×
Сертификат тегін алу үшін
Материал тегін жариялау
ҚР БАҚ(СМИ) тіркеу №9512
Сайт бойынша барлық сұрақтарды 8(771)-234-55-99 (Ватсап) осы номерге жазуға болады. Тәрбиешілерге, ұстаздарға, оқушыларға, студенттерге арналған турнирлер басталды. Толығырақ
Құрметті аттестация тапсыратын ұстаздар аттестацияға арналған сұрақтар мен оның жауаптары дайын болды. Біз оны арнайы кітапша ретінде шығардық. Толығырақ: 8-(707)-358-15-26 осы номерге дәл қазір хабарласыңыз немесе ватсапқа жазыңыз.

Ғылыми жұмыс «Сүт – тіршілік иесінің нәрі»

Автор:Жанибекова Айгерим Амирхановна
Бағыты: Бастауыш сынып
Бөлімі: Ғылыми жұмыстар
Сыныбы: 4 сынып
Жарияланған уақыты: 2019-05-21

50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Материал туралы қысқаша түсінік

Ғылыми жұмыс «Сүт – тіршілік иесінің нәрі»

Түркістан облысы

Секциясы: Бастауыш «Сүт – тіршілік иесінің нәрі» Дайындаған: Тулебай Каусар 4 сынып оқушысы
Ғылыми жетекшісі : Бастауыш сынып пәнінің мұғалімі: А.Жанибекова
Арыс қаласы И.Журба атындағы жалпы орта білім беретін мектебінің 4 сынып оқушысы Тулебай Каусардың «Сүт -тіршілік иесінің нәрі» атты ғылыми зерттеу жұмысынаПікір

Ғылыми жұмыс жетекшісі: А.Жанибекова








Мазмұны:2. Негізгі бөлім2.1.Сүттің шығу тарихы жайында.2.2.Сүттің түрлері.2.3.Сүттің құрамы.2.4.Дәрігерлер кеңесі.2.5.Сүттің қолданылуы2.6. Сүт тағамдары3. Біздің зерттеу жұмысымыз3.1.Дәрігермен кездесу3.2..Сүттің қолданылуын зерттеу3.3.Сауалнама нәтижесі4. Қорытынды5. Қолданылған әдебиеттер













Мен табиғатымнан жиі ауыратын баламын. Ауырған кезде анамның емдік шараларының бірі-сүтті қолданады.Анам сүтке балды қосып ішкізеді.Осындай кезде маған мынадай ой келді: «Сүт деп нені айтады?Оның тарихы қайдан бастау алады?Менің сүт-бұл пайдалы тағам деп есептеймін.Бірақ менің сыныптас досым Айша,-Бұл әрі тағам,әрі дәрі деп есептеймін,- деді.Осы сұрақтарға жауап іздеп ең алдымен энциклопедияны ақтарып,интернеттен мынадай анықтама таптық:«Сүттөрт түлік малдың өніміқоймалжың, тәтті сұйықзатОсы анықтаманы тереңірек түсіну үшін,сұраққа нақты жауап алу үшін біз осы тақырыпта ғылыми жоба жазуға бекіндік.Біздің жобамыздың басты мақсаты- сүт пайдасын зерттеу,адамдардың оны қандай жағдайларда пайдаланытынымен кеңірек танысуМіндеттері:
  • Сүттіңпайдаболутарихыментанысу;
  • Сүттің құрамын оқып-білу;
  • Сүттіңтүрлерінанықтапбілу;
  • Сүттіңқалайжәнеқайжердеқолданылатыныноқып-білу.
Сүт өнімдері , пайдасы
Зерттеу нысаны- адамЗерттеу заты-сүт
Зерттеудің өзектілігі-біз сүтті күнделікті өмірде жиі қолданылғанымен,оның көптеген пайдасын,өзіне тән ерекшеліктерін біле бермейміз.Зерттеудің болжамы-егер біз сүт жайлы көбірек оқып білсек, онда сүттің көптеген сырларын ашар едік.Зерттеу әдістері- ғылыми әдебиеттердегі анықтамалармен танысу;- бақылау;-зерттелген нәтижеге талдау жүргізу.
2.Негізгі бөлім:2.1.Сүттің шығу тарихыСүт өнімдерінің тарихы ежелгі заманнан бастау алады. Сақ заманы кезінде көшпенділермәдениетіндеқымыз өнімібелгіліболды«Ақ – дерткедауа, жанға шипа» демекші, бүгін біз сүт және сүттен жасалатын тағамдар туралы тоқталамыз. Сүттің өз іадам денсаулығына пайдасы зор. Қазақ халқының бұл қасиетті сусыны төрт түлік малдан өндіріледі. Халқымыз тіршілігін, шаруашылығын осы мал өсірумен байланыстырып, тіршілікке пайдалануды шебер игерген.IMAGEIMAGE IMAGEIMAGE
IMAGEIMAGEМ.М.Құлдыбаев.атты ғалымның мәліметі бойынша қышқыл сүттің ұзақ сақталып, өзіндік дәмі мен иісі бар екендігін бұрынғы заманда өмір сүрген малшылардың білген. Олар бұл өнімнің ағзаға пайдалы әсер беретіндігін сезген.Жалпы сүт қышқылды өнімдер ассортименті жеткілікті сан түрлі болып келеді. Қымыз, айран,шұбат,йогурт сияқты өнімдер бұрыннан белгілі. Ең бірінші қымыз туралы құжаттық мәлімет Геродоттың «Грек-мысыр жауынгерлері туралы тарих» еңбегінде б.з.д. 470 жылы жазылған болатын.
Кейіннен ұлттық сүт қышқылды сусындар пайда бола бастады: Украинада – қатық, Ресейде – простакваша мен варенец, Арменияда – мацун, Грузияда – мацони, Түрікменияда – чал,Кавказда – айран,Қазақстан, Татарстанда – қымыз, Египетте – лебен, ал Болгария, Грекия, Түркияда йогурт дайындайды.Сүттің ғажайып қасиетін алғашқы адамдар да өте бағалаған.Барлық уақытта әр халық оны емдік мақсатпен қолданған. Үнді жазбаларында да сүттің ғажайып,ең керемет қасиеттерге ие екендігін көрсеткен.Ежелгі үндістер,сүт адамға зор ғанибет сыйлап,денсаулығын нығайтып,жастықты сақтайды деп санаған. Л.А.Банникова еңбегінде келтірілген мәлімет бойынша ғылыми деңгейде сүт қышқылды өнімдерді емдік мақсатта қолданудың негізін салған Нобель сыйлығының лауреаты, орыс ғалымы И.И.Мечников еді. Оның тұжырымы бойынша ауру мен қартаю ішкі ағзадағыинтоксикация құбылысына байланысты деп есептелді. Асқазанның шірітумикроорганизмдері әсерінен денсаулықтың әлсіреуіне әкелетін токсикалық метаболиттер пайда болады.И.И. Мечниковтың тұжырымдамасы бойынша «ағзадағы сүт микроорганизмдердің көп мөлшерде болуы басқа шіріту микроорганизмдерінің көбеюіне жол бермейді», сол себепті де өмір жасын ұзарту мен денсаулықты сақтау үшін күнделікті тамақ рационына «айран» және «қышқыл сүт» енгізіп тұру керек.Айтып өтетін бір жағдай, И.И.Мечников өмірінің 15 жылын да үздіксіз айранды пайдаланып өткен болатын, бұл оның күш қуатының жақсы болуына және өз денсаулығын қалыпта ұстауына әсер еткен.Жамбыл атамыз да кешке 1кесе айран ішіп жатқан. 99 жасқа жетуімнің сыры осы деген атаның өзі.Ежелгі Грецияда сүт «жастықтың сусыны» деп,табиғаттың керемет сыйы деп есептеген, мәңгілік өмір береді деп сенген.


2.4.Дәрігерлердің пайдалы кеңестеріСүттің пайдасыМамандардың айтуынша,сүттің адам денсаулығы үшін пайдасы көп. Атап айтқанда, сүт қан құрамын жақсартады, ішкі ағзалардың қызметін жандандырады, иммунитетті арттырады, дененің физиологиялық қызметін, күш-қуатын қалпына келтіреді. Мидың жұмысын жақсартады, тыныс алу жолдарын артық өңезденуден сақтайды. Ол сондай-ақ жүрек-қан тамырлары ауруына, бауырға, бүйрекке, ішек-қарын жолына, суық тиюге, құяң мен өтке пайдалы. Сүтті құрт ауруына, ұйқысыздыққа, бас ауруына, қан қысымына, асқазан жарасына, тіпті күйікке де ем ретінде пайдалануға боладыСүтпен емдеуОтандықдәрігерлер ,диетолог мамандар--пікіріБілікті дәрігерлердің пікірінше, сүтті дәрумен ретінде еңбектеген баладан еңкейген қартқа дейін пайдаланғаны дұрыс.Себебі, сүтшипалы тағам. Құрамында адам ағзасына өте қажетті жетпістен астам зат бар. Сүт адамның есте сақтау қабілетін арттырып қана қоймай, жоғары қан қысымын түсіреді, күш- қуатты толықтырады, әсіресе іш құрылысына, жүрек ауруына пайдалы. Сүттен жасалған сусынның асқазан ауруын емдеуде әсері зор. Дегенмен, дәрігерлер сүтпен емделуді бастамас бұрын кеңес алғанды дұрыс көрдік.Жүрек қысылып ауырғанда1 стакан сүтке 3 тамшықара зере тамызып ішсе қояды.
2.5.Сүттің қолданылуыМедициналық жағдайдаТағам түрлерін жасаудаКосметологиялық жағдайда



2.6. Сүт тағамдарыУыз,сүт, айран , құрт,ірімшік, қызыл ірімшік, май, клегей,қаймақ, көже,қымыз, шұбат,сүзбе, шалап.Сиыр, қой,ешкі,түйе малдарының жаңа сауылған, пісірілгенғ шикі сүттерін пайдалана отырып, қолма-қол ішуге, сақтауға жасалынады. Сүтқазақ халқының ертеден ұрпаққа жалғасқан құнды тағамдары.
3. Біздің зерттеу жұмысымыз3.1.Дәрігермен кездесуСүттің денсаулыққа қаншалықты пайдалы екенін білу үшін,мектебіміздің,ауыл дәрігеріМұхамедиев Талғат ағаймен әңгімелесіп,кеңес сұрадық.Ол кісіге сұрақтар қоя отыра,тағы да көп нәрсені біліп,таныстық.
Біздің болжауымыз бойынша сүттің пайдасы мен кері әсері де болуы керек қой.Сондықтан нақтырақ түсіндіруін сұрадық.Дәрігер бізге оны да түсіндіріп берді. Сүтті кішкентай еметін балалар ең аз дегенде алты ай толық емуі керектігін ана сүтін басқа сүттер алмастыра алатынын түсіндірді. Өйткені олардың ағзалары әлі түгелдей қалыптаспағандықтан.Сондықтан 1 жасқа дейінгі балаларға сүтті қолданғандығы дұрыстығын жөн -деді. «Ертедепатша баласы ауырып көрмеген, емдемеген емші қалмайды . Сонда Геппокрад балаға сездірмей есек сүтін ішкізеді. Апта өтпей бала ес жиып жазылады.»- деп ертегі айтып,ендеше ауырмаймын десеңдер күніне 1 стакан сүт ішіңдер, сүт тағамдарын пайдаланыңдар деді.
3.2.Сүт қолданылуын зерттеуа) Косметологиялық жағдайда зерттеу үшін ірімшік пен бал қосылған масканың рецептін тауып алдық.Ол үшін-1 шай қасық ірімшік,1 ас қасық сүт,1/2 қасық бал қажет.Бұл кезде бізге менің тәтем көмек көрсетті.Ол осы қоспаны 3апта қолданып көріп,нәтижесінде бет терісінің ылғалданғанын,өңінде өзгеріс пайда болғанын айттыә) Мен жазғы ыстықта шөлдеп дүкеннен кола, басқада сусындарды алып ішіптім . Бірақ шөлім қанбады. Бір күні апам сен оданда шөлдесең мына көже сусынды ішіп көрші, сусыныңда қанады, қайта шөлдемейсің, қарныңда тоқ болады деді . Шынында солай болды.Содан бері шөлдесем көже сусынын ішетін болдым.б) Алманы үккіщтен өткізіп, ыстық сүткеараластырып30 минутбетін жауып одан маска жасаса бет терісі ағарады т.с.с.

Сүттің қай түрі аса пайдалы? Cауалға жауап:Өз басым сүтті өте жиі пайдаланамынТабиғи сүттіің кез келген түрі пайдалы, сондықтан өзіңізге ұнайтын түрін пайдалана беруіңізге болады. Сондай-ақ денсаулығыңыз мықты болуы үшін күніне тым болмағанда бір стакан сүт ішіп тұрғаныңыз жөн. Сүттің ең бағалы сүттің біріешек , ешкі сүті болып есептеледі.Ағзаны нығайтуға, сонымен бірге жүрек-қан тамырлары жүйесін қалыпқа келтіруге пайдаланылады. Өзіне тән ерекше иісі барасқазан жұмысын жақсартуға, көздің көру қасиетін арттыруға және дене қызуын түсіруге таптырмайтын ем.









4. ҚорытындыСүттің пайдасы өте зор.Оның емдік қасиеттеріне байланысты кеңінен қолдануға болады және қолдану керектігін түсіндік.Сүттіңқұрамында адам ағзасына пайдалы барлық химиялық қоспалар бар екенін аңғардық.Сүттің өте ертеде алғашқы адамдарға дейін пайда болғанын, ата-бабаларымыз оны тағам ретінде де,ем-дом ретінде де пайдаланғанын оқып білдік.Біз алдымызға қойған мақсатқа жеттік деп ойлаймыз.Осы тақырып төңірегінде көптеген мағлұматтар ала отыра,өз зерттеу жұмысымызды жүргізіп,көзімізбен көріп,дәлелдеуге тырыстық.Бұл жұмыс бізге қатты ұнады.Осы жұмысымызды келешекте ары қарай жалғастыру жоспарымызда бар.Біздің ауылымыз Ұлы жібек жолында орналасқандықтан.Елбасымыз айтқандай қандай тіршілік жасасаңда күніңді көруге болады деген.Сол мүмкіндікті жібермей біздің Тарғап ауылы «Кәсібің -нәсібің» демекші көже сатып тіршілік етеді. Ауылымыздың осындай тіршілікті екенін көріп қуанамыз және келесі осындай сайыста ауылымыздыңтіршілік көзі « көже» жайында жоба қорғасақ деп отырмыз.










Пайдаланған әдебиеттер:
  • «Ақ дастарқан» кітабы 1985 ж.
  • Интернет жүйесін пайдалану
  • «Қазақстан» ұлттық энциклопедиясы (2-том,1-том)
  • «Балдырған» балалар журналы 2009 ж. 9 нөмірі

5. «Егемен Қазақстан» газеті 2011 жыл

50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Сертификатты жеке кабинеттегі жетістіктерім бөлімінен жүктеп алуға болады

Материалды сайттан тегін жүктеу

Материал ұнаса парақшаңызға сақтап қойыңыз!

Өз пікіріңізді қалдыру үшін тіркелу қажет.