8.3C «Ерітінділер және ерігіштік» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

БЖБ 3

Оқу мақсаты 8.3.4.3 Заттың ерігіштігіне температураның әсерін түсіндіру

8.3.4.4 Буландыру техникасын қолдана отырып, заттың 100 г

судағы ерігіштігін есептеу, алынған нәтижелерді

анықтамалық мәндермен салыстыру

8.3.4.5 Еріген заттың массалық үлесі мен ерітіндінің белгілі

массасы бойынша еріген заттың массасын есептеу

8.3.4.6 Ерітіндідегі заттың молярлық концентрациясын

есептеу

Бағалау критерийі Білім алушы

• Заттың ерігіштігіне температураның әсерін

сипаттайды

• Заттың 100 г судағы ерігіштігін есептейді

• Массалық үлесі мен ерітіндінің белгілі массасы

бойынша еріген заттың массасын анықтайды

• Ерітіндідегі заттың пайыздық және молярлық

концентрациясын анықтайды

Ойлау дағдыларының Білу және түсіну

Деңгейі Қолдану

Орындалу уақыты 20 минут

Тапсырмалар

1. Суретте заттар ерігіштігінің температураға тәуелділік графигі көрсетілген. Графикті

қолданып сұрақтарға жауап беріңіз.

(a) Суреттегі графикті қолданып қатты заттардың судағы ерігіштігінің температураға

тәуелділігін түсіндіріңіз.

Яғни температура артқан сайын, заттардың суда ерігіштік қасиеті де артады.

(b) 80ºС температурада мыс сульфаты кристаллогидратының (CuSO4 •5 H2O) ерігіштігін

анықтаңыз.

100 г суда, 80ºС температурада мыс сульфаты кристаллогидратының ерігіштігі 55г болып келеді.

(c) Cуреттегі мыс сульфаты кристаллогидратының (CuSO4•5H2O) температурасын 80ºС- дан 20º

С- қа салқындатқанда қанша тұз кристалданатындығын есептеңіз.

Мыс сульфаты кристаллогидратының (CuSO4•5H2O) температурасын 80ºС- дан 20º

С- қа салқындатқанда 20гр тұз кристалданатындығы болады.

(d) 10ºС температурада калий нитратының (КNO3) 100 г суда 20г ериді. Температураны 50ºС

арттырса калий нитратының (КNO3) 100г судағы ерігішітігін анықтаңыз.

Температураны 50ºС арттырса калий нитратының (КNO3) 100г судағы ерігішітігі 85г болады.

(e) Тұздардың суда ерігіштігіне температураның әсерін түсіндіріңіз.

Заттардың судағы ерігіштігі температураға тәуелді.Температура артқан сайын қатты заттардың судағы ерігіштігі арта түседі, ал газдардың ерігіштігі кемиді сондықтан суды қайнатып, оны еріген газдардан толықтай тазартуға болады.

2. Массасы 200 г 15%-дық ерітінді дайындау үшін қанша тұз және су алу керектігін

есептеңіз.

m(Тұз)= 200* = =30

m(Су)= 200-30= 170

m(Ерітінді)=тұз+су 200г

3(a) Натрий гидроксидінің көлемі 2000 мл ерітіндісінде 16 г еріген зат болса, осы ерітіндінің

молярлық концентрациясы қанша болатынын есептеңіз.

Берілгені :

V (NaOH) = 2000 мл = 2 л

m (NaOH) = 16 г

Табу керек :

С_м (NaOH) = ?

Шешуі :

1) Молярлық массаны есептейміз NaOH:

1)M (NaOH) = Mr (NaOH) = Ar (Na) * N (Na) + Ar (O) * N (O) + Ar (H) * N (H) = 23 * 1 + 16 * 1 + 1 * 1 = 40 г/моль;

2)Mr (NaOH)= 23+16+1=40г/моль

2) Заттың мөлшерін есептейміз NaOH:

n (NaOH) = m (NaOH) / M (NaOH) = 16 / 40 = 0,4 моль

3) Ерітіндінің молярлық концентрациясын есептейміз NaOH:

С_м (NaOH) = n (NaOH) / V р-ра (NaOH) = 0,4 / 2 = 0,2 М.

Жауабы : Ерітіндінің молярлық концентрациясы 0,2 М.

(b) Ерітіндідегі заттардың молярлық концентрациясы дегеніміз- еріген зат мөлшерінің ерітіндідегі барлық заттардың мөлшерлерінің қосындысына қатынасы.

Оның өлшем бірліктері г/моль немесе моль/кг арқылы белгіленеді.