Грек рим күресінің адам ағзасына әсері

Батыс Казакстан инновациялык-технологиялык, университеті
«Дене мадениеті жане информатика» кафедрасы
Реферат
Орындаган: ДШж білім беру багдарламасы 3 курс студенті Алтынбек А.А.
Тексерген: Phd каумдыстырылган профессор Меңдігалиева А.С
Орал 2024 жыл
1

Жоспар
Кіріспе…………………………………………………………………………………………..3
1.​Грек-рим күресінің шығу тарихы.………………………………………………………4
2.​Грек-рим күресінің әдістері.…………………………………………………………….5
3.​Грек-рим күресінен танылған казак палуандар.…………………………………….6
4.​Грек-рим күресінің адам ағзасына пайдасы.…………………………………..…..12
Кортынды.…………………………………………………………………………………….13
Пайдаланылған әдебиеттер……………………………………………………………….14
2

Кіріспе
Грек-рим күресі — әлемдегі ең көне және ең танымал спорт түрлерінің бірі. Бұл күрес
түрі өзінің тарихы мен техникалық ерекшеліктері арқылы адамзаттың физикалық
мәдениетінде ерекше орын алады. Ежелгі Грекияда және Римде пайда болған грек-рим
күресі қазіргі таңда Олимпиада ойындарының бағдарламасына кіріп, бүкіл әлем
бойынша кеңінен таралған. Бұл күрес түрі дене шынықтыруды дамытуға, күш пен
төзімділікті арттыруға, сондай-ақ рухани тәрбие мен психологиялық дайындықты
нығайтуға мүмкіндік береді. Грек-рим күресі — тек спорттық жарыс қана емес, сонымен
бірге тұлғаны қалыптастыру, өз-өзіне сенімді болу, жеңіске жету үшін мақсатқа ұмтылу
сияқты маңызды қасиеттерді тәрбиелеуге бағытталған күрделі әрі қызықты спорт. [1]
3

1.Грек-рим күресінің шығу тарихы.
Грек-рим күресі, эллиндер мен латындар(гректер мен латындар) заманында пайда
болған күрес түрі. Белдесу қарсыластар түрегеліп төрттағанға түскенде аударылып,
домалатып әдістер қолдану арқылы өткізіледі. Мұнда балуандардың бір- бірлерін
белден төмен ұстауына, аяғынан шалуына, қағуына рұқсат етілмейді. Грек-рим
күресінің мақсаты лақтырған немесе төрттағаннан аударған, домалатқан кезде
қарсыласының екі жауырынын бір мезетте немесе бірінен соң бірінің қайтарымынан
кілемге тигізу. Мұндай басымдылық таза жеңіс деп есептеледі де белдесу тоқтатылады.
(1-сурет) Екі палуанын белдесуі
(2-сурет) амплитудадан лақтыру
Егер таза жеңіс болмаған жағдайда, жеңіс ең көп ұпай алған балуанға беріледі.
Балуанның киімі лыпа, бандаж, арнаулы трико және былғарыдан тігілген жұмсақ
аяқкиімнен тұрады. Грек-рим күресінің жарыс ережесі 1896 ж. шығарылып, содан бергі
уақытта талай рет жаңартылып келеді. Ол 1986 ж. 1 -ші Олимпиялық ойындардың
бағдарламасына еніп, содан бері (1900, 1904 жылдардан басқа) бағдарламадан басқа
олимпиядалық жарыстан түспей келеді. Әлем чемпионаты 1897 ж. Еуропа чемпионаты 1898 жылдан бастап өтіп келеді. Күрес әуесқойларының халықаралық бірлестігі (ФИЛА)
1912 ж. құрылды. ҚР- ның Грек-рим күресінің бірлестігі 1993 жылдан ФИЛА-ға мүше.
2..Грек-рим күресінің әдістери.
4

ЛАҚТЫРУЛАР: БАРЛЫҚ КЕҢ ТАРАЛҒАН ТҮРЛЕРІ
Грек-рим күресінің ең танымал әдістері: орындау құпиялары мен нәзіктіктері
Жекпе-жек тұрады екі кезең олардың әрқайсысы 3 минутқа созылады.
Жекпе-жек кезінде спортшылар бір-біріне белгілі бір әрекеттер жасайды, оның мақсаты
қарсыласты күрес кілеміне түйреу.
(3-сурет) Басты алып айналдыру(лампочка н/е питон)
Жекпе-жектегі тиімді әдіс – спортшы қарсыласын жерге түсіру үшін қолданатын
лақтыру . Жалпы лақтыру төрлері:
«Пинвель». Ол белгілі бір нүктелерде (арқа, кеуде, бүйір) шабуылдаушы мен
қарсыластың тығыз байланысы сәтінде жүзеге асырылады. Шабуылдаушы жанасу
сәтінде алдын ала еңкейіп, иілмей, орнында айналады.
ауытқуымен. Лақтыру техникасы келесідей: шабуылдаушы арқа бұлшық еттерін
пайдаланып, қарсыласын артына лақтырады. Бұл лақтыру түрлері бөлінеді ішкі
сыныптар, мысалы, «иілмейтін». Бұл әрекет келесідей жүзеге асырылады:
шабуылдаушы қарсыласын белінен ұстап, бойын түзетіп, оны еденнен жұлып алады,
оны еденге параллель аударады және онымен кілемде бетін төмен түсіреді.
Сәтті лақтыру үшін тәжірибелі спортшылар денені мүмкіндігінше төменірек, жамбас
белдеуіне жақынырақ ұстауды ұсынады. Сондықтан шабуылдаушы қарсыласты
мүмкіндігінше жоғары көтеруге көбірек мүмкіндік алады.
Көптеген нокдаун техникасы бар. Біреуі оның ішінде «ілмекті» басып алу арқылы
құлатубір спортшы екіншісін мойын мен иығынан ұстап алған кезде.
Спортшы жүктейді бір қол мойнында, сол қолымен иығын жоғары көтереді, басын
еңкейтіп еңкейеді, осылайша қарсыласының оң қолының астына сүңгиді. [2]
3. Грек-рим күресінең танылған қазақ палуандар.
5

(4-сурет) грек-рим күресінін палуандары
Грек-рим күресі бойынша ең үздік қазақ балуандары
Қажымұқан Мұңайтпасұлы – әйгілі қазақ балуаны, классикалық күрестің
мейталманы, грем-рим және еркін күрестен дүние жүзінің бірнеше дүркін
жеңімпазы. Омбы, Мәскеу, Петербор, Париж, Лондон, Берлин
қалаларында өткен кәсіпқой күрес чемпионаттарына қатысқан. Ол –
күрестен әлем чемпионы атанған тұңғыш қазақ алыбы. Ал 1927 жылы
Қажымұқанға «Қазақ халық батыры» атағы берілді. Күресші Алекс Аберг,
Иван Шемякин, Георг Лурих (джиу-джитсу спорт түрі бойынша), Иесс 6

Педерсен, Иван Поддубный, Станислав Збышко-Цыганевич, Иван
Заикин, Джондофу Саракики сынды әлем чемпиондарын бәрін жеңіп,
төрткүл дүниеде теңдессіз екенін танытқан.
Сонымен бірге, Қажымұқан Мұңайтпасов – еркін күресінен әлем
жеңімпазы және джиу-джитсу спорт түрінен Еуропа біріншілігінің
чемпионы. Ол «Патша Сигизмундтың белбеуі» атағының иегері.
(5сурет) Жақсылық Үшкемпіров
7

Жақсылық Үшкемпіров – алтын алқа иеленген қазақтан шыққан тұңғыш
Олимпиада чемпионы (Мәскеу, 1980 ж.). Бұл мақсатқа жету үшін он жыл
бойы бар күшін аямай жұмсап, көп кедергіден өтті. Олимпиаданың ең
алғашқы белдесуінде мықты қарсылас әлемнің екі дүркін чемпионы,
Еуропа біріншілігінің бес дүркін жеңімпазы Константин Александрмен
айқасты. Содан кейін поляк Роман Керпачпен жекпе-жекке шығып, спорт
алаңында жеңімпаз атанды. Венгр ұлтының өкілі Ференц Шереша және
болгар Павл Христовты жеңіп, күллі әлемге Қазақстанның атын
асқақтатып, туған Алматы қаласына алтын медальмен оралды. 1981
жылы қайтадан дүние жүзі чемпионы, ал 1982 жылы Әлем кубогының
жеңімпазы атанды.
8

(6-сурет) Серіков Шәміл Керімұлы
Серіков Шәміл Керімұлы – әлемнің екі дүркін жеңімпазы, 1980 жылғы
грек-рим күресінен Мәскеу Олимпиадасының чемпионы. Серіков туралы
халықаралық күрес федерациясының мүшелері: «Шәміл – ғажайып!
Мұндай дарынды балуанды көрерменге көрсетпеу күнәмен пара-пар», –
деген. Күрес майталманы 1 минутта «арқадан асыра лақтыру» деген
жаттығуды алты рет жасап, Гиннес рекордтар кітабына енді. ССРО-ның
еңбек сіңірген спорт шебері, Олимпиада чемпионы, Әлем және Еуропа
біріншілігінің жеңімпазы Шәміл Серіков «Құрмет белгісі» орденімен
марапатталды.
9

(7сурет) Тұрлыханов Дәулет Болатұлы
Тұрлыханов Дәулет Болатұлы – грек-рим күресінен дүние жүзі чемпионы,
Әлем біріншілігі және Сеул, Барселона секілді қалаларда өткен
Олимпиада ойындарының жүлдегері, ССРО-ның жеті дүркін чемпионы.
Азия біріншілігінің үш дүркін жеңімпазы. «Дарынды балуан – бұл
талантты композитор не суретші сияқты сирек кездесетін тұлға. Дегенмен
де, жаттықтырушыларға балуандар дайын болып келе қалмайды.
Республикамыздың жаттықтырушылар құрамы Тұрлыхановты байыппен
дайындайды. Мұндай ықыласты және қамқор амал өзінің жемісін
10