Маңғыстау облысы білім басқармасының

«Оңалту орталығы» коммуналдық мемлекеттік

мекемесінің директордың орынбасары

Адайбекова Аксырга Куватбергеновна,

әдіскері Ескуатова Аксауле Торегалиевна

«ЕРЕКШЕ БАЛАЛАРДЫҢ ДАМУ КАРТАСЫН

ҚУРАСТЫРУ ӘДІСТЕРІ»

Аннотация:
Мақалада ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалармен жұмыста даму картасын құрастырудың маңызы мен әдістері қарастырылады. Даму картасының баланың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, кешенді қолдау көрсетуге мүмкіндік беретін диагностикалық-әдістемелік құрал ретіндегі рөлі ашып көрсетіледі.

Түйінді сөздер: ерекше балалар, даму картасы, диагностика, түзету-дамыту жұмысы,жекебағдарлама.

Кіріспе
Қазіргі қоғамда ерекше білім беруді қажет ететін балаларға сапалы қолдау көрсету – білім беру жүйесінің ғана емес, бүкіл әлеуметтік ортаның маңызды міндеттерінің бірі болып табылады. Ерте жаста көрсетілген түзету-дамыту көмегі баланың әлеуметтенуіне, жеке мүмкіндіктерін толық ашуына және қоғамда өз орнын табуына оң ықпал етеді. Осы тұрғыда балабақша мен оңалту орталықтарында қолданылатын даму картасы баламен жүйелі әрі мақсатты жұмыс жүргізудің негізгі құралы ретінде маңызға ие.

Даму картасының мазмұны мен маңыз.
Даму картасы – баланың даму деңгейін барлық негізгі бағыттар бойынша (когнитивтік, сөйлеу, моторлық, сенсорлық, эмоционалдық - әлеуметтік және тұрмыстық дағдылар) кешенді бағалауға арналған құрылымдық құжат. Ол мамандарға баланың деңгейін анықтап, жеке түзету-дамыту бағдарламасын құруға негіз болады.

Даму картасының негізгі артықшылықтары:
- Баланың даму динамикасын бақылауға мүмкіндік береді;
- Жеке ерекшеліктерін ескеруге жағдай жасайды; педагог, логопед, психолог, дефектолог және медицина қызметкерлерінің бірлескен жұмысын үйлестіреді;
- Ата-анамен тиімді байланыс орнатуға ықпал етеді.
- Даму картасын құрастыру барысында келесі әдістер қолданылады: бақылау әдісі–баланың күнделікті іс-әрекетін, мінез-құлқын талдау;
диагностикалық тапсырмалар – баланың білім, дағды және қабілет деңгейін анықтау;
- Әңгімелесу және сауалнама – ата-анамен және мамандармен ақпарат алмасу;
нәтижелерді салыстырмалы талдау – баланың дамуындағы өзгерістерді анықтау.
- Әдістерді кешенді қолдану баланың даму деңгейін нақты бағалауға және түзету-дамыту жұмысының тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Қорытынды
Ерекше балалардың даму картасы – баламен жүргізілетін түзету-дамыту жұмысының сапасын арттыратын маңызды әдістемелік құрал. Ол баланың жеке мүмкіндіктерін ашуға, әлеуметтенуіне және білім алу жолында табысты қадам жасауына ықпал етеді. Сондықтан даму картасын жүйелі әрі ғылыми негізде қолдану – инклюзивті білім берудің басты талаптарының бірі болып табылады.

Осы әдістемелік құралдың мақсаты – ерекше балалармен жұмыс істейтін мамандарға даму картасын сауатты құрастыру, баланың деңгейін кешенді анықтау, сондай-ақ сол деректер негізінде тиімді түзету-дамыту бағдарламасын жоспарлау әдістерін ұсыну. Құрал мамандардың кәсіби жұмысына әдістемелік тірек болып, баланың жан-жақты дамуына ғылыми негізделген қолдау көрсетуді қамтамасыз етеді.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Әбиев Ж., Бабаев С., Құдиярова А. Педагогика. – Алматы: Дарын, 2020. – [45–78 бет].

2. Жүнісбек Ә. Сөйлеу тілі бұзылыстары және оларды түзету. – Алматы: Қазақ университеті, 2019. – [32–60 бет].

3. Айтбаева А. Инклюзивті білім берудің теориясы мен практикасы. – Астана: Фолиант, 2021. – [15–48 бет].

4. Мұқанова А. Балалардың даму психологиясы. – Алматы: Қазақ университеті, 2017. – [51–93 бет].

5. Әлібекова Г. Түзете-дамыта оқыту технологиялары. – Алматы: Арда, 2019. – [29–72 бет].

6. Сейсенбекова М. Логопедиялық жұмыс әдістемесі. – Астана: Фолиант, 2018. – [40–69 бет].

7. Нұрмұханбетова Ж. Ерекше білімді қажет ететін балаларға арналған ойын технологиялары. – Алматы: Қазақ университеті, 2021. – [22–54 бет].