Cабақтың тақырыбы: Жалқы және жалпы есім

Сабақтың мақсаты: Зат есім жайында берілген білімді еске түсіріп, жаттығу жұмыстары орындау барысында жалқы және жалпы есіммен таныстыру, дамыта оқытудың тиімді әдіс – тәсілдерін пайдалана отырып, оқушыларды сауатты, көркем жазуға дағдыландыру, оқушылардың сөздік қорын, сөйлеу мәдениетін дамыту; оқушыларды ұқыптылыққа, тазалыққа, сауаттылыққа тәрбиелеу.

Күтілетін нәтиже: Оқушылар жалпы және жалқы есім туралы біледі, зат есім туралы білімдері кеңейеді.

Сабақтың түрі: жаңа сабақ.

Әдіс – тәсілі: сын тұрғысынан ойлау (топтық жұмыс)

К өрнекілігі: суреттер, слайд, постер, семантикалық карта.

Психологиялық дайындық. Шаттық шеңбер. (оқушылар шаттық шеңберге тұрып, бір-біріне жақсы тілектерін айтады)

- Міне, жүрегіміздегі осындай жылумен сабағымызды бастаймыз.

1 Топқа бөлу:

1 – топ – «Алғырлар» тобы

2 – топ – «Тапқырлар» тобы

Т оп ережесін еске түсіру.

Үй жұмысын пысықтау
“Сұрақ-жауап” әдісі

1. Түбір дегеніміз не?

2. Қосымша дегеніміз не?

3. Қосымшаның неше түрі бар?

4 . Жұрнақ дегеніміз не?

5. Жалғау дегеніміз не?

6. Сөздер мағынасына қарай қандай сөз таптарына бөлінеді?

7 . Зат есім дегеніміз не?

Т оптық жұмыс.

Ө ткен сабақтарды еске алып, жаңа сабаққа өту үшін оқушыларға «сәйкестендіру парақшасын» ұсындым. Балалар қызығушылықпен жарысып, парақшаларды 2 минутта дайындап, өз жұмыстарын қорғап шықты.

4 Мағынаны тану

« Ойлан тап» ойыны

М ына суреттегі заттарға назар аударайық. (Суреттер көрсетіледі.) Суретте раушан гүл және раушан есімді қыз бейнеленген. Екеуі де раушан. Бірақ, сөздердің бірі кіші әріппен, бірі үлкен әріппен жазылған. Не себепті деп ойлайсыңдар? (оқушылар ойланып, өз пікірлерін айтады)

О қушылардың алған білімдерін меңгеру дәрежесін тексеру мақсатында екі топқа жарқағаз ұсындым. І – топқа Жалқы есімдері туралы білгендерін түсіру, екінші топқа – жалпы есімдер туралы постерге түсіру ұсындым. Екі топ алған білімдерін ақылдаса отырып, постерлерге түсірді. Топтық жұмыс болғандықтан бірі – бірін толықтырып бір қорытындыға келді.

Қ орытынды: Ереже. Кісінің аты – жөні, жер – су аттары, жан – жануарға қойылған атаулар жалқы есім деп аталады. Жалқы есімдер әр уақытта бас әріппен жазылады: Сәуле, Тараз, Ақтөс. Жалқы есімдерден басқа зат есімдерді жалпы есімдер дейміз: өзен, аққу, оқытушы.

Ережені дәптерге жазамыз, жаттаймыз.

Көркем жазу

Н, н

О қулықпен жұмыс: 392-жаттығу
Жаңылтпашты бірнеше рет оқып, жатқа айт.
Жаңылтпаштың ішінен кісі аттары мен жер-су аттарын теріп жаз.

Тіл жаттықтыру.

Арман атай,

Аралағаны-Тарбағатай.

Арман атай атын

Тарбағатайда тағалай алмай,

Айғайды салған атай.

С ергіту сәті. «Көңілді күн»

Оқулықпен жұмыс

3 93-жаттығу
Мына жалқы есімдерді қатыстырып сөйлемдер құра: Сырым, Тайбурыл, Ертіс, Бөрібасар.

“ Кім тапқыр?” ойыны

Картамен жұмыс. Қазақстан картасында өзеңдермен қөлдерді, қалаларды көрсетуды ұсынамын. Олар бәрі картада бас әріппен жазылған.

Бейнеролик. Оқушыларға бейнеролик көрсетемін. Неліктен бұл жер атаулары мен қорықтар және өзендер бас әріппен жазылуы керектігін балалар өздері айтады. (Алатау қайталанбас жер. Ол жалғыз, біздің мақтанышымыз. Алатау – таудың аты. Есіл өзен ерекше қайталанбас, бұл жерде Есіл – өзеннің аты. т.б.б.)

2 -жаттығу

1. С өздер тобын толықтырып жаз.

2. Адамның аты-жөні: Оразұлы,......

Жер аттары: Сарыарқа, ...,....

Өзен-көл аттары: Балқаш,...,....

Тау аттары: Қаратау,...,....

Қала аттары: Жаркент,....

Бұл сөздер неге бас әріппен жазылады?

Т ағы да қандай сөздер бас әріппен жазылады?

Бас әріппен жазылатын сөздер қалай аталады?

Ж еке жұмыс. Балаларға семантикалық карта ұсынамын. Онда әртүрлі зат есімдер жазылған. Балалар оларды жалқы және жалпы есімдерге бөліп белгілейді.

Оқушылар неге олай белгілегендерін түсіндіреді.

Бағалау.

Үйге тапсырма: 395-жаттығу
«Менің мекен – жайым.»
Әркім өз мекен-жайы туралы эссе жазу керек.

«Қайнар» мектеп – гимназия» коммуналдық мемлекеттік мекемесі

Дайындаған: Орынбасарова Г.Ж.

2015 – 2016 оқу жылы

«Қайнар» мектеп – гимназия» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің қазақ тілі және әдебиеті пәнінің мұғалімі Орынбасарова Гүльзира Жайлыбаевна