№ 1 Дәріс.

Дәрістің тақырыбы: Кіріспе. Си тілімен танысу. Алгоритмдер және алгоритмдеу. Блок-схема көмегімен тапсырманы шешу алгоритмін құру. Программаны әзірлеу кезеңдері. Айнымалылар және өрнектер.

Алгоритм – реттелген амалдар жиыны.

Алгоритм деп берілген мәліметтердің дәйекті нәтижеге түрлену жолын көрсететін ережелер мен нұсқаулар жүйесін айтады.

Әрбір ЭЕМ алдын-ала берілген алгоритммен, яғни жоспармен жұмыс істейді.

Алгоритм – берілген есептің шығару жолын реттелген амалдар тізбегіне келтіру.

Кез келген есепті қарапайым амалдарды тізбектей орындау арқылы шығаруға болады.

Алгоритмді ЭЕМ-да орындау үшін оны программа түрінде жазып шығару керек. Программа дегеніміз алгоритмді машинаға түсінікті нұсқаулар тізімі ретінде жазу. Программа – белгілі бір нәтиже алу үшін орындалатын амалдардың айқындалған тізбегі.

Ол реттелген командалар тізбегінен тұрады. Программа арнайы мәтін арқылы ЭЕМ-ға тапсырманың ретті кезегін хабарлайды. Сонымен, алгоритм арнайы іс-әрекеттердің белгілі бір кезекпен орналасқан тәртібі.

Есепті шығару кезеңдері.

Есептеу техникасын пайдаланып есепті шешу алты кезеңнен тұрады:

Есептің математикалық жобасын белгілеу. Мұнда (есепті математикалық тұрғыдан дұрыс қою сатысына) оның мазмұнын анықтайтын барлық айнымалыларға сәйкес математикалық белгілеулер енгізіледі. Сондай-ақ, олардың арасындағы байланыстар формальды түрде жазылады. Қолданылатын математикалық аппарат есептің шартынан анықталады.

Есептің шешу әдісін таңдап алу. Бұл бөлімде шығатын нәтиже мен берілген деректердің арасындағы тәуелділік және таңдап алған әдістің қолданылу мүмкіндігі зерттеледі.

ЭЕМ-ң ерекшелігін ескеріп, есепті шешу үшін алгоритм таңдау, құрастыру. Есепті шешуге арналған әдістің ЭЕМ-ң нақты түріне сәйкес құрылған алгоритмі жасалады.

Программалау. Алгоритмді ЭЕМ-ге түсінікті формальды тілде жазу сатысын программалау деп атайды. Программа деп алгоритмнің ЭЕМ-ге түсінікті таңбада жазылуын айтамыз. Программаны ЭЕМ-де қолданылатын алгоритмдік тілде жазылған осы алгоритмді жүзеге асыратын жеке сөйлемдер тізбегі деп қарауымызға болады. Программаның сәтті құрылуы жақсы құрылған алгоритмге де байланысты болмақ. Дұрыс жасалған алгоритм бойынша программа құру жеңіл.

Программа жұмысын ЭЕМ-де тексеру, қалыптастыру (түзету). Жасалған программаның қызметін программалаушы ЭЕМ-да есептеулер жүргізу арқылы тексереді және керек жағдайда программа жұмысын өзгертеді.

Есепті ЭЕМ-де автоматты түрде орындау.

СИ Алгоритмдік тілі

СИ тілін 1970 жылдары Денис Ритчи жасаған. Ерекше артықшы лығы;

Бұл тілдегі программалар әртүрлі архитектурадағы компьютерлерде және әртүрлі операциялық жүйелерде жүмыс жасайды.

Алгоритмдердің жазылуының ықшамдылығы.

Программалардың оқуға қолайлылығы және логикалық реттілігі.

Программалардық өте ыңғайлы кодын алу мүмкіндігі.

Қолайлылығы

1. Жоғарғы деңгейдегі алгоритмдік тіл. Бүл тілде структуралық программалаудың толық конструкциясы бар.

Бұл қасиет программалардың модульдылығын блоктың структураны сақтауға қажет және де әр модульді жеке компиляциялауға мүмкіндік береді.

2. СИ-де компьютердің аппараттық бөлік-терімен жүмыс істеуге қолайлы төменгі деңгейдегі қүралдардың толық жиыны бар. Бүл қасиет зерденің өрбір бетіне жетуге мүмкіндік береді. 1983 жылы СИ бекітіліп (ANSI-де), ANSI СИ деген ат алды да кейбір қосымша өзгертулер енгізілгенмен бүл ат C++ деп аталды. Тіл авторының мақсаты мәліметтерді абстракциялау және обьектіге бағытталған программаларды дамыту.

СИ++ обьект бағытталған программалау тілі.

Обьект багытталған программалау

Анықтама: Обьект бағытталған тіл дегеніміз өзара байланысқан обьектілер жиынын сиппаттайтын программа құрылатын тіл.

int n; /*локальды айнымалы*/

print І\"введ символ");

сһ = detche(); /* глобаль айнымалы*/

ргіпІҒ("введ кол. симв. в стр:");

print_str(n);

} print_(int m)/* формалды параметр m*/

I int j

/*локалды айнымалы*/

for (j=0; j<m; j++)

printf ("%c\n,ch ");/* глобалды айнымалы сһ-ны

қолданамыз*/

Қосымша

1) 2 глобальді айнымалылардың аттары бірдей болмауы керек.

2) 1 функцияның локальді айнымалысының аты мен 2-ші функцияны локальді айнымалысының аты бірдей болуы мүмкін.

3) Бір блокта 2 локальді айнымалының аттары бірдей болуы мүмкін емес, сонымен қатар функцияның формальді параметрі функцияның ішіндегі локальді айнымалымен аттас болуы мүмкін емес.Түрақтылар. Түрақтылар кез- келген базалық типте болуы мүмкін.

Мысал

Char 'а'Дп','9'

Int U23.-346.

Float 123.23,4.34E-3

Double 123.23,12312311,-0.987.

Const типін анықтау ережесі.

1) Бүтін константа int типіне жатады, егер ол int типінің

интервалында жатса.

2} Егер бүл константа int интервалында жатпаса онда ол unsigned типіне жатады. Егер unsigned интервалында жатпаса, онда long типіне жатады.

3} Нүктелі константа double типіне жатады, егер ол осы типтін өзгеру интервалында орналасса.

С тілінде константаның типіне анық беру механизмі жүрнақтар көмегімен жасалған.

Бүтін константа үшін и, 1, һ, U, L, Н жүрнақтары, ал нақты константа үшін 1, L, f, F жүрнақтары қолданылады.

Мысалы

12Һ34Н - short int. 23L-2371-long int 23.4f67.7e-24F-float

Прогламмалауда 8-дік және 16-лық санау системасы жиі қолданылады. 8-дік системада саның алдына 0 қойылады, ал 16-лық системада Ох қойылады (нуль х). 8-дік, 16-лық жүйедегі константалар міндетті түрде таңбасыз болады.

Жолдың константа (strings) деп тырнақша ішінде алынып жазылған кез-келген символдар тізбегін айтамыз.

Мысал "строка". СИ-де жадыда константа үшін ЭВМ зердесінде 1 байт артық қолданылады, ол нөльдермен толтырылады (нольдік байт) және '\0' - деп белгіленеді. Символдық константа апостроф ішінде алынып жазылады.

Мысал 'а'

СИ-де баспа символдарына сәйкес емес символдар бар. ASCII // кодында 0-ден 31-ге дейінгі номерлер басқару символдарына сәйкес келеді. Бұлар клавиатурада жоқ. Бүл символдарды қолдану үшін басқару константаларын енгізеді.

№1 Дәріс тест тапсырмалары

[q][+]4:1: Идентификатор дегенiмiз не?

[a][+] программадағы объектiнiң аты

[a] динамикалық жады

[a] жиыннан тұратын массив

[a] программаның берiлу жолы

[a] компиляторға арналған сөздер

[q][+]4:1: Символдық типтегi шамаларға компилятор жадында қанша байт орын бөлiнедi?

[a][+] 1

[a] 2

[a] 10

[a] 8

[a] 27

[q][+]4:1: Жиым (массив) дегенiмiз не?

[a] ұяшықтарда орналасқан мәлiметтер

[a][+] бір атаумен аталған бiр типтi мәндер тiзбегi

[a] өлшемдi анықтайтын тип

[a] динамикалық жадыны пайдаланатын көрсеткiш

[a] сiлтеменi анықтайтын типтер жиынтығы

[q][+]4:1: Қандай да бiр әрекеттер тізбегін орындайтын операциялар мен сипаттамалардың айқындалған тiзбегiн ... деп атайды.

[a] процедура

[a] рекурсия

[a][+] функция

[a] дұрыс жауап жоқ

[a] 1,2

[q][+]4:1: Си тілінде кез келген программаның орындалуы қай функциядан басталады?

[a] random

[a][+] main()

[a] randomize()

[a] clrscr()

[a] Әр программада әр түрлi

[q][+]4:1: Өзiн-өзi шақыратын функция не деп атаймыз?

[a] процедура

[a] функция

[a][+] рекурсия

[a] 1,2

[a] дұрыс жауап жоқ

[q][+]4:1: Кiтапханалық функциялар қайда орналасқан?

[a][+] кiтапханалық файлдарда

[a] Сиiшiнде

[a] компьютерде

[a] дұрыс жауап жоқ

[a] Internet-те

[q][+]4:1: Си алфавитi:

[a] араб цифрi: 0-9

[a] арнайы белгiлер

[a] түйiндi сөздер

[a] операциялар таңбалары

[a][+] барлығы дұрыс

[q][+]4:1: Си тілінде тұрақтыларды сипаттау үшiн қандай түйiндi сөз қолданылады?

[a] int

[a] var

[a][+] const

[a] procedure

[a] дұрысы жоқ

№ 2 Дәріс.

Дәрістің тақырыбы: Сызықтық программалар. Формула бойынша есептеулер. Айнымалыларды сипаттау

Программаның негізгі түсініктері.

1.Берілген текст (source code) - программалау тіліндегі программа
тексті.

2.Обьектілік код (object code)- машиналық тілдегі программа тексті,
бүл тексті компьютер орындай алмайды.

3. Компановщик (linker) объектілік модульдерден түратын
орындалатын модуль жасайтын программа. Бүл программа
компиляцияланған программа тексті мен стандартты кітапхана
функцияларынан түратын орындалатын бір программа жасайды.

4. Кітапхана (librari) —компиляцияланған түрде сақталынған, алдын-
ала анықталынған айнымалылары мен түрақтылары бар функциялар
жиыны.

5. Компиляция уақыты (compiler time) программаны
компиляциялауға кеткен уақыт. Компиляция кезінде синтаксистік
қателер анықталады.

Негізгі түсініктер

Программа жазу үшін келесі түсініктер қолданылады.

1.Алфавит

2.Түрақтылар

3.Идентификаторлар

4.Негізгі сөздер

5.Комментарий

Си тілінде үлкен және кіші әріптер әртүрлі қабылданады.Айнымалылар атында астын сызу символы қолданылуы мүмкін.Библиотекалық функцияларда да астын сызу символы қолданылады. Идентификаторлар айнымалының, функциясының, метка (белгіні) аттарын белгілеуге қолданылады. Идентификаторлар үшін кез келген әріптен басталатын символдар тізбегі қолданылады. (астын сызу символынан басталуы мүмкін). СИ - де 32 символға дейін идентификаторларға қолдануға болады. C++ - де бүл шарт жоқ. Си және С++-ге кейбір идентификаторлар қызмет сөздері үшін қолданылады.

Қызметші сөздер.