"Экологиялық сауаттылық-жарқын болашақ негізі"

Экологиялық сауаттылық- жарқын өмір негізі

Техникамен қаруланған және энергияның үлкен мөлшерін пайдаланатын қазіргі заманғы адамзат Жер бетіндегі табиғатқа құдіретті күш ретінде ықпал етуде. Егер де бұл әсерлер табиғат заңдарын ескермей, миллиондаған жылдар бойы қалыптасқан байланыстарды бұзатын болса, оның салдарынан апаттар пайда болады. Адамдар қазірдің өзінде олардың іс-әрекетінің нәтижесінде пайда болған, бір қатар табиғи апаттармен бетпе-бет кездесіп, табиғаттағы тепе-теңдіктің бұзылуына алаңдауда. Сондықтан экология қазіргі кезде осы дағдарыстан шығу жолдарын табуға көмектесетін ғылым ретінде, ал экологиялық сауаттылық тұрақты өмірдің негізі ретінде үлкен маңызға ие болып отыр.

Барлық тірі және жансыз организмдер құратын экологиялық орта белгілі бір тәртіппен жұмыс істейді. Табиғи жағдайлар кезінде экологиялық орта кейде нашарлауы мүмкін , бірақ олар адамның әсерінен бұзылып, бұзушылықты көрсетуі мүмкін. Климаттың өзгеруі, жауын-шашынның айырмашылығы, өндіріс жағдайы және өнім сапасы сияқты көптеген факторлар экологиялық өзгерістердің көрінісі болып табылады. Экологиялық өзгерістер, әсіресе адам жасаған іс-әрекеттердің нәтижесінде соңғы жылдары кеңінен таралды. Антропогендік фактор ортаға елеулі түрде ықпал ете бастады. Осындай себептерден адамзат баласынан жауапкершілік болуы қажет екенін ұғындырды. Бірақ барлық адам бірдей экологиялық тұрғыдан сауатты емес. Экологиялық сауаттылық бала өмірге келген сәттен басталып, өмір бойы жалғасады. Сауаттылық бастауы тал бесіктен. Ата-бабамыз «Бір тал кессең он тал ек» деген тұжырымдамамен ұрпағын тәрбиелеген. Бұл тәрбиені дамытуда мектепте басты рөл атқарады. Мектептегі теориялық білім мен қатар практикалық білімде маңызды. Тек экологиялық сауаттылық туралы айтып қана қоймай, оны жасаудың, көрсетудің маңызы зор. Қоянды ауылы №2 ЖББ ОМ-де 10 –сынып оқушыларына «География және экология» атты қосымша сабақ өтіледі. Курс барысында жер бетіндегі экологиялық мәселелерге тоқталамыз, шешу жолын ұсынамыз. Соның ішінде «Пластиктермен ластану» тақырыбы да бар. Пластиктің екі жүз жылға жуық уақытта ыдырайтындығы белгілі. Пластмассалар жерге түскенде ұсақ бөлшектерге ажырайды да, өзінен қоршаған ортаға химиялық заттарды бөле бастайды. Жер асты сулары арқылы пластиктің ұсақ түйіршіктері және оның химиялық заттары ең жақын су көздеріне түседі, бұл жануарлардың жаппай қырылуына әкеліп соғады.

Сабақта оқушылар жалпы пластик деген не, оның зияны жайлы біледі.Осы сабаққа қосымша ретінде пластиктерді өңдеу және оны керекке қайтадан жарату жүргізіледі. Бұл алған білімді бекітіп, ойды тұжырымдайды, оқушыны еңбекке тәрбиелейді, қиялын дамытады.

(суретте 10 «А» сынып оқушысы Досымбекұлы Мағжанның жасаған «Пластиктен гүлі»). Яғни, оқушы бойындағы экологиялық сауаттылықты дамытуда «Мен не істей аламын?» деген сұрақтың жауабы маңызды. «2030 жылы Қазақстан суы мөлдір, ауасы таза, жасыл желекті гүлденген ел болады» деп Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев айтқандай, еліміздегі экологиялық тұрақтылық пен гүлденген ел бүгінгі күннен бастау алады. Қоғамдағы әрбір адам өз бойындағы жауапкершілікті сезінуі қажет. Жауапкершілікті туғызуы үшін әр қоғам мүшесі экологиялық тұрғыда сауатты болуы маңызды.

География пәнінің мұғалімі: Укай Амангүл

Қоянды ауылы мектеп-лицейі