ЖИ көмекші
Дүниежүзі тарихынан практикалық жұмыс №23
Ғұндардың жаулап алушылық жорықтары ежелгі заманнан орта ғасырларға өтудің бір факторы ретінде (44)
Аты-жөні:_____________________Тобы:______Күні
1-тапсырма. Ребусты шеш.
Д
ʼʼʼʼʼʼʼ
ʼ
ʼʼ
ʼ
ʼʼʼʼ
ʼʼʼʼʼʼʼ
ʼʼ
ʼ
ʼʼʼʼ
2-тапырма. Сөйлемді толықтыр.
|
Құлиеленуші жүйедегі дағдарыс ................................................................................................................................. әлсіретті. |
|
Б.з.б. ІVғасырдың екінші жартысында ......................................................................................................................жылжыды. |
|
Еуропада ондаған ұсақ ........................................................................................................................................... пайда болды. |
|
375 жылы көшпелі ғұн тайпалары .............................................................................................................................. бастайды. |
|
Ругиланың ісін ....................................................................................................................................................... жалғастырды. |
|
Француз тарихшысы Амедей Тьерри, .............................................................................................................. деп баға берген. |
|
Теодорихтің үлкен ұлы Торисмунд бастаған .............................................................................................................. шегінеді. |
|
Ғұн державасының дамуы ғұндар көсемі ........................................................................................................................ болды. |
3-тапсырма. Оқиғалар мен жылдарды жаз.
|
|
Азов және Дон маңындағы далаларды жаулап алған ғұн тайпалары Босфор патшалығын талқандап, Қырым түбегіне қарай жылжыды. |
|
453 жылы |
|
|
|
Атила Рим аумағының бірнеше қалаларын басып алады. |
|
|
Аттила Шығыс Рим империясына басып кіріп, оған күйрете соққы жасады. |
|
|
Галлиядағы Каталаун жазығында одақтастардың қысымына ұшыраған Аттила жеңіліп, мұның соңы оның кері шегінуімен аяқталады. |
|
375 жылы |
|
Мәтінмен жұмыс.
Б.з.б. III ғасырдың аяғында Қытай деректерінде «ғұн» (сюнну) атауы пайда болған. Бастапқы кезде олар Солтүстік Қытайды, Моңғолияны, Байкал өңірін мекендеген.Б.з.б. III ғасырдың соңғы онжылдығында Қытайдың солтүстігі мен Байкалдан Ордосқа дейінгі аралықты мекендеген ғұн тайпаларының бірлестігі құрылды.Б.з.б. IV ғасырда-ақ Қытай мемлекеті ғұндарды өздерінің «Солтүстік-батысындағы күшті бәсекелесі, жауы» деп есептеген. Ғұндардан жауынгерлік құдіретінен сескенген Цинь патшалағы өзінің шегарасын қорғау үшін Ұлы Қытай қорғанын салды.
Ғұн мемлекетін әскери басшы тәңірқұты (шаньюй) басқарды. Тұман тәңірқұтының баласы Мөде әкесімен болған күресте билікті өз қолына алды. Ғұндардың жаулап алу соғыстары дунхулардан басталады. Ол б.з.б. 203-201 жылдары Саян Алтайы мен Жоғарғы Енисей өзеніндегі ежелгі қырғыз тайпаларын бағындырып, солтүстік шегарасын кеңейтті.
Ғұндар б.з.б. II ғасырдың басында Еуразия құрлығындағы бірден-бір қуатты мемлекеттке айналды. Ғұндардың саяси күшейген кезі – құдіретті Мөденің билік жүргізген мезгілі. Халық саны 300 мыңға жетті. Ғұндар Хан әулетінің негізін қалаушы Лю-Банды б.з.б. 188-жылы жеңіп, оларды өздеріне бағынышты етті. Қытай императоры ғұндарға жыл сайын жібек маталар, мақта, күріш, әшекей заттар жіберіп, алым-салық төлеп тұруға және қытай ханшасын Мөде шаньюйге әйелдікке беруге мәжбүр болған.
Қытай жазбаларында ғұндарға 36-ға жуық көрші ұлыстың бағынғаны айтылған. Мөде б.з.б. 174-жылы қайтыс болды. Оның мұрагері Лаушан тәңірқұты тұсында Ғұн мемлекетінің құдіреті күшейе түсті. Ғұндардың мемлекеті әскери жүйе бойынша құрылып: сол, орталық, оң қанат болып үшке бөлінген. Мемлекеттің шаньюйден кейінгі басты тұлғалары түменбасы деп аталатын бекзадалар болған.
Ғұндар 24 руға бөлінген және оларды бекзадалар билеген. Олардың әрқайсысында 2 мыңнан 10 мыңға дейін әскері болған. Барлық бекзадалар аспанға, жерге, ата-баба аруағына және көктегі тәңірге арнап құрбандық шалу үшін жылына үш рет шаньюйдің алдында ақсақалдар кеңесіне жиналған. Жиналғандардың бәрі шаньюйдің туысқандары болатын. Олар мемлекеттік істерді талқылайтын.
4-тапсырма. Оқиғаның дұрыс немесе бұрыс екенін анықта.
|
Ғұндардың жаулап алу соғыстары қытайлардан басталды
|
Мөде б.з.д. 174 – жылы қайтыс болды
|
|
Цинь патшалағы өзінің шегарасын қорғау үшін Ұлы Қытай қорғанын салды
|
Лаушан тәңірқұты тұсында Ғұн мемлекетінің құдіреті күшейе түсті
|
|
Ғұндардың мемлекеті әскери жүйе бойынша құрылып төртке бөлінген
|
Мемлекеттің шаньюйден кейінгі басты тұлғалары түменбасы деп аталатын бекзадалар болған.
|
|
Ол б.з.б. 203-201 жылдары Саян Алтайы мен Байкал өзеніндегі ежелгі қырғыз тайпаларын бағындырып, солтүстік шегарасын кеңейтті.
|
Барлық бекзадалар мемлекеттегі мәселелерді шешу үшін жылына үш рет шаньюйдің алдында ақсақалдар кеңесіне жиналған.
|
|
Қытай жазбаларында ғұндарға 36-ға жуық көрші ұлыстың бағынбағандығы айтылған.
|
Ғұндар Хан әулетінің негізін қалаушы Лю-Банды б.з.б. 188-жылы жеңіп, оларды өздеріне бағынышты етті.
|
Дұрыс
5-тапсырма. Мәтін бойынша сұрақтарға жауап бер.
Ғұндар неше руға бөлінген және оларды кімдер билеген? .......................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Ғұн атауы қайдан пайда болған? ..................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Қытай императоры ғұндарға жыл сайын не жіберіп отырды? ...................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Ғұндардың саяси күшейген кезі қай мезгіл?................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Б.з.б. IV ғасырда Қытай мемлекеті ғұндарды қалай есептеген? ..............................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Ғұндар қай уақытта күшті мемлекеттке айналды?.......................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Мемлекеттің шаньюйден кейінгі басты тұлғаларыкім болған?................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Ғұндардан жауынгерлік құдіретінен сескенген Цинь патшалағы қандай әрекети жасады?..................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Жүктеу
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
11 Қараша 2024
415Ғұндардың жаулап алушылық жорықтары ежелгі заманнан орта ғасырларға өтудің бір факторы ретінде тапсырма 10 сынып
Дүниежүзі тарихынан практикалық жұмыс №23
Ғұндардың жаулап алушылық жорықтары ежелгі заманнан орта ғасырларға өтудің бір факторы ретінде (44)
Аты-жөні:_____________________Тобы:______Күні
1-тапсырма. Ребусты шеш.
Д
ʼʼʼʼʼʼʼ
ʼ
ʼʼ
ʼ
ʼʼʼʼ
ʼʼʼʼʼʼʼ
ʼʼ
ʼ
ʼʼʼʼ
2-тапырма. Сөйлемді толықтыр.
|
Құлиеленуші жүйедегі дағдарыс ................................................................................................................................. әлсіретті. |
|
Б.з.б. ІVғасырдың екінші жартысында ......................................................................................................................жылжыды. |
|
Еуропада ондаған ұсақ ........................................................................................................................................... пайда болды. |
|
375 жылы көшпелі ғұн тайпалары .............................................................................................................................. бастайды. |
|
Ругиланың ісін ....................................................................................................................................................... жалғастырды. |
|
Француз тарихшысы Амедей Тьерри, .............................................................................................................. деп баға берген. |
|
Теодорихтің үлкен ұлы Торисмунд бастаған .............................................................................................................. шегінеді. |
|
Ғұн державасының дамуы ғұндар көсемі ........................................................................................................................ болды. |
3-тапсырма. Оқиғалар мен жылдарды жаз.
|
|
Азов және Дон маңындағы далаларды жаулап алған ғұн тайпалары Босфор патшалығын талқандап, Қырым түбегіне қарай жылжыды. |
|
453 жылы |
|
|
|
Атила Рим аумағының бірнеше қалаларын басып алады. |
|
|
Аттила Шығыс Рим империясына басып кіріп, оған күйрете соққы жасады. |
|
|
Галлиядағы Каталаун жазығында одақтастардың қысымына ұшыраған Аттила жеңіліп, мұның соңы оның кері шегінуімен аяқталады. |
|
375 жылы |
|
Мәтінмен жұмыс.
Б.з.б. III ғасырдың аяғында Қытай деректерінде «ғұн» (сюнну) атауы пайда болған. Бастапқы кезде олар Солтүстік Қытайды, Моңғолияны, Байкал өңірін мекендеген.Б.з.б. III ғасырдың соңғы онжылдығында Қытайдың солтүстігі мен Байкалдан Ордосқа дейінгі аралықты мекендеген ғұн тайпаларының бірлестігі құрылды.Б.з.б. IV ғасырда-ақ Қытай мемлекеті ғұндарды өздерінің «Солтүстік-батысындағы күшті бәсекелесі, жауы» деп есептеген. Ғұндардан жауынгерлік құдіретінен сескенген Цинь патшалағы өзінің шегарасын қорғау үшін Ұлы Қытай қорғанын салды.
Ғұн мемлекетін әскери басшы тәңірқұты (шаньюй) басқарды. Тұман тәңірқұтының баласы Мөде әкесімен болған күресте билікті өз қолына алды. Ғұндардың жаулап алу соғыстары дунхулардан басталады. Ол б.з.б. 203-201 жылдары Саян Алтайы мен Жоғарғы Енисей өзеніндегі ежелгі қырғыз тайпаларын бағындырып, солтүстік шегарасын кеңейтті.
Ғұндар б.з.б. II ғасырдың басында Еуразия құрлығындағы бірден-бір қуатты мемлекеттке айналды. Ғұндардың саяси күшейген кезі – құдіретті Мөденің билік жүргізген мезгілі. Халық саны 300 мыңға жетті. Ғұндар Хан әулетінің негізін қалаушы Лю-Банды б.з.б. 188-жылы жеңіп, оларды өздеріне бағынышты етті. Қытай императоры ғұндарға жыл сайын жібек маталар, мақта, күріш, әшекей заттар жіберіп, алым-салық төлеп тұруға және қытай ханшасын Мөде шаньюйге әйелдікке беруге мәжбүр болған.
Қытай жазбаларында ғұндарға 36-ға жуық көрші ұлыстың бағынғаны айтылған. Мөде б.з.б. 174-жылы қайтыс болды. Оның мұрагері Лаушан тәңірқұты тұсында Ғұн мемлекетінің құдіреті күшейе түсті. Ғұндардың мемлекеті әскери жүйе бойынша құрылып: сол, орталық, оң қанат болып үшке бөлінген. Мемлекеттің шаньюйден кейінгі басты тұлғалары түменбасы деп аталатын бекзадалар болған.
Ғұндар 24 руға бөлінген және оларды бекзадалар билеген. Олардың әрқайсысында 2 мыңнан 10 мыңға дейін әскері болған. Барлық бекзадалар аспанға, жерге, ата-баба аруағына және көктегі тәңірге арнап құрбандық шалу үшін жылына үш рет шаньюйдің алдында ақсақалдар кеңесіне жиналған. Жиналғандардың бәрі шаньюйдің туысқандары болатын. Олар мемлекеттік істерді талқылайтын.
4-тапсырма. Оқиғаның дұрыс немесе бұрыс екенін анықта.
|
Ғұндардың жаулап алу соғыстары қытайлардан басталды
|
Мөде б.з.д. 174 – жылы қайтыс болды
|
|
Цинь патшалағы өзінің шегарасын қорғау үшін Ұлы Қытай қорғанын салды
|
Лаушан тәңірқұты тұсында Ғұн мемлекетінің құдіреті күшейе түсті
|
|
Ғұндардың мемлекеті әскери жүйе бойынша құрылып төртке бөлінген
|
Мемлекеттің шаньюйден кейінгі басты тұлғалары түменбасы деп аталатын бекзадалар болған.
|
|
Ол б.з.б. 203-201 жылдары Саян Алтайы мен Байкал өзеніндегі ежелгі қырғыз тайпаларын бағындырып, солтүстік шегарасын кеңейтті.
|
Барлық бекзадалар мемлекеттегі мәселелерді шешу үшін жылына үш рет шаньюйдің алдында ақсақалдар кеңесіне жиналған.
|
|
Қытай жазбаларында ғұндарға 36-ға жуық көрші ұлыстың бағынбағандығы айтылған.
|
Ғұндар Хан әулетінің негізін қалаушы Лю-Банды б.з.б. 188-жылы жеңіп, оларды өздеріне бағынышты етті.
|
5-тапсырма. Мәтін бойынша сұрақтарға жауап бер.
Ғұндар неше руға бөлінген және оларды кімдер билеген? .......................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Ғұн атауы қайдан пайда болған? ..................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Қытай императоры ғұндарға жыл сайын не жіберіп отырды? ...................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Ғұндардың саяси күшейген кезі қай мезгіл?................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Б.з.б. IV ғасырда Қытай мемлекеті ғұндарды қалай есептеген? ..............................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Ғұндар қай уақытта күшті мемлекеттке айналды?.......................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Мемлекеттің шаньюйден кейінгі басты тұлғаларыкім болған?................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Ғұндардан жауынгерлік құдіретінен сескенген Цинь патшалағы қандай әрекети жасады?..................................................
...........................................................................................................................................................................................................
Жүктеу 
Жүктеушағым қалдыра аласыз
Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген
