Білім
берудің жаңартылған мазмұны шеңберінде
бәсекеге қабілетті маманды қалыптастырудағы
қазақ тілінің рөлі
«Қазақстанның
болашағы – қазақ тілінде»
Н.Ә.Назарбаевтың
"Болашаққа көзқарас: қоғамдық сананы
жаңғырту" атты мақаласында: "Әрбір
қазақстандық білім - болашақ жетістіктің
ең іргелі факторы екенін түсінуі тиіс»
- делінген.
Бәсекеге
қабілетті кадрларды сапалы даярлаудың
алғышарттарының бірі тілдерді білу
болып табылады. Қазақстан Республикасында
білім беруді дамытудың 2016-2019 жылдарға
арналған мемлекеттік бағдарламасында;
Қазақстан Республикасында тілдерді
дамыту мен қолданудың 2011-2020 жылдарға
арналған мемлекеттік бағдарламасында
Қазақстандықтардың бәсекеге қабілеттілігін
арттырудың басты факторы ретінде үштілді
білім беруді дамыту қажеттілігі туралы
елдің маңызды мемлекеттік бағдарламаларында
айтылған болатын. Бәсекеге қабілетті
кадрларды сапалы даярлаудың шартсыз
алғышарттарының бірі - тілдерді білу.
Колледждегі
мемлекеттік тілді оқыту Қазақстан
Республикасының кәсіпорындарында
бітірушілердің жұмысы үшін мамандар
даярлаудың ажырамас құрамдас бөлігі
болып табылады. Бұл ретте студенттер
нарықтық экономика жағдайында кәсіби
және қоғамдық қызметті табысты жүргізуге
мүмкіндік беретін тілді меңгеру деңгейіне
жетуі тиіс.
Сабақ
беру барысында қойылған міндеттердің
бірі - қазақ тілін үйренуге деген
қызығушылықты қалыптастыру болып
табылады, ол студенттің жеке және кәсіби
қалыптасуындағы қажетті құрамдас бөлік
ретінде қарастырылады. Қазақ тілін
меңгерудегі мотивация, ең алдымен,
жоғары білікті маман болуға дайындалып
жатқан, еңбек жолында өз мақсатына жету
үшін жеткілікті білімі, біліктілігі
мен дағдысы бар студенттің кәсіби
мүдделері болып табылады. Кәсіби салада
жоғары білікті маман көп ұлтты әлем
жағдайында өмірге дайын болуы тиіс.
Сондықтан Қазақстанда тілдерді үйренуге
ынталандыратын "Тілдердің үштұғырлығы"
бағдарламасы бар.
Қазіргі
таңда мамандарды даярлау мекемелерінде
техникалық "Кәсіби қазақ тілі"
пәні енгізілген. Пәннің
мақсаты студенттердің тұлғалық және
кәсіби қалыптасуына жауап беретін
тілдік, тілдік, әлеуметтік-мәдени
құзыреттіліктерді қамтитын коммуникативтік
құзыреттілікті қалыптастыру және дамыту
болып табылады. "Кәсіби қазақ тілі"
Көлік
колледжінде міндетті пәндердің бірі.
Қазіргі
маман күнделікті өмірде де, кәсіби
қызметте де белсенді қолдану үшін
мамандықтың ауызекі - тұрмыстық сөйлеуін
және іскерлік тілін меңгеруі тиіс.
Курсты
оқып, әр түрлі мамандықтағы студенттер
болашақ мамандықтың кәсіби қарым-қатынасы
туралы теориялық білім алады,
терминологияны, іскерлік құжаттардың
құрылымы туралы мәліметтерді, белгілі
бір бейіндегі маманға қажетті мәліметтерді
меңгереді.
Өз
тәжірибемде сабақ жүргізудің дәстүрлі
емес формаларын қолданамын: рөлдік
ойындар, қызықты дәрістер, пікірталастар,
конкурстар, терминологиялық диктанттар,
мәтіндермен жұмыс істеймін, мәтіндер
қолжетімді болуы тиіс. Мұндай
сабақтар студенттердің қызығушылығын
тудырады, олардың ой-өрісін кеңейтеді,
оқушының танымдық қызметін дамытады.
Оқыту нәтижесінде студенттер грамматиканы,
сөйлемнің стилистикасын, лексикалық
материалды қолдану ерекшеліктерін
жеткілікті көлемде меңгереді.
«
Кәсәби
қазақ тілі» пәні бойынша оқу-әдістемелік
материалдардың болмауын ескере отырып,
мәселені шешуге мүмкіндік беретін жаңа
әдістерді іздеу өз міндетім деп
есептеймін. Тәжірибе көрсеткендей,
қызықты, өзекті, қолжетімді мәтіндерді
пайдалану Кәсіби қазақ тілін оқытудың
тиімді құралы болып табылады.
Оқу
үрдісінде біздің колледж студенттері
қала және облыс кәсіпорындарында
практиканың әр түрлі түрлерінен өтеді.
Практикадан өту және одан әрі жұмысқа
орналасу кезінде студент адамдармен
қарым-қатынас жасайды, құжаттарды
толтырады, қызмет көрсету саласында
жұмыс істейді, барлық жағдайларда тілді,
атап айтқанда кәсіби қазақ тілін білу
қажеттілігі бар. Сондықтан сабақта
болашақ маманды табиғи кәсіби ортада
қарым-қатынас жасауға дайындаймын.
Мысалы,
біздің колледж студенттері "Су көлігін
пайдалану" мамандығы бойынша өндірістік
тәжірибеден өтеді және "арнайы
техника" пәні бойынша алған білімдерін
қолданады, осы кезеңде тек орыс тілді
адамдармен ғана емес, сондай-ақ кәсіби
қазақ тілінен алған білімдері мен
дағдыларын пайдалана алады.
Оқу
барысында олар одан әрі жұмыста қажетті
лексикалық материалмен танысады: кәсіби
терминологиямен, автомобильдің тарихымен,
автомобильдің құрылғысымен және т.б.,
мәліметтерді зерделеу кезінде пәнаралық
байланыстар ескеріледі және пайдаланылады.
Іріктелген лексикалық, грамматикалық
және сөзжасам минимумы маңызды рөл
атқарады. Оқылатын тақырыптар, мәтіндер,
сөйлеу міндеттері кәсіби бағыттылығына
ие. Бұл
оқытылатын
пәнге үлкен қызығушылық береді.
Менің
қойған
міндеттерім, студенттерді қазақ тілінде
сөйлеуге үйрету, алған білімдерін өз
кәсіби қызметінде қолдануға үйрету,
табысты шешіліп жатыр, себебі студенттер
кәсіби қазақ тілін үйрену олардың үлкен
жеке еңбегінің нәтижесі екеніне сенімді.
Осылайша,
қазіргі қоғамға бітірушілердің кәсіби
табысты және ұтқыр болуы, мансабын
құруы, қазіргі бәсекелестік жағдайында
жұмыс істеуі маңызды, ал бұл үшін кәсіби
мемлекеттік тілді білу қажет.