ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ ЖОҒАРҒЫ БІЛІМ МИНИСТІРЛІГІ

АСТАНА ХАЛЫҚАРАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

Қойшыбай Б. Құрал Н. Жақсыбек Ә.

«Мүмкіндігі шектеулі балаларға бастауыш сыныпта математикалық білімдерді қалыптастыру әдістемесі»

I бағыт: «Физика - Математикалық»

Секциясы: Математика

Ғылыми жетекші: Педагогика ғылымдарының кандидаты Хырхынбай Ж

Астана 2023 жыл

МАЗМҰНЫ

Аннотация

Ерекше білім беру қажеттіліктері бар баланың әлеуметтік ортаға сәтті бейімделуі оның мектепте алған біліміне тікелей байланысты болып табылады. Мектепте алған білім – баланың болашақта өз орнын тауып, өзіндегі мүмкіндігін іске асыруының кепілі. Адам үнемі ойлау процесін қалыптастыру мәселесімен бетпе-бет келеді. Ойлау процесі адамның барлық іс-әрекетінің реттеушісі болып табылады. Ешбір әрекет рефлекциясыз мүмкін емес. Сондықтан баланың ойлау қабілетін дамытуда математиканың маңызы зор. «Мүмкіндігі шектеулі балаларға бастауыш сыныпта математикалық білімдерді қалыптастыру әдістемесі» ғылыми жобасы мүмкіндігі шектеулі балалар үшін математиканы оқытудың инновациялық әдістері мен тәсілдерін әзірлеуге бағытталған зерттеу болып табылады. Бұл зерттеу жұмысы барлық балалардың нақты қажеттіліктеріне қарамастан оқуы мен дамуы үшін оңтайлы жағдайлар жасауға бағытталды.

Бұл зерттеу үнемі дамып келе жатқан инклюзивті білім беру саласындағы бастауыш мектептерде «математика» пәнін оқытудың қолданыстағы әдістерін талдауға және мүмкіндігі шектеулі балалардың қажеттіліктерін ескеретін жаңа әдістерді әзірлеуге бағытталған. Бұл зерттеу жұмысында кең көлемді әдебиеттерге шолу жасалынып, озық тәжірибелер зерттелінді және математикалық түсініктер мен дағдыларды меңгеруді жақсарту үшін бейімделген оқу материалдары мен әдістері әзірленді

Жобаның негізгі мақсаты – мүмкіндігі шектеулі балалармен жұмыс жасайтын бастауыш сынып мұғалімдеріне көмектесетін әдістер ұсыну. Сонымен қатар, әрбір студенттің жеке көзқарасын қолдайтын, олардың нақты қажеттіліктері мен қабілеттеріне бейімделген оқу құралдары мен бағдарламалары ұсынылды.

Бұл зерттеу нәтижелері мүмкіндігі шектеулі балалардың білім сапасын арттыруға, сондай-ақ әрбір баланың әлеуетін дамытуға ықпал ететін инклюзивті және сапалы білім беру ортасын құруға ықпал етуге негізделген.

Бұл жоба барысында дәстүрлі оқыту әдістерін қолданып білім алатын балалар мен оқытудың жаңа әдістерін қолданып білім алатын балалардың үлгерімін салыстыратын деректер жиналып, талданды. Бұл талдаулар қандай әдістер тиімді екенін анықтауға мүмкіндік береді және «математика» пәнін оқытуда балалардың білімді сапалы түрде меңгеруіне мүмкіндік береді.

Жоба сонымен қатар мұғалімдер мен тәрбиешілерді тәжірибеде әдістерді тиімді енгізуге қажетті дағдылар мен білімді меңгеруіне бағытталған.

Кіріспе

Инклюзивті білім беру – жалпы сыныптардағы және жалпы білім беретін орталардағы оқу үдерісіне барлық оқушылардың, соның ішінде физикалық, психикалық, эмоционалдық және мінез-құлық ерекшеліктері әртүрлі балаларды қоса алғанда, білім алудың тең мүмкіндіктері мен тең қатысуын қамтамасыз етуге бағытталған педагогикалық және әлеуметтік-мәдени тәсіл. Инклюзивті білім берудің негізгі мақсаты – әрбір оқушы өзінің ерекшеліктері мен қажеттіліктеріне қарамастан өзінің максималды білім беру әлеуетіне қол жеткізе алатын ортаны құру. Инклюзив сөзі латын тілінен аударғанда «өзімді қосқанда» ал, ағылшын тілінен аударғанда «араластырамын» деген мағынаны білдіреді. Инклюзивті білім берудің мақсаты: даму мүмкіндігі шектеулі балаларды қалыпты балалармен бірге білім беру. Яғни адамның жынысына, дініне, шығу тегіне қарамастан тең құқылы жеке тұлға ретінде білім беру жүйесі болып табылады.

Инклюзивті білім беру теңдік, әртүрлілікті құрметтеу және оқушыларды сол қалпында қабылдау принциптеріне негізделген. Ол оқытудың жеке тәсілдерін әзірлеуді, оқу материалдары мен әдістерін бейімдеуді және әрбір студенттің білім беру процесіне қосылуына қолдау көрсетуді және ынталандыруды қамтиды. Бұл тәсіл әртүрлілік кедергі емес, актив ретінде қарастырылатын толерантты және инклюзивті қоғамды алға жылжытады.

Инклюзивті білім беру әрбір оқушының өзін оқу қоғамдастығының құнды мүшесі ретінде сезінуін қамтамасыз етуге ұмтылады, мұнда олардың қажеттіліктері, қабілеттері мен жетістіктері ескеріледі және қолдау көрсетіледі. Бұл – әділ түрде білім берудің ортасын құру жолындағы маңызды қадам. Заманауи білім беру барлық оқушылар үшін олардың физикалық немесе психикалық ерекшеліктеріне қарамастан инклюзивті және тең болуға ұмтылады. Дегенмен, мүмкіндігі шектеулі балалар, оның ішінде физикалық немесе психикалық кемістігі бар балалар әлі де оқуда бірқатар қиындықтар мен кедергілерге тап болады. Олардың математикалық білім мен дағдыларды меңгеруіне сай мүмкіндік жасау ерекше маңызды, өйткені математика олардың білім беру және өмірлік интеграциясында маңызды рөл атқарады.

Қазір елімізде ерекше білім беруді қажет ететін 162 мыңнан астам бала немесе білім беру үдерісіне ерекше көзқарасты қажет ететін балалардың жалпы санының 3 пайызы бар. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) және ЮНЕСКО сияқты ұйымдардың бағалауынша, әлемдегі мүмкіндігі шектеулі балалардың 90%-дан астамы үшін білім алу қолжетімсіз. Бұл қолжетімсіздікті әртүрлі факторлармен байланыстыруға болады. Атап өтетін болсақ, инфрақұрылымның жоқтығы, мұғалімдердің дайындығының және бейімделген оқу материалдарының жетіспеушілігі және жалпы білім берудің қолжетімсіздігі.

Инклюзивті білім беру мәселелерінде барлық балаларда ортақ орын алатын білімнің қолжетімділігі мен сапасын қамтамасыз ететін инновациялық педагогикалық әдістерді әзірлеу және енгізу қажет.

Бұл зерттеу жұмысының мақсаты – мүмкіндігі шектеулі балалардың нақты қажеттіліктерін ескеретін және олардың оқу үдерісінің жетістікті болуына ықпал ететін «математика» пәнін оқытудың жаңа әдістерін жасау.

Бұл жоба сонымен қатар мүмкіндігі шектеулі балалармен жұмыс істейтін мұғалімдер мен тәрбиешілерді оқытудың маңыздылығын көрсетеді. Олардың нақты қажеттіліктерін ескере отырып, оқытудың жаңа әдістерін тиімді енгізіп, балалармен тиімді қарым-қатынас жасауы үшін оларға қажетті білім мен дағдыларды беру маңызды болып табылады.

Бұл зерттеуде оқу процесіне технологияларды енгізу де қарастырылады. Интекративті бағдарламалар мен интернет-ресурстар сияқты заманауи білім беру технологияларын мүмкіндігі шектеулі балалардың «математика» пәні бойынша білім алуы үшін қалай пайдалануға болатыны қарастырылды.

1 Инклюзивті білім берудің маңыздылығы

1. Инклюзивті білім берудің негізгі тұжырымдамалары мен принциптері

Инклюзивті білім беру қазіргі педагогиканың негізгі тұжырымдамасы болып табылады, ол барлық білім алушыларға, соның ішінде мүмкіндігі шектеулі білім алушыларға тең мүмкіндік беруге назар аударады. Осы жылдар ішінде мүмкіндігі шектеулі балалар үшін анағұрлым инклюзивті және қолайлы білім беру ортасын құруда елеулі педагогикалық жетістіктерге қол жеткізілді.

Инклюзивті білім берудің негізгі принциптері:

Теңдік: Инклюзивті білім беру барлық студенттердің жоғары сапалы білімге қол жеткізуіне бірдей мүмкіндікке ие болуын қамтамасыз ете отырып, теңдік принципіне баса назар аударады. Ол қабілеттер мен сипаттардағы айырмашылықтарға қарамастан, әділдік пен барлығына тең қарым-қатынасты қамтамасыз етеді.

Кемсітушілікке жол бермеу: Инклюзивті білім беру кемсітушілікке жол бермеу принципіне негізделген. Ол мүгедектікке, жынысқа, нәсілге, дінге немесе кез келген басқа жеке сипаттамаға қатысты кемсітушіліктің, біржақтылық немесе теріс пікірдің кез-келген түріне тыйым салады. Барлық білім алушыға құрмет көрсетіледі.

Толық қатысу: Инклюзивті білім беру әрбір оқушының оқу үдерісінің барлық аспектілеріне, соның ішінде сыныптағы іс-шараларға, мектептен тыс бағдарламаларға және әлеуметтік өзара қарым-қатынасқа толық қатысуға баулиды. Бұл принцип ешбір білім алушының оқу тәжірибесінің бөлігінен тыс қалмауын қамтамасыз етуге бағытталған.

Даралау: Инклюзивті білім беру жекелендіру принципін қамтиды. Ол әрбір оқушының бірегей оқу қажеттіліктері бар екенін мойындайды және білім беру стратегиялары сол қажеттіліктерді қанағаттандыруға бейімделген. Бұл сараланған нұсқауды, арнайы қолдауларды немесе жекелендірілген оқу жоспарларын қамтуы мүмкін.

Ынтымақтастық: Ынтымақтастық – инклюзивті білім берудің негізгі қағидасы. Ол қолдаушы және инклюзивті білім беру ортасын құру үшін бірге жұмыс істеуге мүдделі мұғалімдер, білім алушылар, отбасылар және басқа да тараптар арасындағы ынтымақтастықты қамтиды. Ынтымақтастық жалпы білім беретін және арнайы білім беретін мұғалімдер, терапевтер және ата-аналар арасындағы серіктестікті қамтуы мүмкін.

Қолжетімділік: Инклюзивті білім беру оқу құралдарын, материалдар мен технологияларды барлық білім алушыға қолжетімді етуді көздейді. Бұл принцип мектеп ғимараттарына, сынып бөлмелеріне және көлікке физикалық қолжетімділікті, сондай-ақ қолжетімді оқу бағдарламаларын қамтитын материалдар мен көмекші технологиялардың болуын қамтиды.

Отбасын жақындату: Инклюзивті білім беру отбасыларды білім беру процесіне бейімдеудің маңыздылығын айындайды. Отбасылар өз балаларының оқуы мен дамуын қолдауда маңызды серіктестер болып саналады. Олардың шешім қабылдау процестеріне қосқан үлесі мен қатысуы бағаланады.

Инклюзивті оқу жоспары: Инклюзивті оқу бағдарламасы білім алушылардың әртүрлі және өкілді білімдер жиынтығына қол жеткізуін қамтамасыз етеді. Ол әртүрлі мәдениеттер, тарихтар мен қабілеттер туралы хабардар болу мен түсінуге ықпал ететін әртүрлі перспективалар мен тәжірибелерді қамтиды.

Бұл принциптер ұжымдық түрде инклюзивті білім берудің негізін құрайды және педагогтар, саясаткерлер және қауымдастықтарға барлық білім алушылардың әлеуетін толық ашатын оқу ортасын құруда нұсқаулық ретінде қызмет етеді.

2. Инклюзивті білім және мүмкіндігі шектеулі балалар.

Инклюзивті білім беру әртүрлі ерекшеліктері мен қажеттіліктері бар балаларды жалпы білім беру процестеріне қосуға бағытталған. Бұл әртүрлі медициналық, психологиялық немесе білім беру қажеттіліктері бар балаларды қамтуы мүмкін. Инклюзивті балаларға қатысты кейбір аурулар мен жағдайларға мыналар жатады:

Аутизм: Аутизм - әлеуметтік өзара әрекеттесуге, қарым-қатынасқа және мінез-құлыққа әсер ететін жүйке дамуының бұзылуы. Аутизмі бар балалар жеке оқыту мен қолдауды қажет етеді.

Даун синдромы: Даун синдромы бар балаларда қосымша хромосомалық материалы бар, бұл психикалық және физикалық айырмашылықтарға әкеледі.

Көру қабілеті нашар балалар: көру қабілеті бұзылған балалар арнайы ресурстар мен бейімделген оқыту әдістерін қажет етеді.

Есту қабілеті нашар балалар: Есту қабілетінің жартылай немесе толық жоғалуы бар балалар білім алуға қолжетімділікті қамтамасыз ету үшін саңырау немесе адаптивті технология мұғалімдерімен сабақтарды қажет етуі мүмкін.

Церебральды сал ауруы: Церебральды сал ауруына шалдыққан балаларда қозғалыс дағдылары мен координациясында шектеулер болуы мүмкін, сондықтан оларға арнайы жабдық пен физиотерапия қажет.

Эпилепсия: Эпилепсиясы бар балалар құрысу эпизодтарын сезінуі мүмкін және мамандардың медициналық қолдауын және педагогикалық қызметкерлердің бұл нәрсе туралы білімін қажет етеді.

Психикалық дамудың тежелуі – баланың жасы мен интеллектуалды қабілетінің сәйкес келмеуі. Бұл балалар өзінің құрдастарынан кеш жүріп, кеш сөйлейді. Олардың салмағы аз, бойы кіші, көп сөйлемейтін, әлжуаз, тез шаршап, көп ауырады

Бұл тек бірнеше мысалдар және әртүрлі аурулары мен ерекшеліктері бар балаларды инклюзивті білім беру бағдарламаларына қосуға болады. Инклюзивті білім беру барлық балалардың жеке қажеттіліктерін ескере отырып, бірдей білім алу мүмкіндіктерін беруге ұмтылады.

3. Математиканы инклюзивті оқытудағы қиындықтар

Математика пәнін инклюзивті түрде оқыту ең алдымен, ерекше қажеттіліктері бар оқушылардың қарапайым оқушылармен теңдей білім алуын қамтамасыз ету үшін кең етек алып келеді .

Алайда, математика пәнін инклюзивті түрде оқыту кезінде туындайтын мәселелер аз емес. Атап өткенде:

Қажеттіліктердің әртүрлілігі: Мүмкіндігі шектеулі балалардың физикалық және психикалық кемістіктері байқалмайтын мүгедектерге дейінгі әртүрлі қажеттіліктері болуы мүмкін. Бұл жеке оқыту әдістерін әзірлеуде қиындықтар туғызады.

Бейінді оқытудағы ресурстардың қолжетімсіздігі: Мүмкіндігі шектеулі балалардың «математика» пәні бойынша білім алуына арналған бейімделген оқу материалдары мен технологиялары әрқашан қолжетімді бола бермейді. Мұндай ресурстардың жетіспеушілігі оқу мүмкіндіктерін шектейді.

Мұғалімдердің біліктілігін арттыру: Мұғалімдер мен тәрбиешілерге математикалық білім беру саласында мүмкіндігі шектеулі балалармен тиімді жұмыс істеу үшін арнайы дайындық қажет. Барлық оқу орындары тәрбиешілерді оқытудың тиісті бағдарламаларымен қамтамасыз ете бермейді.

Әлеуметтік инклюзия: мүмкіндігі шектеулі балалар үшін әлеуметтік инклюзия қиын болуы мүмкін. Барлық балалардың өздерін сыныптың тең мүшесі ретінде сезінетін инклюзивті ортасын құруы үшін мұғалімдер мен мектеп әкімшілігінің қосымша күш-жігері талап етіледі.

Бағалау және бақылау: Инклюзивті математикалық білім берудегі балалардың үлгерімін бақылау қиын болуы мүмкін. Сол үшін оқушылардың даралығын ескеретін бағалау тәсілдерін әзірлеу қажет.

Қаржыландыру және ресурстар: Инклюзивті білім беру қосымша ресурстар мен қаржыландыруды қажет етуі мүмкін, бұл көптеген оқу орындары үшін қиындық тудыруы мүмкін.

Физикалық әрекеттерге қатысты шектеулер: қолжетімсіз мектеп ғимараттары, оқу кабинеттері мен жабдықтар физикалық кемістігі бар балалардың толыққанды сабаққа қатысуына айтарлықтай кедергі болуы мүмкін.

Жеке қолдау: әрбір баланың ерекше қажеттіліктерін қанағаттандыратын жеке қолдау көрсету қиын болуы мүмкін.

Ата-ананың рөлі: ата-аналар инклюзивті білім беруде маңызды рөл атқарады және олардың білім алу процесіне белсенді қатысуы және мұғалімдермен ынтымақтастығы білім беруге әсер етеді. Дегенмен, кейбір ата-аналар балаларына қолдау көрсетуде шектеулерге немесе қиындықтарға тап болуы мүмкін.

Мұғалімдер балалардың қарым-қатынас дағдыларына анализ жасап, балалардың әрекеттерге бірлесіп қатысуын ынталандыруы керек. Инклюзивті сабақтар мұқият дайындықты, төзімділікті және мұғалімдердің жанашырлығын қажет етеді әрі мұғалімге әр балаға теңдей қолдау көрсетуді қиындатады. Көптеген мектептер ерекше қажеттіліктері бар балаларға арналған инклюзивті сабақтарға көшкенімен, әлі де шешілуі керек бірқатар мәселелер немесе кедергілер бар.

Ерекше қажеттіліктері бар балаларды дамыту үшін жеке білім беру жоспарлары қажет. Мұғалімдер әр оқушының инклюзивті сыныптағы мүмкіндіктеріне қарай оқу қабілеттеріне назар аудара отырып, бірнеше жеке білім беру программасын үйлестіруі керек, өйткені балалардың даму деңгейі әртүрлі. Кейбір мұғалімдерге, әсіресе ерекше қажеттіліктері бар балалармен ешқашан тәжірибесі болмаған мұғалімдерге, ерекше қажеттіліктері немесе проблемалары бар балаларды бейімдеу үшін әдеттегі оқыту әдісінен маманданған оқыту әдісіне дейін оқу тәртібі мен сабақ жоспарларын реттеу қиынға соғуы мүмкін. Көптеген себептерге байланысты көптеген мұғалімдер инклюзивті білім беруді енгізу барысында қиындықтарға тап болады

Клингенберг, Холкесвик және Аугестад бұл секілді мәселелерді мұғалімнің оқушыларды математикаға сәйкес біртекті қабілеттер тобына бөле алмауымен, сондай-ақ мұғалімдер мен оқушылардың арасындағы жоғары арақатынасымен әрі мұғалімнің әр оқушыға жеке көңіл бөлуіне күш салуы үшін ресурстардың жетіспеушілігінен туындайтын кедергілермен байланыстырады.

Мұғалімнің оқудағы, қарым-қатынастағы көшбасшылық және мінез-құлық көшбасшылығы сияқты қасиеттері оқушылардың математикалық білім беру шеңберінде проблемаларды автономды түрде шешуші ретіндегі маңыздылығын айқындайтын дәстүрлі математикалық білім беру нормасына қарағанда өзгеше құндылықтарға ие болады

Қиындықтарға қарамастан, инклюзивті математикалық білім беру әр бала үшін тең деңгейде және әділ білім беру барысындағы маңызды қадам болып табылады.

1.4. Бастауыш мектепте математика пәнін оқытудағы дәстүрлі білім беру әдістері мен заманауи білім беру әдістерінің айырмашылығы:

	Дәстүрлі білім беру әдістері	Заманауи білім беру әдістері
Оқыту құралдары	Дәстүрлі математикалық білім көбінесе белгілі бір тақырыптар мен жаттығуларды үйрететін құрылымдық оқу құралдары мен оқулықтарға негізделеді.	Заманауи білім беруде көрнекі құралдар пайдаланылады. Көрнекі көріністер абстрактілі математикалық түсініктерді нақтылауға көмектеседі.
Жүктеу ЖИ арқылы жасау ЖИ арқылы жасау Бөлісу 1 - айлық Материал тарифі -96% жеңілдік 00 05 00 ҚМЖ Ашық сабақ Тәрбие сағаты Презентация БЖБ, ТЖБ тесттер Көрнекіліктер Балабақшаға арнарлған құжаттар Мақала, Эссе Дидактикалық ойындар және тағы басқа 400 000 материал Барлық 400 000 материалдарды шексіз жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз 1 990 ₸ 49 000₸ 1 айға қосылу Таңдау Материалға шағымдану Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз Жариялаған: Қойшыбай Бекнұр Ерболатұлы 05 Ақпан 2024 464 Шағым жылдам қаралу үшін барынша толық ақпарат жіберіңіз Шағымды қалдыру Инклюзивті балалардың математикалық дағдыларын қалыптастыру Тақырып бойынша 18 материал табылды Инклюзивті балалардың математикалық дағдыларын қалыптастыру Материал туралы қысқаша түсінік Ғылыми жобада Инклюзивті балаларға математиканы қалай үйрету керектігін көрсетеді. Материалды жүктеу Материалдың қысқаша нұсқасы ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ ЖОҒАРҒЫ БІЛІМ МИНИСТІРЛІГІ АСТАНА ХАЛЫҚАРАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ Қойшыбай Б. Құрал Н. Жақсыбек Ә. «Мүмкіндігі шектеулі балаларға бастауыш сыныпта математикалық білімдерді қалыптастыру әдістемесі» I бағыт: «Физика - Математикалық» Секциясы: Математика Ғылыми жетекші: Педагогика ғылымдарының кандидаты Хырхынбай Ж Астана 2023 жыл МАЗМҰНЫ Кіріспе 4 1 Инклюзивті білім берудің маңыздылығы 6 1.1 Инклюзивті білім берудің негізгі тұжырымдамалары мен принциптері 6 1.2 Инклюзивті білім және мүмкіндігі шектеулі балалар 7 1.3 Математиканы инклюзивті оқытудағы қиындықтар 8 1.4 Бастауыш мектепте математика пәнін оқытудағы дәстүрлі білім беру әдістері мен заманауи білім беру әдістерінің айырмашылығы 9 1.5 Инклюзивті білім берудегі көмекші технологиялар 10 1.6 Виртуалды әлем және инклюзивті балалар 11 1.7 Виртуалды әлемдегі әлеуметтік инклюзия 12 1.8 Инклюзивті білім беруде математиканың рөлі 2 Мүмкіндігі шектеулі балаларға «математика» пәнін оқытудың ерекшеліктері 13 2.1 Мүмкіндігі шектеулі балаларға «математика» пәнін оқыту барысында көмектесетін әдістемелер 15 2.2 Бастауыш сыныпта сандар түсінігін үйрету әдістемелері 16 2.3 Мүмкіндігі шектеулі балаларға сандарды салыстыруды үйретуге көмектесетін әдістер 20 2.4 Мүмкіндігі шектеулі балаларға өлшем бірліктерін ұғындыруға көмектесетін әдістер 21 2.5 Мүмкіндігі шектеулі балаларға көбейту және бөлу амалдарын үйрету әдістері. 22 2.6 Мүмкіндігі шектеулі балаларға «математика» пәнін үйретуде қолданылатын дамыта оқыту технологиялары 25 Қорытынды 26 Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 28 Аннотация Ерекше білім беру қажеттіліктері бар баланың әлеуметтік ортаға сәтті бейімделуі оның мектепте алған біліміне тікелей байланысты болып табылады. Мектепте алған білім – баланың болашақта өз орнын тауып, өзіндегі мүмкіндігін іске асыруының кепілі. Адам үнемі ойлау процесін қалыптастыру мәселесімен бетпе-бет келеді. Ойлау процесі адамның барлық іс-әрекетінің реттеушісі болып табылады. Ешбір әрекет рефлекциясыз мүмкін емес. Сондықтан баланың ойлау қабілетін дамытуда математиканың маңызы зор. «Мүмкіндігі шектеулі балаларға бастауыш сыныпта математикалық білімдерді қалыптастыру әдістемесі» ғылыми жобасы мүмкіндігі шектеулі балалар үшін математиканы оқытудың инновациялық әдістері мен тәсілдерін әзірлеуге бағытталған зерттеу болып табылады. Бұл зерттеу жұмысы барлық балалардың нақты қажеттіліктеріне қарамастан оқуы мен дамуы үшін оңтайлы жағдайлар жасауға бағытталды. Бұл зерттеу үнемі дамып келе жатқан инклюзивті білім беру саласындағы бастауыш мектептерде «математика» пәнін оқытудың қолданыстағы әдістерін талдауға және мүмкіндігі шектеулі балалардың қажеттіліктерін ескеретін жаңа әдістерді әзірлеуге бағытталған. Бұл зерттеу жұмысында кең көлемді әдебиеттерге шолу жасалынып, озық тәжірибелер зерттелінді және математикалық түсініктер мен дағдыларды меңгеруді жақсарту үшін бейімделген оқу материалдары мен әдістері әзірленді Жобаның негізгі мақсаты – мүмкіндігі шектеулі балалармен жұмыс жасайтын бастауыш сынып мұғалімдеріне көмектесетін әдістер ұсыну. Сонымен қатар, әрбір студенттің жеке көзқарасын қолдайтын, олардың нақты қажеттіліктері мен қабілеттеріне бейімделген оқу құралдары мен бағдарламалары ұсынылды. Бұл зерттеу нәтижелері мүмкіндігі шектеулі балалардың білім сапасын арттыруға, сондай-ақ әрбір баланың әлеуетін дамытуға ықпал ететін инклюзивті және сапалы білім беру ортасын құруға ықпал етуге негізделген. Бұл жоба барысында дәстүрлі оқыту әдістерін қолданып білім алатын балалар мен оқытудың жаңа әдістерін қолданып білім алатын балалардың үлгерімін салыстыратын деректер жиналып, талданды. Бұл талдаулар қандай әдістер тиімді екенін анықтауға мүмкіндік береді және «математика» пәнін оқытуда балалардың білімді сапалы түрде меңгеруіне мүмкіндік береді. Жоба сонымен қатар мұғалімдер мен тәрбиешілерді тәжірибеде әдістерді тиімді енгізуге қажетті дағдылар мен білімді меңгеруіне бағытталған. Кіріспе Инклюзивті білім беру – жалпы сыныптардағы және жалпы білім беретін орталардағы оқу үдерісіне барлық оқушылардың, соның ішінде физикалық, психикалық, эмоционалдық және мінез-құлық ерекшеліктері әртүрлі балаларды қоса алғанда, білім алудың тең мүмкіндіктері мен тең қатысуын қамтамасыз етуге бағытталған педагогикалық және әлеуметтік-мәдени тәсіл. Инклюзивті білім берудің негізгі мақсаты – әрбір оқушы өзінің ерекшеліктері мен қажеттіліктеріне қарамастан өзінің максималды білім беру әлеуетіне қол жеткізе алатын ортаны құру. Инклюзив сөзі латын тілінен аударғанда «өзімді қосқанда» ал, ағылшын тілінен аударғанда «араластырамын» деген мағынаны білдіреді. Инклюзивті білім берудің мақсаты: даму мүмкіндігі шектеулі балаларды қалыпты балалармен бірге білім беру. Яғни адамның жынысына, дініне, шығу тегіне қарамастан тең құқылы жеке тұлға ретінде білім беру жүйесі болып табылады. Инклюзивті білім беру теңдік, әртүрлілікті құрметтеу және оқушыларды сол қалпында қабылдау принциптеріне негізделген. Ол оқытудың жеке тәсілдерін әзірлеуді, оқу материалдары мен әдістерін бейімдеуді және әрбір студенттің білім беру процесіне қосылуына қолдау көрсетуді және ынталандыруды қамтиды. Бұл тәсіл әртүрлілік кедергі емес, актив ретінде қарастырылатын толерантты және инклюзивті қоғамды алға жылжытады. Инклюзивті білім беру әрбір оқушының өзін оқу қоғамдастығының құнды мүшесі ретінде сезінуін қамтамасыз етуге ұмтылады, мұнда олардың қажеттіліктері, қабілеттері мен жетістіктері ескеріледі және қолдау көрсетіледі. Бұл – әділ түрде білім берудің ортасын құру жолындағы маңызды қадам. Заманауи білім беру барлық оқушылар үшін олардың физикалық немесе психикалық ерекшеліктеріне қарамастан инклюзивті және тең болуға ұмтылады. Дегенмен, мүмкіндігі шектеулі балалар, оның ішінде физикалық немесе психикалық кемістігі бар балалар әлі де оқуда бірқатар қиындықтар мен кедергілерге тап болады. Олардың математикалық білім мен дағдыларды меңгеруіне сай мүмкіндік жасау ерекше маңызды, өйткені математика олардың білім беру және өмірлік интеграциясында маңызды рөл атқарады. Қазір елімізде ерекше білім беруді қажет ететін 162 мыңнан астам бала немесе білім беру үдерісіне ерекше көзқарасты қажет ететін балалардың жалпы санының 3 пайызы бар. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) және ЮНЕСКО сияқты ұйымдардың бағалауынша, әлемдегі мүмкіндігі шектеулі балалардың 90%-дан астамы үшін білім алу қолжетімсіз. Бұл қолжетімсіздікті әртүрлі факторлармен байланыстыруға болады. Атап өтетін болсақ, инфрақұрылымның жоқтығы, мұғалімдердің дайындығының және бейімделген оқу материалдарының жетіспеушілігі және жалпы білім берудің қолжетімсіздігі. Инклюзивті білім беру мәселелерінде барлық балаларда ортақ орын алатын білімнің қолжетімділігі мен сапасын қамтамасыз ететін инновациялық педагогикалық әдістерді әзірлеу және енгізу қажет. Бұл зерттеу жұмысының мақсаты – мүмкіндігі шектеулі балалардың нақты қажеттіліктерін ескеретін және олардың оқу үдерісінің жетістікті болуына ықпал ететін «математика» пәнін оқытудың жаңа әдістерін жасау. Бұл жоба сонымен қатар мүмкіндігі шектеулі балалармен жұмыс істейтін мұғалімдер мен тәрбиешілерді оқытудың маңыздылығын көрсетеді. Олардың нақты қажеттіліктерін ескере отырып, оқытудың жаңа әдістерін тиімді енгізіп, балалармен тиімді қарым-қатынас жасауы үшін оларға қажетті білім мен дағдыларды беру маңызды болып табылады. Бұл зерттеуде оқу процесіне технологияларды енгізу де қарастырылады. Интекративті бағдарламалар мен интернет-ресурстар сияқты заманауи білім беру технологияларын мүмкіндігі шектеулі балалардың «математика» пәні бойынша білім алуы үшін қалай пайдалануға болатыны қарастырылды. 1 Инклюзивті білім берудің маңыздылығы Инклюзивті білім берудің негізгі тұжырымдамалары мен принциптері Инклюзивті білім беру қазіргі педагогиканың негізгі тұжырымдамасы болып табылады, ол барлық білім алушыларға, соның ішінде мүмкіндігі шектеулі білім алушыларға тең мүмкіндік беруге назар аударады. Осы жылдар ішінде мүмкіндігі шектеулі балалар үшін анағұрлым инклюзивті және қолайлы білім беру ортасын құруда елеулі педагогикалық жетістіктерге қол жеткізілді. Инклюзивті білім берудің негізгі принциптері: Теңдік: Инклюзивті білім беру барлық студенттердің жоғары сапалы білімге қол жеткізуіне бірдей мүмкіндікке ие болуын қамтамасыз ете отырып, теңдік принципіне баса назар аударады. Ол қабілеттер мен сипаттардағы айырмашылықтарға қарамастан, әділдік пен барлығына тең қарым-қатынасты қамтамасыз етеді. Кемсітушілікке жол бермеу: Инклюзивті білім беру кемсітушілікке жол бермеу принципіне негізделген. Ол мүгедектікке, жынысқа, нәсілге, дінге немесе кез келген басқа жеке сипаттамаға қатысты кемсітушіліктің, біржақтылық немесе теріс пікірдің кез-келген түріне тыйым салады. Барлық білім алушыға құрмет көрсетіледі. Толық қатысу: Инклюзивті білім беру әрбір оқушының оқу үдерісінің барлық аспектілеріне, соның ішінде сыныптағы іс-шараларға, мектептен тыс бағдарламаларға және әлеуметтік өзара қарым-қатынасқа толық қатысуға баулиды. Бұл принцип ешбір білім алушының оқу тәжірибесінің бөлігінен тыс қалмауын қамтамасыз етуге бағытталған. Даралау: Инклюзивті білім беру жекелендіру принципін қамтиды. Ол әрбір оқушының бірегей оқу қажеттіліктері бар екенін мойындайды және білім беру стратегиялары сол қажеттіліктерді қанағаттандыруға бейімделген. Бұл сараланған нұсқауды, арнайы қолдауларды немесе жекелендірілген оқу жоспарларын қамтуы мүмкін. Ынтымақтастық: Ынтымақтастық – инклюзивті білім берудің негізгі қағидасы. Ол қолдаушы және инклюзивті білім беру ортасын құру үшін бірге жұмыс істеуге мүдделі мұғалімдер, білім алушылар, отбасылар және басқа да тараптар арасындағы ынтымақтастықты қамтиды. Ынтымақтастық жалпы білім беретін және арнайы білім беретін мұғалімдер, терапевтер және ата-аналар арасындағы серіктестікті қамтуы мүмкін. Қолжетімділік: Инклюзивті білім беру оқу құралдарын, материалдар мен технологияларды барлық білім алушыға қолжетімді етуді көздейді. Бұл принцип мектеп ғимараттарына, сынып бөлмелеріне және көлікке физикалық қолжетімділікті, сондай-ақ қолжетімді оқу бағдарламаларын қамтитын материалдар мен көмекші технологиялардың болуын қамтиды. Отбасын жақындату: Инклюзивті білім беру отбасыларды білім беру процесіне бейімдеудің маңыздылығын айындайды. Отбасылар өз балаларының оқуы мен дамуын қолдауда маңызды серіктестер болып саналады. Олардың шешім қабылдау процестеріне қосқан үлесі мен қатысуы бағаланады. Инклюзивті оқу жоспары: Инклюзивті оқу бағдарламасы білім алушылардың әртүрлі және өкілді білімдер жиынтығына қол жеткізуін қамтамасыз етеді. Ол әртүрлі мәдениеттер, тарихтар мен қабілеттер туралы хабардар болу мен түсінуге ықпал ететін әртүрлі перспективалар мен тәжірибелерді қамтиды. Бұл принциптер ұжымдық түрде инклюзивті білім берудің негізін құрайды және педагогтар, саясаткерлер және қауымдастықтарға барлық білім алушылардың әлеуетін толық ашатын оқу ортасын құруда нұсқаулық ретінде қызмет етеді. Инклюзивті білім және мүмкіндігі шектеулі балалар. Инклюзивті білім беру әртүрлі ерекшеліктері мен қажеттіліктері бар балаларды жалпы білім беру процестеріне қосуға бағытталған. Бұл әртүрлі медициналық, психологиялық немесе білім беру қажеттіліктері бар балаларды қамтуы мүмкін. Инклюзивті балаларға қатысты кейбір аурулар мен жағдайларға мыналар жатады: Аутизм: Аутизм - әлеуметтік өзара әрекеттесуге, қарым-қатынасқа және мінез-құлыққа әсер ететін жүйке дамуының бұзылуы. Аутизмі бар балалар жеке оқыту мен қолдауды қажет етеді. Даун синдромы: Даун синдромы бар балаларда қосымша хромосомалық материалы бар, бұл психикалық және физикалық айырмашылықтарға әкеледі. Көру қабілеті нашар балалар: көру қабілеті бұзылған балалар арнайы ресурстар мен бейімделген оқыту әдістерін қажет етеді. Есту қабілеті нашар балалар: Есту қабілетінің жартылай немесе толық жоғалуы бар балалар білім алуға қолжетімділікті қамтамасыз ету үшін саңырау немесе адаптивті технология мұғалімдерімен сабақтарды қажет етуі мүмкін. Церебральды сал ауруы: Церебральды сал ауруына шалдыққан балаларда қозғалыс дағдылары мен координациясында шектеулер болуы мүмкін, сондықтан оларға арнайы жабдық пен физиотерапия қажет. Эпилепсия: Эпилепсиясы бар балалар құрысу эпизодтарын сезінуі мүмкін және мамандардың медициналық қолдауын және педагогикалық қызметкерлердің бұл нәрсе туралы білімін қажет етеді. Психикалық дамудың тежелуі – баланың жасы мен интеллектуалды қабілетінің сәйкес келмеуі. Бұл балалар өзінің құрдастарынан кеш жүріп, кеш сөйлейді. Олардың салмағы аз, бойы кіші, көп сөйлемейтін, әлжуаз, тез шаршап, көп ауырады Бұл тек бірнеше мысалдар және әртүрлі аурулары мен ерекшеліктері бар балаларды инклюзивті білім беру бағдарламаларына қосуға болады. Инклюзивті білім беру барлық балалардың жеке қажеттіліктерін ескере отырып, бірдей білім алу мүмкіндіктерін беруге ұмтылады. Математиканы инклюзивті оқытудағы қиындықтар Математика пәнін инклюзивті түрде оқыту ең алдымен, ерекше қажеттіліктері бар оқушылардың қарапайым оқушылармен теңдей білім алуын қамтамасыз ету үшін кең етек алып келеді . Алайда, математика пәнін инклюзивті түрде оқыту кезінде туындайтын мәселелер аз емес. Атап өткенде: Қажеттіліктердің әртүрлілігі: Мүмкіндігі шектеулі балалардың физикалық және психикалық кемістіктері байқалмайтын мүгедектерге дейінгі әртүрлі қажеттіліктері болуы мүмкін. Бұл жеке оқыту әдістерін әзірлеуде қиындықтар туғызады. Бейінді оқытудағы ресурстардың қолжетімсіздігі: Мүмкіндігі шектеулі балалардың «математика» пәні бойынша білім алуына арналған бейімделген оқу материалдары мен технологиялары әрқашан қолжетімді бола бермейді. Мұндай ресурстардың жетіспеушілігі оқу мүмкіндіктерін шектейді. Мұғалімдердің біліктілігін арттыру: Мұғалімдер мен тәрбиешілерге математикалық білім беру саласында мүмкіндігі шектеулі балалармен тиімді жұмыс істеу үшін арнайы дайындық қажет. Барлық оқу орындары тәрбиешілерді оқытудың тиісті бағдарламаларымен қамтамасыз ете бермейді. Әлеуметтік инклюзия: мүмкіндігі шектеулі балалар үшін әлеуметтік инклюзия қиын болуы мүмкін. Барлық балалардың өздерін сыныптың тең мүшесі ретінде сезінетін инклюзивті ортасын құруы үшін мұғалімдер мен мектеп әкімшілігінің қосымша күш-жігері талап етіледі. Бағалау және бақылау: Инклюзивті математикалық білім берудегі балалардың үлгерімін бақылау қиын болуы мүмкін. Сол үшін оқушылардың даралығын ескеретін бағалау тәсілдерін әзірлеу қажет. Қаржыландыру және ресурстар: Инклюзивті білім беру қосымша ресурстар мен қаржыландыруды қажет етуі мүмкін, бұл көптеген оқу орындары үшін қиындық тудыруы мүмкін. Физикалық әрекеттерге қатысты шектеулер: қолжетімсіз мектеп ғимараттары, оқу кабинеттері мен жабдықтар физикалық кемістігі бар балалардың толыққанды сабаққа қатысуына айтарлықтай кедергі болуы мүмкін. Жеке қолдау: әрбір баланың ерекше қажеттіліктерін қанағаттандыратын жеке қолдау көрсету қиын болуы мүмкін. Ата-ананың рөлі: ата-аналар инклюзивті білім беруде маңызды рөл атқарады және олардың білім алу процесіне белсенді қатысуы және мұғалімдермен ынтымақтастығы білім беруге әсер етеді. Дегенмен, кейбір ата-аналар балаларына қолдау көрсетуде шектеулерге немесе қиындықтарға тап болуы мүмкін. Мұғалімдер балалардың қарым-қатынас дағдыларына анализ жасап, балалардың әрекеттерге бірлесіп қатысуын ынталандыруы керек. Инклюзивті сабақтар мұқият дайындықты, төзімділікті және мұғалімдердің жанашырлығын қажет етеді әрі мұғалімге әр балаға теңдей қолдау көрсетуді қиындатады. Көптеген мектептер ерекше қажеттіліктері бар балаларға арналған инклюзивті сабақтарға көшкенімен, әлі де шешілуі керек бірқатар мәселелер немесе кедергілер бар. Ерекше қажеттіліктері бар балаларды дамыту үшін жеке білім беру жоспарлары қажет. Мұғалімдер әр оқушының инклюзивті сыныптағы мүмкіндіктеріне қарай оқу қабілеттеріне назар аудара отырып, бірнеше жеке білім беру программасын үйлестіруі керек, өйткені балалардың даму деңгейі әртүрлі. Кейбір мұғалімдерге, әсіресе ерекше қажеттіліктері бар балалармен ешқашан тәжірибесі болмаған мұғалімдерге, ерекше қажеттіліктері немесе проблемалары бар балаларды бейімдеу үшін әдеттегі оқыту әдісінен маманданған оқыту әдісіне дейін оқу тәртібі мен сабақ жоспарларын реттеу қиынға соғуы мүмкін. Көптеген себептерге байланысты көптеген мұғалімдер инклюзивті білім беруді енгізу барысында қиындықтарға тап болады Клингенберг, Холкесвик және Аугестад бұл секілді мәселелерді мұғалімнің оқушыларды математикаға сәйкес біртекті қабілеттер тобына бөле алмауымен, сондай-ақ мұғалімдер мен оқушылардың арасындағы жоғары арақатынасымен әрі мұғалімнің әр оқушыға жеке көңіл бөлуіне күш салуы үшін ресурстардың жетіспеушілігінен туындайтын кедергілермен байланыстырады. Мұғалімнің оқудағы, қарым-қатынастағы көшбасшылық және мінез-құлық көшбасшылығы сияқты қасиеттері оқушылардың математикалық білім беру шеңберінде проблемаларды автономды түрде шешуші ретіндегі маңыздылығын айқындайтын дәстүрлі математикалық білім беру нормасына қарағанда өзгеше құндылықтарға ие болады Қиындықтарға қарамастан, инклюзивті математикалық білім беру әр бала үшін тең деңгейде және әділ білім беру барысындағы маңызды қадам болып табылады. 1.4. Бастауыш мектепте математика пәнін оқытудағы дәстүрлі білім беру әдістері мен заманауи білім беру әдістерінің айырмашылығы: Дәстүрлі білім беру әдістері Заманауи білім беру әдістері Оқыту құралдары Дәстүрлі математикалық білім көбінесе белгілі бір тақырыптар мен жаттығуларды үйрететін құрылымдық оқу құралдары мен оқулықтарға негізделеді. Заманауи білім беруде көрнекі құралдар пайдаланылады. Көрнекі көріністер абстрактілі математикалық түсініктерді нақтылауға көмектеседі. Материалды жүктеу Жүктеу Сақтау Бөлісу ЖИ арқылы жасау Файл форматы: docx Барлық пәндер Авторлық бағдарлама Барлық сыныптар 05.02.2024 464 Жүктеу Сақтау ЖИ арқылы жасау Жариялаған: Қойшыбай Бекнұр Ерболатұлы Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз, шағым қалдыра аласыз Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз Іздеу Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз! Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі. Толығырақ Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз! Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз! Жариялау Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз! Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз! Жариялау Министірлікпен келісілген курстар тізімі Химия пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Тарих пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Биология пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Ағылшын тілі пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ География пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Информатика пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Мектепке дейінгі білім беру бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ «Қазақ тілі» жəне «Қазақ əдебиеті» бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Дене шынықтыру пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Білім алушылардың білім сапасын арттыру мақсатында сабақта цифрлық технологияларды қолдану 80/108 сағат Толығырақ Инклюзивті білім беру жүйесінде ерекше білім беру қажеттілігі бар білім алушыға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету бойынша педагогтердің кәсіби және пәндік құзыреттіліктерін дамыту 80/108 сағат Толығырақ