияқты жастарға өнеге болған тұлғалар көп шығар, бірақ Бердібек Соқпақбаевтай ішкі ойынды дөп басып, жан-дүниендегі қуаныш немесе ренішіңді сезгендей етіп жазатын сырлас қаламгер өте аз.

Әдебиет арқылы ұрпақ өз болашағын таниды, өмірлік жолын табады және өмірлік бай тұлға болып қалыптасады. Жас ұрпақтың рухани тәрбиешісі әрі сенімді серігі. Әрбір бала осы әдебиеттің арқасында жақсылық пен жамандықты ажыратуды, адалдық пен еңбектің маңызын түсінеді, санасына ізгілік дәнін сеуіп, болашақта соны ормақ. Бердібек атамыздың шығармалары әдебиеттегі бәйтерек секілді тамыры терең, ал оның жемісі -тәрбиелі, білімді, рухани бай ұрпақ болмақ. Жазушының жазған шығармалары бір ұрпаққа ғана емес, мәңгілік болашаққа қызмет ететін – өнегелі ұстаз, рухани сырлас.