Ақтөбе облысы

Әйтеке би ауданы

Жабасақ ЖОББМ

Абдирахманова Багила Шамшина

орыс тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі

87058355875

Білім беруде жасанды интеллекті меңгерген ұстаз: жаңа құзыреттер мен кәсіби биіктер

Қазіргі замандағы білім беру жүйесі қарқынды өзгерістерге ұшырауда.Осы өзгерістердің алдыңғы қатарында жасанды интеллект технологиялары тұр. Жасанды интеллект – адамзаттың сан қырлы өмірінде, әсіресе білім беру саласында жаңа серпін беретін құрал. XXI ғасыр мұғалімінен тек пәндік білім ғана емес, сонымен қатар цифрлық құзыреттерді меңгеру, инновациялық әдістерді игеру, шығармашылық тұрғыдан ойлау және технологияны тиімді пайдалану талап етіледі. Сондықтан да «Жасанды интеллекті меңгерген ұстаз – жаңа дәуірдің көшбасшысы» деп нық сеніммен айтуға болады.Жасанды интеллектті меңгерген мұғалімнің кәсіби құзыреттері бірнеше қырынан көрінеді. Біріншіден, ол білім беру процесінде тиімділікті арттыра алады. Мысалы, оқушылардың жеке қабілетін ескеріп, тапсырмаларды даралап беру, оқу үлгерімін жедел бағалау, білімдегі олқылықтарды анықтау үшін жасанды интеллект құралдарын қолдану мүмкіндігі бар.Сарапшыларының зерттеуіне сүйенсек, жасанды интеллектті пайдалану оқушылардың үлгерімін 30%-ға дейін арттыра алады.Екіншіден, жасанды интеллект мұғалімнің кәсіби дамуына серпін береді. Ұстаздар өз тәжірибесін талдап, сабақ жоспарларын жетілдіруде немесе жаңа әдістемелерді меңгеруде ЖИ көмегіне жүгіне алады. Бұл – мұғалімнің уақытын үнемдеп қана қоймай, кәсіби шыңдалуына жағдай жасайды. Мысалы, ChatGPT сияқты тілдік модельдер қосымшалары, мұғалімдерге оқу материалдарын әртараптандыруға, оқушылардың жас ерекшелігіне сай мазмұн құрастыруға мүмкіндік береді.Үшіншіден, жасанды интеллектті меңгерген ұстаз білім алушыларды жаңа заманға бейімдейді. Өйткені бүгінгі оқушы – ертеңгі бәсекеге қабілетті маман.ЮНЕСКО деректеріне сәйкес, 2030 жылға қарай әлемдік еңбек нарығының 50%-дан астамы цифрлық құзыреттілікті қажет етеді.

Сондықтан оқушыларға ЖИ-мен жұмыс істеуді үйрететін, технологияны жауапкершілікпен қолдануға баулитын мұғалім – қоғамның негізгі тірегі.Алайда, жасанды интеллектті пайдалану тек артықшылықтармен ғана шектелмейді. Этикалық мәселелер, академиялық адалдық, деректердің қауіпсіздігі сынды сұрақтар да бар. Бұл тұрғыда ұстаздың рөлі екі есе арта түседі: ол оқушыға тек білім ғана бермей, сонымен қатар ЖИ құралдарын дұрыс әрі әділетті пайдалануды үйретуі қажет.

Жасанды интеллектіні меңгерген ұстаздың кәсіби құзыреттері ең алдымен үш бағытта көрінеді:

Цифрлық құзыреттілік. Мұғалім цифрлық ресурстарды, оқу платформаларын, деректерді талдау құралдарын еркін қолдана білуі керек. ЮНЕСКО деректеріне сәйкес, 2023 жылы әлем елдеріндегі мұғалімдердің 65%-ы өз тәжірибесінде ЖИ құралдарын қолдана бастаған. Қазақстан да бұл үдеріске белсенді кірісіп отыр.

Әдістемелік құзыреттілік. ЖИ тек техникалық құрал емес, ол – әдістемелік тұрғыда оқытуды жетілдірудің көмекшісі. Мысалы, оқушының білім деңгейін автоматты түрде сараптап, оның әлсіз тұстарын анықтайтын жүйелер мұғалімге нақты шешім қабылдауға мүмкіндік береді. Бұл оқыту сапасын арттырады.

Педагогикалық құндылықтар мен этика. Жасанды интеллект қолданған кезде ең маңыздысы – адамгершілік қағидаларын сақтау. Мұғалім әрдайым басты құндылық – оқушының жеке тұлғалық дамуы екенін ұмытпауы керек.

ЖИ-ді меңгерген ұстаз кәсіби тұрғыдан жаңа биіктерге көтеріледі:Ол өз жұмысын жеңілдетіп қана қоймай, оқушылардың білімін әділ бағалауға мүмкіндік алады.Оқыту процесін дербестендіру арқылы әрбір оқушыға жеке қолдау көрсетеді.Уақытты үнемдеп, шығармашылық ізденіске көбірек көңіл бөледі.Педагог ретінде менің жеке көзқарасым: жасанды интеллект ешқашан мұғалімнің орнын баса алмайды. Ол – тек көмекші құрал. Мұғалімнің орнына жүрек жылуын, адамгершілік қасиеттерді, рухани тәрбие беруді ешбір технология атқара алмайды. Сондықтан ұстаз ЖИ-ді меңгере отырып, өз кәсіби болмысын жаңа қырынан ашады.Әлемдік тәжірибеде Финляндия, Сингапур, Оңтүстік Корея мектептерінде ЖИ негізінде құрастырылған адаптивті оқыту жүйелері енгізілген. Нәтижесінде білім сапасы 20-25% көтерілген. Қазақстан да осы бағыттағы жобаларды қолға алып отыр: «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы, «Оқушы – цифрлы портрет» жүйесі соның айқын дәлелі.ЖИ тек оқыту сапасын арттырумен шектелмейді, ол ұстазды жаңа кәсіби биіктерге көтереді. ЖИ-ді меңгерген мұғалім инновациялық көшбасшыға, жаңашыл педагогқа айналады. Бұл – XXI ғасыр мұғалімінің жаңа бейнесі.

Қорытындылай келе, жасанды интеллектіні меңгерген ұстаз – болашақтың педагогы. Ол тек білімді жеткізуші ғана емес, цифрлық қоғамға бейімделген, оқушыларды жаңа дәуірге жетелейтін көшбасшы тұлға.Жасанды интеллектіні меңгерген ұстаз – жаңа дәуірдің басты тұлғасы. Ол білім беру сапасын арттырып қана қоймай, оқушыларды болашаққа даярлайды. Мұндай мұғалім кәсіби тұрғыдан үздіксіз дамып, жаңа құзыреттерді игеріп, оқушылардың шығармашылық әлеуетін ашуға ықпал етеді. ЖИ – ұстазды алмастыратын құрал емес, керісінше, оның кәсіби биіктерге көтерілуіне мүмкіндік беретін сенімді серіктес. Ендеше, білім беруде жасанды интеллектіні меңгерген ұстаз – болашаққа апарар жарқын жолдың бастауында тұрған тұлға деп сеніммен айта аламын.Менің жеке ұстанымым: «Жасанды интеллект мұғалімді алмастырмайды, бірақ ЖИ-ді меңгерген мұғалім оны меңгермеген әріптестерінен әрдайым озық тұрады». Бұл – замана талабы.Әрбір ұстаздың ЖИ құралдарын меңгеруі – білім берудегі әділдіктің, сапаның және тиімділіктің кепілі. ЖИ-ді дұрыс қолдана білген педагог кәсіби шыңдалады, жаңа құзыреттерге ие болады және ең бастысы – болашақ ұрпақтың толыққанды дамуына ықпал етеді.