Жалпы физика курсы

Термодинамиканың бірінші заңы
Энергияның сақталу заңы: энергия табиғатта жоқтан пайда болмайды және жоғалып
кетпейді, энергия бір түрден екінші түрге айналады. Бұл заңды ХІХ ғасырдың ортасында білімі
жағынан дәрігер, неміс ғалымы Р. Майер, ағылшын ғалымы Д. Джоуль ашты, оның толық
тұжырымдамасын неміс ғалымы Г. Гельмгольц жасады.

Жылу процестеріндегі энергияның айналу және сақталу заңы термодинамиканың бірінші
заңы деп аталады





Дененің ішкі энергиясы жылу мөлше
берілуі мен сыртқы күштердің атқар
есебінен өзгереді.




Жүйеге берілген жылу мөлшері ж
ішкі энергиясын өзгертуге және жүй
күштерге қарсы атқарған жұмысын


Термодинамиканың бірінші заңының пайдаланып әртүрлі процестерді қарастырайық.


Изо-термиялық ұлғаю

(ішкі энергия
өзгермейді);
(газға
берілген жылу
мөлшері газдың
жұмыс
атқаруына жұмсалады)

Сыр
жұт

жұм

өзге

Ішкі энергия
өзгермейді ;




Изотрмиялық сығылу


(сыртқы күш
жұмыс
атқарады);
(жылу
бөлінеді)

Газ
сыр


Изобаралық
қыздыру

ішкі энергия артады;
-газ
жұмыс істейді;
жылу жұтылады

(ішкі энергия кемиді);
Изобаралық
салқындау

(сыртқы күш жұмыс
атқарады;
(жылу бөлінеді)

Газ
ала
өзгр
атқ



Сыр
Бұл
жыл
да,

(ішкі энергия артады);
Изохоралық
қыздыру

(жұмыс
атқарылмайды);
(жылу
жұтылады)

алғ
газд

Изохоралық
салқындау

(ішкі энергия кемиді);

жыл
эне


(жұмыс атқарылмайды);
(жылу бөлінеді)

(ішкі энергия
Адиабаталық
ұлғаю

кемиді);
(газ
жұмыс
атқарады);
жылуалмасу
болмайды

Газ
есе
(ішк



Адиабаталық
сығылу

(ішкі энергия артады);
(сыртқы
күш жұмыс
атқарады);
(жылуалмасу
болмайды)



Газ
эне
жұм


Адиабаталық процесс - сыртқы ортамен жылу алмасу болмайтын процесс
жылдамдығы: жылу алмасу болып үлгермейді).

(процестің