1-сабақ

Күні:

Сынып 9

Бөлім. Адам жанының құпиясы І.Жансүгіров «Құлагер» поэмасы

Сабақтың тақырыбы

І.Жансүгіров «Құлагер» поэмасы

Оқу мақсаттары

9.1.1.1.Әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау.

Сабақтың мақсаты

Көркем шығарманың сюжетін, композициялық құрылымын, тақырыбын, идеясын анықтайды.

Бағалау критерийлері

Тақырып бойынша берілген эпизодтың маңыздылығын анықтай алады;

Өз пікірін мысалдар келтіре отырып қорытындылай алады;

Поэманың композициялық құрылымын талдайды.

Тілдік мақсаттар

Пәнге тән лексика және терминология:

Ойын жүйелі жеткізуге, кез келген тақырыпқа сұхбатқа түсуге дағдыландыру.

Пәнаралық байланыс

Қазақстан тарихы,музыка.

АКТ-ны қолдану дағдылары

Осы сабақ барысында оқушылар Power Point бағдарламасынан тақырыпқа қатысты көрнекі құралдарды пайдаланып, интербелсенді тақтаны қолданады

Алдыңғы білім

Сабақ барысы

Жоспарланған сабақ кезеңі

Сабақтағы жоспарланған іс-шаралар

Ресурстар

Білімнің өзектілігі

10 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Оқушылармен амандасу. Назарын сабаққа аудару.

ОМ, сабақ мақсаты, бағалау критерийлері таныстырылады.

Сыныпты жылқы малына қатысты мақал -мәтелдермен топқа бөлу.

1.Жақсы аттың артынан құнан ереді,

Жақсы жігіттің артынан ұлан ереді.

2.Жақсы аттан жал кетсе де,әл кетпейді.

3.Жомарт жоқтығын білдірмейді,

Жүйрік ат тоқтығын білдірмейді.

4.Жақсы ат алдынан сүрінбейді, артынан сүрінеді.

5.Жақсы жігіт пен жақсы ат көптікі.

Оқушылар мақал сөздердің мағынасын қысқаша түсіндіріп кетеді.

Мақсат қою

5 минут

Оқушылар сабақтың тақырыбы мен оқу мақсаттарын тұжырымдайды.

Оқушылар сабақтың мақсаты айқандап, бағалау критерийлері, күтілетін нәтиже түсіндіріледі.

Жаңа материалды игеру

10 минут

10 минут

Қызығушылықты ояту кезеңі.

ЖЖ. Тек бір минут

Жұптарда оқушылар «Тек бір минут» тәсілі арқылы поэманың мазмұны мен жазылу себебіне өз ойларын айтып, пікір алмасады

Мағынаны тану кезеңі.

Үш бәйтерек деген кім? І.Жансүгіров туралы не білеміз?

І.Жансүгіров слайд. Оқушылармен ой –бөліс.

І.Жансүгіровтың шығармашылық өмірбаянымен таныстыру. Шығармашылығы көп қырлы, сан сырлы. Оның қаламынан туған он беске жуық поэма – қазақ әдебиетінің інжу-маржаны.

«Құлагер» - қазақ поэзиясының рухани бойтұмары.

Поэма жайлы қысқаша мағлұмат беріледі: поэма тарихына қатысты аңыз бен шындық.

Ақынның суреткерлік шеберлігі: табиғат суреті, туған жер көрінісі, портреттеу, мүсіндеулер, ат сыны;

Поэмадағы психологиялық тебіреністер: ақын толғауы, тебіренісі, Ақанның ішкі жан дүниесі, Құлагерді жоқтауы, халықтың ашуы мен зары (Құлагерді Ақанмен бірге іштей жоқтауы).

Бұл поэмада қазақ өмірінің әлеуметтік тіршілігі, тартыс-күресі, әдет-ғұрпы, салт-санасы, жауыздық иелерінің қаскөйлігі, заманынан өгейлік көрген ақын трагедиясы терең философиялық-эстетикалық түйін тапқан.

Поэма тараулары:

Толғану

Туған жер

Ақан

Ас

Құлагер

Егес

Көмбе

Ат айдау

Балуан бәйге

Күрес

Ат қайтқанда

Ат шаңы

Жалғыз қазық

«Бай-бай, Құлагерім»

Композиция (лат. соmpositiо - құрастыру, шығарма) -

көркемөнер туынды-сының құрылымы, оның жанры мен мазмұнына орай құрамдас бөліктерінің тұтастығы.

Сюжет (фр. sujet - зат) - өзара жалғасқан оқиғалардың тізбегі, біртұтас желісі. Сюжеттің негізі - өмірлік тартыс, конфликт, кейіпкерлердің қарым-қатынасындағы қақтығыс.

1- тапсырма. Оқушылар топ болып тарих пәнінен алған білімдеріне сүйене отырып, «Құлагер» поэмасы мазмұнына қатысты сұрақтарға жауап жазады.

1-2-топтар мен 3-4-топтар бірін-бірі ауызша бағалайды.

Сұрақтар:

1.Ақан сері Ермеймен тауының етегіндегі кімнің асына келді?

2.Осы кезде бәйгеге қанша ат жарысқа түсті?

3.І.Жансүгіров "Құлагер" поэмасын қай жылы жазды?

4.Поэма неше бөлімнен тұрады?

5.Құлагерге өз бағасын берген кім еді?

6.Жүйрікті жарыста қай жерде мерт қылады?

7.Құлагерді Ақан қай көлдің жағасына арулап көмеді?

8.Оған белгі орнатқан Жүсіп төре деген кім?

9.Саған шығарманың қай тұсы үлкен ой салды?

Жауапты тақтаға стикерге жазып, аттың суретінің жанына жапсырады.

Соңғы сұрақты дәптерлеріне 2-3 сөйлеммен жазып, пікірлерін айтады.

Дескрипторлар:

Сұрақ мазмұнын түсінеді;

Сұраққа нақты жауап береді

Режиссер Болат Мансұровтың "Құлагер" фильмінен үзінділер көрсетіледі. https://www.youtube.com/watch?v=AO2Ltnsi3b4

https://www.youtube.com/watch?v=rsY0TlsdFzU

https://www.youtube.com/watch?v=zU0aGwY86l0

Оқушылар жұппен талқылайды.

Тапсырма 1.

Ақан серінің "Құлагер" әнінің мәтінімен танысады.

3 жанрдың көтерген мәселесі мен тақырыбын, көркемдік шеберлігін, жанрлардың ұқсастығы мен айырмашылығын салыстыра отырып, сыни көзқараста талдау жасайды. Оны кестеге толтырады. Соңында түйінді ойды бүгінгі өмірмен байланыстырып "Ыстық орындықта" жеткізеді.

Топқа поэмадан 5 тақырып таңдау беріледі.

«Ақан сері», «Еремендегі ас», «Құлегер- әкең тұлпар...», «Бәйгедегі егес», «Ақан трагедиясы

Дескрипторлар:

Көтерген мәселесі мен тақырыбын табады;

Көркемдік шеберлігін анықтайды;

Жанрлардың ұқсастығы мен айырмашылығын салыстырады;

Сыни көзқараста талдау жасайды.

Тапсырма 2.

ТЖ Оқушыларға поэмадан үзінділер беріледі. Олар топта шығарма үзіндісінің негізгі идеяларымен жұмыс жасайды және мағынаны түсіндіру үшін өлең жолдарын оқи отырып, бет қимылын, би, музыканы қолданып қойылым қояды.

Басқа топтар қойылымда не баяндалғанын, оқушылардың осы бөлім арқылы негізгі идеяны сипаттай алғандығына комментарий білдіреді.

Топ өздері таңдаған поэма бөлімінде нені сипаттай алды, ақын өлеңі туралы өз ой пікірлерін ескертпелер арқылы жазып қалдырады.

Өздері бейнелеген оқиғада қандай мәселе ой тастады, оны бүгінгі өмірмен байланыстыра сөйлеу тапсырылады.

Ескерту: Оқушылар сөз қолданысында көркемдік тілді анық жеткізе алуы керек.

Саусақпен не жұлдызшамен бағалайды.

‘Ф’жұптық кері байланыс

Дескрипторлар:

Негізгі идеяларымен жұмыс жасайды;

Мағынаны түсіндіру үшін өлең жолдарын оқиды;

Өз ой пікірлерін ескертпелер арқылы жазып қалдырады.

Ақын шығармалар жинағы

https://www.youtube.com/watch?v=AO2Ltnsi3b4

https://www.youtube.com/watch?v=rsY0TlsdFzU

https://www.youtube.com/watch?v=zU0aGwY86l0

Рефлексия

5 минут

Кері байланыс «3Қ»

Қиын... қызық... қажет...

Үйге тапсырма:

Ақан серінің өлеңдері

Саралау – Сіз оқушыларға көбірек қолдау көрсету үшін не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай тапсырма беруді көздеп отырсыз?

Бағалау – Оқушылардың ақпаратты қаншалықты меңгергенін қалай тексересіз?

Қауіпсіздік ережелері

АКТ-мен байланыс
Құндылықтармен байланыс (тәрбиелік элемент)

1-сабақ

Күні:

Сынып 9

Бөлім. Адам жанының құпиясы І.Жансүгіров «Құлагер» поэмасы

Сабақтың тақырыбы

І.Жансүгіров «Құлагер» поэмасы

Оқу мақсаттары

9.1.1.1.Әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау.

Сабақтың мақсаты

Көркем шығарманың сюжетін, композициялық құрылымын, тақырыбын, идеясын анықтайды.

Бағалау критерийлері

Тақырып бойынша берілген эпизодтың маңыздылығын анықтай алады;

Өз пікірін мысалдар келтіре отырып қорытындылай алады;

Поэманың композициялық құрылымын талдайды.

Тілдік мақсаттар

Пәнге тән лексика және терминология:

Ойын жүйелі жеткізуге, кез келген тақырыпқа сұхбатқа түсуге дағдыландыру.

Пәнаралық байланыс

Қазақстан тарихы,музыка.

АКТ-ны қолдану дағдылары

Осы сабақ барысында оқушылар Power Point бағдарламасынан тақырыпқа қатысты көрнекі құралдарды пайдаланып, интербелсенді тақтаны қолданады

Алдыңғы білім

Сабақ барысы

Жоспарланған сабақ кезеңі

Сабақтағы жоспарланған іс-шаралар

Ресурстар

Білімнің өзектілігі

10 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Оқушылармен амандасу. Назарын сабаққа аудару.

ОМ, сабақ мақсаты, бағалау критерийлері таныстырылады.

Сыныпты жылқы малына қатысты мақал -мәтелдермен топқа бөлу.

1.Жақсы аттың артынан құнан ереді,

Жақсы жігіттің артынан ұлан ереді.

2.Жақсы аттан жал кетсе де,әл кетпейді.

3.Жомарт жоқтығын білдірмейді,

Жүйрік ат тоқтығын білдірмейді.

4.Жақсы ат алдынан сүрінбейді, артынан сүрінеді.

5.Жақсы жігіт пен жақсы ат көптікі.

Оқушылар мақал сөздердің мағынасын қысқаша түсіндіріп кетеді.

Мақсат қою

5 минут

Оқушылар сабақтың тақырыбы мен оқу мақсаттарын тұжырымдайды.

Оқушылар сабақтың мақсаты айқандап, бағалау критерийлері, күтілетін нәтиже түсіндіріледі.

Жаңа материалды игеру

10 минут

10 минут

Қызығушылықты ояту кезеңі.

ЖЖ. Тек бір минут

Жұптарда оқушылар «Тек бір минут» тәсілі арқылы поэманың мазмұны мен жазылу себебіне өз ойларын айтып, пікір алмасады

Мағынаны тану кезеңі.

Үш бәйтерек деген кім? І.Жансүгіров туралы не білеміз?

І.Жансүгіров слайд. Оқушылармен ой –бөліс.

І.Жансүгіровтың шығармашылық өмірбаянымен таныстыру. Шығармашылығы көп қырлы, сан сырлы. Оның қаламынан туған он беске жуық поэма – қазақ әдебиетінің інжу-маржаны.

«Құлагер» - қазақ поэзиясының рухани бойтұмары.

Поэма жайлы қысқаша мағлұмат беріледі: поэма тарихына қатысты аңыз бен шындық.

Ақынның суреткерлік шеберлігі: табиғат суреті, туған жер көрінісі, портреттеу, мүсіндеулер, ат сыны;

Поэмадағы психологиялық тебіреністер: ақын толғауы, тебіренісі, Ақанның ішкі жан дүниесі, Құлагерді жоқтауы, халықтың ашуы мен зары (Құлагерді Ақанмен бірге іштей жоқтауы).

Бұл поэмада қазақ өмірінің әлеуметтік тіршілігі, тартыс-күресі, әдет-ғұрпы, салт-санасы, жауыздық иелерінің қаскөйлігі, заманынан өгейлік көрген ақын трагедиясы терең философиялық-эстетикалық түйін тапқан.

Поэма тараулары:

Толғану

Туған жер

Ақан

Ас

Құлагер

Егес

Көмбе

Ат айдау

Балуан бәйге

Күрес

Ат қайтқанда

Ат шаңы

Жалғыз қазық

«Бай-бай, Құлагерім»

Композиция (лат. соmpositiо - құрастыру, шығарма) -

көркемөнер туынды-сының құрылымы, оның жанры мен мазмұнына орай құрамдас бөліктерінің тұтастығы.

Сюжет (фр. sujet - зат) - өзара жалғасқан оқиғалардың тізбегі, біртұтас желісі. Сюжеттің негізі - өмірлік тартыс, конфликт, кейіпкерлердің қарым-қатынасындағы қақтығыс.

1- тапсырма. Оқушылар топ болып тарих пәнінен алған білімдеріне сүйене отырып, «Құлагер» поэмасы мазмұнына қатысты сұрақтарға жауап жазады.

1-2-топтар мен 3-4-топтар бірін-бірі ауызша бағалайды.

Сұрақтар:

1.Ақан сері Ермеймен тауының етегіндегі кімнің асына келді?

2.Осы кезде бәйгеге қанша ат жарысқа түсті?

3.І.Жансүгіров "Құлагер" поэмасын қай жылы жазды?

4.Поэма неше бөлімнен тұрады?

5.Құлагерге өз бағасын берген кім еді?

6.Жүйрікті жарыста қай жерде мерт қылады?

7.Құлагерді Ақан қай көлдің жағасына арулап көмеді?

8.Оған белгі орнатқан Жүсіп төре деген кім?

9.Саған шығарманың қай тұсы үлкен ой салды?

Жауапты тақтаға стикерге жазып, аттың суретінің жанына жапсырады.

Соңғы сұрақты дәптерлеріне 2-3 сөйлеммен жазып, пікірлерін айтады.

Дескрипторлар:

Сұрақ мазмұнын түсінеді;

Сұраққа нақты жауап береді

Режиссер Болат Мансұровтың "Құлагер" фильмінен үзінділер көрсетіледі. https://www.youtube.com/watch?v=AO2Ltnsi3b4

https://www.youtube.com/watch?v=rsY0TlsdFzU

https://www.youtube.com/watch?v=zU0aGwY86l0

Оқушылар жұппен талқылайды.

Тапсырма 1.

Ақан серінің "Құлагер" әнінің мәтінімен танысады.

3 жанрдың көтерген мәселесі мен тақырыбын, көркемдік шеберлігін, жанрлардың ұқсастығы мен айырмашылығын салыстыра отырып, сыни көзқараста талдау жасайды. Оны кестеге толтырады. Соңында түйінді ойды бүгінгі өмірмен байланыстырып "Ыстық орындықта" жеткізеді.

Топқа поэмадан 5 тақырып таңдау беріледі.

«Ақан сері», «Еремендегі ас», «Құлегер- әкең тұлпар...», «Бәйгедегі егес», «Ақан трагедиясы

Дескрипторлар:

Көтерген мәселесі мен тақырыбын табады;

Көркемдік шеберлігін анықтайды;

Жанрлардың ұқсастығы мен айырмашылығын салыстырады;

Сыни көзқараста талдау жасайды.

Тапсырма 2.

ТЖ Оқушыларға поэмадан үзінділер беріледі. Олар топта шығарма үзіндісінің негізгі идеяларымен жұмыс жасайды және мағынаны түсіндіру үшін өлең жолдарын оқи отырып, бет қимылын, би, музыканы қолданып қойылым қояды.

Басқа топтар қойылымда не баяндалғанын, оқушылардың осы бөлім арқылы негізгі идеяны сипаттай алғандығына комментарий білдіреді.

Топ өздері таңдаған поэма бөлімінде нені сипаттай алды, ақын өлеңі туралы өз ой пікірлерін ескертпелер арқылы жазып қалдырады.

Өздері бейнелеген оқиғада қандай мәселе ой тастады, оны бүгінгі өмірмен байланыстыра сөйлеу тапсырылады.

Ескерту: Оқушылар сөз қолданысында көркемдік тілді анық жеткізе алуы керек.

Саусақпен не жұлдызшамен бағалайды.

‘Ф’жұптық кері байланыс

Дескрипторлар:

Негізгі идеяларымен жұмыс жасайды;

Мағынаны түсіндіру үшін өлең жолдарын оқиды;

Өз ой пікірлерін ескертпелер арқылы жазып қалдырады.

Ақын шығармалар жинағы

https://www.youtube.com/watch?v=AO2Ltnsi3b4

https://www.youtube.com/watch?v=rsY0TlsdFzU

https://www.youtube.com/watch?v=zU0aGwY86l0

Рефлексия

5 минут

Кері байланыс «3Қ»

Қиын... қызық... қажет...

Үйге тапсырма:

Ақан серінің өлеңдері

Саралау – Сіз оқушыларға көбірек қолдау көрсету үшін не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай тапсырма беруді көздеп отырсыз?

Бағалау – Оқушылардың ақпаратты қаншалықты меңгергенін қалай тексересіз?

Қауіпсіздік ережелері

АКТ-мен байланыс
Құндылықтармен байланыс (тәрбиелік элемент)