Қазақ тілі

Уақыты:

Сынып: 6

Сабақтың тақырыбы:

Демеулік шылау

Сілтеме

Қазақ тілі оқулығының әдістемесі

Сабақтың жабдығы

Такта,флипчарт,оқулық, сұрақтарға жауап беру, салыстыру, постер салу, дәптермен жұмыс,рефлексия жасау

Жалпы мақсаттар

а) Шылау туралы түсінік бере отырып,шылау сөздер білдіретін мәні мен сөйлемде атқаратын қызметіне қарай үшке бөлінетінін түсіндіру;

ә) сөйлеу тілін,сөз мағынасын түсініп,шапшаң ой қорытуға,көркем ұқыпты жаза білуге дағдыландыру

б) Сабақ барысында шылаулардың түрін ажырата білуге үйрету;

Күтілетін нәтиже:

Белсенді жұмыс істеуге машықтандыру. Оқушылардың ұшқыр қиялын туғыза отырып, өз ойын ділелді, нақты жеткізе білуге, оны қорғай білуге жетелеу.

Сабақта қолданылатын материалдар:

Кестелер,электрондық оқулық, интерактивтік тақта, қосымша материалдар, жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған қазақ тілі оқулығы.

Оқыту әдістері:

«Космос» ойыны, "Зарядтар"ойыны, еркін жазу стратегиясы, топтық жұмыс.

I.Оқушыларға психологиялық ахуал туғызу

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Барлығы шеңберге тұрады. Жүргізуші бір сөзді екінші оқушыға айтады, ал ол үшіншісіне. Солай жалғаса береді. Кейін соңғы тұрған оқушы айтылған сөзді табуы тиіс.

Тыңдалым мен зейін дамиды.

II. Үй тапсырмасын сұрау

Үйге берілген жаттығуды тексеремін. «Космос» ойыны. Сұрақтар:

1.Жалғаулық шылау дегеніміз не? (ЖЕР) (Жалғаулық шылаулар сөз бен сөзді, сөйлем мен сөйлемді байланыстырады.)

2.Жалғаулық шылаулар қандай мағыналық қатынасқа бөлінеді? (МЕРКУРИЙ) (Ыңғайластық, қарсылықты, талғаулықты)

3.Септеулік шылаулар дегеніміз не? (МАРС) (Белгілі бір септік тұлғадағы толық мағыналы сөздермен тіркесіп келіп, оған қосымша мән үстеп тұрады да, оны екінші сөзбен байланыстырады)

4.Септеулік шылауларды ата? (ЮПИТЕР) (үшін, сайын, туралы, арқылы, жайлы, сияқты, тәрізді, дейін, шейін, қарай, таман, бері, бұрын, бірге)

5.Барыс септіктегі сөздермен тіркесетін септеуліктер? (НЕПТУН) (дейін, шейін, таман, қарай, салым, жуық, тарта т.б)

6.Көмектес септіктегі сөздермен тіркесетін септеуліктер? (САТУРН) (қатар, қабат, бірге)

7.Себеп-салдарлық қатынасты білдіретін жалғаулықтар? (УРАН) (себебі, өйткені, сондықтан т.б.)

8. Талғаулықты қатынасты білдіретін немесе кезектестік мәнді білдіретін жалғаулықтар? (ШОЛПАН) (әлде, біресе, бірде, не, немесе, я, яки, болмаса, кейде)

Оқушылар тақтаға бір-бірлеп шығып планетаарды таңдап алады. Әр планетаның артында жасырылған сұрақтар болады. Сол сұрақтарға жауап береді.

III.Жаңа сабақ

Түсіну, ережені дәптерлеріне жазып алу.

IV. Мағынаны тану

I топ.

1.Шортанбай, Дулат пенен Бұқар жырау,

Өлеңі бірі - жамау, бірі - құрау.

Әттең дүние - ай, сөз таныр кісі болса,

Кемшілігі әр жерде - ақ көрініп тұр - ау. (Абай).

2. Бүгінгі күні қазақ халқы қандай тұрмыста тұратынын, қалай еңбек ететінін көрер ме еді солар. (Ғ. Мүсірепов).

3. Мұның да себебі бар - ды.

II топ.

1. Әкесіне жақынырақ барды.

2. Ажал — ақымақ үшін алтау, ақылды үшін біреу. (Мақал - мәтелдер жинағы).

3. — Билер ше? Бидің де бәрі жемтіктес пе? (М. Әуезов)

III топ.

1.Әлде бір себеппен діңгекке тығылған Ботагөз болар ма?

2.Біз болсақ міне,

Күні мен түні,

Жиғанымыз — дән,

Айналамыз толған ән...

Абырой да, бақ та, атақ та, даңқ та, ерлік те, жеңіс те — барлығы осы егісте. (А. Тоқмағанбетов).

3. Кешегі өткен ер Әбіш Елден бір асқан ерек - ті. Жүрегі жылы, бойы құрыш, Туысы жаннан бөлек - ті. (Абай).

Шылауларды тауып, қандай мағына үстеп тұрғанын айту.

V.Ой қозғау

"Зарядтар"ойыны. Тақтаға демеуліктердің 6 түрі шығып тұрады. Олардың омырауларында демеуліктердің қай түрі екендігі жазылған. "Сұраулық демеуліктер, жолға шығындар!" дегенде сұраулық демеуліктердің қатарына қолында - ма, - ме, - ба, - бе, - па, - пе, - та, - те демеуліктері бар екі бала келіп тұрады, қалғаны да солай.

Егер кімде - кім демеуліктерді дұрыс білмейтін болса, ол ойынның шартын бұзған болып, ұтылады. Кінәлі оқушыға талап қою.Демеуліктердің 6 түрін сабақтың соңына дейін жаттау.

VI. Шығармашылық жұмыс

I топ.

Сөйлемдерді оқып, тиісті шылауларды қойып жаз.

Ірілігі ұстаса, кісіге айналып қарамайтын мінезі бар – ды. Бұл адам ақылды да, қу да,

айлакер де кісі. Дәметкен, мынау қазақ екен ғой. Осы адамдар шақыртусыз – ақ келсе қайтеді? Бұны айтқан Самат – ау деймін. Ертең жаңбыр жауып кетсе ше? Сен түгілі, мен де ол жерге барған емеспін. Жер қадірін білетін еңбекші жұрт бұл өңірге тегін қоныстанбағаны көрініп – ақ тұр.

II топ. Еркін жазу стратегиясы.

Демеулік шылауларды қатыстырып мысалдар жазыңдар, мақал - мәтел сөз болса тіпті жақсы, сөйлемнің мағынасын түсіндіру барысында шылаулардың мәніне тоқталу.

III топ.

Демеулік шылаулармен ертегі құрастыру

Керекті шылаулар: - ды, да, ғой, де, ше, - ақ, түгілі, - ау.

Мысалдар жазу

Ертегі құрастырып жазу

VII. Үй тапсырмасын беру

Оқулықтағы 218 беттегі 244-жаттығу

Үй тапсырмасын білу, түртіп алу

VIII. Бағалау

Бағалау парақшаларын үлестіру

Топ басшысы бағалайды.