Ұзақ мерзімді жоспардың бөлімі 7.2.2 Динамика негіздері

Күні: 05.12.2018

Мұғалімнің аты-жөні: Арғынғазы Қ.

Сынып:7

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Бөлім

Мектеп:№ 264 Т.Есетов атындағы мектеп – лицей

Сабақтың

тақырыбы:

Деформация. Серпімділік күші. Гук заңы

Сабақ негізделген оқу мақсаты

7.2.2.3 – пластикалық және серпімді деформацияларды ажырату, мысалдар келтіру

7.2.2.5 – Гук заңының формуласы бойынша серпімділік күшін есептеу

Сабақтың мақсаттары

Барлық оқушылар істей алады:

Пластикалық және серпімділік күшінің анықтамасын біледі және мысалдар келтіре алады

Оқушылардың көпшілігі істей алады:

Гук заңының формуласын қолдана отырып есеп шығара алады

Кейбір оқушылар істей алады:

Пластикалық және серпімділік күшін өмірмен байланыстыра отырып өздігінен іздеу жұмыстарын жүргізеді

Ойлау дағдылары

Білу, түсіну, қолдану

Бағалау критерийлері

Деформация ұғымының физикалық мағынасын түсінеді.

Пластикалық және серпімділік күштеріне мысалдар келтіре алады.

Пәнаралық байланыс

Математика , биология

Құндылықтар

Шығармашылық,сын тұрғысынан ойлау, қарым-қатынас жасау қабілеті, жауапкершілік.

Тілдік мақсат

Оқушылар:

Не істей алады?

Салыстырады, себебін түсіндіреді, дәлелдейді.

Негізгі сөздер мен тіркестер (пәнге арналған сөздік және терминология):

Деформация, пластикалық, серпімді, Гукь заңы, қатаңдық

Сыныптағы диалог/ жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер

Талқылауға арналған сұрақтар:

«Біріксең алмайтын қамал жоқ», «Білекті бірді жығады, білімді мыңды жығады»

Алдыңғы оқу

Күштің түрлерін біледі

Жоспар

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу

түрлері

Ресурстар

Басы

1.Ұйымдастыру кезеңі

Сәлемдесу

Оқушыларды түгендеу

Сынып реттілігін қадағалау

Күн ретін жазу

Топқа бөлу:

1 топ: Күш

2 топ: Масса

3 топ: Гук

4 топ: Ньютон

2.Ширату жаттығулары

/Мақсаты-сабақ тақырыбына байланысты оқушылардың қызығушылығын туғызу./

Оқушыларға әртүрлі кейіптегі смайликтері бар таратпалар таратылып, сол смайликтерге өзінің сабақ басындағы көңіл-күйін белгілейді.

3.Өткен тақырыпқа шолу жасау үшін, қазіргі оқу мақсатымен байланыстыру үшін мынадай «Ой қозғау» әдісін қолданамын.

«Ия» не «жоқ»

Бағалау арқылы мадақтаймын.

Смайликтер

Стикер

Таратпа қағаздар

Ортасы

Білу және түсіну

Деформация — өзара әрекеттесуші екі дененің жанасуы кезінде оларды құрайтын жеке бөліктері қозғалысқа келеді де, бұл денелердің пішіні мен өлшемі өзгереді. Мысалы, серіппе денеге әрекет ете отырып созылады, жұқа таяқша иіледі, қолдың бұлшық еттері қатаяды.Дене пішінініңнемесеөлшемдерініңөзгеруін деформация (латынша деформация - бүліну, бұзылу) депатайды. Деформация пластикалық жәнесерпімдіболыпбөлінеді.

Күштіңәрекетітоқтағаннанкейін, дене өзініңбастапқыпішіні мен өлшемінөзгертетінболса, мұндай деформация пластикалықдепаталады.

Пластикалықдеформацияданкейінденеөзініңжаңапішіні мен өлшемінтолығыменнемесежартылайсақтайдыжәнеондайдене пластикалықдене депаталады.Мысалы, пластилиннен немесе саздан көп күш түсірмей-аққандай да бірпішіндегіденежасауғаболады. Ал қолымыздыңпластилингеәрекететуітоқтағаннанкейінолөзініңжаңапішінінсактайды.

Күштіңәрекетітоқтағаннанкейіндененіңбастапқыпішіні мен өлшеміқайтаданқалпынакелетінболса, мындай деформация серпімдідепаталады.

Тәжірибелердеформациялаушыкүшкеқарама-қарсыбағытталғанжаңаданбіркүшпайдаболатынынкәрсетеді. Бұлкүш серпімділіккүш депаталады. Мысалы, доптытепкенкезде, олөзініңпішінінөзгертеді, яғнидеформацияланады. 

Серпімділік күші (Сила упругости) — деформацияланған дененің ұзаруына пропорционал және деформация салдарынан дене түйіршіктерінің орын ауыстыруына қарама-қарсы бағытталған күш. 
Басқаша айтқанда, дене деформацияға ұшыраған кезде денеде белгілі бір күш пайда болады, сол күш әсерінен ол өзінін пішінін және бастапқы күйіне қайта келуге тырысады. 

Серпімділік күші мен серпімді деформацияның арасындағы байланысты 1660 жылы ағылшын физигі Роберт Гук ( 1635 – 1703) анықтаған болатын. Кейінірек бұл анықталған байланыс бізге Гук заңы деп атпен белгілі болды.

Бұл заң былайша тұжырымдалады: дененің созылуы (немесе сығылуы) кезіндегі серпімділік күшінің модулі дене ұзындығының өзгеруіне тура пропоционал:

F_cерп = k * Δx

F_серп - серпімділік күшінің модулі, Δx – деформацияланған дененің ұзындығы, к – қадаңдық. Қатаңдықтың өлшем бірлігі – Н/м

Қолдану

Топтық жұмыс

1-тапсырма.

Есептер шығару

1. Резеңке таспаның қатаңдығы 7,2*10⁴ Н/м. Егер таспаға 10 кН күш әрекет ететін болса, онда ол қанша шамаға созылады?

2. Болат серіппе 245 Н күш әрекетінен 35 мм-ге ұзарды. Серіппенің қатаңдығын анықтаңдар.

3. Серіппенің қатаңдығы 5*10³ Н/м. Оның серпімділік қасиеті сақталатын шектік ұзаруы 16 мм. Егер серіппеге 50 Н, 100 Н күш түсіретін болсақ, серіппенің серпісділік қасиеті сақтала ма?

4. Гукь заңы орындалатын жіңішке спираль серіппе тірекке вертикаль бекітілген және 160 Н күш әрекетінен 72 мм-ге ұзарған. Серіппеге қосымша 120 Н күш түсірілді. Серіппенің ұзаруын табыңдар.

Дискриптор.

• Есеп шартына байланысты сәйкес есептің берілгенін жазады

• Есепте берілген шамаларды бір жүйеге келтіреді

• Формуласын қолдану арқылы есептің шешімін табады

Бағалау арқылы мадақтаймын

2-тапсырма.

«Суреттер сөйлейді» әдісі

3-тапсырма:

«Алтын балыққа арналған аквариум» әдәсі

Оқушыларға жасырын суреттер таратылады, кімге балық түссе, сол алтын балық болады, оқушы алтын балықтың маскасын киіп, ортаға шығады. Басқа оқушылар оған сұрақтар қояды. Егер жауап бере алмаса топ мүшелері көмектесуіне болады.

Оқулық

Қағаз қиындылары

Соңы

Кері байланыс:

«Тазалық» әдісі:

• Бүгінгі тақырып бойынша алған керекті ақпараттарыңызды чемоданға жазыңыздар

• Бүгігі сабақта керек емес болған, артық дүниені қоқыс жәшігіне жазыңыздар

• Ал бүгінгі ақпараттың ішінде әлі оқуым керек, толықтыруым керек дегендері болса, еттартқышқа жазыңыздар

Үй тапсырмасы:

• Тақырыпты оқып келу

• Тақырып соңындағы сұрақтарға жауап беру

қатырма қағаз қиындылары