Бөлім. Прозадағы көркем ой

Мектеп: 58

Күні: 19.11.2024

Мұғалімнің аты-жөні: Егембердиева Замира

Сынып: 10 В,Д

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Жүсіпбек Аймауытұлы «Ақбілек» романының көркемдік құндылығы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

10.2.3.1 шығармадағы көркемдегіш құралдар мен айшықтау амалдарының қызметін талдау;

10.2.2.1 шығармадағы авторлық идеяның өмір шындығымен байланысын айқындау.

Сабақтың мақсаттары

«Ақбілек» романының көркемдік сипатын анықтау;

шығармадағы көркемдегіш құралдар мен айшықтау амалдарының қызметін талдау;

Жоспар

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Ұйымдастыру кезеңі. Сынып оқушылары түгенделеді. Оқушылар назары сабаққа аударылады.

Қызығушылықты ояту.

Айтылған пікірдің мазмұнын ашыңдар. Өз көзқарастарыңды танытыңдар.

Сабақтың мақсатымен таныстыру.

Сынып оқушылары түгенделеді. Оқушылар назары сабаққа аударылады.

Айтылған пікірдің мазмұнын ашыңдар. Өз көзқарастарыңды танытыңдар.

Сабақтың тақырыбы мен мақсаты анықталады.

ҚБ

10-сынып «Қазақ әдебиеті» оқулығы

Сабақтың ортасы

Мағынаны тану. Әдеби-теориялық ұғымдарды есске түсіру.

Троп (гр. tropos – айналым, тіл оралымы, иін, иірім, сөз қолданысы) немесе құбылту – атаудың немесе мағынаның ауыспалы түрде қолдану тәсілі. Сөздерді тура мағынасында емес, бұрма мағынасында қолдану, шындықты бейнелеп, кейде тіпті перделеп жеткізу тәсілі болып табылады. Әдеби тілдің әсемдігі ғана емес, әсерлігі үшін де орасан қажет.

Тілде троп түрлері өте көп, ол екі нәрсенің, не құбылыстың бір-бірімен сабақтастығы мен арақатынасын ашу негізінде жасалады (метонимия, синекдоха), не сипатталатын құбылыстың белгілерін екінші бір құбылыс ерекшеліктеріне ұқсату, ауыстыру тәсілі негізінде туындайды (метафора, теңеу), сондай-ақ троп бір нәрсені үлкейту не кішірейту, не сықақтау яки қарсы мағынада сипаттаумен, әсірелеу сарынымен де шендеседі (гипербола, литота, кейіптеу, ирония).

Сөз айшықтары (фигура) – сөйлеудін әсемдігін, мәнерлілігін, экспрессивтік мәнің күшейтетін синтаксистік құрылымдардың формалары, ұзақ уақыт бойы қалыптасқан, жиі қолданылатын амал-тәсілдер. Оларға: шендестіру, қайталау, параллелизм, риторикалық сұрақ-жауап, дауыс ырғағы т. б. жатады. Сөз айшықтары адамның сөйлеу шеберлігін, зерделілігін, тіл байлығын көрсетеді.

Тапсырма

Топтық жұмыс

• Оқушыларды 3 топқа бөлу:

  1. Көркемдегіш құралдарды талдау тобы

     • Романдағы метафора, эпитет, теңеу мысалдарын тауып, олардың қызметін анықтау.

  2. Айшықтау амалдары тобы

     • Сюжетте қолданылған көркемдік амалдарды (портрет, диалог, табиғат көрінісі) сипаттау.

  3. Авторлық идея тобы

     • Ақбілек образы арқылы автор жеткізген негізгі идеяларды өмір шындығымен байланыстыру.

Тапсырма:
Әр топ шығармадан үзінділер алып, өз тақырыбы бойынша талдау жасап, постер немесе электронды презентация дайындайды.

Дескриптор:

• Үзінділердегі көркемдеуші құралдарды анықтайды;

• автордың ойын берудегі әсерін анықтайды;

• өз ойын білдіреді.

ҚБ

Тапсырма. Бес сөйлеммен қорытындылап айт.

Ж. Аймауытұлының романда қолданған тілі қандай?

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Бағалау

Дескриптор:

• көркем ауыстыру түрлерін біледі;

• шығармадан таба алады;

• қолдану себебін анықтайды;

• автордың ойын берудегі әсерін табады.

ҚБ

Оқушылар терминдердің мағынасымен танысады.

Әдеби-теориялық ұғымдармен танысады.

Берілген үзінділердегі көркемдегіш құралдарды анықтап, автордың ойын берудегі әсерін талдаңыз.

Бес сөйлеммен қорытындылап айт.

Ж. Аймауытұлының романда қолданған тілі қандай?

ҚБ

Тамаша жауап!

Жақсы жауап!

ҚБ

Тамаша жауап!

Жақсы жауап!

«Әдебиет теориясы»

Әдебиет хрестоматиясы

Ж. Аймауытұлы «Ақбілек» романы

Сабақтың соңы

«Ақбілек» романының үзіндісін алып, көркемдік құралдарды қолдану арқылы өзіңді қызықтырған мәселені бейнелейтін шығарма (шағын эссе, өлең немесе сурет) дайындау