БИОЛОГИЯ пәнінен мектепішілік олимпиада 11 сынып 1-тур

1. Антиденелер қайда кездесетін нәруыздар?

А. Сүйек кемігінде

В. Қан плазмасында

C. Бұлшық етте

D. Ас қорыту мүшелерінде

2. Антиденелерге тән плазма нәруыздарының жиынтығы қалай аталады?

А. Альбуминдер

В. Антигендер

C. Иммуноглобулиндер

D. Детерминанталар

3. Фагацитозды оңайлататын антиглютининдер:

А. Коагуляциялаушы

В. Лизистейтін

C. Бейтараптандыратын

D. Иммуногенгез

4. Тірі организмдерде жүретін химиялық реакцияның катализаторы деп нені айтамыз?

А. Биоэнергетика

В.Белсендіру энергетикасы

C. Субстрат

D. Ферменттер(энзим)

5.Ферменттік катализдегі белсенді орталыққа жатпайды.

А. Субстратты белсенді орталық

В. Катализдік белсенді орталық

C. Биоэнергетика

D. Аллостериялық(реттеу)

6.Ферменттерді иммобилизациялау негізгі әдістері неше?

А. 5

В.6

C. 8

D. 10

7. Фермент белсенділігінің ингибирленуі денен не?

А. Ингибиторлардың тежелуі

В. Ингибиторлардың белсенділігінің артуы

C. Ингибиторлардың жойылуы

D. Дәрі-дәрмекке қарсы тұруы

8. Уреаза ферменті қайда қолданылады?

А. Бүректегі несепнәр мөлшерін анықтайды.

В. Несеп пен қандағы несепнәр мөлшерін анықтайды.

C. Несеп пен қандағы глюкоза мөлшерін анықтайды.

D. Ағзадағы жалпы зиянды заттарды анықтайды.

9. Транскрипцияның негізгі принципі

А. Аминқышқылдарынан м-РНҚ да нәруыз синтездеу

В. Аминқышқылдарының т-РНҚмен қосылуы

C. ДНҚ матрицасында РНҚның биосинтезі

D. ДНҚ дан тРНҚ синтезделуі.

10. Транслоция процесі қай жерде жүреді?

А. Ядрода

В. Цитоплазмада

C. Рибосомада

D. Митолхондрийде

11. Транслоция неше кезеңнен тұрады?

А. 2

В. 3

C. 5

D. 7

12. АУГ кодынан көп жағдайда трансляцияның қай кезеңі басталады?

А. Инициация

В. Элонгация

C. Терминация

D. Транскрипция

13. Хлоропластағы тилакоидті құрылым қай мембранасында орналасқан?

А. Граналарда

В. Сыртқы мембранада

C. Ішкі мембранада

D. Плазмолеммада

14. Хлоропластардың көмірқышқыл газын сіңіру (фикцасиялау) қасиетін ашқан ғалымдар:

А. К.А.Темирязьев

В. М.Калвин жане А. Бетсон

C. Г.Б. Вудворд

D. М. Хетч пен С.Слэк

15. Фотосинтез онсыз жүрмейді.

А. Каратиноидтар

В. Фикобилиндер

С. Хлорофил

D. Фоторецепторлар

16. Цианобактерияларда кездесетін қызыл және көк пигменттер.

А. Каратиноидтар

В. Фикобилиндер

C. Хлорофил

D. Фоторецепторлар

17. Фотофосфорлау қандай процес?

А. АДФ-тен АТФ-ті синтездеу.

В. НАДФ-тен НАДФН синтездеу.

C. НАДФН ыдырауы

D. АТФ-тің ыдырауы

18. Фотосинтез қараңғы кезінде не синтездейді?

А. Көмір қышқыл газы

В. Оттегі

C. Глюкоза

D. Су бөлінеді

19. Фотосинтездегі Хетч-Слэк циклі

А. С₅ қосылыстар бар фотосинтез

В. С₄ қосылыстар бар фотосинтез

C. С₆ қосылыстар бар фотосинтез

D. С₇ қосылыстар бар фотосинтез

20. Фотосинтез процесінің қарқындылығына жатпайды:

А. CO₂ газының миллиграмы

В. О₂ бөлінген миллилитрі

C. H₂O жинақталған миллиметрі

D. Жапырақта жинақталған құрғақ зат

21. Барлық өсімдіктерді жарыққа қатысты үш топқа бөлген ғалым.

А. В.Н. Любименко

В. Г.Б. Вудворд

C. С.Н. Виноградский

D. К.А.Темирязьев

22. Хемосинтезді ашқан ғалым.

А. К.А.Темирязьев

В. А. Бетсон

C. С.Н. Виноградский

D. Г.Б. Вудворд

23. Транслокация бұл - ...

А. Еріген қоректік заттардың түтікшелі өсімдіктердің бір бөлшегі екінші бөлшегіне жылжуы.

В. Тотығу-тотықсыздану реакциялары процесінде АТФ энергиясы түзілуі.

C. Өсімдік тіршілігіне қажетті энергияның түзілуі.

D. Жапырақтағы СО₂ газының диффузиялану ерекшелігі.

24. Флоэма бойымен не тасмалданады?

А. Минералды зат

В. Органикалық зат

C. Су жылжиды

D. Қалдық заттар

25. Мақта өсімдігінде органикалық заттардың қозғалысына сақиналау тәжірибелік жүргізген кім?

А. В.Н. Любименко мен С.Н. Виноградский

В. А. Бетсон мен Г.Б. Вудворд

C. М. Хетч пен С.Слэк

D. С.Ф. Мейсон мен П.Р. Маскелл

26. Жасушада молекулалар мен иондардың мембрана арқылы тасмалдануы дегеніміз не?

А. Енжар тасымалдану

В. Белсенді тасымалдану

C. Градиент

D. Гидростатикалық қысым

27. Өсімдік жасушаларында су сіңіуі қандай заңға бағынады?

А. Осмос заңы

В. Потенциол

C. Белсенді тасымал

D. Енжар тасымал

28. Ортаның тұрақтылығын қамтамасыз ететін жүйе.

А. Басқару жүйесі

В. Тура және кері байланыс

C. Оң және теріс байланыс

D. Детектор

29. Организмнің ішкі ортасының реттелуінің екі деңгейін ата.

А. Атом және молекулалық

В. Жасушалық және ұлпалық

C. Ағзалық және папуляциялық

D. Биосфера және биогеоценоздық

30. B-Эстрадиалдың болатын алғашқы нысана-ұлпасы болады.

А. Жатар мен сүт бездерінде

В. Ұйқы безінде

C. Қалқанша безінде

D. Гипофизде

ІІ – тур

1. Өсімдіктерде фотосинтез нәтижесінде түзілген көмірсулар флоэма арқылы тасымалданады. Флоэма сүзгілі түтік пен серіктес жасушадан тұрады. Төмендегі суретте органикалық заттардың «Жаппай ағын» теориясына негізделген тасымал түрі көрсетілген.

А)берілген сызбаны пайдаланып, сүзгілі түтік құрылысы осы тасымалды қамтамасыз етуге қалай бейімделгенін түсіндіріңіз.

.......................................................................................................................................................

.......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

Б) берілген сызбаны пайдаланып, cеріктес жасуша құрылысы осы тасымалды қамтамасыз етуге қалай бейімделгенін түсіндіріңіз

.......................................................................................................................................................

.......................................................................................................................................................

.......................................................................................................................................................

.......................................................................................................................................................

........................................................................................................................................

2. Төмендегі суретте өсімдіктің тамыры арқылы судың өсімдікпен сіңірілуі көрсетілген.

(А) суреттегі Х , Ү құрылымына қалай өтеді?

................................................................................................................................................

...............................................................................................................................................

(Б) М әріпімен берілген тасымал түрін анықтаңыз

...............................................................................................................................................

..........................

Жауабы: 2- тур

1(а) (б)	Жасушалар тірі, цитоплазма / серіктес жасуша/ 2-балл
	Серіктес жасуша ядро, цитоплазма/ рибосомалар, митохондрия 3- балл
2(а) (б)	Топырақта су, минералды тұздар Х тамыр түгіне Ү жоғары су потенциалынан төменгі су потенциалына өтеді. 3- балл
	Апопластты 2- балл

Барлығы : 10 балл

БИОЛОГИЯ пәнінен мектепішілік олимпиада 11 сынып 1-тур

1. Антиденелер қайда кездесетін нәруыздар?

А. Сүйек кемігінде

В. Қан плазмасында

C. Бұлшық етте

D. Ас қорыту мүшелерінде

2. Антиденелерге тән плазма нәруыздарының жиынтығы қалай аталады?

А. Альбуминдер

В. Антигендер

C. Иммуноглобулиндер

D. Детерминанталар

3. Фагацитозды оңайлататын антиглютининдер:

А. Коагуляциялаушы

В. Лизистейтін

C. Бейтараптандыратын

D. Иммуногенгез

4. Тірі организмдерде жүретін химиялық реакцияның катализаторы деп нені айтамыз?

А. Биоэнергетика

В.Белсендіру энергетикасы

C. Субстрат

D. Ферменттер(энзим)

5.Ферменттік катализдегі белсенді орталыққа жатпайды.

А. Субстратты белсенді орталық

В. Катализдік белсенді орталық

C. Биоэнергетика

D. Аллостериялық(реттеу)

6.Ферменттерді иммобилизациялау негізгі әдістері неше?

А. 5

В.6

C. 8

D. 10

7. Фермент белсенділігінің ингибирленуі денен не?

А. Ингибиторлардың тежелуі

В. Ингибиторлардың белсенділігінің артуы

C. Ингибиторлардың жойылуы

D. Дәрі-дәрмекке қарсы тұруы

8. Уреаза ферменті қайда қолданылады?

А. Бүректегі несепнәр мөлшерін анықтайды.

В. Несеп пен қандағы несепнәр мөлшерін анықтайды.

C. Несеп пен қандағы глюкоза мөлшерін анықтайды.

D. Ағзадағы жалпы зиянды заттарды анықтайды.

9. Транскрипцияның негізгі принципі

А. Аминқышқылдарынан м-РНҚ да нәруыз синтездеу

В. Аминқышқылдарының т-РНҚмен қосылуы

C. ДНҚ матрицасында РНҚның биосинтезі

D. ДНҚ дан тРНҚ синтезделуі.

10. Транслоция процесі қай жерде жүреді?

А. Ядрода

В. Цитоплазмада

C. Рибосомада

D. Митолхондрийде

11. Транслоция неше кезеңнен тұрады?

А. 2

В. 3

C. 5

D. 7

12. АУГ кодынан көп жағдайда трансляцияның қай кезеңі басталады?

А. Инициация

В. Элонгация

C. Терминация

D. Транскрипция

13. Хлоропластағы тилакоидті құрылым қай мембранасында орналасқан?

А. Граналарда

В. Сыртқы мембранада

C. Ішкі мембранада

D. Плазмолеммада

14. Хлоропластардың көмірқышқыл газын сіңіру (фикцасиялау) қасиетін ашқан ғалымдар:

А. К.А.Темирязьев

В. М.Калвин жане А. Бетсон

C. Г.Б. Вудворд

D. М. Хетч пен С.Слэк

15. Фотосинтез онсыз жүрмейді.

А. Каратиноидтар

В. Фикобилиндер

С. Хлорофил

D. Фоторецепторлар

16. Цианобактерияларда кездесетін қызыл және көк пигменттер.

А. Каратиноидтар

В. Фикобилиндер

C. Хлорофил

D. Фоторецепторлар

17. Фотофосфорлау қандай процес?

А. АДФ-тен АТФ-ті синтездеу.

В. НАДФ-тен НАДФН синтездеу.

C. НАДФН ыдырауы

D. АТФ-тің ыдырауы

18. Фотосинтез қараңғы кезінде не синтездейді?

А. Көмір қышқыл газы

В. Оттегі

C. Глюкоза

D. Су бөлінеді

19. Фотосинтездегі Хетч-Слэк циклі

А. С₅ қосылыстар бар фотосинтез

В. С₄ қосылыстар бар фотосинтез

C. С₆ қосылыстар бар фотосинтез

D. С₇ қосылыстар бар фотосинтез

20. Фотосинтез процесінің қарқындылығына жатпайды:

А. CO₂ газының миллиграмы

В. О₂ бөлінген миллилитрі

C. H₂O жинақталған миллиметрі

D. Жапырақта жинақталған құрғақ зат

21. Барлық өсімдіктерді жарыққа қатысты үш топқа бөлген ғалым.

А. В.Н. Любименко

В. Г.Б. Вудворд

C. С.Н. Виноградский

D. К.А.Темирязьев

22. Хемосинтезді ашқан ғалым.

А. К.А.Темирязьев

В. А. Бетсон

C. С.Н. Виноградский

D. Г.Б. Вудворд

23. Транслокация бұл - ...

А. Еріген қоректік заттардың түтікшелі өсімдіктердің бір бөлшегі екінші бөлшегіне жылжуы.

В. Тотығу-тотықсыздану реакциялары процесінде АТФ энергиясы түзілуі.

C. Өсімдік тіршілігіне қажетті энергияның түзілуі.

D. Жапырақтағы СО₂ газының диффузиялану ерекшелігі.

24. Флоэма бойымен не тасмалданады?

А. Минералды зат

В. Органикалық зат

C. Су жылжиды

D. Қалдық заттар

25. Мақта өсімдігінде органикалық заттардың қозғалысына сақиналау тәжірибелік жүргізген кім?

А. В.Н. Любименко мен С.Н. Виноградский

В. А. Бетсон мен Г.Б. Вудворд

C. М. Хетч пен С.Слэк

D. С.Ф. Мейсон мен П.Р. Маскелл

26. Жасушада молекулалар мен иондардың мембрана арқылы тасмалдануы дегеніміз не?

А. Енжар тасымалдану

В. Белсенді тасымалдану

C. Градиент

D. Гидростатикалық қысым

27. Өсімдік жасушаларында су сіңіуі қандай заңға бағынады?

А. Осмос заңы

В. Потенциол

C. Белсенді тасымал

D. Енжар тасымал

28. Ортаның тұрақтылығын қамтамасыз ететін жүйе.

А. Басқару жүйесі

В. Тура және кері байланыс

C. Оң және теріс байланыс

D. Детектор

29. Организмнің ішкі ортасының реттелуінің екі деңгейін ата.

А. Атом және молекулалық

В. Жасушалық және ұлпалық

C. Ағзалық және папуляциялық

D. Биосфера және биогеоценоздық

30. B-Эстрадиалдың болатын алғашқы нысана-ұлпасы болады.

А. Жатар мен сүт бездерінде

В. Ұйқы безінде

C. Қалқанша безінде

D. Гипофизде