І.Жансүгіров "Құлагер" поэмасына сюжеттік талдау

Бөлім:

3-бөлім: Адам жанының құпиясы

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты :

Күні:

Сынып: 9

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

І. Жансүгіров "Құлагер" поэмасына сюжеттік талдау

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

9.1.1.1 әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау;

9.2.1.1 эпикалық, поэтикалық, драмалық мәтіндердегі композициялық амалдарды талдау;

Сабақтың мақсаты

Әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасай алады. Поэтикалық

мәтіндегі композициялық амалдарды талдай алады

Құндылықтарға баулу

Құндылық: тәуелсіздік және отаншылдық

-отандық және әлемдік мәдениетті танудың құралы ретінде оқуға деген тұрақты

қызығушылық;

Құндылық: бірлік және ынтымақ

-ортақ мақсатқа жету үшін басқалармен бірлесіп әрекет ету және өзіне жүктелген

міндеттерді жауапкершілікпен орындау;

Құндылық: әділдік және жауапкершілік

-тапсырманы жоспарланған мерзімге сәйкес уақытылы және сапалы орындау.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//

уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

4 минут

6 минут

Сабақтың ортасы

10 минут

8 минут

7 минут

5 минут

Сабақтың соңы

5 минут

1.Сәлемдесу. Сабаққа қатысуын бақылау.

2. Психологиялық ахуал

«Лимон және марғау»

Оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсаты, бағалау критерийлері айтылады.

Миға шабуыл

1. І.Жансүгіров неліктен «жыр Құлагері» атанған?

2. «Құлагер» поэмасында ақын өз заманының қандай өзекті мәселесін көтерген? Неліктен?

3. «Құлагер» поэмасы сюжетінің композициялық ерекшелігі неде?

4. Ақанның асқа Көкшетаудан жалғыз келу себебі қандай?

5. Батыраштың Құлагерді өлтірту себебі неде?

6. Құлагерді алғаш көрген жұрт оның бәйгеден озып келуіне сенімсіздік білдіреді. Неліктен?

7. «Құлагер» неліктен сюжетті поэмаға жатады? Дәлелді жауап беріңдер.

1-тапсырма

«Пирамида» әдісі арқылы шығармаға талдау жасаңдар

1. Тақырып -

2. Кейіпкер бейнесі –

3. Оқиға орны -

4. Оқиға барысында

туған қиыншылықтар –

5. Тақырыпты ашатын бірінші оқиға –

6. Екінші оқиға -

7. Үшінші оқиға –

8.Тақырыптың шешімі –

2-тапсырма

Шығарманың сюжеттік –композициялық құрылымына жоспар құрыңдар.

Оқиғаның басталуы _____________

Оқиғаның байланысуы ___________

Оқиғаның дамуы __________

Оқиғаның шиеленісуі __________

Оқиғаның шарықтау шегі _______

Оқиғаның шешімі ____________

3-тапсырма

І. Жансүгіровтің "Құлагер" поэмасындағы маңызды оқиғаны анықтап, талдау жүргізіңдер.

ЕББҚ оқушыға тапсырма

Шығарма сюжетіндегі мына үзінділер шығарманың қай бөлігінде кездесті? Онда не туралы айтылған?

«Құлагер» қазақ халқының әйгілі өнерпазы, ардагер ұлы Ақан сері өмірінің трагедиялық кезеңін суреттеген жыр екені «Төрт сөйлем» тәсілімен дәлелдеңдер:

Пікір. Жыр мазмұны бойынша өзіндік пікірлеріңді бір сөйлеммен жазыңдар.

Дәлел. Өз пікірлеріңді бір сөйлем мен дәлелдеңдер.

Мысал. Пікірлеріңді өмірмен байланыстырып, мысал келтіріңдер. Қорытынды. Тақырып бойынша қорытынды шығарыңдар.

Үйге: 9-тапсырма

Психологиялық ахуал

«Лимон және марғау» эмоциялық қысымды босаңсытуға арналған жаттығу Басқарушы: көз алдарыңа елестетіңдер, оң қолымызға лимонды ұстап, оның шырыны шыққандай қатты сығуға тырысамыз. Жұдырығымызды түйіп қатты-қатты қысамыз. Шырынды шығардық! Ал енді бәріміз мысықтың баласы марғау сияқты боламыз, олар енді ғана оянды және керіліп жатыр. Жақсылап керіліп-созылды! Қолымызды жоғары көтеріп, оңға, солға, жоғары қарай тартыламыз, мойнымызды бұрып, арқамызды созамыз!

Өткен сабақты қайталау мақсатында сұрақтарға жауап береді.

«Пирамида» әдісі арқылы шығармаға талдау жасайды.

І. Оқиғаның басталуы Ерейментау жерінде паң Нұрмағанбеттің әкесі Сағынайға ас беруі

ІІ. Оқиғаның байланысуы

Құлагері қасында Ақанның асқа келуі. Күреңбай сыншының сыны.

ІІІ.Оқиғаның дамуы Бәйгеге қосылған аттар.

IV .Оқиғаның шиеленісуі Мәреге жақындау. Көктұйғын мен Құлагердің қатарласа шабуы.

V.Оқиғаның шарықтау шегі

Батыраштың сұмдық ісі. Батыраштың суық қол, ақбоз атты, қара киімді жендеті қыспақ жол, Жыландының жырасында айбалтамен Құлагерді мер қылуы

VІ. Оқиғаның шешімі Қарапайым халықтың Батыраш қылмысын дәлелдей алмауы.

Ақанның азалы әні – «Құлагер» әні.

3-тапсырма

Идеясы:

1.Әлеуметтік әділетсіздік пен зұлымдықты әшкерелеу;

Құлагердің өлімі қоғамдағы қызғаныш пен зұлымдықтың көрінісі ретінде беріледі.

2.Адам мен табиғат үйлесімділігі

Құлагер – табиғаттың керемет жаратылысы. Оның өлімі - табиғаттың әдемілігі мен үйлесімлігін бұзатын адам әрекеттерінің трагедиясы.

3.Құлагерді Ақан сері тек жай тұлпар ретінде емес, өзінің жан серігі ретінде бағалайды. Бұл арқылы автор қазақ халқының салт –дәстүріндегі жылқының орны мен маңыздылығын бейнелейді.

Дәлел

Поэмада Құлагердің өлімі өте әсерлі, қайғылы түрде бейнеленеді.

Құлагердің өліміне байланысты суреттеулер:

Аспан да күн күйігіп, күйді қатты,

Өкіріп жел мен жер де жылап жатты.

Ереймен бұлақтары көлге жылап,

Серіге көл күрсініп көңіл айтты.

Шығарманың сюжеттік желісін «Төрт сөйлем» тәсілімен жеткізеді.

Жыр мазмұны бойынша бір сөйлеммен пікір жазады. Өз пікірлерін бір сөйлеммен дәлелдейді. Өмірмен байланыстырып, мысал келтіреді. Қорытынды жасайды.

Талқылау кезінде оқушылардың айтылған пікірлері мен көзқарастары ауызша

мадақтау арқылы бағаланып, сабақтың келесі кезеңінде белсенді қатысуына ынталандырады

Жарайсың!

Керемет шешім!
Ойлы шешім!

Мұндай ойлы пікірлерді ешқашан естімеппін!

Дескриптор

Білім алушы

-шығарманың идеясын табады – 1 балл.

-сюжеттік желісін анықтайды – 1 балл.

-композиция

лық құрылымын талдайды – 2 балл

Дескриптор

Білім алушы

Сюжеттік желіні анықтайды:

1.Оқиғаның басталуы – 1 балл

2. Оқиғаның байланысуы – 1 балл

3.Оқиғаның дамуы – 1 балл

4.Оқиғаның шиеленісуі – 1 балл

5.Оқиғаның шарықтау шегі – 1 балл

6.Оқиғаның шешімі – 1 балл

Оқулық

9-сынып

«Атамұра»

баспасы

2019жыл

ОҚЫТУДА

ҒЫ ЖАҢА ӘДІС-ТӘСІЛДЕР ҚОРЖЫНЫНАН ЕСБОСЫН

НАҒИША ҚОЖАҚ

ҚЫЗЫ

https://youtu.be/kFNqwe-yZT4?si=garWmrgQamqENB5d

Қалыптас

тырушы бағалауға арналған

тапсырма

лар жинағы

9-сынып

Оқулық

9-сынып

«Атамұра»

баспасы

2019жыл