ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУДІ ДАМЫТУ – ЗАМАНАУИ БІЛІМ БЕРУДІҢ БАСТЫ БАҒЫТЫ

Автор: Ғиниятова Назерке
Лауазымы: дефектолог
Мекеме: БҚО, Орал қаласы, №19 ЖОББМ

Аннотация

Мақалада инклюзивті білім беруді дамытудың өзекті мәселелері қарастырылады. Инклюзивті білім берудің мақсаты мен міндеттері, оны жүзеге асырудың негізгі бағыттары, педагогтердің кәсіби құзыреттілігінің маңызы талданады. Сонымен қатар, ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды жалпы білім беру ортасына кіріктірудің тиімді жолдары ұсынылады.

Кілт сөздер: инклюзивті білім беру, ерекше білім беру қажеттілігі, педагогикалық сүйемелдеу, әлеуметтену, тең мүмкіндік, білім сапасы.

Кіріспе

Қазақстан Республикасының білім беру жүйесінде инклюзивті білім беруді дамыту мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі болып табылады. Қазіргі қоғамда әрбір баланың сапалы білім алуға құқығы бар екендігі халықаралық және ұлттық деңгейде мойындалған. Осыған байланысты ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды жалпы білім беру кеңістігіне енгізу – маңызды әлеуметтік-педагогикалық міндет.

Инклюзивті білім беру – бұл барлық білім алушылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, сапалы білім алуға тең қолжетімділікті қамтамасыз ететін үдеріс.

Негізгі бөлім

Инклюзивті білім берудің мазмұны мен қағидаттары

Инклюзивті білім беру келесі қағидаттарға негізделеді:

• кемсітпеу және тең құқықтылық;

• әр баланың даралығын құрметтеу;

• білім беру ортасының икемділігі;

• педагогикалық қолдаудың жүйелілігі.

Бұл жүйеде басты назар баланың мүмкіндігін шектеуге емес, оның әлеуетін дамытуға бағытталады. Ерекше білім беру қажеттіліктері бар оқушылар үшін жеке оқу бағдарламалары, бейімделген тапсырмалар, түзете-дамыту жұмыстары ұйымдастырылады.

Инклюзивті білім беруді дамытудың бағыттары

1. Педагогтердің кәсіби даярлығы.
   Инклюзивті білім беру жағдайында мұғалімнің рөлі ерекше. Педагог арнайы әдістерді, саралап оқыту технологияларын, психологиялық қолдау тәсілдерін меңгеруі тиіс. Біліктілікті арттыру курстары мен тәжірибе алмасу алаңдарының маңызы зор.

2. Психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу.
   Білім беру ұйымдарында дефектолог, логопед, психолог мамандарының бірлескен жұмысы баланың жан-жақты дамуына ықпал етеді. Командалық тәсіл тиімді нәтижеге жеткізеді.

3. Материалдық-техникалық қамтамасыз ету.
   Инклюзивті орта құру үшін арнайы құрал-жабдықтар, бейімделген оқу материалдары, кедергісіз орта талап етіледі.

4. Ата-анамен серіктестік.
   Ата-анамен тұрақты байланыс орнату, кеңес беру, психологиялық қолдау көрсету – табысты инклюзияның маңызды шарты.

Қиындықтар және оларды шешу жолдары

Инклюзивті білім беруді жүзеге асыруда кадр тапшылығы, әдістемелік қолдаудың жеткіліксіздігі және қоғамдағы стереотиптер кедергі келтіруі мүмкін. Бұл мәселелерді шешу үшін:

• жүйелі әдістемелік қолдау ұйымдастыру;

• қоғамда инклюзивті мәдениетті қалыптастыру;

• білім беру ұйымдарының материалдық базасын нығайту қажет.

Қорытынды

Инклюзивті білім беру – бұл әлеуметтік әділеттілік пен гуманизм қағидаттарына негізделген жүйе. Әрбір бала – қоғамның құнды мүшесі. Сондықтан білім беру ұйымдары баланың жеке ерекшеліктерін ескеріп, оның қабілетін дамытуға бағытталған орта қалыптастыруы тиіс. Инклюзивті білім беруді дамыту – сапалы білім мен тең мүмкіндіктің кепілі.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы.

2. Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың мемлекеттік бағдарламасы.

3. Арнайы және инклюзивті білім беруді дамытудың тұжырымдамалық негіздері. – Астана, 2022.

4. UNESCO. Salamanca Statement and Framework for Action on Special Needs Education, 1994.