Хикмет. Қожа Ахмет Йассауидің «Даналық кітабы» («Диуани хикмет»), зерттелуі

Бөлім:

1-бөлім: «Дананың сөзі- ақылдың көзі»

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты

Күні:

Сынып: 8

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Хикмет. Қожа Ахмет Йассауидің «Даналық кітабы» («Диуани хикмет»), зерттелуі

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

8.1.2.1 – әдеби шығарманың идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан ашу.

Сабақтың мақсаты

Әдеби шығарманың идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан аша алады.

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Білім алушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың

басталуы

5 минут

5 минут

Сабақтың

ортасы

8 минут

7 минут

10 минут

5 минут

5 минут

Сабақтың соңы

5 минут

І. Қызығушылықты ояту кезеңі

Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу.

Топқа бөліну: «Кемедегінің жаны бір» әдісі бойынша

Миға шабуыл: БББ кестесі

Мұғалім сөзі:

Бүгінгі ұрпаққа жеткен көлемді шығармасы - «Диуани Хикмет» (Даналық кітабы) қыпшақ диалектілерімен көне түркі тілінде жазылған. Өкінішке орай туындының түпнұсқасы біздің заманымызға жетпеген. Бізге жеткені XV-XVI ғасырлардағы көшірмесі ғана. Ондай нұсқалары өте көп. Олардың көбі Ыстамбұл, Қоқан, Ташкент, Мәскеу, Алматыда сақталған. Бұл шығарма алғаш рет 1878 жылы жеке кітап болып басылып шықты. Содан кейін ол Ыстамбұл, Қазан, Ташкент қалаларында бірнеше қайыра басылды. Соның бірі 1901 жылы Қазанда Тыныштықұлының қазақтарға арнап шығарған нұсқасы болатын. Төрт тармақты өлеңмен жазылған бұл шығармада ақын өзінің бала күнінен пайғамбар жасына келгенге дейінгі өмір жолын баяндайды, тіршілікте тартқан азабын, көрген қайғысын айтады, бұхара халыққа үстемдік жүргізуші хандардың, бектердің, қазылардың жіберген кемшіліктерін, жасаған қиянаттарын сынайды, бұл фәнидің жалғандығын білдіреді.

1-тапсырма

Жұптық жұмыс

1-әрекет. Бейнеролик: «Даналық кітабы»

Бейнероликті мұқият тыңдаймыз. Бейнеролик бойынша алған жаңа ақпараттарды талдап, топ ішінде ой бөлісіңдер.

https://youtu.be/kk5ot4l7OGk

Бейнеролик тақырыбы: Қожа Ахмет Ясауи өмірі мен шығармашылығы

2-әрекет. «Ұйымдасқан ұяшықтар» Т.

Берілген Ахмет Йассауидің хикметтерін оқи отырып, ұяшықтарда көрсетілген тапсырмаларды орындаңдар.

1) Құндылығы

2) Өмірдегі көрінісі

3) Қорытынды ой

2-тапсырма.

Оқулық, хрестоматия материалдарын пайдаланып, «Үш түрлі күнделік» толтырыңдар. Жұмыс нәтижесін талдаңдар.

3-тапсырма

Жеке жұмыс

Берілген үзінді идеясының ұлттық ерекшелігін талдап жазыңыз.

Даналардың айтары келер болды, Қияметтің қиянаты төнер болды. Ақымақтар айқаймен жеңер болды,

Бұл не деген замана болды, достар?

Үлкен-кіші адамнан ибалық, әдет кетті,

Қыз-бозбала, жастардан әдеп кетті.

Мінез-құлықты бұзатын әлек жетті,

Бұл не деген замана болды, достар?

Сөздікпен жұмыс

Қиямет –діни сенім бойынша о дүниеге барған әрбір адам өтетін қыспақ.

Мұсылман- ислам дінін мойындаған, соның шарттарын орындайтын адам. Ауыспалы мағынада қайырымды кісі, мейірбанды жан.

Мүрит-діни лауазымды адамдарға қол тапсырып, солардың ісін дәріптеуші, шәкірт, ізбасар.

Пір-қолдап- қорғаушы рух, аруақ

Жамағат- аздаған жақындық, алыс туыстық

Дәруіш-суфизм ағымын қолдаушы, дүние қызығынан безген адам, диуана.

Дұға- «сұрау», «жалбарыну» дегенге келеді. Аллаға дұға ету деген сөз Оған жалбарынып, әр нәрсенің қайырлысын сұрау дегенді білдіреді.

Сабақты бекіту

БББ кестесінің үшінші бөлігін толтыр.

Үйге тапсырма: 4-тапсырма

Рефлексия

Рефлексия:

«3 Қ: қызық, қиын, құнды».

Оқушылар Ахмет Йассауидің «Даналық кітабы» жайлы білетін ақпараттарын кестенің бірінші бағанына жазады.

Топ ішінде бір-бірімен ой бөліседі.

Оқушылар топ ішінде рөлдерге бөлініп, хикметтерді талдайды, ұяшықтарды қажетті ақпараттармен толықтырып, сынып алдында қорғайды.

Мұғалім оқушыларға бейнеролик көрсетеді, оқушылар бейнеролик бойынша алған жаңа ақпараттарды талдап, топ ішінде ой бөліседі.

Мұғалім «Даналық кітабының» негізгі ойы, мақсаты туралы кері байланыс жасайды.

Әр топқа ұяшықтар бейнеленген А3 парағын, Ахмет Йассауидің хикметтерін ұсынады.

Оқулық, хрестоматия материалдарын пайдаланып, «Үш түрлі күнделік» толтырады. Жұмыс нәтижесін талдайды.

Шығармадан алған үзінділерді өз шығармашылығы арқылы қайта өңдеп креативті жазады

Берілген сөздердің мағынасын анықтап, дәптерлеріне

жазады. Аталған сөздердің бүгінгі күні қолданысына зер салады.

Оқушылар өздері үшін сабақта не қызық, қиын, құнды болғанын айтып, іс-әрекетіне баға береді.

Ауызша

мадақтау арқылы бағалау

Жарайсың!

Керемет шешім!
Ойлы шешім!

Мұндай ойлы пікірлерді ешқашан естімеппін

Дарабоз

1) сабаққа қатысуы;

2) оған даярлығы;

3) тапсырманы орындауы;

4) өзіндік жұмысы;

5) ынтасы;

6) сабақтағы жауабы.

Дескриптор

Білім алушы

- бейнеролик бойынша алған ақпараттарды

талдайды,

-ой бөліседі,

-хикметтердің құндылығын анықтайды,

-өмірдегі көрінісін сипаттайды,

-өз ойын қорытындылайды.

Дескриптор

Білім алушы

-шығармадан әсер еткен үзінді жазады,

-үзіндінің әсер еткен себебін түсіндіреді,

-мұғалімге хат жазады.

Дескриптор

Білім алушы

-ерекше әсер еткен үзіндіні алады, үзіндіге қатысты сұрақтар құрастырады,

-шығарманың идеясын анықтайды,

-идеясын

ұлттық мүдде тұрғысынан ашады.

Оқулық

8-сынып

«Атамұра» баспасы

2018жыл

https://kk.wikipedia.org/wiki/

Оқытудағы жаңа әдіс-тәсілдер қоржынынан Есбосын Нағиша Қожаққызы

https://youtu.be/kk5ot4l7OGk