×
Сертификат тегін алу үшін
Материал тегін жариялау
ҚР БАҚ(СМИ) тіркеу №9512
Сайт бойынша барлық сұрақтарды 8(771)-234-55-99 (Ватсап) осы номерге жазуға болады. Тәрбиешілерге, ұстаздарға, оқушыларға, студенттерге арналған турнирлер басталды. Толығырақ

Ғылыми жоба «Картоп чипсылары адам денсаулығына пайдалы ма, әлде зиян ба?» 3 сынып

Автор:Мырзахметова Мөлдір Әлиасқарқызы
Бағыты: Биология
Бөлімі: Ғылыми жұмыстар
Сыныбы: 3 сынып
Жарияланған уақыты: 2019-01-08

50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Материал туралы қысқаша түсінік

Ғылыми жоба



Тақырыбы:«Картоп чипсылары адам денсаулығына пайдалы ма, әлде зиян ба?»Бағыты:БиологияОблысы:ҚызылордаАуданы:ШиеліМектебі:№48 Әуелбек Қоңыратбаев атындағы мектеп-лицейіСыныбы:3 «Б»Оқушының аты-жөні:Әлмахан Бағдәулет ӘскербекұлыСынып жетекшісі:Мырзахметова Мөлдір Әлиасқарқызы







Тақырыбы: «Картоп чипсылары адам денсаулығына пайдалы ма, әлде зиян ба?»
2.4. Картоп чипсы және адам денсаулығы ...................................................10





Ас адамның арқауы – деп атамыз қазақ дөп басып айтқан сияқты. Ас адамның арқауы, өмірінің жалғастырушысы, ал кейде өмірін тоқтатушы ажал көзі. Аурудың көптеген тұрлері дұрыс тамақтанбаудан туындайды екен. ДДҰ мәліметіне қарағанда, 65 жасқа дейінгі өлім- жітімнің ½-і дұрыс тамақтанбаудан туындаған аурулармен байланысты. Бұл Денсаулық сақтау ұйымы зерттеуінің нәтижесі.Зерттеудің өзектілігі: Қазіргі кезде мектеп жасындағы оқушылар жедел тамақтанатын тамақтардың ішінде қауырдақ чипсыларды көп қолданады. Егерде ондай тағамдармен күнде пайдаланатын болса гастрит, артық салмақ және т.б ауруларға шалдығады. Сондықтанда менің бүгінгі ғылыми жұмысмның тақырыбы "Картоп чипсыларының адам денсаулығына пайдалы ма, әлде зиянба?" деп алдым. Себебі, бүгінгі біздің жастардың денсаулығы бәрімізді алаңдатуда. Бүгінгі жастар ертеңгі біздің болашағымыз.
  • Сауаланама арқылы оқушылардың қауырдақ чипсыларды жеитіндігін анықтау
  • Қауырдақ чипсылардың құрамында адам денсаулығына зиянын тигізетін заттардың бар екенін зертханалық жұмыс арқылы дәлелдеу
  • Картоп чипсылардың шығу тарихымен танысу;
  • Картоп чипсылардың химиялық құрамымен танысу
  • Олардың адам денсаулығына зияны жайлы мағұлмат беру
  • Оқушылардың қауырдақ чипсыларын пайдаланатынын сауалнама арқылы анықтау
Ғылыми жұмысының ғылыми жаңалығы. Картоп чипсыларының зияндылығы арнайы зерттеулер арқылы белгілі болды.Зерттеудің теориялық мәнділігі: Картоп чипсының пайда болуы, оның адам ағзасына әсерін зерттеп білдік, оның түрлеріне сипаттама жасадық.Зерттеудің практикалық мәнділігі: Зерттеу нәтижесінде жинақталған материалдар болашақта картоп чипсы тарихын, адам ағзасына әсерін әрі қарай зерттеп, зерделеймін деушіге көмекші құрал, сондай-ақ мектептің оқу әдістемелік жұмыстарына, таримх сабақтарында, таңдау курстарында кеңінен қолдануға енгізуге болады.






Зерттеудің өзектілігі: Қазіргі кезде мектеп жасындағы оқушылар жедел тамақтанатын тамақтардың ішінде қауырдақ чипсыларды көп қолданады. Егерде ондай тағамдармен күнде пайдаланатын болса гастрит, артық салмақ және т.б ауруларға шалдығады. Сондықтанда менің бүгінгі ғылыми жұмысмның тақырыбы "Картоп чипсыларының адам денсаулығына пайдалы ма, әлде зиянба?" деп алдым. Себебі, бүгінгі біздің жастардың денсаулығы бәрімізді алаңдатуда. Бүгінгі жастар ертеңгі біздің болашағымыз.Зерттеу жұмысының ғылыми болжамы: Егер картоп чипсының шығу тарихы, адам ағзасына әсері туралы терең танып білсек, оның түрлеріне, өндірісте өңдеу әдістеріне кеңінен сипаттама берсек, онда картоп туралы таным-түсініктеріміз арта түсер еді, ауылшаруашылық өнімдері жайында көбірек біліп, оларды өз қажетімізге жаратар едік.
  • Сауаланама арқылы оқушылардың қауырдақ чипсыларды жеитіндігін анықтау
  • Қауырдақ чипсылардың құрамында адам денсаулығына зиянын тигізетін заттардың бар екенін зертханалық жұмыс арқылы дәлелдеу
  • Картоп чипсылардың шығу тарихымен танысу;
  • Картоп чипсылардың химиялық құрамымен танысу
  • Олардың адам денсаулығына зияны жайлы мағұлмат беру
  • Оқушылардың қауырдақ чипсыларын пайдаланатынын сауалнама арқылы анықтау
Ғылыми жұмысының ғылыми жаңалығы. Картоп чипсыларының зияндылығы арнайы зерттеулер арқылы белгілі болды.Жұмыс қорытындысы. Картоп чипсының химиялық құрамын анықтадық. Оқушыларға сауалнама жүргізе отырып оның қаншалықты қолданыста екенін білдік. Адам ағзасына зиянды екенін анықтадық.Зерттеудің теориялық мәнділігі: Картоп чипсының пайда болуы, оның адам ағзасына әсерін зерттеп білдік, оның түрлеріне сипаттама жасадық.Зерттеудің практикалық мәнділігі: Зерттеу нәтижесінде жинақталған материалдар болашақта картоп чипсы тарихын, адам ағзасына әсерін әрі қарай зерттеп, зерделеймін деушіге көмекші құрал, сондай-ақ мектептің оқу әдістемелік жұмыстарына, таримх сабақтарында, таңдау курстарында кеңінен қолдануға енгізуге болады
Жұмыстың орындалу әдістері. Картоп чипсының пайда болуы мен оның адам ағзасына әсері туралы терең танысу, деректер жинау, ғылыми ізденіс, зерттеу, талдау, салыстыру әдістері қолданылған.

Әлмахан Бағдәулеттің «Картоп чипсылары адам денсаулығына пайдалы ма, әлде зиян ба?» атты ғылыми жұмысына

Зерттеудің өзектілігі: Қазіргі кезде мектеп жасындағы оқушылар жедел тамақтанатын тамақтардың ішінде қауырдақ чипсыларды көп қолданады. Егерде ондай тағамдармен күнде пайдаланатын болса гастрит, артық салмақ және т.б ауруларға шалдығады. Сондықтанда менің бүгінгі ғылыми жұмысмның тақырыбы "Картоп чипсыларының адам денсаулығына пайдалы ма, әлде зиянба?" деп алдым. Себебі, бүгінгі біздің жастардың денсаулығы бәрімізді алаңдатуда. Бүгінгі жастар ертеңгі біздің болашағымыз.
  • Сауаланама арқылы оқушылардың қауырдақ чипсыларды жеитіндігін анықтау
  • Қауырдақ чипсылардың құрамында адам денсаулығына зиянын тигізетін заттардың бар екенін зертханалық жұмыс арқылы дәлелдеу







«№48 Ә Қоңыратбаев мектеп-лицейі» 3 «Б» сынып оқушысы Ахметжан Нуриддиннің «Картоп чипсылары адам денсаулығына пайдалы ма, әлде зиян ба?» атты ғылыми зерттеу

Атқаратын жұмыс тізіміМерзіміЖетек-ші қолыНәтижесі
1Ғылыми жұмыстың тақырыбын айқындау мақсатында ғылыми жетекшімен кеңесу, пікірлесу Қыркүйек -Қазақ, 2018 ж.

2Ғылыми жетекшімен үнемі кеңесе отырып, зерттеу жұмыстарын жүргізу.Қазан 2018 ж.

Жұмыстың мақсатымен, міндетімен таныстым. Орындау барысы туралы мағлұмат беріп, пайдаланатын әдебиеттерді көрсетіп берді.
3 Зерттеу тақырыбы негізінде интернет, баспа материалдарымен танысып, олардың ішінен қажеттілерін іріктеу

Қараша2018 ж.

Берілген материалдармен танысып, өзіме қажетті мағлұматты алдым.
4Ғылыми жетекшіден кеңес алуЖелтоқсан2018 ж.

Қажетті материалдарды жинақтап, саралап-жүйеледім.













Выбор темы моей работы не случаен. Мне очень нравятся картофельные чипсы. О кортофеле все ясно. А недавно я узнал, что Организация Объединенных Наций назвала 2008 год - Годом картофеля. Мне стало очень интересно – почему?! Вроде картофель такой обычный и повседневный овощ, который практически ежедневно мы употребляем в пищу в том или другом виде. А что такое картофельные чипсы? Откуда он появился? Какие требования предъявляются к условиям применения? Предмет исследования – картофельные чипсыОбъектом исследования будут являться – живая природа биологические свойства картофеля и его применение человеком.Актуальность выбранной мной темы заключается в том, что картофель — высокопитательный и даже целебный продукт. Картошка, это не только самый популярный продукт на нашем столе. Кроме этого, вырабатываемый из технического картофеля спирт используется в парфюмерии, ликероводочной промышленности, а отходы от переработки — на корм животным. Более того, содержание в клубнях картофеля различных питательных веществ, солей калия, кальция; железа, йода, магния и витаминов навело врачей народной и официальной медицины использовать картофель для лечения некоторых болезней, особенно цинги, язвы желудка, гастрита и некоторых других. После всего вышеперечисленного становится понятным, почему эта культура получила столь широкое распространение по всему миру.Цель: расширить знания по биологии на примере изучения растения картофель.Задачи:Гипотеза: Я думаю, что клубни разного вида прорастут в одинаковых условия одновременно. Мне кажется, что стоит согласиться с общепринятым мнением, что картофель нужно проращивать в тепле и темно


Ас адамның арқауы – деп атамыз қазақ дөп басып айтқан сияқты. Ас адамның арқауы, өмірінің жалғастырушысы, ал кейде өмірін тоқтатушы ажал көзі. Дұрыс тамақтанудың маңызы, оның денсаулыққа әсері бізге көптен белгілі. Әр түрлі ауруларды емдегенде тағамның шипалы әсерлерін пайдалану жөніндегі мағлұматтар көне заманнан бері белгілі. Жалпы бұл саладағы тәжірибе дами келе тағаммен емдеу – диетология (емдәмтану) жеке ғылым ретінде пайда болды. Аурудың көптеген тұрлері дұрыс тамақтанбаудан туындайды екен. ДДҰ мәліметіне қарағанда, 65 жасқа дейінгі өлім- жітімнің ½-і дұрыс тамақтанбаудан туындаған аурулармен байланысты. Бұл Денсаулық сақтау ұйымы зерттеуінің нәтижесі. Дұрыс әрі пайдалы тамақтану арқылы аурудың алдын алып, ұзақ өмір сүруге жолдама алуға болады. Алайда, әлем бойынша тамақтану мәдениетінің қалыптаспауы денсаулық мамандарының жұмысын күрделендіріп жіберді. Әсіресе, балалардың арасында дұрыс тамақтанбаудан пайда болатын ауру түрлерінің «жасарып» келе жатқандығы алаңдаушылық тудырып отыр. Қазіргі таңда тез дайындалатын тағамдар өркендеуде. Тез дайындалатын тағам асмәзіріне кіретін тағамдар: гамбургерлер, картопты «фри», картопты чипстер жатады. Картопты «чипстер» - құрамында аса қауіпті заттар бар, көп көлемдігі майлар мен акриламид. Акриламид токсидті зиянды зат екенін ғылымда дәлелденді. Ол адамның психикалық жүйесіне және генетиканың өзгеруіне ықпалын тигізеді. Акриламид көміртеке өте бай . Швед биохимиктері зертеуінде бір порция картопты «ЧИПСЫ» - да акриламид нормасынан 50 есе асып тұр. Яғни бір қорапта да 50 грамм акриламид бар тіпті бір қорап темекінің өзінде акриламид 20 грамм.Адам денсаулығына әсер етуіәлеуметтік факторлардың ішінде 50℅ тамақтануға, 20℅ қоршаған ортаның әсерлеріне, 20℅ тұқым қуалайтын қасиеттерге, тек 10℅ ғана денсаулық сақтау жүйесінің жұмысына байланысты. Егер адам денсаулығына әсер ететін бүкіл факторлардың жиынтығын алсақ соның 35℅ тамақтанудың үлесіне тиеді.
  • Сауаланама арқылы оқушылардың қауырдақ чипсыларды жеитіндігін анықтау
  • Қауырдақ чипсылардың құрамында адам денсаулығына зиянын тигізетін заттардың бар екенін зертханалық жұмыс арқылы дәлелдеу
  • Картоп чипсылардың шығу тарихымен танысу;
  • Картоп чипсылардың химиялық құрамымен танысу
  • Олардың адам денсаулығына зияны жайлы мағұлмат беру
  • Оқушылардың қауырдақ чипсыларын пайдаланатынын сауалнама арқылы анықтау







«Чипсы» ағылшын тілінен аударғанда  (ағылш. chips — жоңқа) жоңқа деген ұғымды білдіреді екен. Бүгін атаулы дата болған соң, аталған жеңіл астың дүниеге келу тарихын сіздерге ұсынып отырмыз. Жұқалап жапырақтап турап қайнатылған және ыстық ауамен кептірілген я болмаса картоп езбесінен жұқа қабатты етіп кептірілген дайын қытырлақ картопты өзге елдерде «картоп вафлиі» деп те атайды.Ал «чипсы»-ды байқаусызда ойлап тапқан Джордж Крам атты үнділік азамат. 1853 жылдың 24-ші тамызында АҚШ-тағы Сараторга-Спрингс демалыс орнындағы Moon Lake Lodge мейрамханасында шеф-аспазшы қызметін атқарып жүргенде аталған асты жасаған екен. Аңыз-дәйектер айтуынша, Moon Lake Lodge -дің ең таңдаулы фирмалық асы болып «картоп фриі» саналған. Бірде теміржол кәсіпкеріВандербильт кешкі ас үстінде тамақ жеуден бас тартады. Семіздігін сөз еткен ол қатты қапагершілік танытып, тіпті тәрелкедегі асқа қарамауды шешеді. Сол кезде артық салмақты кәсіпкеррді аяған шеф-аспаз Крам,Вандербильт-ке арнап тамақ жасай бастайды. Қалыңдығы жұқа қағазбен тең картоп турап, қуырады. Түрлі дәмдеуіштер қосып дайындайды. Алавйда бұл тамақ кәсіпкер мен достарына қатты ұнайды. Сүйікті тамақтарына айналады.1929 жылы Фриман Макбет деген өзі өзідігінен үйренетін «чипсы» маманы, «чипсы» пісіретін қазандық ойлап тапты. Міне, сол уақыттан бері (чипсы»-дың пісіру әдісі ешқандай өзгеріске ұшыраған жоқ. Дәл осылай жасалып келеді: шикі картоптың арнайы сұрыпын таңдап алады, кір тазалайтын щеткамен кірінен жақсылап тазалап, арнайы ыдысқа картоптазалағыш суға салынады. Тазаланған картопты келесі жіңішкелеп турайтын құралға апарып, дөңгелете кеседі. Ертеректе пышақшалары кәдімгі тегіс болды, бірақ аспаздарға бұл іш пысарлық болып көрінсе керек, әйтеуір соңғы кездері бұйра-ирелең турайтын құралдар пайдаланылды. Кесілген жапырақшалар үлкен қамбаға түседі. Мұнда қалған крахмалдар тазартылады да арнайы қайнатылған маймен кептіріледі. Майға осылайша булана-қуырылып жатқанда тұз араластырылады. Сондай-ақ «чипсы»-ға құмартатын дәм беру үшін «кесілген-тұздалған картопты» арнайы дәмдеуіштертер толы қамбаға салып, булайды. Қорапталар алдын арнайы тексеруден өткізіледі. «Іріктеуші маман» деп аталатын құрал «чипсы»-дың әрбір жапырағын тексереді. Айта өтейік, «Чипсы» дайындаудың бар уақыты небәрі 15 минутты талап етеді. Сондықтан «чипсы»-ды үй жағдайында жасауға болады. Тек аталған құрылғылардың үй жағдайын арналған үлгісін сатып алсаңыз болғаны.Алғашында чипсы тек элиталық мейрамханаларда ғана сатылатын. Кейіннен қытырлақ картоп азық-түлік дүкендерінінің сөрелерін де жаулап, біртіндеп фастфуд қатарына енді. Бүгінде диетологтар мұны балалар жеуге болмайтын тағамдардың тізіміне қосып отыр. Чипсыды алғаш ойлап тапқан адам – америкалық қымбат мейрамханалардың бірінде бас аспазшы болған Джорд Крам деген азамат. Тіпті чипсыдың нақты қай жылы, қай күні пайда болғаны да белгілі: 1853 жылдың 24 тамызы. Бірде мейрамханаға келген қонаққа өте қалың кесілген фри картобы ұнамай, бас аспазшыны әбден сөгеді. Елдің алдында қатты қысылған Крам картопты жай ғана жұқа емес, тіпті өте жұқа етіп дөңгелектеп кесіп, екі жағын кезек-кезек қытырлақ болғанша майға қуырған екен. Осы тағамның дәмін татып көрген қонақ риза болып, осы тағамды «чипсы» деп атаған екен. «Чипсы» ағылшын тілінен аударғанда «бөлшек» дегенді білдіреді. 1932 жылы Америкада картоп чипсыларының дәмін түрлендіріп жасау үшін тіпті ұлттық институт та құрылған. Ал Ресейде алғаш чипсы Ленинград блокадасында пайда болыпты. Мұнда балаларға картопты жұқа етіп кесіп, пешке қақтап берген екен. Бүгінде балалар сүйіп жейтін бұл тағам картоптың белгілі бір сорттарынан немесе картоп ұнтағынан, басқа да зиянды қоспалардан жасалады. Мамандар чипсыға адам тез үйір болады дейді. Алайда бұл тағамның ағзаға ешқандай пайдасы жоқ екенін айтып, мамандар дабыл қағуда«Кириешки» атымен танылған қытырлақ нанның адам денсаулығына пайдасы болмаса да, оны көп тұтыну зиян екені дәлелденген. Қытырлақ нанның негізгі құрамы арнайы сұрыпты ұннан жасалғанымен, түрлі дәмдеуіштер мен көп мөлшердегі тұздар ұнның барлық дәрумендерін жояды екен. Ал үй жағдайында оның құрамындағы май мен тұзды қалай анықтауға болады? Қытырлақ нанды кімдерге жеуге болмайды?6. өсімдік майына дәмдеуіштерді қосып, 180оС -де 3 минут қуырады7. 40-50 о С-де майда ұстап иістендіргіштер қосады


2. 3 Химиялық құрамы
Құрамы: Картоп, өсімдік майы, табиғи ұқсас. Ірімшік дәмі (сарысуы ұнтақ, бидай ұны, сүт), хош Бөлектеу (glutaman, натрий 5 ribonucleotide), глюкоза, қышқылдықты реттегіш (лимон қышқылы) ірімшік ұнтағы, бояғыш (паприка сығындысы, куркума сіріндісі) сарымсақ ұнтағы, сүт ақуыз)





2. 4 Картоп чипсылары және адам денсаулығы
1. Өзіне тәуелді етіп қояды. Принстон университетінің ғылыми қызметкерлерінің зерттеулері бойынша чипсыны күнделікті жеу темекіге немесе алкогольдегідей тәуелділіке соқтырады екен.  2. Семіздікке шалдықтырады. Қалыпты бір қорап чипсы 510 ккал болады. Ал, ересек адамдар үшін күндізгі қалыпты калория 1800 ккал болса, балалар үшін 1200 ккал екендігін ескерсек, чипсының бір ғана қорабы күндізгі норманың жартысын, ал, 3-4 қорабы калорияның шектен тыс көбейтіп, семіздікке алып келеді. Сонымен қатар, чипсының құрамындағы майлар кез келген адамның денсаулығына кері әсер етеді. Кейбір ақпараттар бойынша ол майлар обыр кеселіндетудырады екен. 3. Құрамында құнарлы заттар жоқ. Байқап қарасаңыз, қытырлақ болғанға дейін қуырылған картоптың құрамында ешқандай минерал, дәрумен, кальций, ақуыз бен көмірсутегі де қалмайды. Сондықтан, чипсы құрамынан біздің ағзамыз ешқандай құнарлы заттар алмайды, тек көп калорияға ғана "қарық" болады.4. Ағзадағы тұздың көлемін арттырады. Бір қорап чипсы құрамында 0,7 г. тұз болады, ал, адам үшін тұздың күндізгі қалыпты мөлшері 5-6 грамм. Ағзада тұз мөлшері көбөйген жағдайда сүйектердің өсуі мен жүректің жұмысы бұзылады. 5. Аллергия тудыруы мүмкін. Қытырлақ қораптың ішінде көптеген бояуыш заттар мен дәмдеуіштер болады. Олардың өздігінен ешқандай зияны жоқ. Тек ішіндегі картопқа тауық, ет, саңырауқұлақ т.б. дәмдер беріп тұрады. Бірақ өндірушінің оларды қанша қосқанына байланысты адам ағзасында аллергия туындайды. Сондықтан, чипсыны жеген кезде түшкіру сынды аллергиялық симптомдар пайда болып жатса, дереу дәрі қабылдап, келесі жолы қытырлақ картоптан аулақ болуға тырысыңыз.Денсаулық сақтау министірі барлық мектепттердің асханаларына, буфеттеріне газдалған сусын және қауырдақ чипсылардың сатуына тыиым салды. Дәрігерлердің айтуынша осы газдалған сусындар мен қауырдақ чипсылардың салдарынан оқушылардың гострит, дуоденит, асқазанда жаралардың пайда болуы сияқты аурулар мен ауырған оқушылардың санын 2014 жылды 2007 жылмен салыстырғанда екі есе артқан деген. Акриламид негізінен адамның нерв жүйелеріне және бүйрекке, бауырға әсерін көп тигізеді. Рак аурулырын туғызудың салдарынада әсерін тигізеді. Ғалымдардың айтуынша ондай заттар , яғни акриламид қауырдақ картоп чипсыларында көп мөлшерде кездеседі. Әсіресе қауырдақ чипсыларды қуырған кезде.
Тағамдардың атыАкриламидтің мөлшері (мкг/кг)
Арпа наны89
Жүгері жармаларында53
Печеньелерде (әр түрлі )230
Крекерлерде534
Қуырылған ұзын картоп379-755
Картоп чипсылар614

  • Чипсыларды рессейліктер жылына 0,5 кг жейді екен
  • Европалықтар 1-5 кг жейді жылына
  • Американдықтар 10 кг жейді екен.
Тағамдық қоспалардың түрлері өте көп және олар көптеген ауруларды туғызады мысалға: глутомат натрий (Е 621) чипсының дәмін және иісін жақсартады, ол аллергия туғызуы мүмкін, асма ауруы, жүректің қызметін бұзады, бас ауруы пайда болады, ұйқтай бергісі келеді және әлсіздік болады. Бұл қоспаны кішкентай балалардың тағамдарына қосуға рұқсат берілмеген; күкірт екі оксиді (Е 220) рак ауруына туғызудың себебкері. Натрий фосфаты (Е 327) кішкентай балалардың сүйегінің өсуін бүзады. Мұндай қоспаларды барлык мемлекеттерде тағамға қосуға рұқсат берілмеген тек рессей мемлекетінен басқа. Қоспалар қауырдак чипсылардың сыртында қысқартылып жазылады. 2-кестеде көрсетілген
Қоспалардың нөмірі АтауыҚандай аурулар туғызады
Е 330Лимон қышқылыРак ауруларын туғызуы мүмкін
Е 341Кальций ортофосфатыАс қазанның бұзылуы
Е 621Глутомат натриіАллергия туғызады
Е 627Инозиат натриіІшектің бұзылуы
Е 236Құмырсқа қышқылыСозылмалы тактикалық аурулар мен зәр шығару жолдарын бұзады
Е 530Магний оксидіТітіркендіргіш әрекет жасайды
Е 153Көміртекті өсімдікканцорген
Е 327Натрий фосфатыСүйектің өсуін бұзады

3. 1 Чипсылардың құрамындағы майлылығын, крахмалын және натрий хлориді тұзын анықтау
1 үлгі - Lays Жұмысқа керекті құрал - жабдықтар: 5 % -тік күміс нитратының ерітіндісі, 3 % -тік йодтың спирттегі ерітіндісі, азот қышқылы, дистильденген су, сынауық ұстағыш, сынауық, сүзгі қағазы, сүзгіш, нихром сымы, өлшеуіші бар цилиндір, спирт шамы, пинцет, сіріңке, термометр.1. Чипсылардың майлылығын анықтау.
  • Сүзгі қағазын дайындап аламыз.Барлығының ортасынан бүктейміз.
  • Әртүрлі чипсыдан бір-бірден алып дайындалған сүзгі қағазына саламыз.
  • Сүзгі қағазына салынған чипсы қауырдағының үстінен қатты басамыз.
  • Үгітілген чипсы қауырдақтың сүзгі қағазынан алып тастаймыз.
  • Сүзгі қағазға қалған чипсы қауырдағының майын жарыққа қарап, салыстырамыз.
  • 1-3 дана қаудырақ чипсысын үгітеміз
  • үгітілген чипсыны сынауыққа саламыз
  • 15-20 мл дистильденген су құйамыз
  • спирт шамына қыздырамыз
  • дайндалған сулы сығындыны сүземіз
  • сүзілген сулы сығындыны келеси тәжірбиелерге қолданамыз

  • Әр түрлі чипсы қорабынан бір чипсы аламыз да, 3%-дық спирт ерітіндісіндегі йод тамызамыз.
  • Басқа чипсы қауырдағын алып, үгітіп стаканға саламыз.
  • Дистильденген суды суды стаканға жарты қылып қүямыз да, спирт шамына қыздырамыз.
  • Ерітіндіні сүземіз.
  • Сүзгі қағазындағы чипсы қауырдағына 3%-дық спирт ерітіндісіндегі йод
  • Салыстырып, қорытынды шығарамыз.

  • сынауық алып дайндалған сулы сығындыны құямыз
  • нихром сымын ерітіндіге батырып
  • спирт шамына ұстаймыз
  • жалынның сары түске өзгергенін көреміз


  • сынауыққа сулы сығындыдан 1-2 мл құямыз
  • 3-4 тамшы 5 %-тік күміс нитратын құйамыз
  • оның үстіне 1-2 мл 0,1 М азот қышқылын құйамыз
  • Тұнбаның түзілгенін бақылаймыз


Сауалнама сұрақтары

Жауап берушінің жасы:______________
  • Картоптан жасалған тағамдарды ұнатасыз ба?

  • Картоп сіздің тағамдарыңызда (қуырылған) жиі кездесе ма?

  • Картоп сіздің тағамдарыңызда (қайнатылған) жиі кездесе ма?

  • Сіз чипси жейсіз бе?

  • Чипсиді қаншалықты жиі қолданасыз ?

  • Қандай маркалы чипсиді қолданасыз?

  • Сізге чипсиді кім сатып алып береді?

  • Сіз қалай ойлайсыз: чипси сіздің денсаулығыңызға пайдалы ма, әлде зиян ба?

  • Чипсиді сатып алар кезде сізді не қызықтырады?

  • А) Әдемі қабы Б) Иісі В) Жеген ыңғайлы Г) Бағасы арзан Д) Құрамы
  • Сізді іш ауруы, құсу мазалай ма?














  • Мен зерттеу бөлімінде оқушылардың қандай чипсылар пайдаланатынын және ол адам денсаулығына зияны жайлы білемекен деген мақсатта, 10-16 жас аралығындағы оқушылардан сауалнама жүргіздім. Сауалнама нәтижесін мен диаграммаа бойынша шығардым. Бірінші сұрақ картоптан жасалған тағамды ұнатасызба деген сұраққа оқушылардың 80 %-ы ия деп жауап берген. Бұл оқушылардың барлығы жедел тамақтанатын тағамдармен тамақтанатынымзға көзіміз жетіп отыр. 1 диаграммада көрсетілген









    Сізге чипсиды кім сатып береді деген сұраққа 10-12 жас аралығындағы оқушыларға 60 % -н ата-анасы сатып беретінін көріп отырмыз. Ал 13-16 жас аралығындағы оқушылар көбнесе өздері алады екен. Мен бұл диаграммадан мынандай қорытынды жасадым. Ата-аналар өздерінің балаларының денсаулығына өздері балта шабады. Нәтижесі 7 диаграммада көрсетілген.








    Диаграмма 10
    Бұл диаграммадан біз 10-13 жас аралығындағы оқушылардың іш аурулары кейде мазалап тұратынын көріп отырмыз. Қаудырақ чипсылардың құрамына Е 627 деген дәмдеуіш қосады. Ол ішек және іш ауруларын туғызады.Чипсылардың құрамындағы майлылығын, крахмалын және натрий хлориді тұзын анықтау кезіндегі нәтижесі мен талдауы Қаудырақ чипсылардың майлылығын анықтағанда 3 үлгідегі «Гризли» чипсидын майлылығы көп болды. Майлылығы жағынан екінші орынды 3 үлгідегі "Лейс" чипсыйы алды. 3 үлгідегі чипсылар 1,2 үлгідегі чипсылармен салыстырғанда майлылығы аз болды.



























    • Ордабеков С. Медициналықвалеология. Тараз, 2005.
    • Брехман И. И. Валеология — наука о здоровье — М.: ФиС, 1990.
    • Вайнер Э. Н. Валеология: Учебник для вузов. — 3-е изд.. — М.: Флинта: Наука, 2005.
    • Дорошкевич М. П., Нашкевич М. А., Муравьева Д. М. и др. Основы валеологии и школьной гигиены: Учебное пособие для вузов. 2003, 238 с.
    • Дыхан Л. Б., Кукушин В. С., Трушкин А. Г. Педагогическая валеология. Март, 2005, 527 с.
    • Мохнач Н. Н. Валеология. Конспект лекций: Учебное пособие для вузов. 2004.
    • Қожанов В.В. Гигиена школьника. Алматы. 1981.
    • Научно – методический журнал «Химия в школе», 3,10,2005г.
    • Полная энциклопедия «Жизнь и здоровье женщины»,М2003г.




















    50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

    Сертификатты жеке кабинеттегі жетістіктерім бөлімінен жүктеп алуға болады

    Материалды сайттан тегін жүктеу

    Материал ұнаса парақшаңызға сақтап қойыңыз!

    Өз пікіріңізді қалдыру үшін тіркелу қажет.