Бөліктер және бүтін 1-сынып

Сабақ тақырыбы:

Бөліктер және бүтін

Мектеп: Подхоз ЖББМ

Күні :

Мұғалімнің есімі: Батырова Л.А

СЫНЫП: 1-сынып

Қатысқандар саны: 8

Қатыспағандар саны: 0

Оқу мақсаты:

қосу және азайту амалдарының негізінде теңдеуді таңдап алу әдісімен шешеді;

“+”, “-”, “≠”, “=”, “>”, “<” таңбаларын, цифрларды, белгісіз санның белгісін (□) қолданады.

Барлық оқушылар:

Оқушылардың басым бөлігі:

Кейбір оқушылар:

Ресурстар:

5 см, 11 см, 9 см, 8 см, 7 см ұзындықта жасалған балалар­ конструкторы модельдері (бір топ­қа әр түрінен бір-бірден дайындау керек);

11 + ☐ = 20 теңдігіне сызылған сызба;ламинатталған қағаз парақтары;маркерлер.

Тірек сөздер

бөлік;бүтін.

Сабақтың мақсаты:

Бүтін және бөлік ұғымдарын түсінуге жағдай жасау, теңдіктегі белгісіз санды белгілеу үшін ☐ таңбасын пайдалануды жалғастыру. Санды таңдау әдісі бойынша немесе санның құрамына сүйеніп теңдіктегі белгісіз санды табуға жаттығу. Есептеу дағдысын, жұпта және топта жұмыс істеу барысында коммуникативтік дағдысын дамыту.

Сабаққа байланысты деректі материалдар

Сабаққа қатысты ескертпелер

Оқушылар сызба бойынша бүтін және бөлік ұғымдарымен танысады­. Оқушылар сызбаға сүйеніп теңдіктің белгісіз­ бөлігін табады. Сабақ сызба бойынша “есеп” шығаруға, теңдеу шешуге дайындық болып табылады.

Кіріспе тапсырма. Оқушыларға құрылыс ала­ ңына саяхат жасауды ұсыныңыз. Олармен құрылыс­ туралы әңгіме жүргізіңіз. Оқушылардан ғимарат­­ тардың қалай салынатынын және құрылыста жұмыс істейтін мамандар туралы, өздерін құрылысшы ретінде елестетуін сұраңыз. Ол үшін конструктор бөлшектерінен қақпа құрастырып­ жинауды тап­ сырыңыз. Егер сабақта конструкторды­ қолдану мүмкін болмаса, қатты қағаз жолақ­тарын қолданыңыз.

Топпен жұмыс ұйымдастырыңыз. Үй жобасының­ суретін көрсетіңіз. Оқушыларға сәулетшi үйдің жанынан ұзындығы 20 см болатын қоршау­ тұрғызуды жоспарлағанын айтыңыз. Қоршаудың бір бөлігі конструктор бөліктерінен­ жасалып, әр топқа дайындап беріледі. Оқушыларға­ қоршаудың осы бөлігін сызғышпен өлшеп, ұзындығын анықтауды ұсыныңыз (қоршаудың белгілі бөлігінің ұзындығы­ 11 см). Қоршаудың белгісіз бөлігінің ұзын­ дығын табу керек. Оқушыларға тапсырманы жобадан ауытқымай,­ өлшемді өзгертпей орындау керектігін айтыңыз. Қоршаудың бүтін бөлігінің ұзындығы 20 см болады. Тапсырманы түсіндіріңіз. Сызбаның бүтінін және бөліктерін көрсетіп түсіндіріңіз. Сызбаның астында белгісіз саны бар теңдік жазылады:

11 + ☐ = 20.

Оқушылардың міндеті — топта ақылдасып, қор­ шаудың ұзындығын табу. Тапсырманы белгісіз­ санды таңдау әдісі бойынша тиісті өлшеу жұмыстарын­ жүр­ гізу арқылы орындайды.

Оқушылардың ұсыныстарын тыңдаңыз. Тапсыр­ маның шешу жолдарын жазып отырыңыз.

Теңдік бүтін мен бөліктерден тұрады деген қорытындыға келтіріңіз. Белгісізі бар теңдік белгілі бөліктен, белгісіз бөліктен және бүтіннен тұрады. Санды теңдікті сызбамен көрсетуге болады.

Құрылысқа саяхат. Оқушыларға оқулықтағы құрылыс материалдары бейнеленген суретке қарап шығуды ұсыныңыз. Әр сурет бойынша бүтін мен бөліктерді тауып теңдік құрастыруды тапсырыңыз. “Б” әрпімен белгіленген тапсырманы талдаңыз. Суреттегі құбырлардың бір бөлігі мәшиненің қорабында­ екені көрсетілген. Оқушыларға қораптағы­ құбыр санын анықтауды тапсырыңыз.

Қорытынды жасаңыз: 5 + ☐ = 7 теңдігі бір белгісіз және бір белгілі бөліктерден тұрады.

5 — бұл белгілі бөлігі. ☐ — бұл белгісіз бөлігі. 7 — бұл бүтін.

Жауабы:

а) 8 + 7 = 15, 8 — бөлік, 7 — бөлік, 15 — бүтін; ә) 3 + 6 = 9, 3 — бөлік, 6 — бөлік, 9 — бүтін; б) 5 + ☐ = 7, 5 — бөлік, ☐ — бөлік, 7 — бүтін;

5 + 2 = 7, 5 — бөлік, 2 — бөлік, 7 — бүтін.

Құрылыста. Берілген тапсырма есептерді шығару­ тақырыбына дайындық болады.

Оқушыларға тапсырма мәтінін оқып шығуды тап­ сырыңыз. Олардан мәтін мазмұнын қалай түсін­генін сұраңыз.

Сұрақтар қойыңыз:

— Салынып жатқан үйдің биіктігі қандай болады? (9 қабатты). Бұл — бүтін.

— Үйдің қандай бөлігі салынып біткен? (5 қабаты.) Бұл — белгілі бөлік.

— Әлі неше қабатын салу керек? Бұл — белгісіз бөлігі.

Оқушыларға жұмысты жұппен орындауды ұсы­ны­­ ңыз. Олардың міндеті — белгісізі бар теңдік құрасты­­ рып, белгісіздің мәнін табу. Оқушылардың жұмысты ламинатталған қағаз парақтарына маркермен жазып орындауына болады. Жауабы:

5 + ☐ = 9;

5 + 4 = 9.

Шығарып көр. Тапсырманы бүкіл сыныпты қатыстырып орындаудан бастаңыз. Тапсырманың мәтініндегі­ мазмұнын талдап, белгілі бөлікті, белгісіз бөлікті және бүтінді табуды тапсырыңыз. Тап­сырманы әрі қарай жұппен жалғастырып шығаруды­ ұсыныңыз. Олар белгісізі бар теңдік құрастырып, белгісіздің мәнін табады.

Жауабы:

☐ + 6 = 17; 11 + 6 = 17.

Орындап көр. Оқушылар сызба бойынша теңдіктер құрастырады.

Оқушылармен талдаңыз:

— сызбаның қандай бөлігі белгілі?

— Қандай бөлігі белгісіз?

— Бүтінін анықта.

Тапсырманы топта талдап, қорытындылауға мүм­ кіндік беріңіз. Оқушылар жұмысты ламинатталған қағаз парақтары­на­ маркермен жазып орындауына болады. Соңынан жазғандарын сыныпқа көрсетіп, өзара тексереді.

Жауабы:

а) 8 + ☐ = 20; ә) ☐ + 8 = 18;

8 + 12 = 20. 10 + 8 = 18.

Тілдік құзыреттілікті қалыптастыру

Қосымша тапсырмалар

Ойын ұйымдастырыңыз. Оқушыларға сандар жазылған парақшалар таратып беріңіз. Парақшаның екінші жағына тірек сөзді жазыңыз. Мысалы: 5 (бөлік), 4 (бөлік), 9 (бүтін). Музыка қосып қойыңыз. Оқушылар музыка ойнап тұрған уақытта қолындағы парақшадан теңдік құрастыратындай үш адамнан тұратын топ құрып үлгеруі керек.

5 + 4 = 9.

Үйді жөндеуден өткіз. Оқушылар белгісіздің мәнін табады.

Санды теңдіктер дұрыс болуы үшін кірпіш пен оған сәйкес үйді сызық арқылы қосады.

Тиісті өрнектер құрастырып жазады.

Жауабы:

а) 10 + ☐ = 12; ә) ☐ + 8 = 19; б) 20 – ☐ = 11;

10 + 2 = 12.   11 + 8 = 19.   20 – 9 = 11.

в) 16 – ☐ = 12; г) ☐ + 11 = 18; ғ) 15 – ☐ = 5;

16 – 4 = 12.   7 + 11 = 18.   15 – 10 = 5.

Сызба бойынша теңдік құрастыр. Оқушылар сызба бойынша белгісізі бар теңдіктер құрастырады. Таңдау тәсілі бойынша теңдіктегі белгісізді тауып, тиісті өрнектерді жазады.

Жауабы:

а) 7 + ☐ = 10; ә) ☐ + 4 = 9; б) 8 + ☐ = 10; 7 + 3 = 10.   5 + 4 = 9.   8 + 2 = 10.

в) ☐ + 6 = 9; 3 + 6 = 9.

Бағалау

Оқушылар сабақ соңында ☐ таңбасын пайдала­ нып теңдіктегі белгісізді тауып үйренеді. Мысалы, 6 + ☐ = 10.

Жұмыс дәптеріндегі “Жетістік баспалдағы” бойын­ ша өз-өзін бағалатыңыз.