Блум таксономиясын ағылшын тілі сабағында қолданудың тиімділігі

Нұрғазы Шұғыла Еркінқызы

<<Академик Е.А Бөкетов атындағы Қарағанды зерттеу университеті>> шетел тілдер факултетінің 4 курс студенті

  Аңдатпа

Бұл мақалада Блум таксономиясын ағылшын тілі сабағында қолданудың тиімділігі қарастырылады. Блум таксономиясының әр деңгейі оқушылардың ойлау қабілетін дамытуға және тілді терең меңгеруге мүмкіндік береді. Мақалада әр деңгейдің ағылшын тілін үйрету барысында қалай қолданылатыны талданып, сабақ барысында оқушылардың оқу нәтижелерін жақсартуға ықпалы көрсетілген.

Кілт сөздер: Блум таксономиясы;ағылшын тілі сабағы;, оқу нәтижелері; танымдық дағдылар; сыни ойлау

Блум таксономиясы – бұл оқытудағы мақсаттарды жүйелеуге бағытталған модель. Американдық психолог Бенджамин Блум әзірлеген бұл таксономия білім беру процесін тиімді басқару мен оқу нәтижелерін жақсартуға көмектеседі. Блум таксономиясы алты негізгі деңгейден тұрады: білім, түсіну, қолдану, талдау, синтез, және бағалау. Бұл модель оқушылардың білімін біртіндеп дамытып, тереңдету мақсатында қолданылады. Әр деңгей білім беру мазмұнын терең меңгеруге ықпал етеді, және бұл тәсіл ағылшын тілін оқытуда да тиімді құрал болып саналады [1].

Ағылшын тілін үйренуде әрбір деңгей маңызды рөл атқарады. Мысалы, білім деңгейі оқушыларға жаңа сөздерді, грамматикалық құрылымдарды есте сақтауға көмектеседі, ал түсіну деңгейінде олар осы білімді сөйлемдер мен мәтіндерді түсіндіру үшін қолданады. Қолдану деңгейінде оқушылар өз білімін сөйлеу, жазу және тыңдау дағдыларын жетілдіру үшін қолданады, ал талдау деңгейінде олар күрделі грамматикалық құрылымдар мен мәтіндердің құрылымын талдай алады. Синтез деңгейінде оқушылар шығармашылықпен сөйлемдер құрап, жазбаша және ауызша шығармаларды жасайды. Соңғы бағалау деңгейінде олар өз білімін сын тұрғысынан қарап, кемшіліктерін анықтап, жақсартуға тырысады [2].

Блум таксономиясын қолдану сабақ барысында оқушылардың оқу нәтижелерін жақсартуға, олардың ойлау дағдыларын дамытуға ықпал етеді. Ағылшын тілі мұғалімдері әр деңгейге сәйкес тапсырмалар құрастырып, оқушылардың білімін біртіндеп арттыра алады. Мысалы, оқушыларға мәтін оқытып, оның негізгі идеясын сұрау – бұл түсіну деңгейіндегі тапсырма, ал оларды сол мәтін негізінде эссе жазуға шақыру – синтез деңгейіндегі тапсырма. Осылайша, әр деңгейде қолданылатын әдіс-тәсілдер оқушылардың білімін әр қырынан дамытады, бұл олардың тілді меңгеру сапасын арттырады [4].

Сонымен қатар, Блум таксономиясы оқушылардың сыни ойлауын, креативтілігін және оқу дағдыларын дамытады. Оқу процесінде қолданылатын тапсырмалар олардың сөздік қорын арттыруға, сөйлеу және жазу қабілеттерін дамытуға мүмкіндік береді. Мұғалімдер оқушыларға әр деңгейге сай тапсырмалар бере отырып, олардың ойлау қабілетін дамытады, бұл тіл үйрену барысында үлкен жетістіктерге жетуге көмектеседі [5]

Қорытындылай келе, Блум таксономиясы ағылшын тілін оқыту процесінде оқушылардың танымдық дағдыларын дамытуға тиімді құрал болып табылады. Бұл тәсіл арқылы оқушылар әртүрлі деңгейлерді меңгеріп, тілді толықтай игеруге мүмкіндік алады.

Осыған орай студенттер арасында сауалнама жүргізілді.Мақсаты: Студенттердің яғни жас мамандардың Блум таксономиясын ағылшын тілі сабағында қолдану туралы пікірін анықтау және оның тиімділігін бағалау.

Сауалнаманың нәтижесіне сүйене отырып, студенттердің 89%-ы Блум таксономиясын қолдануды дұрыс деп санайтынын атап өтуге болады. Бұл олардың көпшілігінің бұл әдісті тиімді деп бағалайтынын көрсетеді. Студенттер Блум таксономиясының ағылшын тілін үйрену барысында тигізетін пайдаларын атап өткен, соларға талдау жасап көрейік.

Талдау:

1. Студенттердің ойлау дағдыларын дамытуға ықпалы

Студенттер Блум таксономиясының әртүрлі деңгейлері арқылы күрделі ойлау дағдыларын дамыта алатынын атап өткен. Мысалы:

1. Білім және түсіну деңгейлері тіл үйренушілерге жаңа сөздерді, грамматиканы және басқа да тілдік құрылымдарды есте сақтап, соларды түсінуге көмектеседі. Бұл бастапқы деңгейдегі студенттер үшін маңызды, себебі олардың тілге деген сенімділігі артады.

2. Талдау және бағалау деңгейлері студенттердің сыни ойлау қабілетін дамытады, олар мәтіннің құрылымын талдап, күрделі сөйлемдерді түсінуге және талқылауға үйренеді. Бұл әдіс студенттерге тілдің грамматикалық және семантикалық құрылымын түсінуге, сөйлемдерді талдауға мүмкіндік береді.

2. Жеке және топтық жұмыста тиімділігі

Студенттер Блум таксономиясын топтық жұмыс барысында қолданудың тиімділігін атап өтті. Олар талдау және синтез деңгейіндегі тапсырмаларды орындау арқылы бір-бірімен ақпарат алмасып, тілдік дағдыларын жетілдіреді. Бұл:

1. Топтық қарым-қатынасты нығайтады: Оқушылар арасында өзара түсіністік пен ынтымақтастықты дамытады.

2. Өз ойын дәлелді түрде жеткізуге үйретеді: Сыни ойлау және бағалау деңгейлеріндегі тапсырмалар арқылы студенттер өз пікірін жеткізуді және дәлелдеуді үйренеді.

3. Тілді меңгеру нәтижелеріне оң әсері

1. Блум таксономиясының деңгейлері студенттерге тілді жан-жақты меңгеруге мүмкіндік береді. Олар әрбір деңгейдегі тапсырмалар арқылы біртіндеп тілдік дағдыларын дамытады, бұл олардың сөйлеу, жазу, тыңдау және оқу қабілеттеріне оң әсер етеді. Студенттердің айтуынша, бұл жүйелі тәсіл:

2. Тілді тиімді меңгеруге ықпал етеді: Әр деңгейдегі тапсырмалар жаңа білімді сатылай игеруге көмектеседі, бұл студенттердің тілдік дағдыларын тереңірек меңгеруіне мүмкіндік береді.

3. •Үйренгенді өмірде қолдану қабілетін арттырады: Қолдану деңгейіндегі тапсырмалар студенттердің алған білімін өмірде қолдана білу дағдысын дамытады, бұл тілдік практиканы жақсартуға көмектеседі.

Қорытынды

Блум таксономиясы студенттердің ағылшын тілін терең әрі тиімді меңгеруіне, ойлау дағдыларын дамытуына ықпал етеді. Олардың көпшілігі бұл әдісті қолдап, оның оқыту процесіндегі тиімділігін жоғары бағалаған. Блум таксономиясының құрылымдық тәсілі студенттердің тілдік дағдыларын біртіндеп дамыта отырып, олардың қызығушылығын арттыруға және сабаққа белсенді қатысуға ынталандырады.

Қолданылған әдебиеттер тізімі:

1. Bloom, B. S., Engelhart, M. D., Furst, E. J., Hill, W. H., & Krathwohl, D. R. (1956). Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals. Handbook I: Cognitive Domain. Longmans, Green.

2. Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (Eds.). (2001). A Taxonomy for Learning, Teaching, and Assessing: A Revision of Bloom’s Taxonomy of Educational Objectives. Allyn & Bacon.

3. Harmer, J. (2007). The Practice of English Language Teaching (4th ed.). Pearson Education.

4. Richards, J. C., & Rodgers, T. S. (2014). Approaches and Methods in Language Teaching (3rd ed.). Cambridge University Press.

5. Brown, H. D. (2007). Principles of Language Learning and Teaching (5th ed.). Pearson Education