Билимга чанқоқлик

Фани: ўз-ўзини таниш

Сана:

Дарс:3

Мавзу: Билимга чанқоқлик

Мақсади: "Билим", "муҳаббат" одамгарчилик фазилатлари ҳақидаги фикрларни бойитиш. Вазифалари:

- ўқиш-билимнинг инсон ҳаётидаги мазмуни ҳақида тушунча бериш;

- ўқишга, билим олишга бўлган интилишларини ривожлантириш;

- китобни қадрлашга, меҳнатни севишга тарбиялаш.

Кўргазмали қуроллар: дарслик, дафтар, катта ватман қоғоз, рангли қоғозлар, қайчи, магнит тасма.

Шодлик давраси

Болалар ўқитувчи билан биргаликда айлана шаклида турадилар ва саломлашадилар. Кассетадан "Бахтли болалик чоги" қўшигини ўқитувчи билан биргаликда куйлашади.

Бахтли болалик чоги

Ж.Турбеков сўзи А.Есбаев мусиқаси

Яшнаётган давронимиз давримга мос,

Гул - боғчада умр суриб, ўсамиз соз.

Шод кўнгилли, бахтли элнинг ўғлонимиз,

Келажакда улуғ ишлар - мўлжалимиз.

Ватанимиз эҳтиётлаб онадайин,

Қучоқ очар меҳр билан соат сайин.

Баланд мактаб, кенг саройу турли майдон,

Неки керак бизлар учун - тайёр имкон.

Фан чўққисин забт этамиз олға босиб,

Қииинчилик, ғов-тўсиқ иўқ иўлимизда.

Саф тузамиз тантанавор қўшиқ айтиб,

Байроғимиз ҳилпирайди қўлимизда.

Қўшиқ тпугагач, ўқувчилар ўз жойларига ўтирадилар. Ўқитувчи дарснииг асосий қисмига ўтиш мақсадида ўқувчиларни бугунги дарснинг мавзуси билан таништиради:

Болалар, бугун биз ўқиш ҳамда билимнинг инсон ҳаётидаги аҳамияти, мазмуни ҳақида суҳбатлашамиз. Шу сабабли бугунги дарсимиз "Билимга чанқоқлик" деб аталади.

Суҳбатлашиш

Мавзунинг мақсадини ёритиш учун дарсликда "Ўйланайлик, фикрлашайлик" мавзусида берилган саволлар бўйича суҳбат ўтказилади.

• Инсонга билим нима учун керак?

• Ўқиш пайтида қандай қийинчиликлар туғилади?

• Уларни қандай енгиш мумкин деб ўйлайсиз?

• Билимли бўлиш учун инсонда қандай хусусиятлар бўлиши керак деб ўйлайсиз?

Матн билан ишлаш

Ўқитувчи ривоятдаги Олимнинг "Мен ўқишим керйк", дея ўз мақсади сари интилиб, буюк олим даражасига етганлигини айтиб, болаларнинг ўқишга, билим олишга бўлган қизицишларини орттира боради.

Тиришқоқ бола

Ривоятп

Қадим замонда Олим деган бир бола яшаган экан. Унинг отаси эрта оламдан ўтиб, онаси билан ёлғиз қолибди. Улар жуда ночор ҳаёт кечиришар экан. Баъзан ичарга овқатлари бўлмас экан.

Кун кетидан кунлар ўтаверибди. Бола мактаб ёшига етибди. Лекин унинг мактабга бориб ўқишга шароити йўқ экан. Шундай бўлса ҳам Олим "Мен ўқишим керак" дебди.

Кичкинтой Олимнинг қўшнилари бой одамлар экан. Олим қўшнисиникига келиб: "Сиз уйингизга хизматкор излаб юрган экансиз, мени хизматкор қилиб олингчи. Мен меҳнатимга кўп ҳақ сўрамайман, фақат ондасонда болаларингизнинг қандай ўқиётганларини кўриб турсам, шунинг ўзи менга кифоя", -дебди. Бой текин хизматкор топилганига севиниб уни ишга олибди.

Бола бойнинг уйида тонгдан то кун ботгунча тинимсиз меҳнат қилибди. У вақтивақти билан бой болаларининг китобларига қараб баъзан ўқитувчига кўринмасдан унинг айтганларини ташқарида яшириниб туриб эшитиб олар эди. Шундай қилиб, Олим ҳаммасини ўрганиб олади.

Бир йилдан сўнг ўзича сўзларни ажрата оладиган бўлади. Лекин нима билан ёзишни билмай боши қотади. Олим ўз онаси билан денгиз соҳилидаги кичкинтой бир уйда яшар эди. Денгиз тўлқини қум юзасини оқизиб, текис-лаб кетар эди. Олим қўлига таёқ олиб, денгиз томон келди ва қумга ҳарфларни ёза бошлади. Денгиз тўлқини Олим ёзган ҳарфларни ўчириб кетарди. Олим эса эринмасдан ҳарфларни қайтадан ёзар эди. Энди унга ўқиш учун китоб керак бўлди.

Бир куни хўжайинининг олдига келиб: "Мен ўз меҳнат ҳақимни сўраб келдим. Агар менга ўз китобларингизни ўқиш учун бериб турсангиз, яна бир йил ҳақсиз ишлаб берардим", -дейди.

Бойнинг бундай текин хизматкордан айрилиб қолгиси келмай, боланинг таклифига рози бўлади.

Энди кичкина Олим ўқиш учун китобга эга бўлади. Олим эрта тонгдан то қоронғи кечагача меҳнат қилар, китобни эса тунда ўқишга тўғри келарди. Унинг шамчироқ олиш учун ҳам пули йўқ эди. Лекин у ҳеч қачон нолимади. Энди у ой нурида ўқиб, ёзадиган бўлди.

Орадан кўп йиллар ўтди. Олим ўз ниятига етиб, буюк олим бўлди. Одамлар Олимнинг тиришқоқлигини ҳали ҳануз эслаб юришар экан.

• Бола ўз мақсадига қандай етди?

• Боланинг олим бўлишига қандай хислатлар ёрдамлашди? Янги ахборот

Дарсликда берилган "Янги ахборот" орқали ўқувчиларнинг ўқишга бўлган хоҳишларини орттириш мумкин.

Билим олиш қизиқувчанлик, меҳнатсеварлик ва тиришқоқликни талаб қилади.

Билим инсон эзгулиги учун хизмат қилади.

Янги ахборотни таҳлиллаш болаларга билимнинг зарурли-пти англаб етишга ёрдамлашади.

Дафтар билан ишлаш

Юқорида таҳлилланган матндаги асосий фикрлар дафтарда берилган топшириқлар орқали тасдиқланади.

Бахтли болалар элининг тасвири орасидаги ёзув ёзилиши учун мўлжалланган бўш қаторларга уларнинг бахтли нулишига нималар ёрдамлашганини тартиб билан ёзинг. Бо-лалар топшириқни дафтарларида бажарадилар, бажариб бўлишгач; баён қиладилар.

Юракдан юракка

Ўқитувчи янги ахборотдаги фикрни давом этказиб, дарсни болаларнинг бир-бирларига билим олишнинг мазмунини билдирадиган тилаклар айттириш билан якунлайди.