Дигибриті будандастыру 9-сынып

Ұзақмерзімдіn жоспар бөлімі:

Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары

Мектеп: « №12 жалпы білім беру орта мектебі»КММ

Сынып: 9 «Е»

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Мұғалімнің аты жөні:Бабан Айсәуле Жалғасқызы

Күні:11.02.2021ж

Сабақ тақырыбы

Дигибриті будандастыру

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

9.2.4.3-дигибридті будандастырудың цитологиялық негіздерін дәлелдеу және есептер шығару.

Сабақ мақсаттары

Дигибриті будандастыруды көрсету үшін генетикалық сызба жасау

Бағалау критерийлері

Оқушылар:

-Негізгі генетикалық түсініктерді біледі  және оларды есепті шығарғанда пайдаланады; 

-Дигибриті будандастыру бойынша есептерді шығара алады.

Тілдік мақсаттар

Оқушылар: тақырып бойынша негізгі терминдерді пайдалану арқылы ауызша жауап беру дағдысын дамытады.

Пәнге қатысты лексика мен терминология

аллель, доминанттық, толық емес, рецессивті, генотип, фенотип, гетерозиготалы, гомозиготалы, бірбуданды шағылыстыру, гамета, ұрпақ, қатынас.

Диалог құруға /жазылымға қажетті сөздер топтамасы

Х рецессивті нышан болып табылады, себебі…

Y доминанттық нышан болыпт абылады, себебі…

Құндылықтарды дарыту

Оқу тапсырмасын орындау кезде қоғамдық өмірге дайын болу, өзін бақылауда ұстай білу, бәсекеге қабілетті бола білу құндылықтары дамытылады.

Жазбаша жұмыстар арқылы академиялық шыншылдық, нақтылық, өзін өзі реттей білу құндылықтары дамытылады.

Пәнаралық байланыстар

Математика, информатика

АКТ қолдану дағдылары

Интерактивті тақта, презентация

Алдыңғы білім

Тұқым қуалайтын және тұқым қуаламайтын өзгергіштік (8.4A бөлімі)

Хромосомалар ДНҚ-дан түзіледі, ал ДНҚ үлескісі ген деп аталады (8.4A бөлімі)

Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің эколюциядағы маңызы (8.4A бөлімі

Гаметалар ядро бөлу кезінде түзіледі – ядро мейоз жолымен бөліп хромосомалар санын екі есе азайтады. «гаплоидты» және «диплоидты» терминдері (9.3A бөлімі)

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарлан ған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

Ұйымдастыру.

Сыныпта жақсы көңіл-күй қалыптастыру.

ҚБ.Өткен тақырып бойынша термин сөздердің анықтамаларын дұрыс орналастыру

Өткен тақырып бойынша алған білімдерін нақтылайды.

Таратпа материалдар беріледі.

Сабақтың ортасы

Жаңа тақрыпты түсіну:

Мұғалім тақырыпен таныстырады.

Оқушыларға моногибридті будандастыруды көрсету үшін генетикалық сызбаны қалай толтыруды көрсетеді

Генетикалық есептерді рәсімдеуге арналған негізгі талаптар

1. Тапсырма шарттарын қысқаша жазу. Гендердің әріптік белгілерін енгізу,

әдетте А және В (есептің берілгенінде олар көрсетіледі).

2. Тұқым қуалау түрін анықтау (доминантылық, рецессивтілік), егер бұл көрсетілмесе.

Фенотиптерді және будандастыру схемасын жазу (көрнекілік үшін сөздермен).

3. Шарттарға сәйкес генотиптерді анықтау. Генотиптерді таңбалармен жазу

гендердің фенотиптерін қысқаша сөзбен жазамыз.

• Бірінші аналықтың генотипін жазу керек, содан кейін- аталықтың генотипін жазады (дұрыс жазылған - ♀ААВВ х ♂аавв; қате - ♂аавв х ♀ААВВ).

• Бір аллель жұбының гендері әрқашан жанында жазылады (дұрыс жазба –ААВ; қате жазба АВАВ).

• Генотипті жазу кезінде, белгілерді білдіретін әріптер, қандай белгіге – доминантты немесе рецессивті (дұрыс жазба - ааВВ ; қате жазба-Аваа) белгісіне қарамастан алфавиттік реттілігімен жазылады.

4. Гаметаларды анықтау. Белгіленген генотиптердің негізінде олардың санын және ондағы Гендерді анықтау.

5. Генотиптердің астында, әрқашанда фенотипті жазады.

6. Ди - және полигибридті будандастыруға арналған есептерде шешуін жазғанда, ұрпақтарының генотиптерін анықтау үшін Пеннет торын пайдалану ұсынылады. Тігінен аналық, ал көлденеңінен – аталық гаметалар түрлері жазылады. Қиылыста еншілес дарақтың генотипіне сәйкес келетін гаметалардың үйлесімі жазылады.

7. Соңында міндетті түрде жауабын жазады.

Генетикалық есептерді рәсімдеуге негізгі талаптарды оқиды, жұпта талқылайды.

Оқушыларға моногибридтібудандастыруды көрсету үшін генетикалық сызбаны қалай толтыруды көрсетеді.

Топтық жұмыста генетикалық есептерді шығарады

2 есепті шығарады

Дескриптор:

Берілгенін жазғанда, генотип пен фенотиптерін анықтау;

Шешуінің толық жазылуы;

Жауабының болуы.

Жұптық жұмыста генетикалық есептерді шығарады

2 есепті шығарады

Дескриптор:

Берілгенін жазғанда, генотип пен фенотиптерін анықтау;

Шешуінің толық жазылуы;

Жауабының болуы.

Генетикалық есептерді рәсімдеуге арналған негізгі талаптар жазылған таратпа қосымша беріледі

Плакаттар, оқулық

9-сынып оқулығы.

Жұмыс дәптерлері.

Таратпа материалдар

Сабақтың соңы

ҚБ.Оқушыларға жеке жұмыс беріледі:

1.Гаметалардың типтерін анықта

1. АаВВ-____________________

2. Аавв-_____________________

3. АаВВСС-__________________

4. ААвв-_____________________

5. АаВв-

2. Бұршақ тұқымының сары түс – А, жасыл түсіне – а- ға қарағанда доминантты. Тегіс пішінді В бұдыр пішінді b-дан басым. Мына генотиптердің тұқымдарының түстері мен пішіндерін анықтаңдар:

А) ааВВ Ә) Ааbb В) ааВb Г) ААВb Ғ) ААbb

3. Мынадай жолдармен жолдармен будандастырғанда алынатын ұрпақтар тұқымдарының сыртқы көрінісін анықтаңдар:

А) ааВВ×ааbb Ә)ААВb×ааbb Б) ааВb×ААВВ

Оқушылардың жұмысын тексеріп бағалау.

Саралау – оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлап отырсыз?

Бағалау – оқушылардыңматериалдымеңгерудеңгейінқалайтексерудіжоспарлайсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Барлық оқушылар

Жануарлар мен өсімдіктердің бөліп шығару мүшелерін айта алады. Өсімдіктер мен жануарлардан бөлінетін заттарды сипаттап салыстыра алады. Бөліп шығарудың тірі организмдегі маңызын түсіндіреді

Оқушылардың көп бөлігі

Жануарлар мен өсімдіктердің бөліп шығару мүшелерін айта алады.

Кейбір оқушылар

Бөліп шығару мүшесінің эволюциясына қоршаған ортаның әсерін бағалай алады.

Сабақтың басында суреттердің және терминдердің көмегімен ЖАДА анықтайды. Сабақтың ортасында кестені толтыру арқылы сабақты сабақты қорытындылайды. Сабақтың соңында қорытынды бағаны өзара сұақтар қою арқылы бағалайды.

Тотығу процесін қарастырғанда, химия мен биология пәнінің байланысы қарастырылады.

Сабақ бойынша рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме?

Жеткізбесе, неліктен?

Жалпы баға

Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

Сабақты жақсартуға не ықпал етеалады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

Сабақбарысында сынып туралын емесе жекелеген оқушылардың жетістік/қиындықтары туралы ненібілдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?