«Іле-Балқаш»Резерваты
мен шағын гранттар туарлы
Қазақстан
халқының 40+ дан астамы ауылдық жерлерде
орналасқан,ал Алматы обылысы Балқаш
ауданының аумағында Қазқстанның 30
мыңнан астам тұрғыны тұрады. Өкінішке
орай,соңғы онжылдықта аудандағы
эканомикалық және экологиялық жағдай
нашарлап кетті.Жұмыс орындарының
жетіспеуі, жаппай браконьерлік,жиі
болып тұратын өрттер және су ресурстарының
сарқылуынан туындаған қиын жағдай Іле
өзені мен оңтүстік Балқаш көлі
атырауыныңэкожүйелерінің тозуына алып
келеді.Ал дәл осы аудан Қазақстан
Республикасында жабайы жолбарыстардың
өсіп-өнуі үшін таңдалып алынған болатын.
Іле
өзені атырауының жер үсті және су
экожүйелері менБалқаш көлінің оңтүстік
бөлігін сақтау үшін ерекше қорғалатын
табиғи аумақты құру бойынша 10 жыл жұмыс
жүргізілді.2018 жылдың жазында Қазақстан
Республикасы Үкіметінің №381 қаулысымен
415164,2 га аумақты «Іле-Балқаш» мемлекеттік
табиғи резерваты құрылды. Резерват
аумағында өсімдіктердің 430 түрі,балықтың
32 түрі,қосмекенділердің 3 түрі,бауыры
мен жорғалаушылардың19түрі,құстардың
284 түрі,сүтқоректілердің 39 түрі сақталады.
Өрттің алдын алу,тоғай өсімдіктерін
қалпына келтіру және жануарлардың сирек
кездесетін түрлерін:жолбарсты,тоғай
бұғысын,құланды және т.б қайтару бойынша
жұмыстар жүргізілуде.
Осылайша
өңірдің экологиялық мәселелерін шесу
басталды.
Оңтүстік
Балқаш маңындағы экономикалық
проблемаларды еңскеру үшін мемлеккт
тарапынан өңірде жұмыс орындарын құрудың
басты тетігі ретінде шағын бизнесті
дамытуға үлкен көңіл бөлінді. Қазақстанда
кәсіпкерлікті қолдаудың мемлекеттік
бағдармаларымен қатар,табиғи ресурстарға
залал келтірмейтін шағын бизнесті
дамытуға және жергілікті халық үшін
баламалар қызмет түрлерін қалыптастыруға
бағытталған басқа да жобалар іске
асырылып жатыр.
Атап
айтқанда,әңгіме Дүниежүзілік жабайы
табиғат қорының шағын гранттары
жайында.Ол жергілікті халық пен «Іле
Балқаш»резерваты арасында үйлесімді
қатар өмір сүруге жағдай тудыруға және
серіктестік қарым-қатынас жасауға
бағытталған және бұл жергілікті
тұрғындарды ынталандыру мен «өз ісін»
дамыту үшін ақпараттық және қаржылық
мүмкіндіктер жасау арқылы өңір
экономикасын дамытуға өз үлесін қосары
дауысыз.
ШЩО
Орталық Азия бағдарламысының директоры
Григорий Мазманянц:
«Ауданда
браконьерліктің болмауы жергілікті
тұрғындардың баламалы табыс табу
мүмкіндігімен және жаңа жұмыс орындарын
құрумен тікелей байланысты.Сондықтан
шағын гранттар бағдарламасы осы аудандағы
табиғатты қорғау стратегиясының маңызды
элементі болып табылады.Осы бағдарлама
бойынша жұмыстың бастапқы кезеңінде
жобаларды қаржыландыруға өтінім беру
идеясына жергілікті халық үрке қараған
болатын,өйткені қаржыландыру пайызсыз
және одан әрі қайтарусыз бөлінетініне
сенімсіздік көрсетті.Сондықтан да жұмыс
басталған кездері өтінімдер аз
түсті.Бірақбүгінде біз белгілі бір
прогресс барын байқап отырмыз және
мынадай нәтижелермен бөлісе аламыз:2016
жылы-әрбір берілген өтінімге 1,5 млн.
Теңге қаржыландырумен 6 жоба таңдап
алынады,2018 жылы-әрбір берілген өтінімге
1,13 млн. Теңге қаржыландырылумен 8 жоба
таңдап алынады,2019 жылы-әрбір берілген
өтінімді 450 мыңнан 1,8 млн. Теңгеге дейін
қаржыландырумен 9 жоба таңдап алынады.
Шағын
гранттар бағдарламасының барлық
жеңімпаздары ақпараттық және қаржылық
қолдауға ие болды және өз бизнесін ашты
немесе кеңейтті-бұл 23 шаруашылық.Жоба
бойынша қаржыландыру алған барлық
кенттерде қосымша жұмыс орындары
құрылды.Табиғатқа теріс әсердің төмендеуі
байқалды «Қорғалатын аумақтардың рөлі
биосфераның бұзылуы мен экологиялық
дағдарыстардың даму шамасына қарай
үнемі өсіп келді.Қазіргі әлемде табиғатты
қорғау экономикалық белсенділіктің
тиімді түрлерінің біріне айналды.
Мусапирова
Камажай Муратовна
Бақанас
аграрлы-индустриалды колледжі
Тарих
пән оқытушысы
Алматы
обылысы, Балқаш ауданы, Бақанас ауылы