Астана қаласы Білім басқармасы

№82 «Дарын» мамандандырылған лицейі

«Тексерілді»

Оқу ісі орынбасары

Султанов С. О. _______________

Сабақтың тақырыбы:

«Электролит ерітінділеріндегі электр тогы.

Фарадей заңы»

Пәні: Физика және астрономия

Сыныбы: 8 «А»

Мұғалімі: Нурлыбекова Р.Б.

Астана қаласы

Қысқа мерзімді сабақ жоспары

Күні: 25.02.17

Пәні: Физика және астрономия

Сыныбы: 8 «А»

Топтық жұмыс

Тапсырма №1

«Ас тұзы» тобы

Сұйық өткізгіштер – электролиттердегі электр тогының табиғаты металдардағы қарағанда өзгеше.

Тұздардың, қышқылдардың және сілтілердің ерітінділері, сонымен қоса тұздар мен металдардың қорытпалары электролиттер деп аталады. Электролиттер электр тогын жақсы өткізетіндерге жатады. Көптеген заттардың молекулалары өзара тарту күшімен біріккен оң және теріс иондардан тұрады. Суда иондар арасында өзара тарту күші азаяды. Молекула иондарға ыдырайды. Бұл процесс электролиттік диссоциация деп аталады. NaCl , CuS

Электролиттерде әр аттас иондардың молекулаға бірігуі сияқты кері процесс рекомбинация деп аталады. Ерітіндіде диссоцияция мен рекомбинация бірін бірі теңестіріп тұрады. Электр өрісі жоқ ерітінділерде иондар ретсіз қозғалады. Ток көзінің оң полюсіне жалғанған электрод - анод, ал теріс полюсіне жалғанған электрод – катод деп аталады. Егер электролитке қандай да бір потенциалдар айырымы бар екі электродты енгізсе, онда зарядталған иондардың бағытталған қозғалысы пайда болады. Яғни, оң иондар катодқа, ал теріс иондар анодқа қарай қозғалады.

Электролиттердегі электр тогы дегеніміз – оң және теріс иондардың қарама-қарсы бағыттағы реттелген қозғалысы.

Электролиттер электр тогын жақсы өткізетіндерге жатады.

Электролит арқылы элект тогы өткенде, электродтарда зат бөліну процесі электрлиз деп атайды.

«Тотияйын» тобы

Электролит арқылы элект тогы өткенде, электродтарда зат бөліну құбылысын электрлиз деп атайды. Электролиттер арқылы электр тогы өткенде электродтарда бөлінетін заттың массасын анықтауға болады. Әртүрлі электролиттерден түрліше токтарды өткізіп және соның барысында электродта бөлінген зат массасын нақты өлшей отырып, ағылшын ғалымы Майкл Фарадей 1832 жылы эксперимент жүзінде мынадай заңдылықты ашты: Электролит арқылы ток өткенде электродта бөлініп шыққан заттың массасы ( ) ток күшіне (I) және ток жүрген уақытқа (t) пропорционал, яғни , мұндағы k — берілген заттың электрохимиялық эквиваленті деп аталатын пропорционалдық коэффициент.

Заттың электрохимиялық эквивалентінің сан мәні электролит арқылы 1 Кл заряд өткенде электродтардың біреуінде бөлінетін заттың массасына тең.

, өлшем бірлігі 1 . Фарадей заңының көмегімен электрон зарядын анықтау мүмкін болған.

«Магнезия» тобы

Гальваникалық элементтер. Гальваникалық элементтер – электролит және электродтарарасындағы өзара әрекеттесуге негізделген. Электродтың молекулалары оң ион түрінде электролитке өтіп, онда ериді. бірақ бірнеше электрондар электродта қалып қояды. Демек электролит оң, ал электрод теріс зарядталған. электролит пен электрод арасында потенциалдар айырымы пайда болады. Сөйтіп, электролит екі электродпен қоса гальваникалық элемент құрайды.

Аккумулятор. Олар жұмыс істеуге қажетті химиялық энергияны электролиз көмегімен үнемі жаңартып алып тұратын элемент болып табылады. Бұл процесс Аккумуляторды зарядтау деп аталады.

Гальванопластика (1838 ж. Борис Семенович Якоби ашқан) Рельефті заттардың (металдарды, гравюрлердің және т.б.) көшірмесін электролиттік жолмен дайындауды гальванопластика деп атайды.

Гальваностегия – металл бұйымдардың бетін басқа металдың жұқа қабатымен жабу. Бұл никельдеу, хромдау, алтын немесе күміс жалату және т.б.

Сонымен қатар электролизді таза металдарды алу үшін де қолданады. Барлық тірі организмдердің тіршілік әрекетіндегі электролиздің рөлі зор. Қан плазмасы, барлық тірі жасушалардың плазмасы күрделі электролиттер болып табылады. Организмдердің барлық ұлпалары осы электролиттермен өзара белсенді әрекеттеседі. Сонымен қоса, олармен асқорыту, тыныс алу, сүйек түзілу, жүйке тітіркеністерін беру, жасушаішілік қысымды реттеу процестері де байланысты.

Топтық жұмыс

Тапсырма №2

«Ас тұзы» тобы

Тәжірибе № 1

Тақырыбы: Электролиз заңын тексеру.

Құрал –жабдықтар: 1 шам, амперметр, секундомер, ток көзі, өткізгіш сымдар, 2 электрод, таза су, ас тұзының судағы ерітіндісі.

Жұмыстың барысы:

1. Берілген құралдарды пайдаланып электр тізбегінің сұлбасын сызыңыз және сұлба бойынша электр тізбегін құрыңыз.

2. Амперметрдің бөлік құнын анықтаңыз.

3. Екі электродты таза суға салыңыз, не байқадыңыз?

4. Екі электродты тұзды суға салыңыз, не байқадыңыз?

5. Амперметрдің көсетуін жазып,Фарадей заңын = пайдаланып 1 минутта қанша натрий бөлінгенін есептеңіз. )

6. Өлшемдерді кестеге толтырыңыз.

7. Қорытынды жазыңыз.

«Тотияйын» тобы

Тәжірибе № 2

Тақырыбы: Электролиз заңын тексеру.

Құрал –жабдықтар: 1 шам, амперметр, секундомер, ток көзі, өткізгіш сымдар, 2 электрод, таза су, мыс сульфатының судағы ерітіндісі.

Жұмыстың барысы:

1. Берілген құралдарды пайдаланып электр тізбегінің сұлбасын сызыңыз және сұлба бойынша электр тізбегін құрыңыз.

2. Амперметрдің бөлік құнын анықтаңыз.

3. Екі электродты таза суға салыңыз, не байқадыңыз?

4. Екі электродты тұзды суға салыңыз, не байқадыңыз?

5. Амперметрдің көсетуін жазып, пайдаланып 1 минутта қанша мыс бөлінгенін есептеңіз. )

6. Өлшемдерді кестеге толтырыңыз.

7. Қорытынды жазыңыз.

«Магнезия» тобы

Тәжірибе № 3

Тақырыбы: Электролиз заңын тексеру.

Құрал – жабдықтар: 1 шам, амперметр, секундомер, ток көзі, өткізгіш сымдар, 2 электрод, магний сульфатының судағы ерітіндісі.

Жұмыстың барысы:

1. Берілген құралдарды пайдаланып электр тізбегінің сұлбасын сызыңыз және сұлба бойынша электр тізбегін құрыңыз.

2. Амперметрдің бөлік құнын анықтаңыз.

3. Екі электродты таза суға салыңыз, не байқадыңыз?

4. Екі электродты тұзды суға салыңыз, не байқадыңыз?

5. Амперметрдің көсетуін жазып, Фарадей заңын = пайдаланып 1 минутта қанша магний бөлінгенін есептеңіз. )

6. Өлшемдерді кестеге толтырыңыз.

7. Қорытынды жазыңыз.

Жеке жұмыс.

Тапсырма №3

Фарадей заңына есептер шығару. Оқушыларға тапсырмалар беріледі, дұрыс жауабы тескеріліп бағаланып отырады.

«Ас тұзы» тобы

1. Тәжірибені орындау кезінде катодтан 4 А ток өткенде, 20 минут ішінде массасы 1,5 г мыс бөлінді. Тәжірибелік мәліметтерге сүйене отырып мыстың электрохимиялық эквивалентін анықтаңыз.

2. Бұйымдарға күміс жалату үшін 15 минут бойына 5 А токты пайдаланады. Осы уақыт ішінде күмістің қанша мөлшері жұмсалады? )

3. Электролит арқылы 1,5 А ток күші өткенде, 5 мин ішінде катодта 137 мг зат жиналды. Бұл қандай зат?

«Тотияйын» тобы

1. Электролит арқылы 1 сағат бойы 1 А ток жүреді. Катодта бөлінген күмістің массасын табыңдар. Күмістің электрохимиялық эквиваленті )

2. Ток күші 1,6 А болғанда 10 мин ішінде электролиттік ваннаның катодына 0,316 г мыс бөлініп шықты. Мыстың электрохимиялық эквивалентін анықтаңдар.

3. 10 мин ішінде ванна 0,67 г күміс бөлініп шығады. Ваннамен тізбектеліп қосылған амперметр 0,9 А көрсетті. Амперметрдің көрсетуі дұрыс па? )

4. Күкірт қышқылынан электр тогын өткізгенде 50 мин уақыт ішінде 3 г сутегі бөлінді. Электролиттің кедергісі 0,4 Ом болса, оны қыздыруға кеткен токтың қуатын табыңдар. )

«Магнезия» тобы

1. Электролит арқылы 2 А ток күші өткенде, 10 с ішінде катодта 13,62 мг зат жиналды. Бұл қандай зат?

2. Ішінде ас тұзы бар электролиттік ваннадан 1 мА ток жүреді. 1 с ішінде қанша натрий бөлініп шығады. (к=2,383*10^-7 кг/Кл)

3. Азот қышқылы күміс тұзынан электр тогы 2 сағ бойы өткенде ваннадағы кернеу 2В, оның кедергісі 5 Ом болса, бөлініп шыққан күмістің массасын табыңдар.(к=1,118*10^-6 кг/Кл)

Аты – жөні:_________________

Өзін – өзі бағалау парағы

9-10 – «5»

7-8 – «4»

6-4 – «3»

3-0 – «2»

Аты – жөні:_________________

Өзін – өзі бағалау парағы

9-10 – «5»

7-8 – «4»

6-4 – «3»

3-0 – «2»