ХИМИЯ ПӘНІН ОҚЫТУДА ҚОЛДАНЫЛАТЫН ӘДІС-ТӘСІЛДЕРДІҢ ТҮРЛЕРІ

Төлеген Дина Елемесқызы

Түркістан облысы,Отырар ауданы Жамбыл атындағы мектеп-лицейінің химия-биология пәнінің мұғалімі

ХИМИЯ ПӘНІН ОҚЫТУДА ҚОЛДАНЫЛАТЫН ӘДІС-ТӘСІЛДЕРДІҢ ТҮРЛЕРІ

Химия пәнін оқыту барысында оқушылардың білімін тереңдету, теориялық және практикалық дағдыларын қалыптастыру, ойлау қабілеттерін дамыту мақсатында әртүрлі әдіс-тәсілдер қолданылады. Бұл бөлімде химия пәнін оқытуда жиі қолданылатын негізгі әдіс-тәсілдердің түрлері қарастырылады. Әдістердің әрқайсысы оқушылардың қызығушылығын арттыру, олардың пәнге деген ынтасын жоғарылату және терең білім алуына ықпал ету үшін тиімді болып табылады.

1.1. Дәстүрлі әдістер

Дәстүрлі әдістер – бұл білім беру процесінде көптен бері қолданып келе жатқан оқыту тәсілдері, олар негізінен мұғалімнің жетекшілігімен жүзеге асырылады. Бұл әдістер әдетте оқушыларға белгілі бір ақпаратты жеткізу және оны бекіту үшін қолданылады. Дәстүрлі әдістер химияны оқытуда мұғалімнің авторитарлы рөлі мен оқушылардың тыңдаушы ретінде қызмет атқаруын қажет етеді. Дегенмен, оларды қазіргі заманғы әдіс-тәсілдермен ұштастыра отырып қолдану, оқыту үдерісінің тиімділігін арттыруға көмектеседі. Дәстүрлі әдістер химия пәні бойынша білім беру үдерісінің негізін құрайды, оларды кеңінен қолдану оқушыларға химияның негізгі ұғымдары мен заңдарын терең меңгеруге мүмкіндік береді.

1.1.1. Түсіндіру әдісі

Түсіндіру әдісі – химияны оқытудың негізгі және кең таралған тәсілі. Бұл әдіс мұғалімнің оқушыларға жаңа тақырыпты немесе ұғымды ауызша түсіндіруіне негізделген. Мұғалім оқушыларға химиялық заңдарды, реакцияларды, элементтердің қасиеттерін, молекулалық құрылымды және басқа да химиялық концепцияларды ұғындырады.

Артықшылықтары:

• Оқушыларға жаңа тақырыпты тез әрі түсінікті түрде түсіндіруге мүмкіндік береді.

• Мұғалімнің өз білімін көрсетуіне мүмкіндік туғызады.

• Күрделі теориялық материалды оңай түсіндіруге жол ашады.

Қолдану тәсілдері:

• Мұғалім тақтада химиялық реакцияларды немесе молекулалық құрылымдарды түсіндіреді.

• Әрбір түсінік оқушыларға нақты мысалдар мен көрнекіліктер арқылы түсіндіріледі.

• Түсіндіру барысында оқушылардың сұрақтары жауапсыз қалмайды, бұл олардың назарын ұстап, пәнге деген қызығушылығын арттырады.

1.1.2. Сұрақ-жауап әдісі

Сұрақ-жауап әдісі оқушылардың түсіну деңгейін тексеру және олардың белсенділігін арттыру үшін қолданылады. Мұғалім сұрақтар қойып, оқушылардың жауаптарын тыңдайды, осы арқылы олардың тақырыпты қаншалықты меңгергенін бағалайды.

Артықшылықтары:

• Оқушыларды сабаққа белсенді қатысуға ынталандырады.

• Оқушылардың логикалық ойлау және сыни тұрғыдан ойлау қабілеттерін дамытады.

• Қателіктерді түзетуге мүмкіндік береді және білімнің тереңдігіне көз жеткізуге болады.

Қолдану тәсілдері:

• Мұғалім сабақты бастамас бұрын немесе оны аяқтамас бұрын оқушыларға тақырыпқа байланысты сұрақтар қояды.

• Жауаптар алғаннан кейін мұғалім оқушылардың қателіктерін түзетіп, түсіндіреді.

• Әрбір оқушыға жеке сұрақтар қойылып, олардың білім деңгейі анықталады.

1.1.3. Диктант әдісі

Диктант әдісі химия пәнінің терминологиясын бекіту үшін кеңінен қолданылады. Бұл әдіс химиялық терминдер мен ұғымдарды жазбаша түрде қайталауға негізделген. Оқушылар тыңдап, жазып отырады, мұғалімнің түсіндіруі кезінде нақты анықтамаларды естіп, оларды есте сақтайды.

Артықшылықтары:

• Оқушылардың жазбаша дағдыларын дамытуға ықпал етеді.

• Химиялық терминология мен ұғымдарды бекітеді.

• Тақырыптың негізгі түсініктері мен анықтамаларын еске түсіруге мүмкіндік береді.

Қолдану тәсілдері:

• Мұғалім химияның маңызды терминдері мен ұғымдарын диктант түрінде оқушыларға береді.

• Оқушылар оны тыңдап, жазып алады.

• Сабақ соңында мұғалім қателерді түзетіп, дұрыс жазуды ұсынады.