жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
Грамматикалық ойындар жинағы
|
|
|
Абайтану. 10 сынып
+ |
|
|
|
10
сынып 21.10. Сабақтың мақсаты:1.БілімділікАбай шығармашылығынан алған білімдері арқылы оқушыны ізденіске жетелеу, оқығанын талдап мәнін аша білуге үйрету, оқушының өзіндік пікірінің қалыптасуына ықпал жасау.2.ДамытушылықАбайдың өлеңі арқылы оқушылардың ойын дамыту, тіл байлығын молайту. Ой қорыта білуге,аз сөзбен түйіндеуге дағдыландыру, таным көкжиегін кеңейту.3.ТәрбиелікАбай шығармаларынан ғибрат алуға, адамдық асыл қасиеттерге ұмтылуға, ізгілікке, өнерге тәрбиелеу. Сабақтың түрі: Аралас сабақ Сабақтың әдісі: СТО технологиясының элементтері, баяндау, шолу, мәнерлеп оқу, түсіндіру, сұрақ-жауап Сабақтың көрнекілігі: Компьютер, слайд, бейнефильм, сызбалар, үлестірмелі қағаздар Пәнаралық байланыс: Қазақ тілі, бейнелеу өнері, музыка, тарих. Сабақтың барысы: І.Ұйымдастыру кезеңі. ІІ. Үй тапсырмасын тексеру. А.Құнанбаев шығармалары мен өмір жолы. Өлеңдерін жатқа мәнерлеп оқу ІІ. Мағынаны тану сатысы “Автор орындығы” Сұрақтарға жауап беріңдер. 1. Абайдың туған жылы? 2. Абайдың шын аты? 3. Абайдың туған жері? 4. “Ұстаздық еткен жалықпас – .....” 5. Абайдың қара сөздері? 6. Табиғат лирикасы тақырыбына жазған өлеңдері? 7. Абай өлеңіндегі бес дұшпан? 8. Бес асыл іс? 9. Абайды әлемге танытқан кім? 10.Абайдың әжесі? Абайға
шолу.«Мен жазбаймын өлеңді
ермек үшін» өлеңін мәнерлеп оқып
танысу
Абай өлеңдерінен өз
бойларыңа қандай жақсы қасиеттерді сіңірдіңдер? Абай кім? “Рефлекция” Бүгінгі
сабақтан не түйдіңіздер?
Үйге тапсырма. Абай Құнанбаев. “Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін” өлеңін жаттап келу
Абай Құнанбаев Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін, Жоқ-барды, ертегіні термек үшін. Көкірегі сезімді, тілі орамды Жаздым үлгі бермек үшін.
Бұл сөзді тасыр ұқпас, талапты ұғар, Көңіліңнің көзі ашық, сергек үшін. Түзу кел, қисық-қыңыр, қырын келмей, Сыртын танып іс бітпес, сырын көрмей.
Шу дегенде құлағың тосаңсиды, Өскен соң, мұнда сөзді бұрын көрмей. Таң қаламын алдыңғы айтқанды ұқпай, Және айта бер дейді жұрт тыным бермей.
Сөз айттым «әзірет Әлі, айдаһарсыз», Мұнда жоқ «алтын иек, сары ала қыз». Кәрілікті жамандап, өлім тілеп, Болсын деген жерім жоқ жігіт арсыз.
Әсіресе қызыл емес деп, жиренбеңіз, Түбі терең сөз артық, бір байқарсыз. Батырдан барымташы туар даңғой. Қызшыл да, қызықшыл да әуре жан ғой.
Арсыз, малсыз, ақылсыз, шаруасыз, Елермелі маскүнем байқалған ғой. Бес-алтымисыз бәңгі күлсе мәз боп, Қиналмай, қызыл тілім, кел тілді ал, қой!
Өлеңі бар, өнерлі інім, сізге Жалынамын, мұндай сөз айтпа бізге. Өзге түгіл өзіңе пайдасы жоқ, Есіл өнер қор болып кетер түзге...
Жүрегін шырақ етіп
жандырған кім? Өзіне өзі орнатып ескерткішті Мұра ғып кейінгіге қалдырған кім? Ерте оянып, ойланып ержеткен кім? Талабын тас қияға өрлеткен кім? Құба жон, құбақан құм құла қырды Өлеңнің бесігінде тербеткен кім? Соқтықпалы, соқпақсыз жерде өскен кім? Үнінен әділдіктің лебі ескен кім? Арманын аттандырған келешекке Біздермен осы күнгі тербеткен кім? Тайсалмай мыңмен жалғыз алсқан кім? Өзендей құйған барып көк теңізге Лермонтов, Пушкиндермен табысқан кім? Көрікті көңілде жыр, қолда қалам Өмірдің өріне өрлей басқан қадам Қазақтың өлеңінің ұлы атасы, Ол-Абай, Ұлты-қазақ, Аты –Адам |
|
|
Часть I. Общая частьРаздел 6. Уголовная ответственность несовершеннолетнихСтатья 79. Виды наказаний, назначаемых несовершеннолетним1. Видами наказаний, назначаемых несовершеннолетним, являются:а) штраф; б) лишение права заниматься определенной деятельностью; в) привлечение к общественным работам; г) исправительные работы; г-1) ограничение свободы; д) (исключен) е) лишение свободы. 2. Штраф назначается только при наличии у несовершеннолетнего осужденного самостоятельного заработка или имущества, на которое может быть обращено взыскание. Штраф назначается в размере от десяти до пятисот месячных расчетных показателей. 3. Лишение права заниматься определенной деятельностью назначается несовершеннолетним на срок от одного года до двух лет. 4. Привлечение к общественным работам назначается на срок от сорока до ста шестидесяти часов, заключается в выполнении работ, посильных для несовершеннолетнего, и исполняется им в свободное от учебы или основной работы время. Продолжительность исполнения данного вида наказания лицами в возрасте до шестнадцати лет не может превышать двух часов в день, а лицами в возрасте от шестнадцати до восемнадцати лет - трех часов в день. 5. Исправительные работы назначаются несовершеннолетним, достигшим к моменту вынесения судом приговора шестнадцатилетнего возраста, на срок до одного года. 5-1. Ограничение свободы назначается несовершеннолетним на срок от одного года до двух лет.6 7. Лишение свободы несовершеннолетним может быть назначено на срок не свыше десяти лет, а за убийство при отягчающих обстоятельствах или по совокупности преступлений, одним из которых является убийство при отягчающих обстоятельствах, - двенадцати лет. Несовершеннолетним, совершившим преступление небольшой тяжести или впервые совершившим преступление средней тяжести, лишение свободы не назначается. 8. Лишение свободы несовершеннолетними осужденными отбывается:а) несовершеннолетними мужского пола, осужденными впервые к лишению свободы, а также несовершеннолетними женского пола - в воспитательных колониях общего режима;б) несовершеннолетними мужского пола, ранее отбывавшими лишение свободы, - в воспитательных колониях усиленного режима. 9. В зависимости от характера и степени общественной опасности, личности виновного и иных обстоятельств дела судом с указанием мотивов принятого решения может быть назначено отбывание лишения свободы осужденным несовершеннолетним мужского пола в воспитательной колонии общего режима. 10. Суд может дать указание органу, исполняющему наказание, об учете при обращении с несовершеннолетним осужденным определенных особенностей его личности.
|
Сабақтың тақырыбы: Абай Құнанбаев «Өлең-сөздің патшасы,сөз сарасы»
Мақсаты:білімділік:Абай өмірі мен шығармашылығымен таныстыру.Абайдың поэзияға қояр
талабын түсіндіру,өлеңді өнер деп ұғындыру ;
дамытушылық:Оқушыларды тұжырымды ой айта білуге үйрету,тіл байлығын өрістету;
тәрбиелік:Абай өлеңдерін,поэзияны сүюге,оны түсіне білугетәрбиелеу.
Сабақтың типі:Жаңа тақырыпты меңгеру сабағы
Сабақтың түрі:Шығармашылық сабақ
Пәнаралық байланыс:Қазақ тілі.Саз.Кино.
Әдіс-тәсілдері:ой қозғау,сұрақ-жауап,сто әдістері
Көрнекілігі:Абайдың суреті,интерактивті тақта,кесте, «Абай»деректі фильмі
Сабақ кезеңі:І.Ұйымдастыру.
Оқушылардың сабаққа қатысын,дайындығын тексеру.
Оқушыларды топқа бөлу.
ІІ.Үй тапсырмасын сұрау.
Майлықожа Сұлтанқожаұлы кім?Қайда дүниеге келген?
Қандай шығармалары бар?
«Ілімге толса көкірек»толғауында ақын нені жырлайды?
Өлеңде қандай көркемдік тәсілдер бар?
Толғаудың идеясы не?
Үй тапсырмасын бекіту. Венн диаграммасы
ІІІ.Жаңа сабақ:А.Қ. «Өлең –сөздің патшасы,сөз сарасы»
Қызығушылықты ояту. Абайдың «Желсіз түнде жарық ай»әніжіберіледі.
Ендеше,балалар,тыңдағандарыңыз кімнің әні? (Абай суреті,кітап көрсетіледі.)
«Болжау»кестесін толтыртқызу.
|
Не болады деп ойлайсың? |
Дәлел |
Не болды? |
|
|
|
|
|
|
|
|
Ой қозғау. Абай кім?
« Топтастыру»стратегиясы
«Асыл сөзді іздесең,Абайды оқы,ерінбе!Адамдықты көздесең,жаттап тоқы көңілге!»-деп ақын Сұлтанмахмұт айтқандай,Абай- туған халқының ,болашақ ұрпақтың өнегелі тәрбиешісі,ана тіліміздің ,қазақ поэзиясының гүлденуіне зор үлес қосқан қамқоршысы,сөз зергері.Олай болса , Абай өмір сүрген кезеңге көз жіберейік.
ІV.Топтарға тапсырма. ( Алдын ала берілген тапсырмалар бойынша әр топ слайд арқылы түсіндіреді.)
І-топ. Арғы атасы қажы еді.(Абайдың әкесі Құнанбай туралы) -3минут
«Атадан алтау,анадан төртеу» .Абайдың өмір белестері
2-топ.Абай сусындаған үш бұлақ.
Абай білім алған ордалар.
3-топ.Абай шығармалары
Абай -аудармашы
4-топ.Абайдың қара сөздері.Абай-сазгер
V.Абай лирикасы туралы баяндау.
Сұрақ:Кім Абайдың өлеңдерін жатқа айтады? Абай өлеңдерін жатқа айтқызу.
1.Абайдың «Өлең-сөздің патшасы,сөз сарасы»өлеңін мәнерлеп оқу.
.2. Топтарға өлең шумақтарын беріп,мазмұнын айтқызу.
VІ.Оқулықпен жұмыс.
1-топ.Кешенді талдау жасау.3-топ.Бір тармақты сөйлем мүшесіне талдау.
2-топ.Көркемдік тәсілдерді табу. 4-топ. Өлең құрылысына талдау.
VІІ.Сөздік жұмысы.
Аят(арабша)-Мұхаммед пайғамбардың сөзі Құтпа(арабша)-уағыз оқу,сөйлеу
Мүнәжат(арабша)-Аллаға жалбарыну,мақтау сөз айту
Бәйіт(арабша)-өлеңсымал-өлең секілді
VІІІ.«Абай»деректі фильмінен үзінді көрсету.
ІХ.Сабақты бекіту. «БҮҮ»стратегиясы»
.Абай өлеңдерінің тақырыптары қандай? «Өлең-сөздің патшасы,сөз сарасы»дегенде ақынның
Поэзияға қояр талабы қандай?Абай өлеңді неліктен үлкен өнер деп таниды?Өлеңнің идеясы не?
Сонымен,өлең-өнер,өлең-өрнек, «Бұрынғы жақсылардан өрнек қалған»деп ақын сөзді айта білген билер мен тыңдай білген танымы терең құлақ иелерін аңсайды, «көкірегі болса көзді»деп армандайды.«Өлең деген- әр сөздің ұнасымы»деп қазақ ұғымындағы поэзия,поэтика шеңберін кеңейте түседі. «Ескі бише отырман бос мақалдап,ескі ақынша мал үшін тұрмын зарлап»деуінде өнерін,қасиетті сөзін сатпай, қазақ сөзін қадірсіздендіріп, осы кезде ұйқасын ғана сатып,саудалаған,сонымен күн көрісін ажыратқан арзан өлеңшілерді мінеп сөгеді. «Батырды айтсам,қызды айтсам,қызықты айтсам қыздырмалап»деп құлақ салады,ал өзгесін қадірсіз ,былжырақ деп танитын тыңдаушының құлықсыздығын айтып,жүрегінен у төгілгендей болады.Ақын поэтикасында жалған ділмарлық,мақал-мәтелді тықпалау,жас ұрпаққа қаратып құрғақ ақыл айту жоқ,мұның орнына өз өкінішін,өз кемшілігін жасырмай жария етуінде үлкен тәрбиелік мән жатыр.Сөздің сипаты мен ұнасымын қос тізгінше қатар ұстап,өз мініңе өзің үңіл,тағдыр таразысына ақылмен түс дейді..Есте жоқ ескі мезгілден ауа райындай айнығыш бүгінгі заманға дейін ұлтымыздың іргесін бекітіп,ұрпақ көңілінорнықтырып келе жатқан әуелгі асыл сөз өнерін қадірлей білейік.Текті сөздің бала жастан құлағымызға сіңіп қалыптасуының өзі - тәрбиенің төресі.
ІХ.Үйге тапсырма. Абай өмірі мен шығармашылығы туралы реферат «Өлең-сөздің патшасы,сөз сарасы»өлеңінің жеті шумағын жаттау.
Х.Бағалау.
Абайтану.
10-сынып. 07.10.
Сабақтың тақырыбы: Еңбек етсең ерінбей.
Сабақтың мақсаты: Білімділік: Ақынның еңбек тақырыбындағы шығармаларының мазмұны мен идеясын меңгерту арқылы, оқушылардың сөздік қорын дамыту, тіл ерекшелігіне оқушылардың назарын аудару, көркемдігін түсіндіру
Дамытушылық: Өлеңнің мазмұнын түсіну, ақын-жазушының стилін меңгеру, әдеби-теориялық түсініктерді ұғына білу қабілеттерін дамыту, мәтінмен жұмыс істей білуге төселдіру, мәнерлеп оқу дағдыларын жетілдіру. Оқушының лексикалық қорын молайту.
Тәрбиелік: Еңбекке баулу, табиғатты сүюге тәрбиелеу. Көркем шығарманың эстетикалық табиғатын түсіне білуге баулу.
Түрі: таным сабағы
Пәнаралық байланыс: тарих, орыс әдебиеті, қазақ тілі
Әдістері: жинақтау, талдау, салыстыру, сұрақ-жауап, қорытынды жасау,
Көрнекіліктері:электронды слайдтар, кітаптар, интерактивті тақта, электрондық оқулық.
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі. Оқушылармен сәлемдесу
Сынып оқушыларының сабаққа дайындығын, қатысу деңгейін тексеру .
2.Үй тапсырмасын тексеру. Отыз екінші қара сөздің орыс тіліндегі аудармасына сүйене отырып, мән-мағынасын толық түсініп, «Абай қара сөзін оқығаннан кейінгі түйген ойым» тақырыбына эссе жазу.
3. Жаңа сабақ. А)Мәтінді түсініп оқу.
Ә)Мәтін бойынша бірнеше сұрақтар құрастыру.
Ақынды қатты алаңдатқан жағдайлар қазақтардың жаппай кедейленіп, қайыршылық халге түсе бастауы, патша үкіметі шенеуніктерінің шектен шыққан озбырлығы, жергілікті болыстардың парақорлығы мен қанағатсыз пайдакүнемдігі болды. Ол өзінің өлеңдерінде жақын туыстарына көмек қолын созбайтын сараң байларды өлтіре сынады.
Абай қазақ қоғамын ерінбей еңбек етуге шақырды. Өзінің кейбір замандастарының бойындағы жаманшылық мінездерді — жалқаулықты, еңбексіздікті, көрсеқызарлықты, алтыбақан алауыздықты, надандықты жеріне жеткізе әшкереледі. Кедейшіліктен құтылудың бір тәсілі егіншілікпен айналысу, қолөнер кәсібін және сауда-саттық жасауды үйрену екенін айтты. Ол былай деп жазды:
«Егіннің ебін,
Сауданың тегін
Үйреніп, ойлап, мал ізде».
Оның басқаша ойлауы мүмкін де емес еді. Қазақ даласында жиі болып тұратын жұт қарапайым халықты ауыр қайғы-қасіретке душар ететін. Ондай кезде жылдар бойы жинаған малдан бір-ақ күнде айырылып, жұтап қалуға болатын еді. Абай 1880 жылғы алапат ауыр жұтты өз көзімен көрді. Сол жылы оның сан мыңдаған жерлестері қайыршылық халге душар болған еді. Семей облысында кедей жатақтардың саны бұрын-соңды болып көрмеген жоғары көрсеткішке жетті. Олар казак станицалары мен орыс шаруаларының деревняларына жаппай ағылып, болар-болмас тиын-тебенге жалданды, үй қызметшілері, қолбала, бақташылар болды. Қайыр сұрап, ел кезіп кеткендер де көп еді.
Абай қазақтарды мал өсірумен қоса сауда жасауды, белгілі бір кәсіп түрімен шұғылдануды үйрену қажеттігіне баса назар аударды. Орта Азия тұрғындарының кәсіп түрлеріне үлкен ілтипатпен қызыға қарады. Ол былай деп жазды: «Енді қарап тұрсам, сарттың екпеген егіні жоқ, саудагердің жүрмеген жері жоқ, қылмаган шеберлігі жоқ».
Абайдың «Еңбек етсең ерінбей; Тояды қарның тіленбей» деген қанатты қағидасы ескірмейді.
4. Ақын шығармаларынан мысал келтірілген еңбек туралы нақыл сөздердің мағынасын орыс тіліндегі баламасына сүйене отырып ашу.
1. Әуелі Құдайға сыйынып, екінші өз қайратыңа сүйеніп, еңбегіңді сау, еңбек қылсаң, қара жер де береді, құр тастамайды.
2.Сақалын сатқан кәріден; Еңбегін сатқан бала артық.
3.Өзің үшін еңбек қылсаң, өзі үшін оттаған хайуан боласың; адамзаттың қарызы үшін еңбек қылсаң, Алланың сүйген құлының бірі боласың.
4.Ерінбей еңбек қылса, түңілмей іздесе, орнын тауып істесе, кім бай болмайды? Оның саған керегі жоқ. Сенікі – біреуден қорқытып алсаң, біреуден жалынып алсаң болғаны, іздегенің − сол.
5.Әсемпаз болма әрнеге,
Өнерпаз болсаң арқалан.
Сен де бір кірпіш дүниеге,
Кетігін тап та бар қалан.
6.Егер мал керек болса, қолөнер үйренбек керек. Мал жұтайды, өнер жұтамайды. Алдау қоспай адал еңбегін сатқан қолөнерлі – қазақтың әулиесі сол. Бірақ Құдай тағала қолына аз-маз өнер берген қазақтың кеселі болады.
7.Талап, еңбек, терең ой
Қанағат, рахым ойлап қой.
Бес асыл іс көнсеңіз
1.Кто не сумеет разбогатеть, если будет трудиться без лени, добиваться без устали, творить с умом?! Но тебе ведь не это нужно, тебе хочется получить богатство, запугивая, выпрашивая, обманывая других.
2.Тот, кто трудится для своего блага, уподобляется животному, которое пасется только для себя; того, кто трудится, выполняя человеческий долг, всевышний метит своей любовью.
3.Юноша, продающий свой труд, достойнее старца, торгующего своей бородой.
4.А разум и доброта,
Упорство, скромность и труд -
Вот пять друзей, согласись.
5.Жить хитростью, обманом, попрошайничеством — удел бездарных проходимцев. Веруй в Бога, надейся на свое умение и силы. На честный и самоотверженный труд даже твердь земная ответит всходами.
6.Хочешь быть богатым — учись ремеслу. Богатство со временем иссякает, а умение — нет. Тот, кто продает плоды своего ремесла без обмана, в народе считается святым. Но тех, кому Бог даровал хоть какое-нибудь ремесло, не минуют и пороки.
6.Сабақты қорыту. Еңбек туралы қазақ мақал-мәтелдерімен жарысу.
7. Үйге. Ақынның еңбек туралы нақыл сөздерін жаттау. Сабақта қарастырылмаған шығармаларынан еңбек туралы нақыл сөздер тауып, жазып келу.
8. Бағалау.
5. Өлеңді мәнерлеп оқу. Сегіз аяқ(үзінді)
Болмасын кекшіл,
Болсайшы көпшіл,
Жан аямай кәсіп қыл.
Орынсыз ыржаң,
Болымсыз қылжың
Бола ма дәулет, нәсіп бұл?
Еңбек етсең ерінбей,
Тояды қарның тіленбей.
Егіннің ебін,
Сауданың тегін
Үйреніп, ойлап, мал ізде.
Адал бол- бай тап,
Адам бол- мал тап,
Қуансаң, қуан сол кезде.
Біріңді, қазақ, бірің дос
Көрмесең, істің бәрі бос.
Малыңды жауға,
Басыңды дауға
Қор қылма, қорға, татулас.
Өтірік, ұрлық,
Үкімет зорлық
Құрысын, көзің ашылмас.
Ұятың, арың оянсын,
Бұл сөзімді ойлансын.
Тамағы тоқтық,
Жұмысы жоқтық
Аздырар адам баласын.
Таласып босқа,
Жау болып досқа,
Қор болып, құрып барасың.
Өтірік шағым толды ғой,
Өкінер уақытың болды ғой.
6.Сабақты қорыту. Еңбек туралы қазақ мақал-мәтелдерімен жарысу.
7. Үйге. Ақынның еңбек туралы нақыл сөздерін жаттау. Сабақта қарастырылмаған шығармаларынан еңбек туралы нақыл сөздер тауып, жазып келу.
8. Бағалау.
ч. 1
Анаң үшін ең үлкен бақыт не?
«Әке – үйдің тірегі» дегенді қалай түсінесің?
Ата-ана баласы үшін нелер жасай алады?
шағым қалдыра аласыз




Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген