ЖАҢА ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ТӘСІЛДЕР МЕН ӘДІСТЕРДІҢ МҰҒАЛІМНІҢ КӘСІБИ ДАМУЫНА ӘСЕРІ

Сақтаған Назым Қанатбекқызы

Студент,Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті

Аннотация

Бұл баяндамада қазіргі білім беру жүйесіндегі жаңа педагогикалық тәсілдер мен әдістердің мұғалімнің кәсіби дамуына әсері қарастырылады. Баяндамада сын тұрғысынан ойлау, диалогтік оқыту, бірлескен оқу, қалыптастырушы бағалау, Lesson Study, жобалық оқыту және цифрлық технологияларды қолдану сияқты заманауи әдістердің мұғалімнің кәсіби ойлауын, рефлексия жасау қабілетін, шығармашылық әлеуетін және кәсіби құзыреттілігін дамытудағы рөлі ашып көрсетіледі. Сонымен қатар, мұғалімнің рөлінің өзгеруі, бірлескен жұмыс мәдениетінің қалыптасуы және оқушыға бағытталған оқытудың маңызы талданады. Баяндама заманауи мұғалімнің кәсіби дамуын қамтамасыз етудегі жаңа педагогикалық тәсілдердің маңыздылығын айқындайды.

Кілт сөздер: жаңа педагогикалық тәсілдер, мұғалімнің кәсіби дамуы, оқушыға бағытталған оқыту, Lesson Study, қалыптастырушы бағалау, бірлескен оқу, цифрлық технологиялар, педагогикалық рефлексия.

Қазіргі білім беру жүйесі мұғалімнен үнемі ізденісті, жаңашылдықты және кәсіби дамуды талап етеді. Білім алушылардың қажеттіліктері, қоғам сұранысы және технологиялық даму өзгерген сайын, мұғалімнің рөлі де өзгеруде. Осы үдерісте жаңа педагогикалық тәсілдер мен әдістер мұғалімнің кәсіби дамуының негізгі қозғаушы күшіне айналып отыр.

Жаңа педагогикалық тәсілдер дегеніміз – оқушыны білім алудың белсенді қатысушысы ретінде қарастыратын, мұғалім мен оқушы арасындағы ынтымақтастыққа негізделген оқыту әдістері. Оларға сын тұрғысынан ойлау, диалогтік оқыту, бірлескен оқу, қалыптастырушы бағалау, Lesson Study, жобалық оқыту, цифрлық технологияларды қолдану сияқты тәсілдер жатады. Бұл әдістер мұғалімнің дәстүрлі «білім беруші» рөлінен шығып, «бағыттаушы», «ұйымдастырушы», «зерттеуші» рөліне көшуіне мүмкіндік береді.

Жаңа педагогикалық тәсілдерді қолдану мұғалімнің кәсіби ойлауын дамытады. Мұғалім әр сабағын талдауға, өз іс-тәжірибесіне рефлексия жасауға үйренеді. Мысалы, қалыптастырушы бағалау әдісін қолданатын мұғалім оқушыға баға қоюмен шектелмей, оның оқуындағы қиындықтарды анықтап, келесі қадамды жоспарлайды. Бұл мұғалімнің аналитикалық ойлауын, жауапкершілігін және кәсіби шеберлігін арттырады.

Сонымен қатар жаңа әдістер мұғалімдердің бірлесіп жұмыс істеу мәдениетін қалыптастырады. Lesson Study, коучинг, тәлімгерлік сияқты тәсілдер арқылы мұғалімдер тәжірибе алмасады, бір-бірінен үйренеді, ортақ мәселелерді бірге шешеді. Бұл мұғалімнің кәсіби жалғыздығын азайтып, өз ісіне деген сенімділігін арттырады. Бірлескен жұмыс барысында мұғалім өз тәжірибесін жетілдіріп қана қоймай, педагогикалық қоғамдастықтың белсенді мүшесіне айналады.

Жаңа педагогикалық тәсілдер мұғалімнің шығармашылық әлеуетін де ашады. Жобалық оқыту, зерттеу жұмыстары, цифрлық ресурстарды пайдалану мұғалімді жаңа идеялар іздеуге, сабақты қызықты әрі тиімді ұйымдастыруға жетелейді. Мысалы, цифрлық платформаларды қолдану арқылы мұғалім интерактивті тапсырмалар құрып, оқушылардың қызығушылығын арттыра алады. Бұл мұғалімнің ақпараттық-коммуникациялық құзыреттілігін дамытады.

Тағы бір маңызды аспект – жаңа педагогикалық әдістер мұғалімнің оқушыға деген көзқарасын өзгертеді. Мұғалім әр оқушының жеке ерекшелігін, қабілетін, оқу қарқынын ескеруге үйренеді. Дифференциация мен инклюзивті тәсілдер мұғалімді икемді, шыдамды және түсіністі болуға тәрбиелейді. Бұл кәсіби ғана емес, тұлғалық дамуға да әсер етеді.

Қорыта келе, жаңа педагогикалық тәсілдер мен әдістер мұғалімнің кәсіби дамуына жан-жақты ықпал етеді. Олар мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін арттырып, рефлексия жасауына, шығармашылықпен жұмыс істеуіне, оқушылармен тиімді қарым-қатынас орнатуына мүмкіндік береді. Заманауи мұғалім – үнемі үйренетін, зерттейтін, жаңашыл тұлға. Ал жаңа педагогикалық тәсілдер осы жолдағы сенімді құрал болып табылады.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Әбілқасымова А.Е. Педагогика. – Алматы: Қазақ университеті, 2019.

2. Құдайбергенова К. Мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін дамыту жолдары. – Алматы: Өрлеу, 2018.

3. МАН (Мұғалімге арналған нұсқаулық). Қазақстан Республикасында педагог кадрлардың біліктілігін арттыру бағдарламасы. – Астана, 2017.

4. Назарбаев Зияткерлік мектептері ДББҰ. Педагогикалық тәжірибені жетілдіру: Lesson Study әдісі. – Астана, 2016.

5. Hattie J. Visible Learning for Teachers. – London: Routledge, 2012.

6. Fullan M. The New Meaning of Educational Change. – New York: Teachers College Press, 2014.

7. UNESCO. Innovative Teaching and Learning Practices. – Paris, 2018.

8. Black P., Wiliam D. Assessment for Learning. – Assessment in Education, 2009.