Оқу сабағының жоспары №

Газдардағы электр тогы.

(сабақтың тақырыбы)

Модуль /пән атауы ЖББП 9 Физика

Педагог ____________ дайындады

20_ жылғы "___" ____________

1. Жалпы мәліметтер

Курс, топ __________________

Сабақтың түрі теориялық

Өткізу формасы: жаңа білімді, дағдыларды бекіту сабағы

2. Мақсаты:

- газдардағы электр тогын сипаттау.

Міндеттері:

- газдың иондық, электрондық өткізгіштігін түсіну.

3. Күтілетін нәтижелер

- газдағы электр тогын сипаттайды;

- еркін газ разрядының пайд болу механизмін түсінеді.

4. Қажетті ресурстар

презентация, стикерлер, үлестірме қағаздар

5. Сабақтың барысы

1. Ұйымдастыру бөлімі (5 мин)

-амандасу

-аудитория дайындығын тексеру

-студенттерді түгендеу

-зертханалық жұмыс кезіндегі техника қауіпсіздік ережесін топпен қайталау

2. Білімді бақылау тақтадан сауалнама (10 мин)

1. Металдардағы электр тогы дегеніміз не?

2. Металдарда заряд тасымалдаушы бөлшектер?

3. Э.Рикке тәжірибесі?

4. Т.Стюарт пен Р.Толмен жасаған тәжірибе?

5. Электр өрісі әрекетінен үдей қозғалған электронның алатын үдеуі неге тең?

6. Металл өткізгіштің бойымен өтетін токтың формуласы

Білімді бағалау критерийі:

• Сұрақтарға жауап береді

3. Жаңасын баяндау әдісі. конспектімен (9 мин)

Теориялық материал.

Газ - өзіне тиісті кеңістікті еркін қозғалатын бөлшектерімен бірқалыпты толтыратын заттың бір күйі. Өткізгіштігі ‒ иондық және электрондық (иондар мен электрондар қозғалысы) ток туғызады. Кедергісі: Қалыпты жағдайда газдар-диэлектриктер . Иондану кезінде электр тогын тасымалдаушылары пайда болады.

Газдық разряд ‒ газ арқылы электр тогының өтуі.

Тәуелді газ разряды (өздік емес) ‒ тек сыртқы ионизатор әсерінен болатын разряд.

Бір секунд ішінде пайда болған зарядталған бөлшектер осы уақыт ішінде электродтарға жетеді. (Белгілі бір кернеуде ток қанығады. Ионизатор әсері тоқтаса, газ разряды тоқтайды I=0.

Тәуелсіз газ разряды немесе өздік ‒ сыртқы ионизатор әсері тоқтағаннан кейін де газда разрядтың сақталуы.

Тәуелсіз разрядтың түрлері

а) Солғын – төменгі қысымды пайда болады (газ түтікшелері және газды лазерлерде).

б) Ұшқынды – үлкен электр өрісінде. Р=Р_атм атмосфералық қысымда (найзағай, диэлектриктің тесілуі).

в) Электр доғасы – жақындатылған электродтар арасында (доғалық шамдар, дәнекерлеу).

г) Тәж – қисықтығы үлкен беттері (үшкір) бар біртекті емес ортада пайда болады (Эльма әулиенің жарығы).

4.Материалды бекіту

Топтық жұмыс (6 мин)

1.Деңгейлік тапсырмалар

1. Рекомбинация деген не?

2. Газдың электрлік тесілу құбылысы деп нені атайды?

3. Газдың иондалу процесі деп нені атайды?

2. Деңгейлік тапсырмалар

1. Өздік разряд дегеніміз не?

2. Өздік разрядтың қандай түрін білесіңдер?

3. Доғал разрядтың өту ерекшелігін сипаттаңдар.

4. Тәж разрядтың өту ерекшелігі неде?

3. Деңгейлік тапсырмалар

1. Потенциалдық иондалу деп нені атайды?

2. Қандай процесс соққы иондалу немесе электрондық соққымен иондалу деп аталады?

3. Солғын разрядтың өту ерекшелігін сипаттаңдар.

4. Ұшқындық разрядтың өту ерекшелігін сипаттаңдар.

Білімді бағалау критерийлері:

• Сұрақтарға болжамдап, әрі нақты жауап береді.

Жеке жұмыс. (10 мин)

Есептер шығару. Деңгейленген есептер шығару

1. Сутек атомын иондау үшін электрон қандай минимал жылдамдыққа ие болуы тиіс? Сутек атомының иондалу потенциалы 13,5 В. (Жауабы: 2,2 Мм/с)

2. Егер ионизатор 1 см³ көлемде секундына 10⁹ иондар жұбын өндіретін болса, онда еріксіз газ разряды кезіндегі қанығу тогының күші нешеге тең? Екі жазық параллель электродтың әрқайсысының ауданы 100 см², ал олардың арақашықтығы 5 см. (Жауабы: 8 мкА)

3. Қандай температурада сынап атомдарының ілгерілемелі қозғалысының орташа кинетикалық энергиялары олардың иондалуына жеткілікті болады? Сынап атомының иондалу потенциалы 10,4 В. (Жауабы: 80000 К)

Білімді бағалау критерийлері:

• Есептің берілгенін жазады;

• Физикалық шамаларды ХБЖ келтіреді;

• Қажетті шаманы анықтау үшін формуланы түрлендіреді.

• Математикалық түрлендіруді орындайды;

• Белгісіз шаманы анықтайды.

5. Сабақтың қорытындысын шығару Бағалау парағы бойынша (5 мин)

Рефлексия:

Материалды қандай деңгейде меңгердіңдер? Неге?

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Жетістік пайызын арттыру үшін не істеу керек?

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

6. Үй тапсырмасы. (1 мин)

§44 Газдардағы электр тогы.

Жаттығу есептері.