Курс Олимпиада Дайын ҚМЖ ЖИ көмекші Материалдар
Көрнекіліктер Іс-шаралар Турнир Орталық туралы Ойындар
Аттестация Байқау Материалдар Журнал Орталық туралы
ЖИ көмекші
Қауымдастық
Тақырып бойынша 11 материал табылды

Жаратылыстану.Əлемдегі барлық жаңалықты қайдан білуге болады?

Материал туралы қысқаша түсінік
Зерттеу жүргізу үшін қажетті тұлғалық қасиеттер мен ақпарат көзін анықтау.
Материалдың қысқаша нұсқасы

Мектеп: Кішішыған орта мектебі

№ 1 сабақ

Бөлім

Мен зерттеушімін

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Əлемдегі барлық жаңалықты қайдан білуге болады?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

2.1.1.1 қоршаған əлем құбылыстары, процестері мен нысандарын зерделеуге қажетті жағдайларды жəне зерттеушінің тұлғалық қасиеттерін анықтау;

2.1.2.1 «ақпарат көзі» ұғымын жəне оның зерттеу жүргізудегі маңызын түсіндіру.

Сабақтың мақсаттары

Зерттеу жүргізу үшін қажетті тұлғалық қасиеттер мен ақпарат көзін анықтау.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдеседі. Сабаққа келмеген оқушыларды белгілейді.

Оқушылардың сабаққа дайындықтарын тексереді. Сабақтың мақсатымен таныстырады. Сыныпта жағымды ахуал қалыптастырады.


Күн ғажайып болсын! Қарапайым, үйлесімді болсын! Қателіктер болмасын,

Жүздерің бал-бұл жайнасын!

Мұғаліммен сəлемдеседі. Сабаққа дайын екендіктерін жеткізеді. Мұғалімді тыңдайды. Сабаққа зейіні артады. Сыныпта жағымды ахуал қалыптасады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.



Мұғалім оқушыларға «Жаратылыстану» оқулығымен танысуды ұсынады.

– Балалар, сендердің əрқайсысыларыңның алдарыңда оқулықтар жатыр. Мұқабасы мен түптемесіне қараңдар. Мұқабада басылым туралы негізгі деректер берілген.

Мұқабаны ашыңдар. Бұл өңірбет – мұқаба

Оқулықпен танысады.

«Оқулықты арнайы қаптамамен қапта. Оқулығыңа өз есіміңді жаз. Бетбелгің болсын. Оқулық парақтарының арасында қарындаш, қалам жəне басқа да

заттарды салма. Бұрыштарын майыстырма, жыртпа, сурет




мен кітапты өзара бекітетін айқарма парақ. Өңірбетті аударыңдар. Кітаптың (оқулықтың) келесі элементі – негізгі бет. Онда авторлардың аты-жөні, кітаптың атауы, баспахана туралы мəліметтер, кітапты шығару мерзімі көрсетіледі.

Оқулықтың бірнеше авторы бар екеніне назар аударыңдар. Олардың қатарында педагогтер мен ғалымдар да бар. Олар сендер үшін, оқу қызықты болуы үшін көп күш-жігерін салды. Сендерден кейін оқулықтарды тағы басқа оқушылардың қолданатынын есте сақтаңдар. Оқулықты мұқият жəне ұқыпты ұстаңдар.

Келесі бетте «Шартты белгілер», оқулықтың QR-кодын пайдалану жөніндегі нұсқаулық, оқулыққа арналған AR қосымшаны орнату жөніндегі нұсқаулық орналасқан. Сендер «Шартты белгілер» деген түсінікпен таныссыңдар. Мұның не екенін есімізге түсірейік...

Мұғалім əрі қарай оқулықтағы

«Қымбатты оқушы!» деп басталатын алғы сөзбен жəне «Оқулықпен қалай жұмыс істейміз?» деген сілтеме схемамен таныстырады. Оқушыларға оқулық парақтары бойынша саяхат жасауға көмектесетін кейіпкерлер – Қуаныш, Айсұлу жəне ғалым Білгішбекке назар

аудартады.

салма, ешқандай белгі салма. Оқулықты айқара бүктеме. Бүлінген немесе жоғалған оқулықты алмастыруға міндеттісің. Егер оқулық жыртылса, онда оны желімде» деген оқулықтарды пайдалану жəне сақтау ережелері мен талаптарды естеріне түсіреді, орындайды.


Оқушылар «Қымбатты оқушы!» деген үндеумен, «Оқулықпен қалай жұмыс істейміз?» деген сілтеме схемамен танысады.

Оқулыққа саяхат жасауға көмектесетін кейіпкерлер – Қуаныш, Айсұлу жəне ғалым Білгішбекпен танысады.



Бірінші бөлімнің атауымен, тақырыппен таныстырып, сабақтың мақсатына назар аудартады.

Бөлім атауымен, сабақтың тақырыбымен, мақсатымен танысады жəне оны талқылауға

қатысады. Мақсатты дауыстап айтады.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі

Оқулықтағы мақсат қою кестесі





– Мақсат сендер нені үйреніп, нені білетіндеріңді көрсетеді. Бұл өте маңызды, өйткені адам не істейтінін, қандай нəтижеге қол жеткізу керектігін білмесе, онда оған оқуда қандай да бір жетістікке жету қиын болады. Сондықтан авторлар əрбір сабақта сендер меңгеруге тиісті білім

мен мəліметтерді тұжырымдап қойған.




ІІ. Сабақтың ортасы (25–23 мин)

Суретке зер салуды ұсынады, сұрақтарға жауап берулерін тапсырады.


  1. Суреттерге қара. Мына адамдар немен айналысып жатыр? Оларға ортақ нəрселерді тап.


  1. Адам қоршаған əлемді не үшін зерттейді?


  1. Балалар зерттеумен не үшін айналысады?

Суреттерді көреді, салыстырады, талдайды. Сұрақтарға жауап береді. Оқушы жауаптары:

– Ересектер ақиқатты жəне адамзатқа беймəлім білімді іздейді. Олардың мақсаты – жаңалық ашу жəне оның негізінде адамдардың өмірін жақсартатын өнертабыс жасау. Балалар дүниенің қалай құрылғаны, қандай заңдарға бағынатыны туралы білгісі келеді. Олардың зерттеу жүргізудегі мақсаты – осы əлемде жемісті өмір сүру үшін

оны танып-білу, түсіну жəне меңгеру.

Оқушылардың бастамасын қажетті бағытта қолдайды.

Оқулық


Бұдан əрі мұғалім немесе оқушылардың бірі мəтінмен жəне Білгішбектің анықтамасымен таныстырады, сұрақ қояды.

1. Қазіргі адамның өмірін қандай нəрсесіз

елестету мүмкін емес?

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірлерін айтады. Өз пікірін нақтылайды, дəлелдейді.

ҚБ: «Ду қол шапалақ». Сабақ тақырыбына

байланысты түйін

сөздерді

Оқулық






меңгерулерін

бағалау.


Мұғалім күнделікті өмірде оқушыларға жиі зерттеу жүргізу қажет болатындығы туралы айта келе, бірнеше сұрақтар қояды.

  1. Бала науқастанып қалған жоқ па?

  2. Шомылатын су тым ыстық немесе тым салқын емес пе?

  3. Азық-түлік бұзылмаған ба?

Мұғалім əрі қарай оқушылардың жаз мезгілінде жүргізген зерттеулерін естеріне түсірте отырып, сұхбатты жалғастырады.

  1. Нені үйрендіңдер?

  2. Жазғы зерттеулерді жүргізуге қандай тұлғалық қасиеттер көмектесті?

  3. Зерттеуші ғалым қандай қасиеттерге ие болуы тиіс?

Сұрақтарға жауап береді, өз тəжірибесі негізінде пікірін айтады. Жаз мезгілінде жүргізген зерттеулері туралы əңгімелейді. Зерттеу жұмыстарын жүргізуге білімпаздық, төзімділік, табандылық сияқты қасиеттердің көмектестіндігін түсінеді.

Балалардың жазғы зерттеулерінің нəтижелерін бағалайды жəне ауызша көтермелейді.


Мұғалім балаларға өзара жұптаса отырып,

«Зерттеуші ғалымдар» кластерін зерделеуді жəне сұхбат барысында ғалымдардың есімдерін айтуды ұсынады.

  1. Осы зерттеулерді жүргізу кезінде Қуаныш пен Айсұлуға қандай қасиеттер қажет болды?

  2. Өзіңнің бойыңда бар қасиеттерді ата.

  3. Зерттеуші болу үшін қандай қасиеттерді дамыту керек деп ойлайсың?

Кластерді зерделейді. Зерттеушінің тұлғалық қасиеттерін атайды, өздерінің бойында бар қасиеттерді тізіп атайды.

Жұптардың жұмысын бақылайды.



Мұғалім «Енді сендер зерттеушілерге қандай қасиеттер керек екенін жəне өз зерттеуіңе қажетті ақпаратты ненің көмегімен алуға болатынын білесіңдер.

1. Нағыз ғалым зерттеуді неден бастайды?

Оқулықтағы сызбамен жұмыс жасайды жəне сызба бойынша барлық ақпарат көздері туралы əңгімелейді.

Ауызша жұмыс барысында əрбір оқушының қатысуын бақылайды.





  1. Кез келген зерттеу жұмысын «Мен өзім» деген ақпарат көзінен бастау үшін өзіңе мынадай сұрақтарды қой:

    • Мен бұл туралы не білемін?

    • Бұл жөнінде мен қандай пікір айта аламын?

    • Мен зерттеу мəні туралы алдын ала белгілі мəліметтер бойынша қандай қорытынды жасай аламын?» дей келе, оқулықтағы

сызбамен жұмыс жасауды жəне сызба бойынша барлық ақпарат көздері туралы əңгімелеуді сұрайды.

    • Өздігінен ойлану (мен өзім).

    • Мұғалімнен, сыныптастан немесе басқа адамнан сұрау.

    • Бақылау.

    • Кітаптан оқу.

    • Тəжірибе, сараптама жүргізу.

    • Интернеттен ақпарат алу.

    • Теледидардан көру (кинотека).




5-тапсырмадағы суреттерге оқушылардың назарын аударту арқылы олардың қызығушылығын арттырады.

1. Кез келген зат ақпарат көзі болуы мүмкін. Осы ақпарат көздерінен қандай мəлімет алуға болатыны туралы ойлан.


Мұғалімге арналған ақпарат:

  • «Абайлаңыз, балалар!» деген жол белгісі ол орнатылған жерде көлік үшін арнайы тəртіп қолданылатынын білдіреді, яғни бұл белгі жүргізушіден ерекше сақтықты жəне жолда бала

Берілген мəселе бойынша гипотеза ұсынады.

Талқылауға қатысады:

  • «Жапырақ» суреті. Мен осы жапырақтың үйеңкі жапырағы екеніне сенімдімін. Оның түсінен жыл мезгілін анықтауға болады. Бұл – күз айы. Егер жапырақ жерде жатса, онда «Жапырақ түсетін мезгіл келді» деп болжауға болады.

  • «Жол белгісі» суреті.

«Абайлаңыз, балалар!» жол

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.

Оқулық




пайда болған кезде жылдамдықты күрт төмендетуді талап етеді.

  • Аралар гүлдердің тəтті шырынымен қоректенеді. Егер араны немесе оның ұясын мазаламасаң, онда олар ешқашан бірінші болып шабуыл жасамайды. Ал кімде-кім олардың ұясын мазаласа немесе бұзса, онда олар оны қорғайды. Олар шағын топ болып тіршілік етеді. Бірлесіп ұя салады.

белгісі жүргізушілерге мұнда балалар болуы мүмкін екенін жəне жылдамдықты азайту керектігін ескертеді.

  • «Ғарыш туралы кітап» суреті. Бұл кітап Күн жəне Күн жүйесі, ғаламшарлар, галактика, ғалам, ғарыш нысандары, серіктер, ғарышкерлер т.б. сияқты ғарыш туралы түсініктермен таныстыруға арналған энциклопедия болуы əбден ықтимал.

  • Ара өзінің сары жəне қара жолақты жəне оның тəтті өнімі – бал екені белгілі.



Ғылыми күнделікпен, шартты белгілермен,

оқушыларға арналған алғы сөзбен таныстырады.

Ғылыми күнделікпен, шартты

белгілермен, оқушыларға арналған үндеумен танысады.


Ғылыми күнделік

Балаларға дəптердегі тапсырмаларды орындауға нұқсау береді:

  1. Зерттеушінің бойында болуы тиіс қасиеттердің астын сызып, қажет деген қасиеттерді қосып жазыңдар.

  2. Саған ақпарат жинақтауға қажетті заттарды белгілеңдер.

  3. Сызбаны пиктограммамен

толықтырыңдар.

Ғылыми күнделіктен тапсырмаларды орындайды.

Оқушылардың дəптердегі жұмысын көреді.

Ғылыми күнделік, қарындаштар, қалам.

Мұғалім оқулықтағы 6-тапсырмаға назар аудартады.

1. Шоқан Уəлиханов туралы ақпаратпен таныс. Оның ұлы ғалым болуына қандай қасиеттері көмектесті?

Оқулық пен ғылыми күнделіктегі үй тапсырмасын көреді жəне тапсырмамен танысады.

Стикердегі Шоқан Уəлиханов туралы ақпаратпен танысады.

Қосымша ақпарат көздерінен






Ғылыми күнделіктегі 4-тапсырманы үйде орындауға ұсынады.

Сенің бойыңда зерттеушіге тəн қандай қасиеттер бар?

Ал қандай қасиеттерді əлі де дамытуың керек? Ата-анаңмен бірге жаз.

оның ғылымға қандай үлес қосқандығы туралы біледі.



ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Нəтижеге бағытталған сұрақтар:

  1. Зерттеуші деп кімді айтамыз?

  2. Зерттеушіге қандай қасиеттер тəн?

  3. Сен күнделікті өмірде қандай ақпарат көздерін пайдаланасың?

Сұрақтарға жауап береді. Зерделенген материалдарды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Жетістік баспалдағы» Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін

бағалайды.

Ғылыми күнделік, қарындаштар, қалам.

Рефлексиялық бағалау сабақтағы өз жұмысын бағалаудан тұрады.

Əр сабақтың басында педагог балалармен бірге мақсат қояды: нені үйренуі керек жəне нені үйренеміз? Рефлексия сатысында бала нені білгенін жəне нені үйренгенін, яғни сабақтың басында қойылған мақсатқа қол жеткізгенін немесе жеткізбегінен талдауы тиіс.

Мұғалім оқушылардың сабақтағы өзіндік оқу əрекетіне, өзінің мақсатқа қарай жылжу деңгейіне өзіндік бағалау жүргізуін ұйымдастырады. Сабақтағы жұмысын бағалау үшін құтыны бояуды ұсынады:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Колба» Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын

қалай түсінгенін, меңгергенін бағалайды.



№ 2 сабақ

Бөлім

Мен зерттеушімін

Педагогтің аты-жөні


Күні

07.09.2022

Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Бақылау қалай жүргізіледі?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

        1. бақылаудың басты белгілерін анықтау (мақсат, нысан, жоспар, мерзім, нəтиже);

        2. бақылау нəтижелерін шартты белгілердің көмегімен белгілей білу;

        3. бақылау жүргізудің жоспарын құру;

        4. құрылған жоспарға сəйкес бақылау жүргізу жəне қорытынды жасау.

Сабақтың мақсаттары

Құрылған жоспарға сəйкес бақылау жүргізу жəне қорытынды жасау.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдеседі. Сабаққа келмеген оқушыларды белгілейді. Оқушылардың сабаққа дайындықтарын тексереді. Сабақтың мақсатымен таныстырады. Сыныпта жағымды ахуал орнатады.


Табиғатпен достасу үшін, Жұмбақтарын шешу үшін Бақылауды үйренейік.

Байқампаз болайық!

Зейінді дамытайық!

Мұғаліммен сəлемдеседі. Сабаққа дайын екендіктерін жеткізеді. Мұғалімді тыңдайды. Сабаққа зейіні артады.

Сыныпта жағымды ахуал қалыптасады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.


Үй тапсырмасын тексеру сұрақтары:

  1. Зерттеуші деп кімді айтамыз?

  2. Зерттеушіге қандай қасиеттер тəн?

  3. Сен күнделікті өмірде қандай ақпарат көздерін пайдаланасың?

Тақтаға нағыз зерттеушінің бойында кездесетін қасиеттер ілінеді. Олар: білімпаздық, зейінділік, табандылық, қырағылық, ыждағаттылық, байқампаздық, төзімділік, жауапкершілік, мұқияттылық.

Мұғалім:

  • Бірінші қасиетке ие болсаң, бір рет шапалақ соқ.

  • Зейінділер, бастарыңды изеңдер.

Мұғалім: «Балалар, өз бойларыңнан

Үй тапсырмасын тексеруге байланысты берілген сұрақтарға бойынша оқушы жауаптары:

  1. Зерттеу – бір нəрсені зерделеу, анықтау, көру.

  2. Зерттеуші – табиғатты

зерттеп, жаңалық ашатын адам.

Ауызша жауапты рецензиялау – оқушылар мен педагог сыныптастардың жауаптарын тыңдайды жəне

оған ауызша рецензия береді.

Ғылыми күнделік


тағы қандай мінез-құлық сипаттарын айттыңдар, қандай қасиеттерді əлі де дамыту қажет деп ойлайсыңдар?» – деп, үй тапсырмасының орындалуын

қорытындылайды.


Онда жауаптың артықшылықтары мен кемшіліктерін атап, оны толықтырады.



Мұғалім оқулықтағы тапсырмада бейнеленген құралдарды атауды жəне олардың қайда, қалай пайдаға асатыны туралы айтуды ұсынады. Табиғатты танудың көптеген тəсілдері мен зерттеу əдістерінің бар екендігін, олардың қайсысын атай алатындығын, осы құралдарды пайдаланатын зерттеу əдісінің қалай аталатынын естеріне түсіртеді.

Табиғатты танудың көптеген тəсілдері мен зерттеу əдістерінің бар екендігін, олар бақылау, сараптама, өлшеу, таразылау т.б. екендігін, осы аспаптар қолданылатын əдістің бақылау деп аталатынын айтады.




Оқушылардың бастамасын қажетті бағытта қолдайды.





Оқулық


Сабақ тақырыбын нақтылауға сабақ мақсаттарын қою жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша жұмысты ұйымдастырады.

Балалар мұғаліммен бірге Сабақтың соңында қол жеткізілуге тиіс мақсатты белгілейді. Оған рефлексия сатысында оралады.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.

Оқулық

ІІ. Сабақтың

ортасы (25–23 мин)

Мұғалім жаңа сабақты өзекті сұрақтармен

бастайды жəне Білгішбектің анықтамасымен танысуды ұсынады.

  1. Сезім органдары қоршаған əлемді тануға қалай көмектеседі?

  2. Тап қазір терезеге қарау арқылы ауа райын қалай бақылауға болады?

  3. Қазір қандай қорытынды жасауға болады?

Білгішбектің анықтамасы:

Бақылау дегеніміз – табиғат құбылыстарын зерттеу əдісі. Адам оны табиғи дамуына кедергі келтірмей бақылайды.

Сұрақтарға жауап береді. Əлемді иістер, дыбыстар, тері арқылы сезіну, дəм, көзбен көру арқылы зерттейміз.

Аспандағы бұлттар мен жауын- шашынды бақыладық, желдің бағытын анықтадық.

1. Қандай киім кию немесе ауа райына байланысты қандай да бір əрекеттерді жоспарлайды.

Əрқашан бақылау қандай да бір мақсатпен жүргізіледі.



Оқулық




Балаларды кез келген зерттеуді жүргізу үшін жоспар жасау керек деген ақпаратпен таныстырады. Бақылау кезінде табиғи үдерістерге араласпау маңызды екеніне назар аударады. Бақылау жоспарымен таныстырады:

  1. Мақсат қою

  2. Нысанды анықтау

  3. Кезеңдерді анықтау

  4. Мерзімді белгілеу

  5. Нəтижені тіркеу (жазып алу немесе суретін салу)

  6. Қорытынды жасау

–

Ақпаратты мұқият тыңдайды. Балалар мəтінді 2-3 рет оқып шығады. Мұғалімнің сұрақтарына жауап береді.

ҚБ: «Ду қол шапалақ». Сабақ тақырыбына байланысты түйін сөздерді меңгерулерін бағалау.

Оқулық

«Аулада бақбақ қалай пайда болды?» деген тақырыпта бақылау бойынша жұмыс.

Бақбақтың суретін көруді жəне сұрақтарға жауап беруді ұсынады (№ 2 тапсырма).

  1. Қуаныш пен Айсұлу осы бақылауды жүргізуден бұрын қандай мақсат қойды?

  2. Балалар бақылаған нысанды атаңдар.

  3. Сендердің пікірлерің бойынша бақылау қандай мерзімде жүргізілді?

– Бақылау барысында балалар қандай аспаптарды қолданды? Айсұлу мен Қуаныш бақбақты бақылау арқылы нені анықтады деп ойлайсыңдар?

– Бақбақтың парашютімен əрі қарай не болатыны туралы болжам жасаңдар. Ғылыми күнделікпен жұмыс Оқулықтағы тапсырмаларды өз бетімен орындауды ұсынады.

  1. Бақылау жоспарын сəйкестендіреді.







«Аулада бақбақ қалай пайда болды?» деген бақылау жоспарды оқушылардың өздеріне құруға тапсырма береді.

Педагогтің сұрақтарына жауап береді.

  • Аулада бақбақтар қайдан пайда болатынын анықтау.

  • Аулада өсетін бақбақтар.

  • Бақбақтар көктемде пайда болады. Көктем – алғашқы бақбақтардың пайда болу мезгілі.

Бақылау жаз мезгілінде жалғасты

Жаз – бақбақтардың гүлдеу жəне одан əрі тұқым шашу кезеңі.

Қажетті аспаптар: Фотоаппарат, қалам, дəптер.

- Бақбақтар шамамен мамырдың ортасы немесе соңында пайда болады. Одан кейін олар өсіп шығып, гүлдейді. Алаңқай сап-сары бақбақ гүлге толады. 8–10 күннен кейін бақбақ гүлдеп болады. Сары гүлдің орнына үлпілдіген аппақ тұқымдар пайда болады.. Тағы бір аптадан кейін тұқымдар ұшып кетеді де, алаңқай қайтадан жасыл түске енеді. Ол тұқымдардан жақын уақытта жаңа бақбақтар өніп

шығады.

Бақылау жоспарының бөліктерін түсіндірмемен сəйкестендіреді.

Бақылау жоспары:

  1. Мақсаты: Аулада бақбақтардың қалай пайда болғанын анықтау.

  2. Нысаны: бақбақ.

  3. Мерзімі: жазғы демалыс кезінде.

Қорытынды: бақбақ жел ұшырып əкелген тұқымдар арқылы өседі.

Оқушылардың бастамасын қажетті бағытта қолдайды.




















Қалай меңгерілуін бағалау:

  1. Бақылау мақсатын дəл анықтайды – 1 ұпай.

  2. Нысанды дұрыс айқындады –

1 ұпай.

3. Бақылау мерзімін дұрыс айқындады –

1 ұпай.

4. Қорытындыны дұрыс айқындады –

Оқулық,

«Бақбақтың түрленуі» атты жылдамдатыл ған бейнежазба


https://www.yo utube.com/wat












ch?v=qovPXW LIUjc&t=63s



Ғылыми күнделік

Shape1

Пиктограммамен жұмыс. «Топтастыру» стратегиясы

Балаларды пиктограмма сөзінің мағынасымен таныстырады, пиктограммалармен қызықтырады (№ 3 тапсырма), ботаник жəне зоолог ғалымдардың қандай зерттеулер жүргізгенін анықтауды ұсынады.

1. Мына пиктограммаларда қандай

процестер бейнеленген?

Тапсырманы орындайды. Сұрақтарға жауап береді, өз пікірлері мен болжамдарын айтады. Тақырып бойынша өз білімін нақтылайды жəне кеңейтеді.





Оқулық

Зерттеу жұмысы: «Ғылыми зертхана». Мұғалім «Осы жағдайларда бақылау кезеңдері қандай болды деп ойлайсыңдар» деген сұрақпен оқушыларға топтарға бөлініп, қырықбуын мен пиязды бақылау кезеңдерін анықтауды ұсынады.









Топтардың жауаптары таныстырылғаннан кейін қысқа бейнежазба ұсынуға болады.


Педагогке арналған ақпарат:

Көптеген жағдайларда қайта түрлену үдерісі 2-3 апта жүреді. Кей жағдайда дернəсілдің көбелекке айналуы анағұрлым ұзаққа

созылады. Ал кей жағдайда дернəсіл түрінде

Топтық жұмыс орындалады. Балалар топтарға бөлініп, алдын ала дайындалған ватман парағында жұмысын тіркейді.

«Зоолог ғалымдар» тобы:

  1. Мақсаты: жұлдызқұрттың көбелекке айналуы қалай жүзеге асатынын анықтау.

  2. Нысаны: жұлдызқұрт.

  3. Мерзімі: мысалы, 1 ай деген болжам жасайды.

  4. Қорытынды: жұлдызқұрт – көбелектің дернəсілі. Ол ұзақ дамиды. Дернəсіл ғаламат түрленуге ұшырайды. Одан кейін дернəсілден көбелек пайда болады. Ол үшін уақыт пен белгілі бір жағдай қажет.


«Ботаник ғалымдар» тобы:

1. Мақсаты: пияздан көк

сабақтар шығу үшін қандай жағдай қажет екенін анықтау.

ҚБ: «Жетістік баспалдағы». Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.


Оқулық, ватман, маркерлер.















Көбелектің

дамуы: https://www.yo


қыстап шығады, ал басқалары бірнеше жыл осындай күйде болады.

  1. Нысаны: пияз.

  2. Мерзімі: 2 апта.

  3. Қорытынды: егер топырақ пен ылғал болса, онда пияздың тамыры мен көк сабақтары

шығады.


utube.com/wat ch?v=ClujCekh kvU


1. Неліктен бақылау білігі кез келген зерттеуші үшін маңызды жəне зерттеу жүргізу кезінде табиғи үдерістерге араласуға болмайды?

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді.

Зерделенген материалдарды еске түсіріп, қорытындылайды.

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне

меңгеру деңгейін бағалайды.

Оқулық

ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Зерделенген материал бойынша оқушыларға сұрақтар қояды:

  1. Бақылау не үшін қажет?

  2. Бақылау жүргізудің кезеңдерін ата. Əр кезеңді сипатта.

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді.

Зерделенген материалдарды еске түсіріп, қорытындылайды.


Оқулық

Үйге тапсырма беру

Өзінің немесе тума-туыстарының үй жануарларын бақылауды, бақылау жоспарын

құрып, ғылыми күнделікте жоспар бойынша есеп жасауды ұсынады.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Ғылыми күнделік, оқулық

Нəтижеге бағытталған сұрақ:

3. Бақылау үшін қандай құралдар қолданылады?

Сұраққа жауап береді. Зерделенген материалдарды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Авторлық орындық».

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін

бағалайды.

Ғылыми күнделік, қарындаштар, қалам.


Рефлексиялық бағалау. Оқушылардың сабақтағы өзіндік оқу əрекетін бағалауын, өзінің мақсатқа қол жеткізуін өздігінен бағалауын ұйымдастырады. Оқушылардан

құтыны бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды.

Сабақтағы өздік жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Колба». Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін,


  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.


меңгергенін бағалайды.











№ 3 сабақ

Бөлім

Мен зерттеушімін

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Тəжірибе деген не?

Оқу бағдарламасына сəйкес

оқыту мақсаттары

        1. эксперименттің басты белгілерін анықтау (мақсат, болжам, ресурстар, жоспар, мерзім, нəтиже);

        2. эксперимент жүргізу жəне оның нəтижелерін кестеге түсіру.

Сабақтың мақсаттары

Құрылған жоспарға сəйкес тəжірибе жүргізу жəне қорытынды жасау.

Сабақ барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдеседі. Сабаққа келмеген оқушыларды белгілейді. Оқушылардың сабаққа дайындықтарын тексереді. Сабақтың мақсатымен таныстырады. Мəтінді мəнерлеп оқып беру арқылы сыныпта жағымды ахуал қалыптастырады.


Кез келген бала орман-тоғайға барғанда, ол көптеген сұрақтарға жауап алғысы келеді.

Мысалы:

Аспан қалықтап ұшып жүрген не? Секектеп секіріп жүрген не? Гүлден-гүлге ұшып-қонып жүрген не? Шөп арасын нелер паналайды?

Ызыңдап не ұшып жүр? Бауырымен қандай жануар жорғалайды?

Мұғаліммен сəлемдеседі. Сабаққа дайын екендіктерін жеткізеді.

Мұғалімді тыңдайды. Сабаққа зейіні артады. Өлеңді тыңдайды. Сыныпта жағымды ахуал қалыптасады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.



– Осы мəтіндегі сұрақтарды сендер де

қоясыңдар. Бүгін осы сұрақтардың жауабын табамыз.




Үй тапсырмасын тексеру

Оқылған материал бойынша 3–4 оқушыға сұрақ қояды:

  1. Бақылау не үшін жүргізіледі?

  2. Бақылау жүргізу кезеңдерін ата. Олардың əрқайсысын сипатта.

  3. Бақылау үшін қандай аспаптар қолданылады?

  4. Неліктен зерек, мұқият жəне қырағы болу қажет?

Педагог осы қабілеттерді тексеру үшін сұрақтар қояды.

  1. Кеше менің моншақтарым қандай еді?

  2. Сенің парталас көршіңнің портфелінің түсі қандай?

  3. Біздің сынып бөлмесінің реттік саны қандай?

Мұғалім бұдан əрі бақылау жоспары бойынша оқушылардың үй жануарлары туралы əңгімелерін тыңдауды ұсынады.

Бақылау жоспары бойынша үй жануарлары туралы əңгімелейді. Зеректік пен қырағылық қабілеттерін таныта біледі.

Балалардың толық жауаптарын атап өтеді. Барлық жұмыстарды тексеріп, өлшемдер бойынша ұпай санымен бағалайды:

  1. Бақылау мақсатын белгіледі – 1.

  2. Зерттеу нысанын атады – 1.

  3. Бақылау кезеңдерін тізіп атайды – 5.

  4. Жабдықты тізіп атайды – 1.

  5. Бақылау мерзімін белгіледі – 1.

  6. Бақылау нəтижесін

жазды – 1.

Ғылыми күнделік


Мұғалім тəжірибе туралы алған білімдерін пысықтайды.








Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Балалар педагогпен бірге сабақтың соңында қол жеткізілуі тиіс мақсатты белгілейді. Оған рефлексия сатысында оралады.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.

Оқулық










ІІ. Сабақтың ортасы (25–23 мин)

Айналадағы заттарды көруді ұсынады. Айналаға қарамай, дөңгелек, қоңыр түсті, тікенекті, сынғыш заттарды атауды тапсырады.

Қандай заттарды бірден атай алмадыңдар? Неліктен? (балалардың жауаптары)

Заттың тікенекті екенін білу үшін не істеу керек?

Сынғыш затты қалай анықтауға болады?

Оқулықтағы № 3 тапсырма бойынша Қуаныш пен Айсұлуға лимонның суда бататынын немесе батпайтынын анықтау қажет екенін түсіндіреді.

3. Олар мұны бақылау арқылы анықтай ала ма?

Оқушыларға өзара бірлесе отырып, қорытынды тұжырымдама жасап, оны Білгішбектің хабарымен салыстыруды тапсырады.

1. Бақылау мен тəжірибенің айырмашылығы неде?


Тəжірибе «сынама» деген мағынаны білдіреді. Ол – табиғатты танып-білудің арнайы жабдықталған жағдайда

жүргізілетін əдісі.

Педагогтің сұрақтарына төмендегі үлгіде жауап береді:

  1. Тікенекті жəне сынғыш заттарды бірден атай алмадық.

  2. Заттың тікенекті екенін білу үшін оны қолмен ұстап көру керек.

  3. Заттың сынғыштық қасиетін анықтау үшін, оның неден жасалғанын анықтап немесе сындырып көру керек.


«Лимон суға бата ма, əлде батпай ма?» деген сұрақ бойынша балалардың пікірі екіге бөлінді. Оқушы қорытындысы:

Бақылау дегеніміз – табиғат құбылыстарын зерттеу əдісі.

Адам оны табиғи дамуына кедергі келтірмей бақылайды. Бірақ зерттеушілерге бақылау нəтижелері жеткіліксіз. Мұндай жағдайда олар зерттеудің басқа əдістерін, мысалы, тəжірибені пайдаланады.

ҚБ: «Мақтау» Анағұрлым дəл пікір айтқаны үшін ауызша мақтау.









Оқулық




Ғылыми күнделікпен жұмыс

Алдымен жақсы оқи алатын бала ғылыми күнделіктегі № 1 тапсырмадағы 1-жұмбақты оқиды. Одан кейін барлық балалар бірге тағы бір рет оқиды.

1. Ойланыңдар, адамға осы сұрақты құруға не көмектесті? Бақылау ма, тəжірибе ме?

Осылайша басқа жұмбақтармен жұмысты жалғастыруға болады немесе балаларға өз бетімен жұмыс жасауды ұсынуға болады.

Оқушылар жұмбақтарды шешеді. Толқындарды бақылау əдісі арқылы, ал көлеңкені тəжірибе жасау арқылы көруге болатыны туралы əңгімелейді, басқа жұмбақтарды осылай талдайды.

ҚБ: «Сиқырлы сызғыш».

Өз пікірін салыстыру жəне дəйектеу пікірін бағалайды.





Ғылыми күнделік

Көзге арналған жаттығу

https://www.youtube.com/watch?v=hIhvuUNoS 9c

Бейнежазбадағы нұсқау бойынша орындайды.



Интернет

Тəжірибе жасар алдында қандай нəтижеге қол жеткізгің келетінін жазып алу жəне тəжірибе аяқталғаннан кейін алынған нəтижені күтілген нəтижемен салыстырудың маңызды екенін хабарлайды. Тəжірибе жүргізу кезеңдерінің сатысын зерделеуді ұсынады.

1. Неліктен тəжірибе жүргізу жоспары баспалдақ түрінде құрылды деп ойлайсыңдар?

Тəжірибе жүргізу кезіндегі қадамдарды зерделейді:

  1. Тəжірибе мақсатын белгілеу.

  2. Болжам жасау.

  3. Тəжірибе жүргізуге көмектесетін қажетті заттарды іріктеу.

  4. Жоспар құру.

  5. Тəжірибе жүргізу.

  6. Тəжірибе нəтижесін жазып алу немесе суретін салу.

  7. Қорытынды жасау.

Оқушылардың бастамасын қажетті бағытта қолдайды.





Оқулық

«Лимон батады ма?» атты тəжірибе Жоспар бойынша № 3 тапсырманың тəжірибесімен қызықтырады. Ол үшін бірінші стақанға лимонды қабығымен саламыз. Екінші стақанға екінші лимонның қабығын аршып саламыз.

1. Неліктен бір лимон батады, ал екіншісі батпайды? Ойланыңдар.

Педагогке арналған ақпарат.

Жоспар бойынша тəжірибе жүргізеді:

Мақсаты: лимонның суға бататын, батпайтынын анықтау.

Болжам: лимон батады деп болжаймыз.

Қажетті заттар: су құйылған екі стақан жəне екі лимон.

Жоспар:

1. Стақанға су құю.

ҚБ: «Үш

шапалақ». Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.




Су құйылған 2 стақан,

2 лимон.




Бұл лимон қабығында ауа көп. Олар лимонды батырмай су бетінде ұстап тұрады.

Лимонды тазалап, екінші стақанға салсақ, ол бата бастайды. Мұз кесектері осындай əсерге ұшырайды. Су қатқан кезде ауа бөлшектері бір-біріне қосылып, тығыздығы азаяды.

Сондықтан мұз суда батпайды.

  1. Бірінші стақанға тазартылмаған лимонды салу.

  2. Екінші стақанға тазартылған лимонды салу.

Қорытынды: қабығы бар лимон батпайды, тазартылған лимон батады. Біздің болжам расталмады.



Мұғалім: «Балалар, біз бүгін ғылыми зертханада «Магнит сиқыры» тəжірибесін жасаймыз. Сендер ғылыми қызметкерсіңдер. Сендермен магниттің қасиеттері туралы сұхбаттасатын боламыз», – деп, ғалымдарға сұрақтар қояды.

  1. Ғалымдар тəжірибе жүргізуге арналған көптеген жабдықтар тұратын үй-жайларда жұмыс істейді. Ондай үй-жайлар қалай аталады? (Зертхана).

  2. Зертханада қандай ережелерді сақтау керек?

  3. Ғылыми қызметкер қандай қасиеттерге ие?

  4. Қолыңды суламай, су құйылған стақаннан қыстырғыш, батырма жəне резеңке допты шығарып алуға бола ма?

Бұдан əрі № 4 тапсырманы орындауға жұмылдырады.

  1. Ғылыми күнделіктегі тапсырманы орындату. «Магниттің сиқыры» деген тəжірибе жүргізеді.

  2. Магнитті стақан қабырғасының сыртына қыстырғыштың деңгейіне тақа. Қыстырғыш магнитке жақындайды. Енді магнитті жоғары

қарай баяу жылжыт. Қыстырғыш пен батырма магнитпен бірге жоғары қарай қозғалады. Ал

Тəжірибе жүргізу кезіндегі сақтық шаралары біледі жəне қауіпсіздік ережелерін сақтайды:

Тыныштық сақта. Бір-біріңнің сөзіңді бөлме. Мұқият, зейінді жəне сабырлы бол.

Мұғалімнің басшылық етуімен тəжірибе жүргізеді. Гипотеза ұсынады. Ғылыми күнделікке жазба жазады:

Мақсаты: су құйылған стақаннан қыстырғыш, батырма жəне резеңке допты қолды суламай шығаруға болатын, болмайтынын анықтау.

Болжам: шығаруға болмайды деп болжаймыз.

Қажетті заттар: су құйылған 2 стақан, магнит, резеңке доп, батырма, қыстырғыш.

Тəжірибе кезеңдері:

заттарды екі стақанға салу.

  • Магнитті стақандардың біріне жақындату.

5. Тəжірибе қорытындысы

Магнит металдан жасалған заттарды əйнектің сыртынан да тартады, ал

резеңкені тартпайды.

ҚБ: «Мақтау» Өздігінен қорытынды жасау дағдысын бағалайды.

Су құйылған 2 стақан, магнит. резеңке доп, қыстырғыш, батырма.




доп қозғалмайды.




ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Тəжірибе дегеніміз не?

  2. Тəжірибе жүргізу кезеңдерін ретімен ата.

  3. Тəжірибенің нəтижесін қалай көрсетуге болады?

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді. Зерделенген материалды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Авторлық орындық» Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін

бағалайды.

Оқулық

Тақырыптың қорытынды сұрақтарының жауаптарын жаттап алуды ұсынады.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият

тыңдайды.


Оқулық, ғылыми

күнделік

Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан құтыны бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Колба» Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын

қалай түсінгенін, меңгергенін бағалайды.



№ 4 сабақ

Бөлім

Мен зерттеушімін

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Өсімдіктер қандай топтарға бөлінеді?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

2.2.1.1 өсімдіктердің əртүрлі жағдайларда өсу мүмкіндіктерін зерттеу;

2.2.1.4 өсімдік топтарын тіршілік ортасына жəне қоршаған ортаның жағдайларына (ылғал) бейімделу жолдары бойынша салыстыру.

Сабақтың мақсаттары

Өсімдіктердің əртүрлі тіршілік ортасына бейімделуін зерттеу.

Сабақ барысы

Сабақтың

кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар



І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру. Жағымды көңіл күй орнату.


Тақпағымды жаттаймын, Сабағымды баптаймын. Біздікіндей мектепті

Ешбір жерден таппаймын.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды.

Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.



Пысықтау сұрақтары арқылы оқушылардың есте сақтау қабілеттерін арттыруға көңіл бөледі.

  1. Тəжірибе дегеніміз не?

  2. Тəжірибе жүргізу кезеңдерін ретімен ата.

  3. Тəжірибенің нəтижесін қалай көрсетуге болады?

Үй тапсырмасы бойынша сұрақтарға жауап береді.

ҚБ: «Ду қол шапалақ». Ауызша жауапты рецензиялау: оқушылар мен педагог жауаптарды

тыңдайды, оларға

ауызша рецензия береді, онда жауаптың кемшіліктері мен артықшылықта- рын атап көрсетеді,

толықтырады.






Сабақ тақырыбын нақтылайды, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Балалар педагогпен бірге сабақтың соңында қол жеткізілуі тиіс мақсатты белгілейді (Оған рефлексия сатысында оралады).

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.



Оқулық






ІІ. Сабақтың ортасы (25–23 мин)

Оқулықтағы сурет бойынша кейбір өсімдіктер күн шуағы жақсы түскен жерде, ал кейбірі ылғалы мол жəне көлеңке жерлерде жақсы өсетінін табулары тиіс.

Падагогке арналған ақпарат:

Тірі ағзалардың айналасындағылар мен оларға əсер ететіннің барлығы тіршілік ортасы деп аталады.

Кактус басқа өсімдіктерден ерекше. Оның жапырақтары жоқ, оның орнына тікендері бар. Бүкіл өсімдікті көмкеріп тұратын тікендер – түрін өзгерткен жапырақтар. Олардың ұзындығы мен пішіні əртүрлі. Олар өсімдікке ұзақ уақыт аптап ыстықта сусыз тіршілік етуге көмектеседі. Олар бойына ылғалды көптеп жинап алады.

Меруертгүл ашық жерлерде, дала мен шабындықтарда өспейді. Жабайы меруертгүлді тек қана орманда, ағаштардың көлеңкесі

түсетін жерлерден табуға болады.

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.




Оқушылардың назарын оқулықтағы мəтінге аударады. Мəтіннен өсімдіктердің нені ұнататыны туралы сөйлемдерді табуды, қорытынды жасауды сұрайды.

Білгішбектің хабарымен таныстырады.

Ақпаратты мұқият тыңдайды. Жақсы оқи алатын балалардың мəтінді бүкіл сыныпқа 2–3 рет дауыстап оқуларына болады.

Педагогтің сұрақтарына жауап береді.

ҚБ: «Мақтау». Сабақ тақырыбына байланысты түйін сөздерді меңгерулерін бағалау.

Оқулық

№ 2 тапсырмамен қызықтырады.

Өсімдіктің жапырағын аквариумға салып, балдырды топыраққа отырғызсақ, қандай

Тапсырманы орындайды. Сұрақтарға жауап береді, өз пікірі мен болжамдарын айтады.

Оқушылардың бастамасын қажетті бағытта

қолдайды.

Оқулық




өзгерістер болуы мүмкін? Өз болжамыңды түсіндір.

Мұғалім оқушыларға бөлме өсімдігінің бір жапырағын аквариумге салып, ал балдырды ыдыстағы топыраққа отырғызса, нені

байқауға болатынын ойланып, өз болжамдарын айтуға мүмкіндік береді.

Тақырып бойынша өз білімін нақтылайды жəне кеңейтеді.



– Өсімдіктердің тіршілігі үшін қажетті жағдайды атаңдар.

  1. Ғаламшарымыздың қай жерінде өсімдіктер өспейді?

  2. Неліктен ол жерде өсімдіктер өспейді?

  3. Ғаламшарымыздың барлық жерлерінде өсімдіктердің тіршілік ету жағдайы бірдей ме?

  4. Неліктен бəйшешек гүлі ағашта жапырақтар бүршік атқанға дейін гүлдейді?

Мұғалімге арналған ақпарат.

Бəйшешек жер қыза бастаған кезде гүлдейді. Оның алғашқы гүлдері наурыздың соңы мен сəуірдің басында, алғашқы қар еріп, ашылған кезде көрінеді. Бəйшешек бір ай бойы гүлдейді. Тағы бір ерекшелігі – ауа райы

неғұрлым суық болса, бəйшешек те соғұрлым ұзақ гүлдейді.

Сұрақтарға жауап береді:

  1. Өсімдіктердің тіршілігі үшін топырақ, су, жылу, ауа, жарық қажет.

  2. Қиыр солтүстікте өсімдіктер өспейді, өйткені онда өте салқын, топырақ жоқ, айнала толы қар мен мұз. Онда үнемі салқын.

  3. Өсімдіктердің тіршілік жағдайы əртүрлі. Мысалы, шөлде ылғал аз, ал орманда жарық жеткіліксіз.

Дұрыс жəне толық жауаптарды атап көрсетеді.


Кластермен таныстырып, əр топтың өсімдігін атауды сұрайды. Жапырақтардың көлемі мен түсіне назар аударады.

  1. Ғалымдар кейбір өсімдіктерді неліктен

«жарықсүйгіш», ал басқаларын неліктен

«көлеңкеге төзімді» топтарға жатқызған?

  1. Жарықсүйгіш өсімдіктер мен аязға төзімді өсімдіктердің айырмашылығы неде?

  2. Ылғалсүйгіш жəне құрғақшылыққа төзімді өсімдіктер қайда өседі?

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді, дəйектейді.

Зерделенген материалды еске түсіріп қорытындылайды.

ҚБ: «Қолыңды берші».

Көзқарастарын нақты дəлелдеп, дəйектеулері бағаланады.





Оқулық



Мұғалімге арналған ақпарат.

Аязға төзімді өсімдіктер аязға шыдамды болады, ал жылусүйгіш өсімдіктер суыққа шыдамайды. Құрғақшылыққа төзімді өсімдіктер ылғалдың ұзақмерзімді жетіспеушілігі мен ауа температурасының көтерілуіне шыдайды.

Ылғалсүйгіштер ылғалды жақсы көреді. Көлеңкеше төзімділер көлеңкеде өседі. Жарықсүйгіштер Күн жақсы түсетін жерде тіршілік өседі жəне көлеңкеде дұрыс өсе

алмайды.




Оқушылардың назарын оқулықтағы мəтінге аударады. Мəтіннен өсімдіктердің нені үйренгені туралы əңгімелейтін сөйлемді

табуды сұрайды.

Қорытынды: Өсімдіктер жарық, жылу мен ылғалдың мөлшері əртүрлі ортада тіршілік етуге

бейімделген.



Оқулық

«Бағбан» ойыны «Карталарды орналастыру» стратегиясы бойынша жүреді.

Педагог оқушыларды біпнеше топқа бөліп, əр топқа карточкалар таратады. Топ мүшелеріне өсімдіктердің суреттері бейнеленген немесе аттары жазылған карточкаларды екі хатқалтаға бөліп салуға тапсырма береді. Бірінші хатқалтаға жылусүйгіш, ал екінші хатқалтаға ылғалсүйгіш өсімдіктердің суреттері немесе аттары жазылған карточкалар салынады.

Жылусүйгіштер: қызанақ, қияр, бұрыш, асқабақ, қауын, қарбыз, күріш, пальма.

Ылғалсүйгіштер: шалғам, шомыр, бидай,

шырша, сарымсақ, қырыққабат, сəбіз.

Оқушылар топта өсімдіктер бейнеленген карточкаларды талқылайды жəне бөледі.

Топтардың жұмысты дұрыс орындауын бағалайды.






Өсімдіктердің атаулары жазылған карточкалар

Релаксация: «Қалғу»

Сабырлы музыканың сүйемелдеуімен

«Желімбасақ» атты өлеңді оқиды жəне

Қимылдар жасайды.


Желімбасақтың суреті

Shape2

балаларға бастарын партаға салып, ұйықтап жатқанын елестетуді ұсынады.



Үй маңында желімбасақ Қалғып-мүлгіп тұр барсақ.

Өлеңнің 2-бөлімі оқылғаннан кейін балалар орындарынан тұрып, керіліп-созылып, еңкейіп, отырып, тұрып, орындарына отырады.

Басы салбырап, үрпиіп тұр, Ұйқысы кеп кілтиіп тұр.

Желімбасақты көрсең, Көктемнің біткені сенсең.

Мұғалімге арналған ақпарат.

Шілденің ыстық күнінде бұл гүлдердің күлтелері ашылмай тұрады. Өсімдік «қалғып-

мүлгіп» тұрғандай көрінеді.


Сыныптағы өсімдіктер мен тапсырма суреттерін көреді. Талқылап, сөйлемдер құрады:

Əрбір оқушының топтың жұмысына қатысуын

бақылайды.


Педагог № 4 тапсырмадағы немесе сыныптағы бөлме өсімдіктеріне қарап, сұрақтарға жауап беруді ұсынады.

Бөлме өсімдіктеріне қара. Қай өсімдіктің ылғалсүйгіш екенін, ал қай өсімдіктің құрғақшылыққа төзімді екенін анықта. Қандай белгілері бойынша анықтадың?

Монстера – ылғалсүйгіш өсімдік əрі көлеңкеде жақсы өседі.

Кактус – жарықсүйгіш өсімдік əрі құрғақшылыққа төзімді.

Антуриум – ылғалсүйгіш өсімдік əрі көлеңкеде жақсы өседі.

Монстера мен антуриум – көлеңкеге төзімді өсімдіктер, өйткені олардың жапырақтары

жалпақ, қою жасыл түсті.




Оқулық, бөлме өсімдіктері





Олардың тікелей күн сəулесінен қорғау қажет.

Кактус жапырақтары тікенекті.

Олар кактусты суық пен ыстықтан қорғайды.



Оқушыларды «Сен білесің бе?» деген стикердегі фотосуретпен қызықтырады.

  1. Сендер осындай даланы көрдіңдер ме?

  2. Дала неге ұқсайды?

  3. Қандай өсімдік далаға сəн беріп тұр? Оқығаннан кейін жұптарда оқылған мəтін бойынша бір-біріне сұрақ қоюды ұсынады.

Суретті көреді. Педагогтің сұрақтарына жауап береді, ақпаратты оқып, сұрақтар қояды. Мысалы:

  1. Селеу бұта ма, əлде шөп пе?

  2. Селеудің жапырақтары неге ұқсайды?

  3. Неліктен селеудің жапырақтар сымға ұқсайды?

  4. Қандай жануар селеуді ұнатады?

Сыныпқа мəтін бойынша сұрақ қойған оқушыларды атайды.






Оқулық


Ғылыми күнделікпен жұмыс

№ 1 тапсырманы түсіндіреді. Өсімдікті сипатта (код құрастыр). Үлгі: Шамгүл: 1, 5, 8.

Селеу: ...

Сексеуіл: ...

№ 2 « Өсімдіктер табиғат жағдайына қалай бейімделеді? Меңзермен көрсет.» деген тапсырманы өз бетімен орындауды ұсынады.

Кестені қарап, үлгіні түсіндіреді. Селеу мен сексеуіл кодының өз нұсқаларын айтады, дəлелдейді. Селеу – 3, 5, 7

Сексеуіл – 2, 6, 9



Жантақ тамыры ұзын Тұңғиық жапырақтары су бетінде қалқып тұрады

Кактус сабағы шырынды

Селеу жапырақтары қатты

ҚБ: «Сиқырлы сызғыш».

Дұрыс жəне толық жауаптарды атап көрсетеді.





Ғылыми күнделік

ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Оқылған материал бойынша оқушылардың алған білімдерін сұрақтар арқылы бекітеді.

  1. Тіршілік ортасы дегеніміз не?

  2. Өсімдіктің өсуіне қажетті жағдайларды ата.

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді.

Зерделенген материалдарды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Авторлық орындық».

Оқушылардың

нақты материалды білуін жəне

Оқулық

Shape3

3. Құрғақшылыққа төзімді өсімдіктерге

мысал келтір.


меңгеру деңгейін

бағалайды.


Оқушыларға ғылыми күнделікке (3- тапсырмадағы) ылғалсүйгіш немесе құрғақшылыққа төзімді өсімдіктің суретін негізгі белгілері бойынша өсімдіктердің қандай түрге жататынын анықтайтындай етіп

салуды ұсынады.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Ғылыми күнделік, оқулық

Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан гүлді бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалдарын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Гүл».

Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін, меңгергенін бағалайды.



№ 5 сабақ

Бөлім

Мен зерттеушімін

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Өсімдіктің мүшелері қандай қызмет атқарады?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

2.2.1.3 өсімдіктің негізгі бөліктерінің қызметін сипаттау;

        1. өз өлкесінің өсімдік топтарын сипаттау;

        2. топырақты күтудің маңызын түсіндіру.

Сабақтың мақсаттары

Өсімдіктің негізгі бөліктерінің қызметін сипаттау. Топырақты күтудің маңызын түсіндіру.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар



І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру. Жағымды көңіл күй орнату.

Тақпағымды жаттаймын, Сабағымды баптаймын. Біздікіндей мектепті Ешбір жерден таппаймын.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды. Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.


Үй тапсырмасын тексеру

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақтар қояды:

  1. Тіршілік ортасы дегеніміз не?

  2. Өсімдіктің өсуіне қажетті жағдайларды ата.

  3. Құрғақшылыққа төзімді өсімдіктерге мысал келтір.

Топтарда өздері салаған ылғалсүйгіш жəне құрғақшылыққа төзімді өсімдіктердің суреттерін көрсетуді ұсынады.

Балалар топта кезекпен өз жұмыстарын көрсетеді. Топтың басқа мүшелері негізгі белгілер бойынша осы өсімдіктің қандай түрге жататыны туралы əңгімелейді.

ҚБ: «Жұлдыз сыйла».

Топтағы əрбір баланың жұмысын бақылайды.

Балалардың жауаптарын жəне суреттердегі өсімдіктердің дəл белгілерін түсіндірме арқылы

көтермелейді.


Мұғалім сұрақтар қояды.

  1. Ботаника ғылымы нені зерттейді?

  2. Өсімдік дегеніміз не?

  3. Бізге белгілі өсімдіктердің топтарын атаңдар.

Оқушы жауаптары:

  1. Ботаника ғылымы өсімдіктердің тіршілігін, олардың құрылымын, тіршілік ету жағдайын, шығу мекенін зерттейді.

  2. Өсімдік – тірі табиғат денесі. Жерде түрі, биіктігі мен жасы бойынша алуан түрлі өсімдіктер кездеседі.

  3. Өсімдіктер 3 түрге бөлінеді: ағаштар, бұталар жəне шөптесін

өсімдіктер.





Оқушылардың бастамасын дұрыс бағытта қолдайды.




Оқулық

Сабақ тақырыбын нақтылайды, сабақ

мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу

Балалар педагогпен бірге Сабақтың соңында қол жеткізілуі

Мұғалімнің ауызша

пікір білдіруі.

Оқулық




жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

тиіс мақсатты белгілейді (Оған рефлексия сатысында оралады).

Оқушылардың жауабы: Өсімдіктердің негізгі мүшелерінің қызметін сипаттауды, топырақты күтудің қаншалықты

маңызды екенін түсіндіруді үйренеміз.













ІІ. Сабақтың ортасы (25–23 мин)

– Өсімдіктердің неліктен тірі ағзалар екенін еске түсіріңдер.

Кластерге жетіспейтін деректерді қосады.

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.











Кластер


Өсімдіктер – тірі ағзалар


Shape4

өседі

тыныс

алады

Қорек-

тенеді

Көбе-

йеді

Тірші-

лігін тоқта-

тады


Педагогтің түсіндірмесі.

Өсімдік – теңіз бен құрлықта бірінші пайда болған ең ежелгі ағза. Өсімдіктер оттегін, яғни ауаны бөліп шығарып, сондай-ақ топырақты құнарландырып, ғаламшарымыздың қазіргі келбетін қалыптастырды. Құрлықтағы алғашқы өсімдіктер шамамен 400 миллион жыл бұрын пайда болған. Олар тамырсыз болған жəне су қоймаларының маңында өскен. Осы алғашқы өсімдіктер қазіргі қырыққұлақтарға ұқсас болған. Олардың ұзындығы – бар-жоғы 5-6

см.

Оқулықтағы № 1 тапсырмаға назар аудартады.

1. Жұмысты дұрыс орындады ма? Қателіктерді түзетуге көмектесіңдер.


Қуаныш гүл мен жапырақты жəне сабақ пен тамырды

шатастырғанын айтып, суреттен

Тірек сөз бойынша берілген ұғымды қалай түсінгендерін

бағалау.

Оқулық

Shape5 Shape6


өсімдіктің мүшелерін көрсетеді

жəне олардың атын атын атайды.



Суреттермен жұмыс.

«Топтастыру» стратегиясы Балаларды өсімдіктердің суреттерімен қызықтырады. Оларды 3 топқа бөліп, өз

таңдауын түсіндіруді сұрайды. Одан кейін əрбір оқушыға бақ, орман, дала өсімдіктері бейнеленген карточкаларды береді.

Оқушылар сынып ішінде жүріп, басқа карточкаларды өзінің карточкасымен салыстырады. Екі-үш оқушы өз өсімдіктерінің арасында байланыс бар деп

тапса, онда топ құрады.

Тапсырманы орындайды. Сұрақтарға жауап береді, өз пікірі мен болжамдарын айтады.

Тақырып бойынша өз білімін нақтылайды жəне кеңейтеді .

- Өсімдіктердің сыртқы келбеті басқа болғанымен, олардың ұқсастығы да көп. Өсімдіктердің ортақ мүшелері бар: тамыр, сабақ, жапырақ, гүл, жеміс, тұқым.

Өлшемдер бойынша бағалайды: Өсімдіктерді 3 топқа дұрыс бөледі – 1 ұпай.

Өз таңдауын түсіндіреді – 2 ұпай. Əрбір топқа өз мысалдарын қосады

– 2 ұпай.

Оқулық


Бақ, орман, дала өсімдіктері бейнеленген немесе атаулары жазылған карточкалар

Мəтінді оқып, өз қорытындысын оқулықтағы ақпаратпен салыстыруды ұсынады.

Өз ойлары мен қорытындыларын

мəтіндегі ақпаратпен салыстырып, қорытынды шығарады.

Əрқайсысының

жұмысын бақылайды.


Оқулық

«Өсімдік мүшелерінің негізгі қызметі» кестесін зерделеу

Кестені зерделеп, сөйлемдерді толықтыруды сұрайды. Оқулықтағы өсімдіктің суретін көрсетіп, сонан соң интербелсенді тақтадан ағаштың суретін көрсетеді де, ағаштың сабағы қалай аталатынын оқушылардың өздерінен сұрайды.

Сөйлемдерді толықтыр.

  1. Ағаштың сабағы – … .

  2. Ағашқа тамыр … үшін керек.

  3. Қоректік заттар өсімдіктің басқа мүше- леріне … арқылы жетеді.

Қосымша сұрақтар қояды.

  1. Жерүсті жəне жерасты мүшелерін атаңдар.

  2. Тамыр əрқашан тек төмен қарай өсе ме?

  3. Өсімдікке жапырақтар не үшін қажет?

Кестені зерделеп, сөйлемдерді толықтырады.

  1. Ағаштың сабағы – дің.

  2. Ағашқа тамыр су мен басқа қоректік заттарды сіңіру үшін керек.

  3. Қоректік заттар өсімдіктің басқа мүшелеріне сабақ арқылы жетеді.




Сұрақтарға жауап береді.

1. Өсімдіктің жерүсті мүшелері: сабақ, жапырақ гүл жəне жемісі. Өсімдіктің жерасты мүшелері: тамыр жəне жемісі (кейбір

Топтардың жұмысты дұрыс орындауын бағалайды.






өсімдіктердің жемістері олардың жерасты бөлігінде болады).



Динамикалық үзіліс: «Жапырақтар» Өлеңмен қызықтырып, тиісті қимылдарды жасауды ұсынады.


Біз жапырақтармыз, Бұтақта өсеміз.

Жел соқса ұшамыз. Қалқып, жерге қонамыз. Жел соқса қайта ұшамыз.

Айналамыз, қалықтаймыз, Қайта жерге қонамыз.

Мұғалімнің атынан қимылдарды қайталайды.


Музыкалық сүйемелдеу.

Проблемалық жағдай

№ 4 тапсырмадан Қуаныш пен Айсұлудың диалогін оқуды сұрайды.

1. Олардың пікірімен келісесіңдер ме? Неліктен?

Диалогты оқып, топтарды жауаптардың нұсқаларын талқылайды.

Материалды қалай түсінгендерін бағалау үшін сұрақтар қояды.

Оқулық

«Өсімдік мүшелерінің дауы» ертегісін мұғалім оқи алады.


Бірде өсімдік мүшелері қайсысының ең басты екендігі туралы дауласып қалыпты.


Тамыр:


– Мұнда мен ең бастымын! Мен өсімдікті топыраққа бекітемін, оны сумен суғарамын жəне минералды тұздармен қоректендіремін. Мен тұқымнан бірінші болып шығамын!

Жалпы айтқанда, құрметті өсімдік мүшелері, араларыңда мен ең бастымын!

Ертегіні тыңдайды немесе оқушылардың алдын ала дайындаған көрінісін көреді.





Топта талқылап, қорытынды шығарады: Өсімдіктің барлық мүшелері: тамыр, жапырақ, сабақ, гүл жəне жеміс. Əр өсімдіктің мүшесінің қызметі бар, сондықтан əр мүше маңызды.

ҚБ: «Екі жұлдыз, бір тілек».

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.







Ертегі мəтіні




Сабақ:


  • Ал жапырақтарды кім ұстап тұрады? Гүлдер ме, əлде жемістер ме? Өсімдіктің тамырынан басқа мүшелерге дейін жəне жапырақтардан кері қарай тамырға құнарлы заттарды жеткізетін не? Мұның бəрін мен – сабақ атқарамын. Демек, мен бастымын!


Жапырақтар:


  • Күн энергиясын еппен пайдаланып, құнарлы заттарды өсімдікке арнап дайындайтын бізбіз! Адамдарға өсімдікті қашан суғару, қоректендіру, жасыру керектігін біз айтамыз. Біздің жапырақтар адамдарды, жануарларды да қоректендіріп, емдей алады.


Гүл:


  • Менің маңызды екендігім даусыз! Өйткені өсімдік жылдам көбейе алуы үшін мен жемістер мен тұқымдарды құраймын. Сонымен қатар арамыздағы ең сұлуы менмін… Менің хош иісім қандай керемет!


Жеміс:


  • Мен болмасам, барлық өсімдіктер жоғалып кетер еді, көбейе алмас еді. Сондай- ақ менсіз жануарлар мен адамдар аштықтан өлер еді, өйткені мен басты қорек көздерінің бірімін.







Мұғалім балаларға өсімдік бөліктерінің дауын топпен талқылап, олардың ойынша қай өсімдік мүшесінің басты екендігін айтуды

ұсынады.





Өзіндік жұмыс (5-тапсырма) Мəтінді оқып, мазмұны бойынша тапсырмаларды орындайды.

  • Суреттен кактустың жапырақтарын, сабағы мен тамырын тап. Кактустың əрбір мүшесінің маңызын атап өт.

  • Тіршілік ортасы (шөл) өсімдіктің сыртқы түріне қалай əсер еткен?

Оқушылардың жауаптары: Кактус – шөл өсімдігі.

Бұл өсімдіктің мүшелері ерекше. Жапырақтары тікенекті. Олар кактусты суық пен ыстықтан қорғайды.

Кактустың қалың сабағында көп мөлшерде ылғал сақталады. Ұзын əрі тармақталған тамыры шөлде

сирек кездесетін ылғалды жақсы сіңіреді.

ҚБ: «Ду қол шапалақ».

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.





Оқулық


Ғылыми күнделікпен жұмыс

1. Өсімдіктің əр мүшесі қандай қызмет атқарады? Сəйкестендір.

Өсімдіктің мүшелерін олардың қызметтері жазылған жазбамен сəйкестендіреді. Мысалы:

Гүл жемістер мен дəндерді қалыптастыру үшін қажет.


Оқулықтағы үлгі бойынша бір- бірін тексереді.

Бағалау өлшемдері: Əрбір дұрыс жауап үшін – 1 ұпай.

Жиыны – 7 ұпай.



Ғылыми күнделік

Оқушыларды «Сен білесің бе?» стикеріндегі фотосуретпен қызықтырады.

1. Сендер осындай өсімдікті көрдіңдер ме? Мəтінді оқығаннан кейін оларды жұптарда оқылған мəтін бойынша бір-біріне сұрақ қоюды ұсынады.

Суретті көреді. Педагогтің сұрақтарына жауап береді, ақпаратты оқып, сұрақтар қояды. Мысалы:

  1. Жантақ қайда өседі?

  2. Өсімдіктің биіктігі қандай?

  3. Тамырының ұзындығы қандай болады?

Сыныпқа мəтін бойынша сұрақ қойған балаларды атап өтеді.






Оқулық




ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Жапырақ қандай қызмет атқарады?

  2. Өсімдіктің қай бөлігін жерасты бөлігі деп атайды?

  3. Мəдени өсімдіктерді өсіру кезінде топырақты күту неліктен маңызды?

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді.

Зерделенген материалдарды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Үш шапалақ». Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.

Оқулық


  1. Ғылыми күнделіктегі тест сұрақтарға жауап беру.

  2. Үрмебұршақ тұқымын отырғызып,

өсімдіктің өсуін бақылау. Бақылау нəтижесін дəптерге тіркеу.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Оқулық, ғылыми күнделік

Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан гүлді бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Гүл».

Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін, меңгергенін бағалайды.



№ 6 сабақ

Бөлім

Мен зерттеушімін

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Өсімдіктер жылдың əр мезгілінде қандай өзгеріске ұшырайды?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

        1. өсімдіктердің маусымдық өзгерістерін сипаттау;

        2. өсімдіктің негізгі бөліктерінің қызметін сипаттау;

2.2.1.7 өсімдіктерге қамқорлық жасаудың маңыздылығын түсіндіру.

Сабақтың мақсаттары

Өсімдіктердің маусымдық өзгерістерін сипаттау жəне оларға қамқорлық жасаудың маңыздылығын түсіндіру.

Сабақ барысы

Сабақтың

кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру.

Жағымды көңіл күй орнату.

Жабырқауды білмейміз, Жалқаулықты сүймейміз. Біз – дарынды жас ұлан, Үлгі аламыз жақсыдан.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды.

Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.


Үй тапсырмасын тексеру

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Жапырақ қандай қызмет атқарады?

  2. Өсімдіктің қай бөлігін жерасты бөлігі деп атайды?

  3. Мəдени өсімдіктерді өсіру кезінде

топырақты күту неліктен маңызды?

Үй тапсырмасын тексеру бойынша сұрақтарға жауап береді:

ҚБ: «Жұлдыз ал».

Ғылыми күнделік

Сабақ тақырыбын нақтылайды, сабақ мақсаттарына қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Балалар педагогпен бірге Сабақтың соңында қол жеткізілуі тиіс мақсатты белгілейді.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.



Оқулық



II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)



Əртүрлі жыл мезгіліндегі өсімдіктердің суреттерімен қызықтырады. Суреттерді рет- ретімен атап, өсімдіктердің маусымдық тіршілігінің күнтізбесін құруды ұсынады.

Өсімдіктердің суреттерін көреді, өсімдіктердің тіршілігіндегі маусымдық өзгерістер туралы əңгімелейді.

  1. Көктемде ағаштар бүршік атады.

  2. Көктемде жеміс-жидектер гүлдейді.

  3. Көктем мен жазда шөптесін өсімліктер гүлдейді.

  4. Жазда жеміс-жидектер піседі.





Оқулық





  1. Күзде ағаштар сарғайып, жапырағын түсіреді. Шөптесін өсімдіктер қурайды.

  2. Қыста өсімдіктер қысқы «ұйқыға кетеді».



Тірек сөздер бойынша əңгіме құрау Мəтінді оқып, өсімдіктердің тіршілігі бейнеленген карточкаларды мəтін ақпаратына сəйкес орналастыруды сұрайды: ұйқыға кетеді, жапырағын тастайды, қабығы түрленеді, дайындалады, бүршіктері

қалыңдайды.

Мəтінді оқып, өсімдіктердің тіршілігі бейнеленген карточкаларды рет- ретімен орналастырады, əңгімелейді.

Дұрыс жəне толық жауаптары үшін мақтайды.






Сұхбат сұрақтары:

Күзгі жапырақтарға қарап, олардың қандай ағаштан түскенін анықтай аласың ба?

Қай ағаштың жапырағы қызарған? Қай ағаштың жапырағы сарғайған?

Ұсынылған мəселе бойынша болжам айтады. Талқылауға қатысады, қорытынды шығарады: жерге түскен жапырақтар жұмсақ көрпе сияқты шөптер мен түрлі өсімдіктердің тамырларын аяздардан қорғайды. Төгілген жапырақтардың астындағы топырақ аязды күндері қатпайды. Бұл топырақты қопсытып, оны құнарландыратын түрлі тіршілік иелері үшін өте маңызды. Ал көктемде жаңбырдың астында шіріген жапырақтар топырақты тыңайтып,

ағашқа өсу үшін қорек пен пайдалы заттарды өндіреді.





Өзекті сұрақ

Ағаштар мен бұталардың бүршіктері неліктен қабыршақты тығыз сауыт киеді?

Сабақтың тірек сөздерін пайдаланып,

«Қыста өсімдік ұйықтайды, тыныштықта болады. Бүршіктерде жапырақтар жасырынған. Бүршік – өсіп, дамитын болашақ сабақ» деген сияқты ойларын ортаға салып,

дəлелдейді.

ҚБ: «Қолыңды бер».

Дұрыс жəне толық жауаптары үшін мақтайды.





«Жыл мезгілдері қалай ауысады?» деген сұрақ адамдарды əрқашан мазалады. «Жаз қайда жасырынды?» деген ертегіні тыңдаңдар.

Бір кездері жерде мүлде қыс болмапты. Ылғи жаз жайнап тұрыпты. Топырақтар мамықтай жұмсақ, өзендегі су сүттей жылы, ал ағаштар жыл бойы өсіп, жапырақтары мəңгі жасыл болып, жерге төгілмейді екен. Осылайша қыс өкпелеп қалғанға дейін жалғасады.

  • Мынау неткен ұятсыздық! Не қылған бітпейтін жаз?

Қыс жазды ығыстыра бастады. Жаз қайда кетсін? Топыраққа жасырынды. Ал аяз жерді қатырып тастады. Жаз өзенге тығылып еді, өзенді мұз құрсаулады.

  • Жаным қысылды. Қыс мені өлтіріп барады. Енді қайда тығыламын?

Бір мезгілде ағаштың бүршіктері сөйледі:

  • Бізге кел. Сені жасырып қоямыз.

Жаз қыстың қаһарынан ағаштың бүршіктеріне барып жасырынды.

Бір кезде қыс кетті. Күн жарқырап, жылғалардан бұлақ сарқырады. Ағаштардың бүршіктері алдымен бұлтиды, одан кейін ашылды.

Бүршіктер ашылып еді, жаз домаланып, еркіндікке шықты. Жер- жаһанға жаз да келді.

Содан бері жаз қыстан ағаштың бүршіктеріне жасырынатын болды. Көктем келіп, ағаштарда жаңа жапырақ

шыққан кезде адамдар:

Ертегіні тыңдап, қойылған сұрақтарға жауап береді.






– Жаз келді! – дейді.

Мұғалім оқушылардан жаздың қайда жасырынғанын сұрайды.

– Сыныпта отырып, мұны білуге бола

ма?





Ғылыми дəптердегі 1-тапсырма бойынша

«Жаз қайда кетті?» деген тəжірибе жүргізіледі.

Бөртегүл, терек немесе үйеңкінің бұтақтарын таратады. Оқушы назарын зерттеу жүргізу жоспарына аудартады.


ЗЕРТТЕУ ЖОСПАРЫ

  1. Бөртегүл мен үйеңкінің бұтақтарына қара.

  2. Бұтақтан түскен жапырақтың орнын тап. Оның орнында не қалды?

  3. Бұтақтан бүршіктерді тап. Оның біреуін үзіп ал.

  4. Бүршіктің түсіне назар аудар. Дəптерге оның суретін сал.

  5. Бүршіктің қабыршағын аш. Оны лупамен көр. Көргеніңнің суретін сал.

  6. Қорытынды жаса.

  • Бүршіктердің сырты неліктен қалың қабыр- шақпен қапталады? Ойлан.

  • Өсімдіктердің қандай топтарында осындай өзгерістер болады?

Балалар шағын тəжірибе жүргізеді. Қорытынды жасайды.















Бүршіктің сыртын қалың, тығыз қабыршақ қаптайды, өйткені қалың қабық бүршікті аяздан қорғайды. Ағаш пен бұталардың бүршіктері қалың қабыршақтармен қапталады. Шөптесін өсімдіктердің жерүсті бөлігі қурап кетеді. Ал тамыры жердің астында

қыстайды.

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Тірек сөздер бойынша берілген ұғымдарды түсінгендерін бағалау.

Оқулық


Ғылыми күнделікпен жұмыс

Маусымдық өзгеріске сəйкес ағаштың суретін толықтырып сал.

Тапсырмаланы ретімен орындайды.

Тапсырмаларды орындауларын

қадағалайды.

Ғылыми күнделік.




Мұғалім оқушыны күзгі жапырақтардың кестесін көрсетеді. Кестедегі жапырақтарды үлгімен салыстырып, атау беруді ұсынады. Күзгі жапырақтарға қарап, олардың қандай ағаштан түскенін анықтай аласың ба? Қай ағаштың жапырағы қызарған? Қай ағаштың жапырағы сарғайған?

Педагогке арналған ақпарат.

Бəрінен бұрын жапырақтарынан аққайың, жөке, шегіршін айырылады. Ерте күздің соңында олардың жапырағы төгіле бастайды. Кейбір ағаштарда, мысалы, жөке мен теректе алдымен төменгі үлкен бұталардың жапырақтары түседі, біртіндеп ортасына дейін жалаңаштанады. Ең соңында ағаштың төбесіндегі жапырақтар түседі. Ал шегіршін, жаңғақ, шағанның жапырақтары

түсуді ең жоғарынан бастайды.

Күзгі жапырақтарды көріп, өздеріне белгілісін атайды, бейтаныс жапырақтарды үлгімен салыстырады.

ҚБ: «Авторлық орындық».

Оқушылардың тапсырманы дұрыс орындауларын бағалау.




Маусымдық табиғат құбылыстарының аттарын оқы. Оларды топтарға бөл. Өз таңдауыңды түсіндір.



Мəтінді оқып, сұрақтарға жауап беруді ұсынады:

  1. Кеппешөп деген не?

  2. Кеппешөп мен ағаш жапырақтары

фотосуреттерінің арасында қандай айырмашылықтар бар?

Өз ойларын айтады.






Сұрақтарға жауап береді.

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Оқушылардың болжамдарының дұрыстығын бағалайды.


Оқулықтағы № 5 тапсырма бойынша балаларды кеппешөп жасаумен қызықтырады жəне оны жасау алгоритмімен

таныстырады.

Кеппешөп жасау алгоритмімен танысады.





ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Сабақтың тақырыбы бойынша үш сөйлем оқиды. Оның бірі – қате нұсқа. Балалар оның ішіндегі екі дұрысын анықтауы тиіс:

  1. Шөптесін өсімдіктердің жерүсті бөлігі қурамайды.

  2. Кеппешөп – кептірілген өсімдіктер жинағы.

  3. Қызыл кітапқа енгізілген сирек кездесетін өсімдіктерді жұлуға болады. Одан кейін мұғалім сұрақтарға жауап беруді ұсынады:

  1. Шөптесін өсімдіктер қысқы аязда неліктен үсіп кетпейді?

  2. Қыста ағаштарды бір-бірінен қалай ажыратуға болады? Белгілерін ата.

  3. Ағаштар қандай маусымдық өзгерістерге ұшырайды?

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді. Зерделенген материалды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Авторлық орындық».

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.

Оқулық

Аулада, саябақта өсетін бес өсімдіктен кеппешөп жинауды ұсынады.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият

тыңдайды.


Ғылыми күнделік,

оқулық.

Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан гүлді бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Гүл».


Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін, меңгергенін бағалайды.



№ 7 сабақ

Бөлім

Мен зерттеушімін

Педагогтің аты-жөні

Қудайбергенова А.Р

Күні

18.10.2022

Сыныбы

Қатысушылардың саны:4

Қатыспағандардың саны:1

Сабақтың тақырыбы

Жануарлар бір-бірінен несімен ерекшеленеді?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

2.2.2.1 жануарлар класының өкілдерін ажырату: бунақденелілер, балықтар, қосмекенділер, бауырымен жорғалаушылар, құстар жəне сүтқоректілер;

2.2.2.3 жануарлардың көбею жолдарын түсіндіру.

Сабақтың мақсаттары

Оқушылардың жануарлар кластарының өкілдерін ажыратуға бағытталған əрекетін ұйымдастыру жəне олардың көбею жолдарын түсіндіру.

Сабақ барысы

Сабақтың

кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар



І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру. Жағымды көңіл күй орнату.


Жабырқауды білмейміз, Жалқаулықты сүймейміз. Біз – дарынды жас ұлан,

Үлгі аламыз жақсыдан.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды. Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.


Үй тапсырмасын тексеру бойынша сұрақтарға жауап береді:

  1. Шөптесін өсімдіктер қысқы аязда неліктен үсіп кетпейді?

  2. Қыста ағаштарды бір-бірінен қалай ажыратуға болады? Белгілерін ата.

  3. Ағаштар қандай маусымдық өзгерістерге ұшырайды?

Оқушылар сұрақтарға жауап береді, бір-бірінін жауаптарын толықтырады.


Осыдан кейін оқушылар тақтаға өздері жинаған бес өсімдіктен тұратын кеппешөпті іледі жəне осы өсімдіктерді атайды.

ҚБ: «Ауызша жауапқа пікір». Оқушылардың оқу материалын қаншалықты меңгергені бағаланады.

Мұқияттылық жəне алгоритмге сəйкес кеппешөп жасағаны үшін

ауызша мақтау.



Кеппешөп

№ 1 тапсырмадағы фотосуреттерді қарап, оларға ортақ нəрселерді тапқызады.

Сұрақтар қояды:

Сен табиғат аясында қандай жануарларды кездестірдің?

Жануарларды атайды.

Құрбақа, қасқыр, тасбақа, бекіре, аққу – жануарлар.

Табиғатта өз беттерімен тіршілік етеді.

Оқушылардың бастамасын қажетті бағытта қолдайды.



Оқулық




Жануарлар өсімдіктерден несімен

ерекшеленеді?

Өсімдіктер жүре, жүгіре, жорғалай

алмайды, ал жануарлар қозғалады.





Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Қойылған мəселе бойынша болжамдар ұсынады. Тақырып пен мақсаттарды талқылауға қатысады. Мақсатты дауыстап айтады.

Жануарлар кластарының өкілдерін ажыратуды, жануар- лардың көбею тəсілдерін түсін- діруді үйренеміз.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.

Оқулық








II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

Сұраққа жауап беруді ұсынады:

1. Барлық жануарларға не ортақ?

Мұғалімнің сұрақтарына жауап береді, кластер құрады.

  • Жануарлар – тірі ағзалар.

  • Жануарлар мен өсімдіктер жанды табиғатқа жатады. Олар туылады, тыныс алады, қоректенеді, өседі, көбейеді, тіршілігін тоқтатады.

  • Қоректену тəсілі бойынша ерекшеленеді.

  • Өсімдіктер жарық кезде жасыл жапырақтардың көмегімен судан, минералды заттардан, ауа мен күн сəулесінен қорек түзеді.

  • Ал жануарлар өздеріне қорек түзе алмайды. Олар оны табады.

  • Жабайы жəне үй жануарлары, жыртқыш жəне шөпқоректі жануарлар.

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.






Кластер

Жануарлар – тірі ағзалар


Shape7 Shape8

Өседі

Тыныс алады

Қорек- тенеді

Көбе- йеді

Тіршілі гін тоқтата

ды.


  1. Жануарлар мен өсімдіктер несімен ұқсас?

  2. Жануарлар мен өсімдіктер несімен ерекшеленеді?

  3. Табиғатта, циркте, зообақта кездестірген жануарларды есіңе түсір.

  4. Қандай жануарлар шөпқоректі деп аталады?




  1. Жануарлардың қайсысы жыртқыштар деп аталады?

  2. Қандай жануарлар жабайы деп

аталады? Үй жануарлары ше?




Оқушылардың назарын оқулықтағы мəтінге аударады.

  1. Қандай ғалымдар жануарлар тіршілігін зерттейді?

  2. Олар жануарларды қандай кластарға қандай белгілері бойынша бөлді?

  3. Зоология ғылымы дегеніміз не?

Мəтінді оқып, сызбаны талқылайды жəне өз пікірлерін айтады.

Мынадай тұжырымға келеді:


Жануарлардың тіршілігін зоолог- ғалымдар зерттейді.

Олар жануарларды түрлі белгілері бойынша кластарға бөлген.

Зоология дегеніміз – жануарлар туралы ғылым.

Тірек сөздер бойынша берілген ұғымдарды түсінгендерін бағалау.

Оқулық


Жануарлар


Shape9

Аң- дар

Құс- тар

Ба- лық- тар

Бауы ры- мен

Жəн- дік- тер

Қос- ме- кенді

лер







жор- ғалау шы-

лар






Оқушыларға № 2 тапсырмадағы кестені зерделеуді ұсынады.

Жұптарда кестені зерделеп, ол бойынша сүтқоректілер, балықтар, құстар, жəндіктер, бауырымен жорғалаушылар жəне

қосмекенділер туралы əңгімелейді.


Оқулықтағы кесте

Ғылыми күнделікпен жұмыс

1. Тапсырманы тек нұсқа бойынша орында. 1-нұсқа: сүтқоректілерді;

2-нұсқа: қосмекенділерді боя.

1-нұсқа:

Сүтқоректілер: түлкі, тышқан. 2-нұсқа:

Қосмекенділер: құрбақа.

Бағалау өлшемдері: Əрбір дұрыс жауап үшін – 1 ұпай.

Ғылыми күнделік









Балалар топтарда суреттерді көріп, сұрақтарға жауап береді, талқылап, өз нұсқаларын айтады.

Мынау – жануар.

Бұл жануардың баласы жұмыртқаны жарып шығады. (Бұл не туралы?)

Төрт аяғымен жорғалайды. (Бұл не болуы мүмкін?) Денесі қабыршақтармен қапталған.

(Бұл не?)

  • Бұл – кесіртке. Денесі қабыршақпен қапталған. Жұмыртқа салады.

  • Бауырымен жорғалаушылар

класына жатады.

ҚБ: «Үш

шапалақ».




«Тап» ойыны

Ойын ережесімен таныстырады (№ 3 тапсырма).

  • Бұл жануардың мойыны өте ұзды.........

  • Бұл жануарлардың баласы жұмыртқаны жарып шығады.

  • Төрт аяғымен жорғалайды

  • Денесі қабыршақтармен қапталған

Оқушылардың сабақтағы өзіндік оқу əрекетін өздіктерінен бағалау нəтижесін талдайды.

Əрқайсысының жұмысын бақылайды.






Оқулық


Оқушылардың назарын «Қазақстандағы жануарлар əлемі» диаграммасына аударады. Төмендегі тұжырымдардың қайсысы дұрыс?

  • Қазақстанда ең азы – қосмекенділер.

  • Балықтардың түрі сүтқоректілерге қарағанда аз, бірақ қосме- кенділерден көп.

  • Ең көп тарағаны – сүтқоректілер.

Талқылауға қатысады, өз ой-пікірін айтады.

Диаграмманы зерделегеннен кейін, дұрыс тұжырымды тауып оқиды.

Дұрыс тұжырымдар:

  • Қазақстанда ең азы – қосмекенділер.

  • Балықтардың түрі сүтқоректілерге қарағанда аз, бірақ қосмекенділерден көп.

Жалған тұжырым:

Ең көп тарағаны – сүтқоректілер.

Оқушылардың бастамасын қажетті бағытта қолдайды.



Оқулық



Динамикалық үзіліс Жел көбелекті тербейді (екі жаққа теңселеді).

Оңға, солға тербейді (оңға, солға тербеледі). Бір еңкейді (еңкейеді),

Екі еңкейді,

Гүлге қонды (қолдарын қанат сияқты сермеп, орындарына отырады).

Мұғалімнің артынан қимылдарды қайталайды.


Музыкалық сүйемелдеу









№ 5 тапсырмаға назар аудартады.

Сұр келес – Қазақстанда кең тараған үлкен кесіртке. Сұрақтарға жауап беріп, сұр келес туралы əңгіме құрауға тапсырма береді.

Тапсырманы орындайды, оқу материалын еске түсіріп, қорытындылайды, жеке тəжірибесіне сүйеніп, болжам жасайды.


Оқушылардың жауабы:

Менің ойымша, бұл – сұр келес. Ол шөлде тіршілік етеді. Оның сыртқы түрі мынадай: басы, 4 аяғы жəне құйрығы бар. Сұр түсті. Денесі мүйізді қабыршақпен қапталған. Қорегі – өсімдіктер.

Жұмыртқа салады. Бауырымен жорғалаушылар класына жатады.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.

Оқулық

Shape10

Мұғалім «Зообақ» ойынының шартымен таныстырады.

– Жануардың сипаттамасын оқып, жануарлардың қай тобы туралы айтылғанын анықтауға тырысыңдар. Осы топқа жататын жануарларды естеріңе түсіріңдер. Өз топтарыңның өкілдерін толықтырып жазыңдар. Өз жұмыстарыңды жоспар бойынша қорғауға дайындалыңдар.

Тақтада:

Жоспар

  1. Жануарлар топтарының сипаттамаларын оқыңдар.

  2. Осы топқа атау тағайындаңдар.

  3. Өз жауаптарыңды түсіндіріңдер.

  4. Өкілдерін тізіп атаңдар.

  5. Өз жұмыстарыңды қорғауға дайындалыңдар.


  1. топқа арналған тапсырма.


Бұл омыртқалы жануар тіршілігінің бір бөлігін құрлықта, бір бөлігін суда өткізеді. Оның денесі жалаңаш терімен қапталған. Ол жəндіктермен қоректенеді жəне уылдырықтарын балдырларға шашып көбейеді. Одан бақашабақтар өсіп шығады. Бұл не?


  1. топқа тапсырма:

Бұл жануар денесін жерге тигізіп жорғалайды жəне ысылдайды. Оның терісі қалың, мүйізді қабыршақпен қапталған. Негізінен, ұсақ жануарлармен қоректенеді.

Ұрпағы жұмыртқадан шығады.

Топтық жұмыс:

Хатқалталарды алып, жұмыс жоспарымен танысады, тапсырманы оқып, талқылайды, нəтижені таныстырады.















  1. топтың жауабы:

– Бақа.






  1. топтың жауабы:

– Жылан.




3-топтың жауабы:

ҚБ: «Жеңіс тұғыры».

Əрқайсысының топтық жұмысқа қатысуын бақылайды.

Жануарлардың сипаттамасы салынған хатқалталар.




  1. топқа тапсырма:

Бұл жануардың «үйі» – топырақ. Ол топырақ арасында тіршілік етеді. Шіріген өсімдіктер мен өлген жануарлардың қалдықтарымен қоректенеді. Оның ұзын, сүйексіз денесі бар. Аяқтары болмаса да, бұл жануар біршама епті қозғалады.

  1. топқа тапсырма:

Бұл омыртқалы жануардың мекені – су. Оның денесін қабыршағы бар тері басқан. үзбеқанаттары бар. Оның ұрпағы уылдырықтан пайда болады.

  1. топқа тапсырма:

Бұл жануар баласын сүтпен қоректендіреді. Ол шөпқоректі, ұзын тұмсығы бар.

  1. топқа тапсырма:

Бұл жануардың қанаттары бар жəне денесін қауырсын жабады. Ұрпақтары жұмыртқадан шығады. Оның үйі – ағаштағы қуыс. Күндіз ұйықтап, түнде аң аулайды.

  1. топқа тапсырма:

Бұл жануардың басы, кеудесі, қарны жəне алты аяғы бар. Бунақденелі, басында мұрттары бар. Гүлден-гүлге ызыңдап ұшады.


1. Жануарды анықтауға не көмектесті?

– Құрттар.





4-топтың жауабы:

– Балықтар.



5-топтың жауабы:

– Піл.



6-топтың жауабы:

– Үкі.



7-топтың жауабы:

– Ара.



Қорытынды: жануарды анықтаған кезде бізге құрылысының ерекшеліктері, сыртқы келбеті, мінез-құлқы, тіршілік ету

ерекшіліктері көмектесті.




Ғылыми күнделікпен жұмыс

  1. Кестені өз мысалдарыңмен толықтыр.



  1. Жануарлар тобының атауларын негізгі белгілерімен сəй-кестендір. Меңзермен қос.

Ғылыми күнделікте жұмысты орындайды. Əр оқушы өзі бетімен толықтырады. Үлгі:

Балықтар: алабұға, сазан. Құстар: торғай, тоқылдақ. Бауырымен жорғалаушылар:

кесіртке, жылан.

Бағалау өлшемдері: Əрбір дұрыс мысал үшін – 1 ұпай. Жиыны – 6 ұпай.



Ғылыми күнделік















ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Балалардың сұрақтарға жауап беруін тапсырады:

  1. Жануарлардың қандай ортақ қасиеттері бар?

  2. Əртүрлі класқа жататын жануарлардың көбеюі туралы əңгімеле.

  3. Қазақстанды мекендейтін жануарлар

класының өкілдерін ата.

Сұрақтарға жауап береді, зерделенген материалдарды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Сэндвич». Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін

бағалайды.

Оқулық

Шығармашылық жұмыс. № 6 тапсырма. Үлгі бойынша немесе өз қиялыңа сəйкес күзгі жапырақтардан жануардың жапсырмасын жаса.

Ғылыми күнделікпен жұмыс.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Ғылыми күнделік, оқулық

Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан керікті бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл қарындаш – ештеңе түсінбедім;

  • Сары қарындаш – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл қарындаш – бəрін түсіндім, басқаға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Керік».


Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін, меңгергенін бағалайды.

Ғылыми күнделік, түрлі түсті қарындаштар


№ 8 сабақ

Бөлім

Мен зерттеушімін

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Жануарлар неліктен əртүрлі?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

2.2.2.2 жануарлардың тіршілік ортасына бейімделу жолдарын сипаттау;

2.2.2.4 жануарлардың саналуандығын сақтаудың маңыздылығын түсіндіру.

Сабақтың мақсаттары

Жануарлардың тіршілік ортасына бейімделу жолдарын сипаттау жəне жануарлардың саналуандылығын

сақтаудың маңыздылығын түсіндіру

Сабақ барысы

Сабақтың

кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Сабаққа дайындықты тексеру. Жағымды көңіл күй орнату. Оқушылармен сəлемдесу.

Қатыспағандарды белгілеу.

Армысың, орман, дала! Армысың, туған жерім! Армысың, күн сəулесі! Армысың, сайраған құс! Армысың, оқулығым!

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды. (Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын ба?).

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.



Үй тапсырмасын тексеру

Сұрақтарға жауап береді.

ҚБ: «Үш

Жапсырмалар

«Иə, жоқ» ойыны

Алгоритм бойынша үйіндегі жануар

шапалақ».


Оқушыларға «иə» не «жоқ» деп жауап беретін

туралы əңгімелейді.

Мұғалімнің


сұрақтарды жəне өз таңдауын дəлелдеуді

Жапсырмаларды талқылайды.

ауызша пікір


ұсыныңыз.


білдіруі, мұқият


  • Жануарлар жанды табиғатқа жатады. (Иə)


жасалған


  • Жануарлар өсімдіктерден қоректену тəсілі арқылы ерекшеленеді. (Иə)


жұмыстарды бағалау.


  • Ботаник ғалымдар жануарлардың өмірін




зерттейді. (Жоқ)




  • Көртышқан – омыртқасыз жануар. (Жоқ)




  • Ұлулар омыртқалы жануарларға жатады.




(Жоқ)




  • Бақалар, құрбақалар, саламандрлар,




тритондар – қосмекенділер. (Иə)




  • Қосмекенділердің денелері қабыршақтар не




қалқаншалармен қапталған. (Жоқ)




  • Тасбақалар, қолтырауындар, кесірткелер,




жыландар бауырымен жорғалаушыларға




жатады. (Иə)







  • Бауырымен жорғалаушылар уылдырығын суға салады, одан кішкене бақашабақтар шығады. (Жоқ).

Мұғалім балалардан алгоритм бойынша өздерінің үй жануарлары туралы əңгімелеуді сұрайды.

Тақтада күзгі жапырақтардан жасалған жануарлар бейнелерінің жапсырмаларынан

көрме ұйымдастырады.




Оқушыларға № 1 тапсырмада бейнеленген жануарлардың қайда мекен ететінін айтуды ұсынады.

Егер олардың тіршілік ортасын өзгертсе, онда не болады? Болжамыңды айт.

Суреттерді көреді. Сұрақтарға жауап береді.


Оқулық

Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Балалар педагогпен бірге Сабақтың соңында қол жеткізілуі тиіс мақсатты белгілейді.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.

Оқулықтағы мақсат қою кестесі

II. Сабақтың

1. Жануардың сырт келбеті бойынша оның

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірі

Оқушылардың

Оқулық

ортасы (25–23

қайда тұратынын, қалай қозғалатынын,

мен болжамын айтады.

бастамасын


мин)

немен қоректенетінін анықтауға бола ма?

- Аяқтар қорек тауып, жауынан

қажетті бағытта



Дəлелдеңдер.

қашып құтылу үшін жылдам

қолдайды.



2. Жануарларда қандай дене бөліктері бар?

қозғалуға арналған.




3. Олар не үшін қажет?

Баста сезім мүшелері орналасқан.





Ол қорек табуға жəне қауіп-қатерді





жылдам байқауға арналған.





Денеде негізгі бөліктері орналасқан.





Қорытынды. Барлық жануарлардың





денелері бөліктерден тұрады. Əр





дене бөліктерінің қызметі бар.




Оқушылардың назарын оқулықтағы мəтінге

Мəтінді оқып, сұрақтарға жауап


Оқулық


аударады.

береді.



1. Жануарлар қайда мекен етуі мүмкін?






2. Олар мекен ету ортасына қалай

бейімделген?





«Ізкесуші» ойыны

Балалардан ізкесушінің кім екендігі жөнінде не білетіндіктерін сұрайды. Түсіндіру үшін түсіндірме сөздікті немесе уикипедияны пайдалануға болады. (Ізкесуші – ізге түсіп іздеуші, ізші).

Балаларға жануарлардың (піл, керік, маймыл, кенгуру, қабан) дене бөліктерінің бейнесі бар суреттерді көрсетеді жəне оларға қарауды ұсынады. Балалар жануарды атайды, неге нақ осы дене бөліктерінің болуын жəне олардың қызметін түсіндіреді.

Піл тұмсығымен жапырақтарды жұлады жəне суды көсіп алады, тамақты ұстайды жəне қарсыласын ұра алады.

Керіктің ұзын мойны қоректенуімен байланысты. Ол аса биікте өсетін кейбір ағаштардың бұтақтары, түйнектері мен

жапырақтарын жейді.

ҚБ: «Белсенді тыңдау».

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.

Жануарларды ң дене бөліктері бейнеленген суреттер (керік, піл, маймыл, кенгуру, қабан)

Ағаштарға өрмелеу үшін маймылдарға өте епті жəне күшті

аяқтар мен құйрық қажет.



Кенгурудің артқы аяқтары мен секіру кезінде сүйенетін құйрығы

жақсы дамыған.



Қабандар жерді қопарғанды өте жақсы көреді жəне оны жалпақ

тұмсығының көмегімен істейді.



Кестеге назар аударады. Əртүрлі жануарлардың сыртқы келбеті бойынша олардың мекен ету ортасын қалай анықтауға болатынын дəлелдеуді ұсынады.

Тапсырма орындайды. Сұрақтарға жауап береді, өз пікірі мен болжамдарын айтады. Тақырып бойынша өз білімін нақтылайды жəне кеңейтеді.


Оқулық

Сараптама

Жұптық жұмыс.

Оқушылар əртүрлі құстардың табандары бейнеленген суреттерді

Жұптың

үйлесімді жұмысын,

Оқулық




  1. Оқулықтағы суреттер арқылы қай құстың мықты желаяқ екенін анықтаңдар. Ал не жүзе алады?

  2. Сырт келбеті бойынша дала қыранының немен қоректенетінін жəне құндыздың қайда

мекен ететінін түсінуге бола ма?

көріп, өз пікірін айтады, Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді.

толыққанды жауаптарды атап өтеді.


«Қалай жеңіл жүзуге болады?» тəжірибесі (5-тапсырма)

Оқушыларға суда жүзетін құстарды атап, өздерін солар секілді елестетуді, тəжірибе мақсатын хабарлап, гипотеза ұсынуды сұрайды, ресурстарды шығарады.

  1. Нені байқадыңдар?

  2. Қандай қорытынды жасауға болады?

  3. Адам үйректің табандарына ұқсайтын қандай заттарды ойлап тапты? (ескек, ескекаяқ).

3. Айырмен есетін болсақ, қайық жүзе ме?

Жоспар бойынша тəжірибе жүргізеді.

Оқушылар «Су тарбиған саусақтардың арасынан өтіп кетеді. Біз судан итеріле алмаймыз. Дорба киген кезде қолдарымыз құстардың жарғақты табандарына ұқсады.

Табандағы жарғақ судан анағұрлым жақсы итерілу, қозғалу үшін қажет» деген қорытынды жасайды.



Су құйылған леген, полиэтилен дорбалар, кеңсе резеңкелері.


Динамикалық үзіліс

Орнымыздан тұрайық, Белімізді жазайық.

Жоғары-төмен қарайық, Солға, солға түзу тұр.

Оңға, оңға түзу тұр, Алға қарай бір адым,

Артқа қарай бір адым!

Мұғалімнің артынан қимылдарды қайталайды.



Оқулықпен жұмыс

Оқушылардың назарын 6-тапсырмадағы фотосуреттерге аударады.

  1. Жануарлар жасырынбақты қалай ойнайды?

  2. Бүркеніш реңінің табиғаттағы мəнін түсіндіріңдер.

  3. Жануарлардың жауынан қорғану

əрекеттерінің мысалдарын келтіріңдер.

Тапсырманы орындайды. Сұрақтарға жауап береді, өз пікірі мен болжамдарын айтады. Тақырып бойынша өз білімін нақтылайды жəне кеңейтеді.


Оқулық




4. Тез жүгіре алмайтын, тұмсығын сұғып

шанши жəне шаға алмайтын жануарлар не істейді?




«Шырмалу» ойыны

Балаларға жануарлардың дұрыс қорғану əрекеттерін табуды ұсынады.

Тапсырма орындайды, өз пікірі мен болжамдарын айтады. Тақырып бойынша өз білімін нақтылайды жəне кеңейтеді.

Материалды қалай түсінгендерін бағалау үшін сұрақтар қояды.

А-4

өлшеміндегі парақ


Тасбақа

Сары, дəмсіз, тіпті

улы сұйықтық шығарады.

Алаша ат

Басын денесіне тығып, құйрығы мен аяқтарын жиып,

домалана қалады.

Сона, ара

Жылдам жүгіріп, қашып құтылады.

Кірпі

Басын сауытына тығып алады.

Қанқыз

Улы тілін шығарады.

Кесіртке

Денесін бүкірейтіп,

ысылдайды, пырылдайды.

Мысық

Құйрығын тастайды.


Ғылыми күнделіктегі 2-3-тапсырмаларды орындауға нұсқау береді.

  1. Жануарлар тіршілік ортасына қалай бейімделеді? Пиктограмманың көмегімен суреттерін сал.

  2. Жануарларды бояп, оларды «жасыр».

Ғылыми күнделіктен тапсырманы орындайды.

Оқушылардың дəптердегі жұмысын көреді.

Ғылыми күнделік

Қазақстанда сирек кездесетін жануарлар туралы оқытады. Ақпаратты жануарлардың

суретімен сəйкестендіруге тапсырма береді.

Мəтінді оқып, сұрақтарға жауап береді. Оны қандай белгілер

бойынша тапқандарын дəлелдейді.



ІІІ. Сабақтың

соңы (10–10 мин)

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін

айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді. Зерделенген

ҚБ: «Авторлық орындық».

Оқулық




  1. Қыс мезгілінде жабайы жануарлардың тіршілі-

гінде қандай өзгерістер болады?

  1. Неліктен кейбір жануарлардың түсі өзгереді?

  2. Сен жануарларды қалай қорғар едің?

материалдарды еске түсіріп, қорытындылайды.

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру

деңгейін бағалайды.


Үйге Ғылыми күнделіктегі № 1 тапсырманы орындауды ұсынады.

  1. Олар қайда мекендейді?

Журналдан жануарлардың суреттерін қиып алып, оларды тіршілік ету ортасына сəйкес орналастыр.

  1. Қосымша ақпарат көздерінен Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген басқа жануарлар

туралы біліңдер.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Ғылыми күнделік, оқулық.

Оқушылардың сабақтағы өзіндік оқу əрекетін, өзінің мақсатқа қарай жылжуын, өздігінен бағалауын ұйымдастырады. Оқушылардан керікті бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалдарын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Керік».


Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін, меңгергенін бағалайды.



№ 9 сабақ

Бөлім

Жанды табиғат

Педагогтің аты-жөні

Қудайбергенова А.Р

Күні

8.11.2022

Сыныбы

Қатысушылардың саны:5

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Адамның денесінің құрылысы қандай?

Оқу бағдарламасына сəйкес

оқыту мақсаттары

2.2.3.1 адамның тірек-қимыл жүйесінің қызметін анықтау.

Сабақтың мақсаттары

Адамның тірек-қимыл жүйесінің функцияларын анықтау.

Бағалау өлшемдері

  • «Қаңқа» ұғымына анықтама береді.

  • Тірек-қозғалыс жүйесін сипаттайды (бас сүйек, омыртқа, қабырғалар, жауырындар, сегізкөз).

  • Қаңқаның қорғаушы жəне тірек функцияларын сипаттайды.

Тілдік мақсат

Тірек сөз: қаңқа

Негізгі терминдер мен сөз тіркестері:

Қаңқа, қаңқа бөліктері (бас сүйек, қабырғалар, кеуде қуысы, аяқ-қолдар, жамбас сүйек, жауырындар, сегізкөз, омыртқа), қаңқаның қызметтері (тірек-қимыл, қорғаныш).

Сабақта диалог жазу үшін қолданылатын тіл:

Талқылауға арналған сұрақтар:

  1. Адамның қандай сүйектерін атай аласың?

  2. Омыртқаны қай топқа жатқызасың?

  3. Қаңқаның қандай сүйектері тірек, ал қайсылары қорғаныш қызметтерді атқарады?

  4. Адамның өсуі тоқтамаса, онда не болар еді?

Құндылықтарға баулу

  • Тұлғаның рухани қасиеттерін қалыптастыруға, адам өмірінің құндылығы мен əр адамның бірегейлігін түсінуге, өз өміріне жəне мүмкіндіктері шектеулі адамдарға қамқорлық сезімін қалыптастыруға ықпал

ету. Көзге арналған жаттығулар жасау.

Пəнаралық байланыс

Өзекті сұрақтар – ақпараттық сипаттағы монолог құру. Коммуникативтік құзыреттер.

Құндылықтар – денсаулық. Пəнаралық байланыс – СӨС.

Алдын ала қажетті білім

Адамның құрылысы туралы қарапайым білім

Сабақ барысы

Сабақтың

кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру.

Жағымды көңіл күй орнату.


Зерделі, зейінді болсаң,

Сабақтан пайда аласың. Бəрін тыңдап, ұқсаң,

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды («Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын ба?).

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.





Білімді бала боласың.





Үй тапсырмасын тексеру

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Қыс мезгілінде жабайы жануарлардың тіршілігінде қандай өзгерістер болады?

  2. Неліктен кейбір жануарлардың түсі өзгереді?

  3. Сен жануарларды қалай қорғар едің?

  4. Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген жануарлар туралы əңгімеле.

Сұрақтарға жауап береді. Қызыл кітапқа енгізілген

жануарлар туралы əңгімелейді.

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Ғылыми күнделік


Оқушылардың оқу материалын қаншалықты меңгергені бағаланады.


Суреттерге қара. Оларды не ортақтастырады? Талқыла.

Қолшатыр мен адам денесі бойынша ортақ нəрсе – тірек. Адамда тірек қызметін сүйектер, яғни қаңқа атқарады.

Қолшатырда – темір.


Тақтадағы немесе таныстырылы мдағы жазба.


Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Балалар педагогпен бірге Сабақтың соңында қол жеткізілуі тиіс мақсатты белгілейді.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.

Оқулықтағы мақсат қою кестесі.

II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

№ 1 тапсырмадағы суреттермен қызықтырады.

1. Ортақ нені байқадыңдар?

Өз денелеріңе қолдарыңды тигізіңдер, қол, аяқ, бас т.б. ұстаңдар. Терінің астында не сезесіңдер? Иə, бұл – сүйек. Адам ағзасында сүйек көп, олардың барлығы бір-бірімен қосылады жəне қаңқа қалыптасады.

1. Ал кімде-кім шын қаңқаны ұстап көрді ме?

– Менің ойымша, сендер шын қаңқаны ұстап көрдіңдер! Пісірілген балықты жеген кезде не

Өз денесін ұстап көріп, денесі мен қаңқасының бөліктерін атайды.




– Қаңқаның қызметін анықтауды үйренеміз.




қалатынын естеріңе түсіріңдерші? (Сүйектер).

– Нағыз қаңқа қалады.





«Тауып ал» ойыны

Түрлі қаңқалардың суреттерін көрсетеді, олардың ненің қаңқасы екендігін табуды ұсынады.

Суреттерді көріп, сұрақтарға жауап береді, ойларын ортаға салады, болжам ұсынады.



–


  1. Қалай таптыңдар? (Жануардың пішіні, сұлбасына қарай)

  2. Ал адамды оның қаңқасына қарай таныр ма едіңдер?

  3. Қаңқа не үшін қажет?» (Балалардың болжамдары)

– Балалар, Білгішбек бізге екі ойыншық қуыршақ алып келді. Олар қандай? (біреуі шүберек, екіншісі əдеттегі).

Неліктен біреуі тұрады, екіншісі тұрмайды? Адам мен жануарларда қаңқа болмаса, онда олар қаңқасы жоқ жағада жатқан медузаға, шүберек қуыршаққа немесе зефирге ұқсайтын

еді.


Оқулықтағы мəтінді оқып, мəтіннен сабақ тақырыбын қысқаша ашатын екі сөйлемді табуды ұсынады. Ақпаратқа назар аудартады, оқушылармен бірлесіп, сүйектер болмаса, не болатынын талқылайды.

Мəтінді оқып, мəтіннен сабақ тақырыбын қысқаша ашатын екі сөйлемді табады. Егер сүйектер болмаса, онда сен аяғыңда тұра алмас едің, ал денең пішінсіз болар еді. Қаңқа сүйектері өзара қозғалмалы буындармен

жалғанады, ал омыртқа жотасының сүйектері ол жан-

Дəл жəне толық жауаптарды бағалайды жəне ауызша көтермелейді.

Оқулық





жаққа иіліп-бүгілетіндей болып

құрылған.



Сызбамен жұмыс

Қаңқа құрылысының схемасына назар аударып, «Сен білесің бе?» деген стикердегі ақпаратпен қызықтырады.

  1. Қаңқа сүйектерін тізіп ата.

  2. Неліктен ересек адамның қаңқасында сүйектер саны кішкентай баланың сүйектер санынан аз?

Біз қаңқаны зерделеуді бас сүйектен бастаймыз, өйткені онда бас миы орналасқан. Педагогке арналған ақпарат.

Адам дүниеге келгенде басының сүйектері толық бітіспеген болады. Бала өскен сайын оның миы да өседі. Онымен бірге бас сүйегі де өседі. Ми толық қалыптасқан кезде ғана бас сүйекті құрайтын сүйектер өзара бітіседі.

1. Сонымен, бас сүйек туралы біз не білдік?

(Балалардың жауаптары). Дене сүйектері.

Келесі бөлікке көшеміз. Ол – дене сүйектері. Олар омыртқа жотасы, кеуде қуысы мен жамбас сүйектері болып бөлінеді.

Қаңқаның макетінен көрсетеді. Сонымен, омыртқа жотасынан бастаймыз. Ол – қаңқаның негізгі тірегі. Омыртқа жотасы 33–34 омыртқадан тұрады. Сендер адамда құйрық омыртқасының қалдықтары бар екенін білесіңдер ме? Бірақ олар кішкентай əрі дамымаған. Осыдан қандай болжам жасауға болады? (Бір кездері біздің алыс бабаларымызда құйрық болған болуы мүмкін). Омыртқалар бір-бірінің үстінде орналасқан.

Омыртқа жотасының ішінде жұлын бар. Бұл

Қаңқа моделін көреді. Талқылауға қатысады.

Дəл жəне толық жауаптарды бағалайды жəне ауызша көтермелейді.

Оқулық адам қаңқасының моделі.



қаңқаның қай бөлігін еске түсіреді? (Бас сүйегін).




Кеуде қуысы.

  • Неліктен оны «қуыс» деп атайды?

  • Əдетте қуыстың ішінде бір нəрсе болады. Мұнда не бар? Қандай маңызды органдар?

  • Егер оның ішінде мұндай маңызды органдар болса, онда ол қандай рөл атқарады?

  • Қабырға – өте иілгіш, мықты сүйектер. 7 жұп қабырға шеміршектің көмегімен кеуде қуысына бекітіледі. Өздеріңнің қабырғаларыңды тауып көріңдер.

  1. Қабырғалар қалай жалғанған? Қозғалмалы ма?

Тəжірибе жүргізіп көріңдер: қолдарыңды қабырғаларыңа қойып, терең дем алып, одан кейін демдеріңді шығарыңдар. Нені байқадыңдар?

  1. Кеуде қуысы қандай мүшелерді қорғайтынын есімізге түсірейік.

  2. Біз тыныс алғанда өкпемізге не болды?

  3. Ал егер қабырғалар қозғалмайтындай болып бекітілген болса, онда не болар еді?

  4. Сонымен, кеуде қуысы қандай рөл атқарады? Кеудемізбен партаның шетіне тіреліп, тыныс алсақ не болады? Қаңқадан жамбасты көрсетеді.

  5. Оны неге бұлай атаған?

– Енді аяқ-қол сүйектеріне көшеміз. Қол сүйектерін көрейік. Ол ұзын түтік тəрізді қуысты сүйектерден тұрады. Неліктен олай атайды? (іші қуыс).

- Аяқ жəне қол сүйектерінің айырмашылығы неде? (Аяқ сүйектері анағұрлым ірі болады).
















– Қабырғалар тордың сымдары сияқты, жабық кеңістікті қалыптастырады.



– Қабырғалар жүректі, өкпе мен бауырды қорғайды.






– Қабырғалар кеңейеді жəне тарылады.

Shape11 Shape12

- Неліктен? (Өйткені бүкіл денені көтеріп тұрады)

  • Олар ауаға толып, үлкейді жəне олармен бірге кеуде қуысының көлемі де кеңейді. Тыныс шығарған кезде өкпелер жиырылады жəне кеуде қуысы да тарылады.

  • Адам тыныс ала алмайтын еді.

  1. Жүрек пен өкпелерді қорғайды.

  2. Тыныс алуға көмектеседі. Қорытынды: Кеуде қуысын қысуға болмайды, өйткені бұл жүрек пен өкпенің дамуын бұзады.



Өзекті сұрақтар

Сүйектердің қайсысының тірек, ал қайсысының қорғаныш қызметін атқаратыны туралы ойлан. Омыртқа қандай қызмет атқарады?

Өзекті сұрақтарды талқылауға қатысады, өз пікірін айтады.

Қаңқа сүйектері өте мықты. Олар жүректі, миды, өкпені жəне адам денесінің басқа да мүшелерін жазатайым

жарақаттанудан қорғайды.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.


«Сүйектердің пішіні» тəжірибесі

Неліктен сүйектердің көпшілігі түтік тəрізді болатынын білуді ұсынады. Бірлесіп болжам тұжырымдайды: түтік тəрізді сүйектер ең мықты деген болжам жасаймыз.

Тəжірибе жоспары

  1. Үлгі бойынша дөңгелек жəне үшбұрышты бағандарды жаса.

  2. Əрбір бағанға кезек-кезек бір дəптерден қойып отыр.

  3. Бағандардың қайсысы көбірек дəптер көтере алатынын бақыла.

  4. Қорытынды жаса.

Жоспар бойынша тəжірибе жүргізеді, қорытынды жасайды: Түтік тəрізді сүйектер – цилиндр немесе үшқырлы пішінді сүйектер. Олардың ұзындығы енінен анағұрлым үлкен. Іші қуыс болады. Ұзын сүйектердің осындай құрылысы олардың əрі жеңіл, əрі берік болуын қамтамасыз етеді.


Оқулық, қағаз парақтары, желім, дəптерлер дестесі.

Shape13 Shape14

Ғылыми күнделікпен жұмыс

1 жəне 2-тапсырмаларды орындауға нұсқау береді.

  1. Қаңқа бөліктерінің атын жаз.

  2. Қаңқа сүйектерін олардың қызметімен байланыстыр.


Орындағаннан кейін дəптерлерімен алмасып, өзара тексеру жүргізуді сұрайды.

Қаңқа бөліктерінің атауларын жазып, сызықтармен қаңқа сүйектерін олардың қызметтерімен сəйкестендіреді.


Оқулықтағы үлгі бойынша бір бірін тексереді.

ҚБ: «Сиқырлы сызғыш».

Бағалау өлшемдері: Əрбір қаңқа сүйегінің дұрыс атауы үшін – 1

ұпай. Əрбір дұрыс функция үшін 1 ұпай.

Жиыны: 6 ұпай.






Ғылыми күнделік









ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Қаңқа деген не?

  2. Қаңқаның адам ағзасы үшін маңызы қандай?

  3. Неліктен сүйектердің көпшілігі түтік

тəрізді?

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді, дəйектейді.

Зерделенген материалды еске түсіріп, қорытындылайды.

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.

Оқулық



Адам қаңқасының сүйектері туралы мəлімет табуға тапсырма береді, ол үшін əртүрлі ақпарат көзін пайдалануға болатындығын айтады.

Қаңқа ... тұрады. Адам ағзасында ... бар.

Омыртқа жотасында ... омыртқа бар. Кеуде қуысы ... жұп қабырғадан тұрады.

Қайсысының мойнында омыртқа көбірек? Адамда ма, əлде керікте ме?

Үй тапсырмасы бойынша (3- тапсырма) мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Қаңқа 200–208 сүйектен тұрады.

Адам ағзасында, яғни нəрестеде 350 сүйек, ал менде 225 сүйек, ал ересек адамда 205 сүйек бар.

Омыртқа жотасында 33-34 омыртқа бар.

Кеуде қуысы 12 жұп қабырғадан тұрады.


Ғылыми күнделік, оқулық.





Қайсысының мойнында омыртқа көбірек? Адамда ма, əлде керікте ме?

Ересек адамда 7 мойын омыртқа бар. Керікте де 7 мойын омыртқа бар, бірақ оның əрбір омыртқасының ұзындығы

– 24,5 см.



Оқушылардың сабақтағы өзіндік оқу əрекетін, өзінің мақсатқа қарай жылжыуын өздігінен бағалауын ұйымдастырады. Оқушылардан смайлды бояп, ауыз салып, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Жетістік баспалдағы» Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын

қалай түсінгенін, меңгергенін бағалайды.




№ 10 сабақ

Бөлім

Жанды табиғат

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Адамның қозғалуына не көмектеседі?

Оқу бағдарламасына сəйкес

оқыту мақсаттары

2.2.3.3 бұлшық еттің қозғалыс кезіндегі жиырылуының рөлін түсіндіру.

Сабақтың мақсаттары

Бұлшық ет қысқаруының қозғалыс үшін рөлін анықтау.

Сабақ барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Сабаққа дайындықты тексеру. Жағымды көңіл күй орнату. Оқушылармен сəлемдесу.

Қатыспағандарды белгілеу.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.


Үй тапсырмасын тексеру

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:


  1. Қаңқа дегеніміз не?

  2. Қаңқаның адам ағзасы үшін маңызы қандай?

  3. Сүйектердің көпшілігі неліктен түтік тəрізді?

Сұрақтарға жауап береді, Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген жануарлар туралы əңгімелейді.

Оқушылардың оқу материалын қаншалықты меңгергені бағаланады.

Ғылыми күнделік


1. Оң алақаныңды сол қолыңның шынтағынан жоғары қой.

Сол қолыңды бірнеше рет бүгіп, жаз. Нені сездің?

– Қолдың шынтақтан жоғыр бөлігіндегі бұлшық ет біресе қатайып, біресе бос болып қалды.


Тақтадағы немесе таныстыры- лымдағы жазба

Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Балалар педагогпен бірге Сабақтың соңында қол жеткізілуі тиіс мақсатты белгілейді.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.

Оқулықтағы мақсат қою кестесі


  1. Бұлшық ет туралы не білесіңдер?

  2. Бұлшық ет туралы нені білгілерің келеді?

Қозғалыс кезінде бұлшық еттердің қалай жиырылатынын

түсіндіруді үйренеміз.





II. Сабақтың

«Теңіз толқиды» ойыны

  • Сендер қозғалып, түрлі қалыптарда тұрасыңдар. Мен «Қимылдама!» деген белгі бергенде қимылдамайсыңдар.

Теңіз толқиды бір, теңіз толқиды екі, теңіз толқиды үш, теңіз фигурасы, бір орында қимылдама!

  • Түрлі қалыпта тұруға жəне ұстауға бізге не мүмкіндік береді? (Қаңқа мен бұлшық еттер).

  • Адамның құрылысы туралы ғылым қалай аталады? (Анатомия).

Өз денелеріне қарап, дене,



ортасы (25–23

қаңқа бөліктерін атайды.

Дəл жəне толық

мин)


жауаптарды



бағалайды жəне



ауызша



көтермелейді.


Оқулықтағы ақпаратты оқуды ұсынады.

Мəтінді оқып, суреттерді

ҚБ: «Кімдікі

Оқулық


Білгішбектің хабарымен таныстырады.

көреді, сұрақтарға жауап

дұрыс?».




береді, ойын өрбітеді, болжам

Дəл жəне толық




ұсынады.

жауаптарды





бағалайды жəне





ауызша





көтермелейді.



« Бұлшық ет қалай жұмыс істейді?» деген зерттеу жұмысы

1. Ал бұлшық еттер қалай жұмыс жасайды? Оны

білу үшін оқулықтағы жоспар бойынша бақылау жүргіземіз.

Мұғалімнің артынан қимылдарды қайталайды.


Қорытынды:

Дене қозғалысқа түскен кезде бұлшық еттер жиырылып, жуандайды жəне қысқарады.


Бұлшық еттер босаңсығанда, ол қайтадан ұзарады жəне жіңішкереді.


Оқулық

Сол қолды төмен түсіріп, бұлшық еттерді босаңсытыңдар.


Оң қолдың білезігімен иық маңындағы бұлшық еттерді құшақтап алыңдар (бицепс).


Сол қолды шынтақтап ширатыңдар.


Қолды жазыңдар.

2. Сендер не сезіндіңдер?

3 Қандай қорытынды жасаймыз?


Шығармашылық шеберханасы

Жоспар бойынша шығармашылық жұмыспен қызықтырады.

Үлгі бойынша екі əзірлеме қиып алыңдар.

Қолдың моделін жасайды. Резеңкелерді тарттырып, босаңсытады. Талқылауға

ҚБ: «Екі

жұлдыз, бір тілек».

Қатырғықағаз, резеңке, батырманың

көмегімен




Батырманы буын ретінде пайдаланып, екі əзірлемені бір-бірімен жалғаңдар.

Суретте көрсетілгендей, резеңкелерді тарттырыңдар. Резеңкелер бұлшық еттердің функцияларын атқарады.

Егер қолды қозғаса, онда резеңке бұлшық еттерге не болады?

қатысады, қорытынды жасайды.

Дəл жəне толық жауап үшін ауызша көтермелейді.

жасалған қолдың əзірлемелері

Динамикалық үзіліс

Мұғалімнің артынан қимылдарды қайталайды.


Музыкалық сүйемелдеу

Біз біраз шамалы шаршадық, біраз демалайық.

Түн. бастарын қолдарына қояды.

Тып-тыныш. Лүп Саусақтарын

еткен жел жоқ. тарбитып, қолдарын

Таң атып, жоғары көтеріп

жарқырап күн тұрады.

шықты.

Дауыл соға Қолдарын жоғары

бастады. көтеріп, оңға-солға қозғайды.



Жаңбыр сіркіреді. Саусақтарымен үстелді

Нөсер басталды. ұрады.




Күн көрінбейді. Жайлап отырады жəне Қара бұлттан күн бастарын қолдарына сəулесі де қояды.

көрінбейді.




№ 3 тапсырмадағы приктограммаларды көруді ұсынады.

1. Бұл жаттығуларды орындаған кезде қандай бұлшық еттер дамиды?

Топта талқылайды.


«2 жұлдыз, 1 тілек» тəсілі

Ватман, фломастерлер




  1. Бұлшық еттерді дамыту жəне шынықтыру бойынша сыныптастарыңа қандай кеңес бере аласың?

  2. «Пайдалы кеңестер» атты постер құрыңдар.


арқылы өзара бағалау.


Оқушыларды «Сен білесің бе?» деген стикердегі фотосуреттермен қызықтырады. Осы ақпаратты тексеруді сұрайды. Ол үшін күлімдеу, қабақ түю, таңқалу қажет.

Ақпаратты оқып, мұғалімнің нұсқауын орындайды.



Ғылыми күнделікпен жұмыс

№ 1, 2, 3-тапсырмаларымен қызықтырады.

  • Сөйлемдердегі толықтырып жазыңдар.

  • Сөздерді тауып оқысаң, сенің бұлшық етіңнің шымыр болуына көмектесетін тағамдарды білесіңдер.

Тапсырмаларды орындайды. Адамның тірек-қозғалыс жүйесінде қаңқа мен бұлшық ет бар.

Қаңқа тек тірек қызметін атқармайды, ол жүректі, миды, өкпені жəне адам денесінің басқа да мүшелерін жазатайым жарақаттанудан қорғайды. Бұлшық ет қаңқаның қозғаулына көмектеседі.

Спорттық жаттығулар

бұлшық етті нығайтады.

ҚБ: «Сиқырлы сызғыш».

Оқушылардың дəптердегі жұмыстарын қарайды.


2-тапсырманың жауаптары: балық, жұмыртқа, ет.

– Бұлшық етті нығайтуға спортпен тұрақты айналысу көп көмегін тигізеді. Ол қандай спорт түрлері? Түрлі ақпарат көздерін пайдалана отырып, сөзжұмбақты шешіңдер.

Жауабы: 1 – теннис, 2 – гимнастика, 3 – күрес, 4 – жүзу.


Ғылыми күнделік



ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Адамның тірек-қозғалыс жүйесі неден тұрады?

  2. Бұлшық еттердің маңызы қандай?

  3. Дене шынықтыру, спорт жəне дене еңбегі бұлшық еттерге қалай əсер етеді?

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді, дəйектейді.

Зерделенген материалды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Жеңіс тұғыры».

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне

меңгеру деңгейін бағалайды.

Оқулық.




Үй тапсырмасы туралы хабардар етеді:

Осы тақырып бойынша оқулықтағы ақпаратты тағы бір рет оқыңдар.

Жиынтық сұрақтарға жауап дайындаңдар. Əртүрлі ақпарат көздерін қолданып, № 3 тапсырмадағы сөзжұмбақты шешіңдер (Ғылыми күнделік) жəне бұлшық еттер туралы қосымша

ақпарат табыңдар (№ 4 тапсырма).

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Ғылыми күнделік, оқулық

Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан смайлды бояп, аузын салып, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Смаил».


Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін, меңгергенін бағалайды.



№ 11 сабақ

Бөлім

Жанды табиғат

Педагогтің аты-жөні

Қудайбергенова А.Р

Күні

22.11.2022

Сыныбы

Қатысушылардың саны: 5

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Сенің сөмкеңнің салмағы қандай?

Оқу бағдарламасына сəйкес

оқыту мақсаттары

2.2.3.2 дұрыс дене сымбатын сақтаудың маңыздылығын түсіндіру.

Сабақтың мақсаттары

Дұрыс сымбатты сақтаудың маңыздылығын түсіндіру.

Сабақ барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар


І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру.

Сабақта жалпы мақсаттың болуы. Жағымды көңіл күй орнату.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды («Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын ба?»).

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін

бағалайды.



Үй тапсырмасын тексеру

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Тірек-қозғалыс жүйесі нелерден құралады?

  2. Бұлшық еттің маңызы қандай?

  3. Денешынықтыру, спорт жəне еңбекпен айналысу бұлшық еттерге қалай əсер етеді?

Сұрақтарға жауап береді, сөзжұмбақтарды көрсетеді жəне қосымша ақпарат көздерінен бұлшық еттер туралы нені білгендігі туралы əңгімелейді.

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Үй тапсырмасын дұрыс

орындауларын бағалау.



Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Балалар педагогпен бірге Сабақтың соңында қол жеткізілуі тиіс мақсатты белгілейді. (Оған рефлексия сатысында оралады).

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.



Оқулық


II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)


№ 1 тапсырмадағы суреттерді көріңдер. Айсұлу мен Қуаныштың партадағы отырысын салыстыртады.

– Қайсысы дұрыс отыр?

Тапсырманы орындайды, түсіндіреді, қорытынды жасайды.

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне

көтермелейді.



Кластер


№ 2 тапсырма бойынша зерттеу жүргізеді.


  1. Бүкірейіп отыр.

  2. Терең тыныс алуға тырыс.

  3. Түзу отыр.

  4. Терең тыныс ал.

  5. Қандай айырмашылықты байқадың?

Жоспар бойынша зерттеу жүргізеді,

«Бүкірейіп отырғанда немесе жүргенде, адамның тыныс алуы қиындап, жүрегі мен басқа мүшелерінің жұмысы нашарлайды деген қорытынды шығарады.

Болжам айтады жəне өз көзқарасын дəлелдейді

Оқулық










Білгішбектің сымбат туралы хабары мен ақпаратына назар аударады.

Оқып, «Дене сымбаты» сөзінің анықтамасын есіне сақтайды.


Дене сымбаты – дененің тұрған,

отырған жəне жүрген кездегі үйрен- шікті қалпы.

Тірек сөздер бойынша берілген ұғымдарды түсінгендерін

бағалау.

Оқулық

Ертегі кейіпкерлерінің сымбатын салыстыруды ұсынады.

  1. Кейіпкерлердің қайсысының сымбаты дұрыс?

  2. Сымбатың дұрыс немесе бұрыс екенін

қалай білуге болады?

Өмірлік тəжірибесіне сүйеніп, ойларын ортаға салады, сұрақтарға жауап береді.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.

Ертегі кейіпкерлерінің суреттері


№ 3, 4 тапсырманың «Дұрыс сымбат» деген суретімен таныстырады.

- Барлық дене бөліктері қабырғаға тиіп тұр ма?

№ 1 сараптама

1. Өз сымбатыңның қандай екенін анықтаудың бірнеше жолы бар. Ең қарапайымы:

  • Қабырғаға арқамен тұрыңдар. Бəрі жақсы болса, сендердің желкелерің,

жауырындарың, бөкселерің мен

Суретке қарап, жұптасып, қабырға жанында өз сымбатын зерделейді.

«Дұрыс сымбат сұлу əрі денсаулыққа пайдалы, бұрыс сымбат кезінде адамның тыныс алуы қиындап, жүрегі мен басқа мүшелерінің жұмысы нашарлайды» деген қорытынды шығарады. Дұрыс отыру, дұрыс жүру, дұрыс тамақтану (омыртқа үшін ақуыз (жұмыртқа, сүт, балық, күнбағыс дəні, үрмебұршақ,

Оқушылардың бастамасын қажетті бағытта қолдайды.

Оқулық




өкшелерің қабырғаға тиіп тұруы керек. Мойын мен бел маңында омыртқа мен қабырға арасында шамалы аралық қалады. Егер осыны қиындықсыз жасаған болсаңдар, онда мен сендерді құттықтаймын. Сендердің сымбаттарың дұрыс.

Тағы бір тест:

Тік тұрып, тізелеріңді ширатыңдар. Тепе- теңдікті жоғалтсаңдар, онда сендердің сымбаттарың дұрыс.

Педагогтің түсіндірмесі.

Сымбатты адамның иықтары бір деңгейде болады. Іші тартылған, аяқтары түзу, жүрісі жеңіл. Бұлшық еттері жақсы дамыған, шымыр.

18 жастан кейін бұрыс сымбатты түзету қиын.

2. Омыртқа неліктен қисаяды? Балаларға дене сымбатын дұрыс сақтау керектігі туралы қандай кеңес бересің?

№ 2 сараптама

Екі баланы көмекке шақырады. Бір балаға мұғалім сөмкені арқасына ілуге көмектеседі, екінші баланың сөмкесін қолына ұстатып, бүкіл сыныптың алдынан жүріп өтуді, одан кейін сыныпқа арқасын беріп тұруды сұрайды. Ауыр сөмкені қолына ұстап тұрған баланың арқасы бір жағына қисайып тұр, ал сөмкесін

арқасына ілген баланың арқасы түзу.

жаңғақ, жүгері, қарақұмық) жəне майлар (грек жаңғағы, зығыр майы, сора майы, теңіз балығы пайдалы), арқа мен іштің бұлшық еттерін нығайту, жүзумен шұғылдану, жаттығу жасау маңызды.














Қорытынды. Демек, мектеп сөмкесі дене сымбатына əсер етеді. Мектепке барғанда сөмкені арқаға іліп жүрген дұрыс.





Мəтінді оқып, тірек сөздерді («неліктен..., не..., неше..) қолданып, парталас көршісіне 2 сұрақ қоюды ұсынады.

Жұптық жұмыс.

Ақпаратпен танысып, сұрақтар құрады. Оқу материалын талдап, қойылған сұрақтарға жауап

дайындайды.

ҚБ: «Жұлдыз сыйла».

Əрқайсысының жұмысын

бақылайды.



Оқулық




Ғылыми күнделіктегі тапсырмаларды орындауға нұсқау береді.

  1. Төмендегі нұсқаулардың қайсысы дене сымбатын сақтау үшін пайдалы? Жауаптарыңды «+» таңбасымен белгіле.

  2. Зерттеу жұмысын жүргіз.

Өзіңнің оқулықтарыңның салмағын біліп ал. Нəтижесін кестеге жаз.

Тапсырмаларды ретімен орындайды.




Безбенмен оқулықтарды, күнделікті, бос сөмкені жəне бір бума дəптерді өлшейді. Нəтижесін дəптерге жазады.

Оқушылардың дəптердегі жұмысын көреді.




Ғылыми күнделік



ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Дене сымбаты дегеніміз не?

  2. Дене сымбаты денсаулыққа қалай əсер етеді?

  3. Дене сымбатын дұрыс сақтау неліктен маңызды? Оны қалай қалыптастыруға болады?

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді, дəйектейді.

Зерделенген материалды еске түсіріп, қорытындылайды.


ҚБ: «Үш М

мен Д». Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру

деңгейін бағалайды.

Оқулық.

№ 5 тапсырма. « Сөмкемнің салмағы қандай болуы керек?» деген тəжірибе жүргізіңдер. Нəтижені ғылыми күнделікке жазыңдар.

№ 6 тапсырма. Дене бітімін дұрыс қалыптастыру үшін ұсыныстар əзірлеңдер.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Ғылыми күнделік, оқулық

Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан смайлды бояп, оның аузын салып, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

Оқушылар рефлексиясы мен əрекетін, өзіндік бағалау нəтижесін талдайды.




№ 12 сабақ

Бөлім

Жанды табиғат

Педагогтің аты-жөні

Қудайбергенова А.Р

Күні

29.11.2022

Сыныбы

Қатысушылардың саны: 5

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Денсаулықты қалай күту қажет?

Оқу бағдарламасына сəйкес

оқыту мақсаттары

        1. денсаулық сақтаудағы жеке гигиенаның рөлін анықтау;

        2. тіс күтімінің денсаулық сақтаудағы маңызын анықтау.

Сабақтың мақсаттары

Дұрыс сымбатты сақтаудың маңызын түсіндіру.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар




І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Сабаққа дайындықты тексеру. Жағымды көңіл күй орнату. Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды («Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын ба?»).

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.


Үй тапсырмасын тексеру Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Дене сымбаты дегеніміз не?

  2. Дене сымбаты денсаулыққа қалай əсер етеді?

  3. Дене сымбатын дұрыс сақтау неліктен маңыз-

ды? Оны қалай қалыптастыруға болады?


« Сөмкемнің салмағы қандай болуы керек?» тəжірибесінің нəтижесі туралы сұрайды.

Сұрақтарға жауап береді,

«Сөмкемнің салмағы қандай болуы керек?» деген тəжірибенің нəтижесі туралы əңгімелейді.

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Үй тапсырмасын дұрыс орындауларын бағалау.



«Сиқырлы» айнаны пайдаланып, сөзді оқуды ұсынады.

  1. Гигиена туралы не білесіңдер? (Балалардың жауаптары).

  2. Тағы не білгілерің келеді?

  3. Біздің сабағымыздың атауы гигиенамен қалай байланысады?

  4. Микроб дегеніміз не?

«Гигиена» сөзінің мағынасын ашады.



Оқушылардың бастамасын қажетті бағытта қолдайды.




Оқулық

Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Қойылған мəселе бойынша болжамдар ұсынады. Тақырып пен мақсаттарды талқылауға қатысады.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі



Оқулық








II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

«Кірқоймас» мультфильмінен үзінді көруді ұсынады.

  1. Неге барлық заттар баладан қашып кетті?

  2. Мұндай баланы қалай атауға болады?

  3. Бұл балаға ұқсамау үшін не істеу керек? (Жуыну, шомылу, тарану, киім жуу).

Мульфильм көріп, талқылауға қатысады.

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.


«Кірқоймас» мультфильмінен үзінді

№ 1 тапсырманың суретіне назар аударады.

  1. Балалар таза, ұқыпты болуы үшін не істеп жатыр?

  2. Күтініп жүрудің неліктен маңызды екенін түсіндіріңдер.

  3. Гигиена деген не?

«Гигиена» сөзі гректің «hygienos» сөзінен шыққан, аудармасы «денсаулық əкелуші» дегенді білдіреді. Ежелгі гректердің емшілік Құдайы Асклепийдің қызы – тазалық пен денсаулық Құдайы Гигиея болыпты. Денсаулықты сақтауға көмектесетін гигиена ережелері соның есімімен аталған. Басқаша айтқанда, гигиена – денсаулығымызды жақсарту жəне сақтау туралы ғылым. Жеке

гигиена – өз денеңді күту жəне ұстау.

Қойылған мəселе бойынша болжамдар ұсынады. Талқылауға қатысады.

ҚБ: «Кімдікі дұрыс?» Оқушылардың болжамдарының дұрыстығын бағалайды.







Схеманы зерделеуді сұрайды.

  1. Жеке гигиенаны сақтау деген не?

  2. Сендерді жекебас гигиенасын сақтайсыңдар ма?

Схеманы көріп, ойларын ортаға салады, сабақ тақырыбы бойынша сұрақтарға жауап береді.

ҚБ: «Өзін-өзі бағалау» Тірек сөздер бойынша берілген ұғымдарды түсінгендерін

бағалау.

Оқулық

№ 3 тапсырмадағы əңгіме жоспарына назар аударады жəне əңгіме құруды сұрайды.

1. Сен дене күтіміне қатысты гигиеналық іс- əрекеттерді қалай

орындайсың?

  • күн сайын;

  • күніне бірнеше рет;

  • апта сайын;

  • анда-санда.

Таңертең, күндіз жəне кешкісін қандай тазалық ережелерін

орындайсың?

Дене, шаш, тырнақ жəне тіске қандай күтім жасау керек?

Жұптық жұмыс

Тəжірибе бөліседі. Ойларын ортаға салады, оқулықтағы тапсырма бойынша жеке гигиена туралы əңгіме құрады, əңгімелейді.

ҚБ: «Сурет көрмесі» Жұптардың жұмысын бақылайды. Ұйымшыл жұмысты, толыққанды жауаптарды бағалайды.

Оқулық

  1. Денелеріңе мұқият қараңдар. Ол немен қапталған?

  2. Айнаға қарап, саусағыңды маңдайыңның үстімен жүргіз. Одан кейін саусағыңды айнаға тигіз. Айнаның бетінде не қалды? Бұл қандай дақ? Қалай ойлайсыңдар?

  3. Теріні үлкейткіш əйнек арқылы көріңдер. Не көрдіңдер?

  4. Кішкентай саңылауды кім көрді? Олар қалай аталады?

  5. Олар не үшін керек деп ойлайсыңдар?

  6. Тағы не көрдіңдер?

Тапсырма орындайды, оқу материалын еске түсіріп, қорытындылайды, жеке тəжірибесіне сүйеніп, болжам, қорытынды жасайды.

  • Денесімен тері жауып тұрады.

  • Айнаның бетінде дақ қалды. Ол май.

  • Терінің бетінде ұсақ саңылаулар бар.


Үлкейткіш əйнек, айна.




– Тері адамның жабыны ғана емес. Ол денемізді аурулардан қорғайды. Жүгіргенде, секіргенде сендерге ыстық болғанда теріде тер тамшылары пайда болады. Сондай-ақ теріде əрқашанда жұқа май қабаты болады. Тер секілді ол да сендер теріден байқаған ұсақ тесіктер арқылы шығарылады. Термен бірге адам ағзасынан көп мөлшерде зиянды заттар бөлініп шығады. Теріде көп май мен тер жиналған кезде оларға шаң жабысады.

Осыдан тері лас жəне қалың болады да, біздің денемізді микробтардан қорғауды доғарады. Олар оның бетінде көбейе бастайды. 1 см-де 40 мың микробқа дейін болады. Сондықтан тері əрқашан да таза болуы керек.

  1. Қол терісіне тағы бір рет мұқият қараңдар.

  2. Микробтардың қандай болатынын кім көрді?

  3. Микробтарды зерттеу үшін ғалымдар қандай аспаптарды қолданады? (Микроскоп) Микроскоп арқылы микробтарды көре аламыз

деп болжауға болады ма?





Динамикалық үзілісте қалай жасау керектігін көрсетейік:

Мұғалімнің артынан қимылдарды қайталайды.






Топтық жұмыс

Топтардың




жұмысын

бақылайды.


Заттар

Құралдар


Топтардың

ұйымшыл


Shape15

Shape16


Балаларды гигиена құралдары мен хаттарды

жұмысын,

толыққанды

бейнеленген суреттермен қызықтырады.

Оқушыларға гигиена құралдары мен

жауаптарды

бағалайды.

хаттарды бейнеленген суреттерді сұрыптап,

ватман парағына əртүрлі бағандарға желімдеу

Өлшемдер

бойынша

қажет.

бағалайды:

Əрбір дұрыс


қойылған зат

үшін – 1 ұпай.


Жиыны – 10 ұпай.


4-тапсырма. Оқулықтағы суретке қарап, мектепте зиянкес бактериялар көптеп жиналатын жерлерді көрсету.

  1. Адамның терісі таза болу үшін не істеу керек?

  2. Мектепте жеке гигиенаны сақтауға бола ма? Қолды жуу қажет жағдайларды ата.

Гигиена құралдары бейнеленген суреттерге назар аударады.

5-тапсырма. Сен суреттегі заттарды қалай пайдаланасың? Тағы қандай гигиеналық құралдарды білесің?

Достарыңа да беруге болмайтын гигиеналық құралдарды ата.

Неліктен беруге болмайды?

  • Қолды тамақ ішер алдында, дəретханаға барғаннан кейін, даладан келген соң, жануарларды күтіп-баптаудан кейін, күніне бірнеше рет жуу керек.

  • Ұқыпты болу үшін киім мен аяқкиімді күтіп ұстау керек. Киімді жуып, үтіктеу, аяқкиімді жуу, тазалау жəне аяқкиімге арналған жақпамай жағу қажет.


Сурет бойынша сұрақтарға жауап береді, əр бала өз ойын дəлелдейді.








Оқулық

Shape17

№ 6 тапсырманың ауыз қуысын күтуге

Сызба мен суреттерді көреді,



арналған сызбасын көруді жəне тапсырманың

тəжірибе бөліседі, ойларын



суреттері бойынша тіс күту туралы жаднама

ортаға салады, жаднама құрады:



құруды ұсынады.

1. Тамақтан кейін ауыз қуысын

Топтардың


Педагогтің түсіндірмесі.

қайнатылған жылы сумен шай.

жұмысын


Ауырған тіс тамақ, асқазан, жүрек жəне басқа

2. Күн сайын таңертең, кешке

бақылайды,


мүшелердің ауруына себеп болуы мүмкін,

ұйықтар алдында тістеріңді тіс

кажет кезде


өйткені микробтар ауру тісте көптеп

пастасы немесе ұнтағымен

көмектеседі.


жиналады.

ысқышпен тазала.

Анағұрлым



3. Тістерді сыртқы жəне ішкі

маңызды



жағынан оңнан солға, солдан

жұмысты



оңға қарай, төменнен жоғары,

бағалайды.



жоғарыдан төмен қарай тазала.




4. Тіс тазалағаннан кейін




ысқышты мұқият жу.


Ватман,


5. Ешқашан бөтен тіс ысқышын


фломастерлер


пайдаланба.




6. Тісіңмен жаңғақ, қант, қатты




кəмпит кемірме.




7. Ыстық тамақтан кейін бірден




салқын тамақ, су немесе сусын




ішпе. Салқын тамақтан кейін




ыстық тамақ ішпе. Тіс эмалі




жарылып кетуі мүмкін.




8. Ине, түйреуіш немесе басқа да




үшкір затпен тіс шұқыма.




9. Тамақты асықпай, мұқият




шайна. «Тамағын ұзақ шайнап,




талғаған ұзақ жасайды» деген




мақалды ұмытпа.




№ 1, 2 тапсырмалармен қызықтырады.

Дəптерде жұмыс орындайды.

Оқушылардың


1. Қай баланың əрекеті дұрыс? Белгіле.


дəптердегі

Ғылыми

2. Тісті қалай дұрыс тазалау керектігін


жұмысын көреді.

күнделік

меңзермен көрсет.


















ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Жекебас гигиенасы деген не?

  2. Жекебас гигиенасының құралдарын ата.

  3. «Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде» деген мақалдың мағынасын түсіндір.

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді.

Зерделенген материалды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Жетістік баспалдағы» Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру

деңгейін бағалайды.

Оқулық

«Сау тіс» жəне «Ауру тіс» тақырыптарына жапсырма жаса.

  1. Үлгі бойынша екі тістің дайындамасын қиып ал.

  2. Түрлі азық-түліктің суреттерін сал немесе ескі

журналдардан қиып ал.

  1. Бірінші дайындамадағы тіске пайдалы азық- түлікті жапсыр.

  2. Екінші дайындамадағы тіске зиянды азық- түлікті жапсыр.

  3. Жұмысты сынып оқушыларына таныстыр.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Ғылыми күнделік, Оқулық.

Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан смайлды бояп, аузын салып, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Смайл» Оқушылар рефлексиясының нəтижесі мен оқушылар əрекетінің өзіндік бағалауын бағалайды.

Ғылыми күнделік, оқулық.



№ 13 сабақ

Бөлім

Заттар жəне олардың қасиеттері

Педагогтің аты-жөні

Қудайбергенова А.Р

Күні

6.12.2022

Сыныбы

Қатысушылардың саны: 5

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Ауаның қандай қасиеттері бар?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

        1. ауаның кейбір қасиеттерін сипаттау (агрегаттық күйі, түсі, иісі);

        2. ауаның кеңістікті толтыру қасиетін жəне жылуөткізгіштігін зерттеу.

Сабақтың мақсаттары

Ауаның құрамымен таныстыру жəне зерттеу əрекетінің барысында оның қасиеттерін анықтау.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар



І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру.

Жағымды көңіл күй орнату.

– Балалар, Қуаныш пен Айсұлу бізге қосылды. Олар қызықты сұрақтар əзірлепті. Жұмысқа кірісейік! Сұрақтарға жауап іздейік!

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды. Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.


Үй тапсырмасын тексеру

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Жекебас гигиенасы деген не?

  2. Жекебас гигиенасының құралдарын ата.

  3. «Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде»

деген мақалдың мағынасын түсіндір.

«Сау тіс» пен «Ауру тіс» деген жапсырмалар көрмесін ұйымдастырады.

Сұрақтарға жауап береді, тіске қатысты пайдалы жəне зиянды тағамдар туралы əңгімелейді.

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.





Жапсырмалар


Сабақ тақырыбын білу үшін əріптерді сандардың өсу тəртібімен қоюды ұсынады.

Сөзді табады:

АУА

Оқушылардың бастамасын қажетті

бағытта қолдайды.



Оқулық

Shape18

2

1

3






у

а

а





Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Қойылған мəселе бойынша болжамдар ұсынады. Тақырып пен мақсаттарды талқылауға қатысады.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.



Оқулық



Тапсырма орындайды. Сұрақтарға жауап береді

ҚБ: «Ауызша

жауапқа



Балаларға бақылаудың негізгі белгілерін еске түсіруді жəне зерттеу үшін алдын ала

дайындалған қағаз желпуіштерімен желпінуді ұсынады.

– Желпуішпен желпінген кезде не сездіңдер? (Ауа, ауаның қозғалысы)


пікір».


Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне

көтермелейді.



Қағаз желпуіштер



II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

№ 1 тəжірибе

Балаларға бос құтыны көрсетеді.

  1. Мына құтыда не бар? (Ештеңе жоқ).

  2. Енді оның ішінде шын мəнінде ештеңе жоқ немесе бар екенін тексерейік (құтыны су құйылған стақанға батырамын).

  3. Көрдіңдер ме? Құтының аузынан көпіршіктер шығып жатыр. Сендер құты «бос» дедіңдер. Құтыда көзге көрінбейтін не бар? (Ауа)

  4. Біз ауаның қандай қасиеті туралы білдік?

№ 2 тəжірибе

  1. Ауаның иісі бар ма?

  2. Тексерейік. Көздеріңді жұмыңдар. Ашпаңдар. Ауаны иіскеңдер. Қандай да бір иісті сездіңдер ме?

Дорбадан алдын ала кесілген апельсин бөліктерін шығарады.

Тəжірибелерге қатысады, бақылайды, талқылайды, қорытынды жасайды.

№ 1 тəжірибе:

Қорытынды: ауа түссіз, мөлдір.









№ 2 тəжірибе: ауаның иісі жоқ.

Жұптардың жұмысын бақылайды. ҚБ: «Ду қол шапалақ». Ұйымшыл жұмысты, толыққанды жауаптарды бағалайды.

Оқулық, құтылар, апельсин, су құйылған леген, су құйылған стақан,

белсендірілген көмір таблеткасы, жөке, саз, мəнет ақша, шарлар, табақша, жіп.




3. Ал енді нені сездіңдер? Қорытынды шығарыңдар.

№ 3 тəжірибе

«Ауа қанша орын алады?»

Балаларға су құйылған легенге майлық тастауды, ал екінші майлықты стақанның түбіне ермексазбен бекітіп, су құйылған легенге төңкеріп қоюды ұсынады.

1. Екі жағдайда майлықпен не болды?

№ 4 тəжірибе «Ауа тағы қайда жасырынды?» Балаларға су құйылған түрлі стақандарға кезек-кезек: белсендірілген көмір, жөке, саз, мəнет ақша салуды, ал соңғы стақанға су толтыруды ұсынады.

1. Нені байқадыңдар?

№ 5 тəжірибе

Тынысын тоқтатып, іштей санауды ұсынады.

1. Қанша уақыт ауасыз шыдадыңдар?

№ 6 тəжірибе

Шарға ауа үрлеп толтырып, аузын бұрап жабуды сұрайды.

1. Шардың ішкі көлемін ауа толтырып тұр. Шар неғұрлым ұлғайған сайын оның ішінде ауа да көбейе түседі. Шарды қысып көріңдер. Ол оңай қысыла ма? Қандай қорытынды шығаруға болады?

№ 7 тəжірибе

Табақшада қағазды тұтатып, оны стақанмен жабады.

1. 1, 2, 3... от өшіп қалды. Неліктен?

Қағаз жанып болған жоқ, бірақ оттегісіз от жана алмайды. Адамдар, аңдар, құстар барлығы тыныс алған кезде көмірқышқыл газын шығарады. От жанған кезде оттегіні



№ 3 тəжірибе:

1-майлық құрғақ қалды, 2-майлық құрғақ қалды, өйткені стақанда ауа орын алады жəне суды өткізбейді. Қорытынды. ауа орын алады.


№ 4 тəжірибе: соңғы стақанның қабырғасында көпіршіктер пайда болды ма?

Қорытынды. Ауа заттардың барлық бос жерлерін толтырады жəне суда болады.

№ 5 тəжірибе. Тамақсыз адам бірнеше апта өмір сүреді, сусыз бірнеше күн, ал ауасыз бірнеше минут өмір сүреді. Ауа адамдарға, жануарларға, өсімдіктерге тыныс алу, яғни тіршілік ету үшін қажет.

№ 6 тəжірибе. Ауа серпімді.




№ 7 тəжірибе.

Ауа жануды қолдайды.




№ 8 тəжірибе.

Шар ауасыз жеңілдеді, яғни ауаның салмағы бар.






жұтады, көмірқышқылының мөлшері ұлғая түседі.

№ 8 тəжірибе. «Ауаны өлшейміз» Ауаны өлшеп көреді.

Ұзындығы 60 см таяқты алыңыз. Оның ортасына жіп тағыңыз. Екі шетіне екі бірдей шарды байлаңыз. Таяқты жіпке іліп қойыңыз. Таяқ көлденең күйде ілініп тұр. Балаларға шарлардың біреуін үшкір затпен тесіп жіберсе не болатыны туралы ойлануды ұсыныңыз. Шарлардың біреуін тесіңіз.

Шардан ауа шығады, ал ол байлаулы тұрған таяқтың шеті жоғары қарай көтеріледі.

Неліктен?





Педагог балалар шығарған қорытындыларды

оқулықта берілген ақпаратпен салыстыруды ұсынады.

Мəтінді оқып, талқылайды жəне салыстырады.




Дəптердегі тапсырманы орындауға нұсқау береді.

1. Бұлттардың бетіне ауаның өзің білетін қасиеттерін жазыңдар.

Жұмысты дəптерге орындайды.

Оқушылардың дəптердегі жұмысын көреді.

Өлшемдер бойынша бағалайды: Əрбір дұрыс қойылған зат үшін – 1 ұпай. Жиыны – 8

ұпай.





Ғылыми күнделік


Оқулықтағы суреттермен қызықтырады. Саған сыйлыққа шар сыйлады ма? Суреттерге қара. Неліктен бұлай болатынын түсіндір.

Суреттерде ауаның қандай қасиеті көрсетілген?

Суреттерді көріп, ойларын ортаға салады, өз тəжірибесіне сүйеніп, қорытынды жасайды:

Суыған кезде ауа сығылады, сондықтан шардың өлшемі де

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі






кішірейеді. Ол ауырлайды жəне

ондай биіктікке көтерілмейді.



Динамикалық үзіліс.


Бетімізге жел соғады, Тербеледі ағаштар.

Тына қалса қатты жел Тоғай биік көрінер.


1. Жел деген не? (Жел – ауаның қозғалысы).




Топтарда № 5 тапсырманы орындауды сұрайды.

Екі стақанға ыстық су құйылған. Бір стақан əйнек пластинамен, екіншісі пластина жəне əйнек колбамен жабылған. Қай стақандағы су жылдам суиды? Болжам жаса.

Болжамыңды мəтіндегі ақпаратпен раста не- месе теріске шығар.

– Əйнек құтымен жабылған стақанда су анағұрлым ұзағырақ ыстық күйде қалады. Стақан мен құтының арасында ауа болғандықтан осылай болады. Ауа қабаты жылуды сыртқа шығармайды. Сондықтан

үйдің терезесіне екі қабатты жақтау орнатылады. Құстар мен жануарлар денелеріндегі жылуды ауаның

арқасында сақтайды. Ауа қауырсын мен мамықтың арасында болады.

ҚБ: «Жеңіс тұғыры».

Əр баланың топтық жұмысқа қосқан үлесін бағалайды.



№ 2, 3 тапсырмаларды орындатады.

  1. Ауа жылуды нашар өткізеді. Ауаның осы қасиетін дəлел-дейтін суреттер сал.

  2. Суреттерді ауаның қасиеттерімен сəйкестендір.


Дəптерлерінде жұмыс орындайды.

Оқушылардың дəптердегі жұмысын көреді.


Ғылыми күнделік



ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Ауаның қасиеттерін ата.

  2. Ауаның қандай қасиеттері арқылы аспандағы құсты көреміз? Қыста неге қалың күртемен тоңбаймыз?

  3. Неліктен қыстың аязды күндері торғайлар қауырсындарын үрпитіп отырады?

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді. Зерделенген материалды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Жұлдыз сыйла».

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін

бағалайды.

Оқулық




7-тапсырма

Адам ауаның түрлі қасиеттерін қалай пайдаланады? Қосымша ақпарат көздерінен оқы.

Ғылыми күнделік. № 4 тапсырма.

– Тұжырыммен келіссең, сызғыштағы цифрлардың астына «+», ал келіспесең, «–»

таңбасын қой.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Ғылыми күнделік, оқулық

Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан шарды бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Шар».

Оқушылар рефлексиясы мен əрекетіін өзіндік бағалау нəтижесін талдайды.

Ғылыми күнделік, оқулық.


№ 14 сабақ

Бөлім

Жанды табиғат

Педагогтің аты-жөні

Қудайбергенова А.Р

Күні

13.12.2022

Сыныбы

Қатысушылардың саны: 5

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Неліктен ауаны қорғау қажет?

Оқу бағдарламасына сəйкес

оқыту мақсаттары

2.3.2.1 біздің ғаламшарымыз үшін ауаның маңызын түсіндіру.

Сабақтың мақсаттары

Біздің ғаламшарымыз үшін таза ауаны сақтаудың маңыздылығын түсіндіру.

Сабақтың барысы

Сабақтың

кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар




І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру. Жағымды көңіл күй орнату.


  1. Жел деген не?

  2. Біздің сыныпқа көзге көрінбейтін не келген?

  3. Ауа бізге не үшін керек?

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды. Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.


Үй тапсырмасын тексеру

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Ауаның қасиеттерін ата.

  2. Ауаның қандай қасиеттері арқылы аспандағы құсты көреміз? Қыста неге қалың күртемен тоңбаймыз?

  3. Неліктен қыстың аязды күндері торғайлар қауырсындарын үрпитіп отырады?

  4. Адам ауаның əртүрлі қасиеттерін өз өмірінде қалай пайдаланатыны туралы əңгімелеңдер.

  5. Қандай ақпарат көздерін пайдаландыңдар?

Сұрақтарға жауап береді, «Сөмкеңнің салмағы қандай?» деген тəжірибенің нəтижесі туралы əңгімелейді.

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Үй тапсырмасын дұрыс орындауларын бағалау.



Балалармен бірге өсімдіктер мен жануарларға тіршілік ету үшін жылу мен жарық қана емес, ауаның да қажет екендігін еске түсіреді. Ауа жамылғы секілді біздің ғаламшарымызды жауып тұрады. Ол тірі ағзаларды зиянды ғарыш сəулелерінен қорғайды жəне Жердің жылуын сақтайды. Жер бетіндегі барша жандылар үшін ауаның басты мəнін

Мұғалімнің түсіндірмесін тыңдайды,



Оқушылардың бастамасын қажетті бағытта қолдайды.





Оқулық




анықтауды сұраңыз. (Біз онымен тыныс аламыз).

  1. Бізге тыныс алу үшін қандай ауа қажет?

  2. Ауаның қайда таза екендігін жəне жеңіл тыныс алынатынын айта аласыңдар ма? (Орманда, саябақта, тауларда, теңізде).

  3. Табиғатта, орманда, шабындықта неге жеңіл тыныс алынатынын түсіндіріңдер. (Онда ауа таза, оттегі шығаратын өсімдіктер көп, зиянды өсімдіктер жоқ).

Қорытынды: Өсімдіктер көп болса, оттегі де көп. Ауа тіршілік үшін қажет.


Сұрақтарға жауап береді.



Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Қойылған мəселе бойынша болжамдар ұсынады. Тақырып пен мақсаттарды талқылауға қатысады.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.



Оқулық



II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

Балалардың диалогін оқуды ұсынады.

1. Қай баланың пікірімен келісесің? Мəтінді оқып, тірек сөздерді қолданып, парталас көршісі үшін 2 сұрақ құруды сұрайды:

Не ?...

Қашан? ...

Неліктен? ...

Не үшін? ...

Білгішбектің хабарына назар аударады.

Мəтінді оқып, сұрақтарға жауап береді:

Ғаламшарымызды жауып тұрған қалың қабат қалай аталады?

Қай уақытта ауа жердің артық қызуына жол бермейді?

Ауа қабаты жерді неден қорғайды? Ауа не үшін қажет?

Нақтылаушы сұрақтардың көмегімен оқылған материалды түсіну деңгейі бағаланады.



Оқулық


№ 2 тапсырманың суреттеріне назар аударады.

Адам үшін ауаның маңызы туралы əңгіме жүргізеді. Мысалдар келтіруге тапсырма береді.

Топтасып жұмыс жасайды. Қойылған мəселе бойынша болжамдар ұсынады. Талқылауға қатысады. Ауаның маңызы туралы біледі.

  • Ауа адамға, жануарлар мен өсімдіктерге тыныс алу үшін қажет.

ҚБ: «Жұлдыз сыйла».

Топтардың жұмысын бақылайды.

Оқулық





Ауасыз Жерде өмір сүру мүмкін емес.

  • Өсімдіктердің тұқымдары ауамен таралады.

  • Ауа болмаса, құстар мен ұшақтар ұша алмайды.

  • Жел желкенге ауа толтырады, кеме қозғалады.

  • Автокөлік, велосипед дөңгелектеріне, доптарға ауа

толтырылады.

Толық жəне дəл жауаптар бағаланады.


1-тапсырманы орындауға нұсқау

– Пиктограмманың көмегімен біздің ғаламшарымыздағы ауаның маңыздылығын білдіретін суреттер

салыңдар.

Дəптерлерінде жұмысты орындайды

Оқушылардың дəптердегі жұмысын көреді.


Ғылыми күнделік


Сұрақтар қояды.


  1. Таза ауа, лас ауа дегеніміз не?

  2. Лас ауа қайда болады?

  3. Қалада ауа неге ластанған?

  4. Адамдар ауаны əрі қарай ластай беретін болса, біздің ғаламшарымызға не болады?

Сұрақтарға жауап береді.


  • Тыныс алу ауыр болса, жөтеліп, тынысың тарылса, онда ауа лас.

  • Мұржасынан түтін шығып жатқан зауыттың жанында, мəшинелер көп жерде, қатты жел шаң-тозаңды көтерген, тыныс алу қиындыған т.б. жерлерде ауа лас.

  • Қалада ауаны мəшинелердің

газдары, зауыттардың түтіні ластайды.

Тірек түсініктердің меңгерілуін бағалау

Оқулық

3-тапсырманың жоспары бойынша «Бір майшамнан қанша күйе шығады?» деген тəжірибе жүргізетіндерін айтады.

Мұғалім отпен тəжірибе жасау кезінде қауіпсіздік техникасы ережелерін мұқият сақтау керектігін ескертеді.

1. Тəжірибенің мақсатын анықтау.

Топтық жұмыс.

Қауіпсіздік техникасын сақтап, тəжірибе жүргізеді.

Осындай ластанудың тыныс алу мүшелеріне əсері туралы əңгімелейді. Қорытынды: күйе, шаң-тозаң жəне

ыс мəшинелердің газдарымен жəне

ҚБ:

«Əткеншек». Жұптардың жұмысын бақылайды.

Ұйымшыл жұмысты,

Оқулық, майшам, табақша, іскек, əйнек тілігі.




  1. Болжам жасау.

  2. Тəжірибені жүргізуге қажетті заттарды іріктеу.

  3. Жоспар құру + қауіпсіздік техникасы.

  4. Тəжірибе жүргізу.

  5. Тəжірибе нəтижелерін жазып алу не салу.

  6. Қорытынды жасау. Барысы:

  1. Майшамды жақ.

  2. Əйнек пластинаны қысқышпен алып, майшам отының үстіне ұста.

  3. Əйнек қалай өзгерді?

  4. Осындай ластану тыныс алу мүшелеріне əсер ете ме?

зауыттардың шығарындыларымен бірге, өрт кезінде көптеп шығады. Мұндай ауа адам денсаулығы мен табиғат үшін аса зиян.

толыққанды жауаптарды бағалайды.



Ғылыми күнделікпен жұмыс

  1. «Ауа қалай ластанады?» деген бақылау жүргіз.

  2. Қызыл түсті қарындашпен ауаны ластайтын, ал жасыл түспен оны ластамайтын заттарды белгіле.

Жұмысты дəптерге орындайды. Ауаның қалай ластанатынын анықтайды.

Оқушылардың дəптердегі жұмысын көреді.





Ғылыми күнделік


Динамикалық үзіліс


Ұшып келді бір топ қаз, Қонған жері, бірақ саз. Сазды шоқып, тағы шоқып,

Ұшып кетті бір топ қаз.

Мұғалімнің артынан қимылдарды қайталайды.







Жаднама құру


  1. Дұрыс тыныс алу адамға не үшін маңызды? (Ауырмау үшін)

  2. Ұзақ уақыт бойы таза ауаға шықпасаңдар, өздеріңді қалай сезінесіңдер? (Жаман, бас ауырады).

  3. Қайда серуендеген дұрыс?


«Ауаны қорғау – денсаулықты қорғау» жаднамасын құрыңдар.

Топтық жұмыс

Ойларын ортаға салады. Педагогтің сұрақтарына жауап береді, «Ауаны қорғау – денсаулықты қорғау» жаднамасын құрады:


  • Таза ауада серуендеу денсаулыққа пайдалы.

  • Жолдардан қашықта серуендеген дұрыс.

  • Пластик шөлмектердің жануынан шығатын түтін аса улы.

  • Қалада ағаштарды көбірек отырғызу керек.

  • Бөлмені жиі желдетіп отыру керек.

  • Темекі шегу денсаулыққа зиян.

Топтардың жұмысын бақылайды. Ұйымшыл жұмысты, толыққанды жауаптарды бағалайды.


Энциклопедиялар мен интернеттен жасыл желектің пайдасы туралы ақпарат табуға кеңес береді.

- Ағаштар ерекше ұшпа заттар түзеді. Əсіресе терек пайдалы. Ұзын шыбығының арқасында теректің жапырақтары шаң-тозаңды жақсы ұстайды. Ал шаңды жапырақтардан жаңбыр жуып тастайды. Ересектерге

ағаштар мен гүлдерді отырғызуға көмектесіңдер.

Оқушылардың бастамасын қажетті бағытта қолдайды.

Энциклопедия, интернет



Оқулықтағы суретті қарап, сұраққа жауап беруді ұсынады:

1. Қандай қалада тұрғың келеді? Неліктен?

Бірлесіп қорытынды жасау: түтінді ауамен тыныс алған ауыр жəне денсаулық үшін зиян. Лас ауаның салдарынан адамдарда пайда болатын аурулар өте баяу жəне байқалмай жүреді. Олар адам ағзасында зиянды заттар көп мөлшерде жиналғанда ғана байқалады. Сондықтан адамдар ауаның тазалығын сақтауға тырысуы

тиіс. Бірақ зауыттарды жауып тастау

ҚБ: «Қолыңды бер».


Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.




Оқулық





мүмкін емес, өйткені онда адамдарға қажетті заттар (жиһаз, азық-түлік, ойыншықтар т.б.) жасалады. Сондықтан зауыттар мен фабрикаларды олардың түтіні елді мекеннен басқа жаққа кететіндей етіп салу қажет. Олардың мұржаларына

ластағыш заттарды ұстап қалатын сүзгіштерді орнату қажет.





ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Таза ауа адам өмірі үшін қаншалықты маңызды?

  2. Адамдар ауаны қалай қорғайды?

  3. Қай жердегі ауа таза? Ірі қалада ма, əлде ауылда ма?

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді. Зерделенген материалды еске түсіріп, қорытындылайды.

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін

бағалайды.

Оқулық

Ауаның ластанбауына көмек көрсете аласың ба? Пайдалы іс-əрекеттер жоспарын жаса. Оны Ғылыми күнделікке

жаз.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі

Ғылыми күнделік, оқулық

Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан шарды бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды,

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Шар».


Оқушылар рефлексиясы мен өзіндік бағалау нəтижесін талдайды.

Ғылыми күнделік, оқулық



№ 15 сабақ

Бөлім

Заттар жəне олардың қасиеттері

Педагогтің аты-жөні

Қудайбергенова А.Р

Күні

20.12.2022

Сыныбы

Қатысушылардың саны: 5

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Біз су туралы не білеміз?

Оқу бағдарламасына сəйкес

оқыту мақсаттары

2.3.3.1 судың физикалық қасиеттерін анықтау (дəмсіз, иіссіз, белгілі бір формасының болмауы,

аққыштығы).

Сабақтың мақсаттары

Судың физикалық қасиеттерімен таныстыру (дəмсіз, иіссіз, белгілі бір формасының болмауы, аққыштығы).

Сабақтың барысы

Сабақтың

кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар



І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру. Жағымды көңіл күй орнату.

(Теңіздің дыбысының дыбыс жазбасын тыңдату).

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды. Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.



«Сенесіңдер ме?» ойыны Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Таза ауа адам өмірі үшін қаншалықты маңызды?

  2. Адамдар ауаны қалай қорғайды?

  3. Қай жердегі ауа таза? Ірі қалада ма, əлде ауылда ма?

Оқушыларға «сенемін» не «сенбеймін» деген жауап беретін сұрақтарды жəне өз таңдауын дəлелдеуді ұсыныңыз.

  • Жер бетіндегі барша жандыға ауа қажет. (Сенемін).

  • Ластанған ауа тірі ағзаға еш əсер етпейді. (Сенбеймін).

  • Күзде түскен жапырақтарды жағып жіберу керек. (Сенбеймін).

Сұрақтарға жауап береді,

«Ауаны қорғау – денсаулықты қорғау» жаднамасы бойынша əңгімелейді:

  • Таза ауада серуендеу денсаулыққа пайдалы.

  • Жолдардан қашықта серуендеген дұрыс.

  • Пластик шөлмектердің жануынан шығатын түтін аса улы.

  • Қалада ағаштарды көбірек отырғызу керек.

  • Бөлмені жиі желдетіп отыру керек.

  • Темекі шегу денсаулыққа зиянды.


ҚБ: «Ду қол шапалақ».

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.








Жаднамалар




  • Темекі жанып жатқан кезде түтінмен бірге ауаға 500 түрлі затқа дейін бөлінеді. (Сенемін).

  • Темекі түтіні шегушіге зиян келтіреді. (Сенбеймін).

  • Экология – қоршаған ортаны қорғау туралы ғылым. (Сенемін).

  • Ауаны қорғауға адамдар қалай көмектесе алады?

  • Өздерің үйде құраған пайдалы əрекеттер жоспарын оқыңдар.




Жұмбақты шешуді ұсынады:


Ол – Жердің көшірмесі, Онда барлық мұхит, теңіз,

Орман, қала таулардың бар бейнесі. Ол не?


– Глобуста қандай түс басым? Неліктен?

Жұмбақты тыңдап, ойларын ортаға салады, сұрақтарға толыққанды жауап береді. Өз болжамдарын айтады.



Глобуста көк түс басым екенін айтып,

ол көк түс су екенін айтады. Жер бетінде су көп екенін болжамдайды.


ҚБ: «Кімдікі дұрыс?».

Оқушылардың бастамасын қажетті бағытта қолдайды.





Глобус

Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Қойылған мəселе бойынша болжамдар ұсынады. Тақырып пен мақсаттарды талқылауға қатысады.

  • Табиғи су көздерін жəне оның қасиеттерін анықтауды үйренеміз.

  • Суреттерге орнақ нəрсе – су.

  • Сумен байланысты табиғат құбылыстарына жаңбыр, қар, бұршақ жауу жатады.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі






Оқулық





II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)



Глобусқа қарап, олардың пікірі бойынша неліктен Жерді көгілдір ғаламшар деп атайтыны туралы əңгімелеуді ұсынады.

Тапсырманы орындайды. Сұрақтарға жауап береді.

– Су ғаламның бүкіл жерінде бар. Өзен, теңіз, мұхиттар – су, өмір көзі. Глобус пен карталарда ол көгілдір түспен көрсетіледі. Оттегісіз тіршілік ететін организмдер бар, ал сусыз

ешкім тіршілік ете алмайды.

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Дұрыс жəне толық жауаптарды

бағалайды жəне көтермелейді.




Глобус

«Су – су емес» ойыны

Сөзді айтады, ол суды білдірсе, оқушылар шапалақтайды, суға қатысты болмаса, орнында екі қадам жасайды. Мысалы:

мұхит, жел, қар, жаңбыр, құм, сүңгі, жартас, шық, мұзтау, тиін т.б.

Тапсырманы орындайды.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі


Ғылыми күнделіктегі 2-тапсырманы орындап, өз білімдерін тексеруді ұсынады.

– Судың қасиеттерін анықтап, кестені толтырыңдар.

Жұмысты дəптерге орындайды.

Оқушылардың дəптердегі жұмысын көреді.


Ғылыми күнделік

«Судың қасиеттері» деген пиктограммаға

назар аударады. Оқулықтағы ақпаратты оқуды сұрайды.

Суреттерді көреді, жеке тəжірибесіне

сүйеніп, ойларын ортаға салады, мəтінді оқиды.



Оқулық

Тəжірибелер жүргізуге кеңес береді.

№ 1 тəжірибе

Үш стақанға (су, сүт жəне күнбағыс майы құйылған) бір-бір қасықтан салыңдар.

1. Судың қандай қасиеттері көрінеді?

№ 2 тəжірибе

Суды түрлі пішінді ыдыстарға алма кезек ауыстырып құяды.

  1. Осы тəжірибе бізге судың қандай қасиеті туралы əңгімелеп берді?

  2. Таза су мен таза ауаның қандай қасиеттері бірдей?

Топта тəжірибе жүргізіп, судың қасиеттерін тізіп атайды: Мөлдір

Иіссіз Дəмсіз Түсі жоқ

Пішінін өзгертеді.

ҚБ: «Жұлдыз сыйла».

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.

Оқулық



Ғылыми күнделіктің 1-тапсырма мен 3 тапсырманы орындауға нұсқау береді.


Тапсырмаларды ретімен орындайды.

Оқушылардың дəптердегі жұмысын көреді. Өлшемдер бойынша өзара бағалау:

Əрбір дұрыс

қойылған зат үшін – 1 ұпай. Жиыны – 6

ұпай.

Ғылыми күнделік

Динамикалық үзіліс

Жел соқты гу-гу,

Жаңбыр жауды тырс-тырс. Жаңбыр басталды,

Күн ашылды.

Қимылдарды көрсетеді.



  • «Су – өмір» деген сөздің мағынасын қалай түсінесіңдер?

  • Су жоғалып кеткен жағдайда не болатынын білесің бе?

Педагогтің түсіндірмесі.

Фермалар, зауыттар мен фабрикалардан ластанған су өзендер мен көлдерге құйылады. Судың ластануынан барша тіршілік иелері зиян шегеді. Суқоймаларда өсімдіктер мен жануарлар қырылады, жағалауларда шөптер, бұталар мен ағаштар өледі. Бұл – экологиялық апат. Лас су адамның денсаулығына зиянды. Суға ауру тудыратын микробтар, түрлі аурулардың қоздырғыштары түседі. Осының бəрі ересектер мен балалардың денсаулығына кері əсер етеді. Су зиянды бола бастайды,

оны ішуге, оған шомылуға болмайды.

Сұрақтарға жауап береді. Монолог құрады.

Оқушылардың бастамасын қажетті бағытта қолдайды.


Shape19

Су – басты байлық, сондықтан оны

сақтау керек.




Оқулықтағы мəтінмен жұмыс пен «Сен білесің бе?» деген қосымша ақпаратты ұсынады. Бүкіл тірі ағзалар үшін судың маңызын анықтауды жəне адам мен табиғаттың арасындағы байланыстың мысалдарын келтіруге тапсырма береді.

«Экологиялық апат» сөз тіркесінің мағынасын түсіндіру.

Суреттерді көреді. Сұрақтарға жауап береді.

Бірлесіп қорытынды жасайды:

Су – жердегі ең басты байлықтың бірі. Ғаламшарымызда таза су азайып барады. Бұған адамдардың өздері кінəлі.













ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Табиғи су көздерінің негізгі қасиеттерін ата.

  2. Су қандай қасиеттерге ие?

  3. Адам өз өмірінде судың қандай қасиеттерін пайдаланады?

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді, дəйектейді.

Зерделенген материалды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Жеңіс тұғыры».

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру

деңгейін бағалайды.

Оқулық.

Мұғалім оқушыға отбасы мүшелерінің күніне қанша стақан су, қанша кесе шай жəне басқа да сусындар ішетінін санауды, Ғылыми күнделікке қорытынды жасауды

ұсынады.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Ғылыми күнделік, оқулық

Оқушылардың сабақтағы өзіндік оқу əрекетін, өзінің мақсатқа қарай жылжуын, өздігінен бағалауын ұйымдастырады. Оқушылардан құтыны бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Колба».

Оқушылар рефлексиясы мен əрекетіін өзіндік бағалау нəтижесін талдайды.

Ғылыми күнделік, оқулық



№ 16 сабақ

Бөлім

Заттар жəне олардың қасиеттері

Педагогтің аты-жөні

Қудайбергенова А.Р

Күні

26.12.2022

Сыныбы

Қатысушылардың саны: 5

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Су қандай күйде кездеседі?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

        1. судың агрегаттық күйінің өзгеру процесін зерттеу;

        2. судың табиғи көздерін анықтау.

Сабақтың мақсаты

Тəжірибелер арқылы судың агрегаттық жағдайындағы өзгерістермен таныстыру, суды пайдалану туралы білімді қорытындылау.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар



І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру. Жағымды көңіл күй орнату.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды.

Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен

сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.


Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

Негізгі табиғи су көздерін тізіп ата. Су қандай қасиеттерге ие?

Адам судың түрлі қасиеттерін өз өмірінде қалай пайдаланады?

«Сен жəне отбасы мүшелері күніне қанша стақан су, қанша кесе шай жəне басқа да сусындар ішетінін сана» деген бақылаудың

нəтижесі туралы əңгімелеуді ұсынады.

Сұрақтарға жауап береді, сыныптастарымен бақылау нəтижелерімен бөліседі.

ҚБ: «Қолыңды бер».

Бағалайды жəне ауызша көтермелейді.





Жаднама



№ 1 тапсырманың суретіне назар аударады.

– Судың қандай күйге түскенін түсіндіріңдер.

Судың сұйық күйден мұзға жəне буға айналғанын айтады.

Оқушылардың бастамасын қажетті бағытта қолдайды.



Оқулық


Сабақтың тақырыбын нақтылау, сабақ мақсатын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Қойылған мəселе бойынша болжамдар ұсынады. Тақырып пен мақсаттарды талқылауға қатысады.

ҚБ: «Кімдікі дұрыс?»

Мұғалімнің

ауызша пікір білдіруі



Оқулық




II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

Тəжірибе жүргізуді ұсынады.

Тапсырманы орындайды, сұрақтарға жауап береді.

Қорытынды жасайды;

Су бір күйден екінші күйге жеңіл көшеді.

Су буланады.

Мұз қатты қызғанда жылдам ериді.

Су суытқан кезде қатады.

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.





Глобус



Мұздың еру жылдамдығы қызуға байланысты.




– Балалар, неліктен су туралы былай айтады: Мен бұлт та, тұман да боламын,

Бұлақ болып сарқырап, Мұхит болып буырқанамын, Мен ұшамын, жүгіремін,

Əйнектей жарқырап та тұрамын. 3–4-тапсырмалардағы суреттерді көруді ұсынады.

  1. Су бір күйден екінші күйге оңай көшеді. Су қандай жағдайда басқа күйге өтеді?

  2. Судың бір агрегаттық күйден екінші агрегаттық күйге көшу процестерін ата.

Тапсырманы орындайды. Қорытынды жасайды.

Су – үш күйде бола алатын ғаламшардағы жалғыз зат.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі








Балалардан табиғатта су қайда жəне қандай агрегаттық күйде болатынын тізіп айтуды жəне Ғылыми күнделіктегі № 1 тапсырманы орындауды сұрайды.

Мəтінді оқиды, талқылайды жəне салыстырады. Табиғатта осылай болады. Біз буланды, яғни буға айналды дейміз. Бу – газ тəрізді күй, көзге көрінбейтін ұсақ тамшылар. Осы тамшылар ауаға көтеріліп, салқын ауамен кездескен кезде су тамшыларына айналып, бұлттарға жиналады.

Ал бұлттардан қар немесе жаңбыр түрінде жауын-шашын жауады. Қар ұшқыны – қатқан су

тамшылары.

Оқушылырдың дəптердегі жұмыстарын көреді.

Ғылыми күнделік


№ 2 тапсырма

- Судың агрегаттық күйін көрсететін суреттердің астына тақырыбын жазыңдар.


Дəптерде жұмыс орындайды.

Оқушылардың дəптердегі

жұмысын көреді.

Ғылыми күнделік

Динамикалық үзіліс Ойын ұсынады.

  • Мен судың сұйық, қатты жəне газ тəрізді күйлерін атаймын.

  • Сұйық күйде қолдарымызбен жүзу қимылдарын жасаймыз.

  • Қатты күйде – қолымызбен бір шапалақ соғамыз.

  • Газ тəріздес – қолдарымызды жоғары

көтереміз. (Жаңбыр, бу, мұз, сарқырама, тұман, бұршақ, бұлт, қар, краннан аққан су).

Орындайды.



Суреттерге назар аударады.

1. Адам тұрмыста суды түрлі күйде қалай пайдаланады?

Педагогтің түсіндірмесі.

– Су дала мен ормандарға қажет. Онсыз адамдар, аңдар мен құстар тіршілік ете алмайды. Адам сусыз тек қана 3 күн, ал тамақсыз 30 тəуліктей өмір сүреді. Су адам

Суреттерді көреді, жеке тəжірибесіне сүйеніп, ойларын

ортаға салады, толықтырады:

  • Шаруашылық қажеттіліктер

  • Жүк тасымалдау

  • Судағы демалыс

  • Гидроэлектрстансылары

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру




Оқулық




қанының құрамына кіреді. Су адам терісінің бетінен буланады, сол арқылы дене қызуын реттейді. Су ағзадан зиянды заттарды шығарады. Демек, су – бүкіл тірі ағзалар үшін тіршілік көзі (тақтадағы карточка).

– Су тек шөлімізді қандырумен ғана шектелмей, азық та береді. Теңіздер мен мұхиттарда көптеген балық аулайтын кемелер жүреді. Электр стансыларында су электр тогын шығарады. Сонымен қатар су – ең үлкен жəне ыңғайлы жол. Су бетімен түрлі кемелер күндіз-

түні түрлі бағытта жүк тасымалдайды.


деңгейін бағалайды.





ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Су қандай күйлерде болады?

  2. Су бір күйден екінші күйге қандай жағдайда көшеді?

  3. Өзің тұратын қаладағы (ауылдағы) су көздерін ата.

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді.

Зерделенген материалды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Қолыңды бер».

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне

меңгеру

Оқулық




деңгейін





бағалайды.



Оқулықтағы 7-тапсырма. «Табиғаттағы су» деген постер жаса.

Ғылыми күнделіктегі № 4 тапсырма.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият

тыңдайды.


Ғылыми күнделік, оқулық


Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан құтыны бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Колба»


Оқушылар рефлексиясы мен əрекетіін өзіндік бағалау нəтижесін талдайды.

Ғылыми күнделік, оқулық



№ 17 сабақ

Бөлім

Заттар жəне олардың қасиеттері

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Табиғи ресурстар қандай болады?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

        1. табиғат ресурстарының қолданысын анықтау;

        2. табиғат ресурстарын шығу тегі бойынша жіктеу.

Сабақтың мақсаты

Ресурстарды шығу тегі бойынша жіктеу жəне қолданысын анықтау.

Сабақтың барысы

Сабақтың

кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар


І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру.

Жағымды көңіл күй орнату.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды. Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға

дайынмын» деген деген оймен сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.





Үй тапсырмасын тексеру

Оқушыларды «Табиғаттағы су» постерімен таныстырады. Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Су қандай күйлерде болады?

  2. Су бір күйден екінші күйге қандай жағдайда көшеді?

  3. Өзің тұратын қаладағы (ауылдағы) су көздерін ата. «Шөлмектегі бұлт» деген тəжірибенің нəтижесі туралы əңгімелеуді

ұсынады.

Сұрақтарға жауап береді, сыныптастарымен бақылау нəтижелерімен бөліседі.

ҚБ: «Жұлдыз сыйла».

Бағалайды жəне ауызша көтермелейді.

Жаднамалар

«Паравоз» мультфильмінен үзінді көрсетеді.

  1. Бұл мультфильм қандай көңіл күй тудырды? (Көңілді, жалынды).

  2. Басты тақырып не? (Табиғат).

  3. Неліктен паровоз үнемі кешігіп жүрді?

Мультфильмді көріп, педагогтің сұрақтарына жауап береді.

– Паровоз табиғаттың сұлулығына

сүйсініп, қуанып, үнемі кешігіп жүрді.

Оқушылардың бастамасын қажетті бағытта қолдайды.



Мультфильм


4. Жолаушылар өздері үшін қандай жаңалық ашты?

– Біз де минут сайын өзімізге қандай да бір жаңалық ашамыз. Сендерге мұны қуаныш жəне тамаша көңіл күймен жасауды тілеймін. Осы паровозды сабағымыздың таңбасына айналдыруды ұсынамыз. Ал вагоншаларды

сабақтағы жетістіктеріңді бағалау үшін қолданамыз.




Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Қойылған мəселе бойынша болжамдар ұсынады. Тақырып пен мақсаттарды талқылауға қатысады. Мақсатты дауыстап айтады.

ҚБ: «Кімдікі дұрыс?» Мұғалімнің ауызша пікір

білдіруі.



Оқулық


Балаларды табақта жатқан заттармен

Көреді, ойларын ортаға салады.

Дұрыс жəне



Моншақ, сырға, білезік, ақша.

Алма, қызанақ, қабыршақ, көмір кесегі.


қызықтырыңыз. Бұлар моншақ, сырға, білезік,

Оқушылар мəтінді оқып, мұғалімнің

толық


ақша.

сұрақтарына жауап береді.

жауаптарды

II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

1. Бұл заттарды бір сөзбен қалай атауға болады? (Бағалы заттар, байлық). Табаққа алма, қызанақ, қабыршақ, көмір түйірін

қосады.


бағалайды жəне көтермелейді.


2. Бұл заттарды неге табаққа қойдым?




Бұларды байлық деп айтуға бола ма? Бұлар




ненің байлығы? (Табиғат байлықтары)




3. Біз сабақта не туралы айтатын боламыз?




4. Сабағымыздың мақсаттарын айқындаңдар.




Оқушыларға суреттерге қарап, сұрақтарға

Тапсырманы орындайды. Сұрақтарға жауап береді. Қорытынды жасайды. Табиғат бізге тамақ, киім, қоныс, отын, энергия мен материалдар береді, адам олардан тұрмыс заттарын, мəшинелар мен дəрілер жасайды. Адам табиғатсыз жəне оның

байлықтары – ресурстарсыз өмір сүре алмайды. Адам қажеттінің барлығын

ҚБ: «Екі

жұлдыз, бір тілек».

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.


жауап беруді ұсынады:


1. Мына заттардың өмірі қайда басталады?


Олардың қайсысы адамның қолымен

жасалған?

Оқулық

2. Сендердің пікірлерің бойынша, бұл


заттардың пайда болуы үшін тек адам ғана


еңбек етті ме?





Оқулықтағы мəтінді оқып, мəтіннен сабақ тақырыбын ашатын екі сөйлемді табуды ұсынады. Ақпаратқа назар аударады, оқушылармен бірлесіп, сүйектер болмаса, не болатынын талқылайды.

  1. Ресурстар ұғымын қалай түсінесіңдер? (Көмек Білгішбектің хабарламасында бар).

  2. Сендердің ойларыңша, жеріміз қандай ресурстарға бай?

  3. Табиғат байлықтарын атаңдар.

  4. Оларды қандай топтарға бөлуге болады?

табиғаттан алады.




№ 2 тапсырманың суреттеріне қарап, ресурстардың қандай топқа бөлінетіндігіне байланысты сұрақтарға жауап беруді, əр топты сипаттап, мысалдар келтіруді ұсынады. Мұғалімге арналған ақпарат.

Табиғи жіктелімге сəйкес, ресурстар жер (топырақ), орман, су, биологиялық, минералды-шикізат (пайдалы қазбалар), энергетикалық, климаттық болып бөлінеді. Жасанды – адам жасаған жəне пайдаланатын ресурстар.

1. Табиғи жəне жасанды ресурстардың байланысы қандай?

Талқылайды, ұқсастықтар мен айырмашылықтарды табады.

ҚБ: «Ду қол шапалақ». Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.





Оқулық


Динамикалық үзіліс

Бір, екі, үш

Жинап алдық күш. Төрт, бес, алты

Біз жазамыз мықты. Дəптерімізді ашайық, Көрсетілген үлгіге

Əдемі етіп жазайық.

Қимылдарды жасап, қосылып əн айтады.







– Адам табиғаттың қуатын пайдаланып, жаңа ресурстарды ойлап табуды үйренді. Мысалы: энергетикалық (жасыл энергия) ресурстар.

Адам табиғаттың қуатын қалай пайдаланады?

Топтық жұмыс.

Оқулықтағы суреттерге қарайды, ойын өрбітеді, қорытынды жасайды.




Оқулық

– Кластер құрып, сыныптастарға таныстырыңдар.

Сенің өлкең қандай ресурстарға бай?

Топтық жұмыс

Оқулықтағы суреттерге қарайды, ойын өрбітеді, қорытынды жасайды. Топта талқылағаннан кейін оқушылар

өз жауаптарын ұсынады.



Ватман, фломастерлер


Айсұлу мен Қуаныш сурет көрмесіне қатысты. Көрме қандай тақырыпқа арналған? Ойлан. Ол қалай аталуы мүмкін?

Көрменің қаншалықты маңызды екенін түсіндір. Сен қандай сурет салар едің?

Ойларын ортаға салады, өз пікірін айтады.





– Табиғат сыйын теріс пайдалану мысалдарын келтір.

Адамның табиғаттағы экологиялық мінез- құлық ережелерін еске сал.

  • Гүлдерді жұлмаңдар.

  • Шөпті таптамаңдар.

  • Құмырсқаның илеуін бұзбаңдар.

  • Құстардың ұяларын талқандамаңдар.

  • Құстардың балапандарына тиіспеңдер.

  • Шөптерді жұлмаңдар, ағаштарды шаппаңдар.

  • Бұлақ көрсеңдер, оны ластамаңдар.

  • Жануарларды атпаңдар.

  • Суды босқа шығындамаңдар.



Тапсырмалармен қызықтырады:

№ 1 схеманы суретпен жəне сөздермен толықтырыңдар.

№ 2 – Артығын сыз

Талқылайды жəне мұғалімнің басшылық етуімен немесе өздігінен тапсырмаларды орындайды.

Оқушылардың дəптердегі жұмысын көреді.


Ғылыми күнделік




№ 3 – Қуаныш жасанды, ал Айсұлу табиғи

ресурстарды таңдаулары қажет.















ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Бүгінгі сабақта қандай табиғат байлықтары туралы білдіңдер?

  2. Неліктен табиғат байлығын ұқыпты пайдалану қажет?

  3. Табиғат пен заттардың байланысы қандай? (Барлық заттар бір кездері табиғаттың бір бөлігі болды жəне адам оларды табиғаттан алған).

  4. «Табиғат» сөзіне синквейн құрастырыңдар.

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді, дəйектейді.

Зерделенген материалды еске түсіріп, қорытындылайды.

  1. Табиғат.

  2. (Қандай?) Сұлу, қайырымды.

  3. (Не істейді?) Қоректендіреді, жылытады, киіндіреді.

  4. Табиғат адамға көмектеседі.

  5. Өмір.


  1. Табиғат.

  2. (Қандай?) Қажетті, қамқор.

  3. (Не істейді?) Сақталады, бөліседі, көмектеседі.

  4. Адам – табиғаттың бір бөлігі.

  5. Байлық.

ҚБ: «Авторлық орындық».

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.

Оқулық

7. «Менің отбасым суды үнемдей ме?» деген тақырыпта бақылау жүргіз. Қорытынды жаса. Ғылыми күнделіктегі тапсырмаларды қалай

орындайтындарын түсіндіреді.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Ғылыми күнделік, оқулық

Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан құтыны бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Колба»

Оқушылар рефлексиясы мен əрекетіін өзіндік бағалау нəтижесін талдайды.

Ғылыми күнделік, оқулық



№ 18 сабақ

Бөлім

Жер жəне ғарыш

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Күн Жерге қалай əсер етеді?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

        1. Жер мен Күн арасындағы байланысты түсіндіру;

        2. Жердің табиғи серігін анықтау;

2.1.2.5 құрылған жоспарға сəйкес бақылау жүргізу жəне қорытынды жасау.

Сабақтың мақсаттары

Күн мен Айдың Жер ғаламшарына əсерімен таныстыру, бақылау жүргізу мен қорытынды жасауды үйрету.

Сабақтың барысы

Сабақтың

кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин).

Сабаққа дайындықты тексеру. Жағымды көңіл күй орнату.


Мұғалім оқушыларды оқу үдерісіне қосу үшін жағдай жасайды. Балаларға суреттерге назар аударып, бірінші əріптер бойынша сабақтың тірек сөзі болатын сөзді табуды ұсынады.


– «Күн» сөзі орыс жəне ағылшын тілдерінде қалай айтылатынын кім біледі?

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды.

Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен сабаққа көңілдерін аударады.




Сабақ тақырыбын

талқылайды. Болжамдарын айтады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.


– Бұл – біздің сабағымыздың тақырыбы. Сабақтың соңында жетуге тиіс мақсатты айтайық.

Сабақтың мақсатын дауыстап айтады.


Оқулықтағы кесте

Табиғи ресурстары туралы əңгімелеуді ұсынады.

1. Адамның табиғи ресурстарды пайдалануы туралы қандай қызықты фактілер таптыңдар?

Табиғи ресурстар туралы

оқыған қызықты фактілерді əңгімелейді.

ҚБ: «Үш

шапалақ».





Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру

деңгейін бағалайды.



2. Күн деген не?

«Күн мен үшін» ойыны

Оқушылардың назарын жағдаяттағы əрбір кейіпкердің өзінше жауап бергеніне аударыңыз. Қазір əртүрлі мамандық иелерінің тұрғысынан осы сұраққа жауап табуға тырысуды ұсыныңыз. Əр топ өз мамандығын ұсынады: дəрігер, диқан, саяхатшы, суретші т.б.

Тапсырма: Өз мамандығыздың өкілі үшін Күннің маңызын айқындаңдар.

Оқушыларға ой өрбітуді ұсыныңыз:

  1. Біздің ғаламшарда неге өмір бар? Ол неге байланысты?

  2. Мəтінді оқып, өз ойларымызды оқулықтағы ақпаратпен салыстырайық.


Оқушылар сұрақтарға жауап береді. Əрқайсысы өз пікірін дəлелдейді.









Əртүрлі мамандық иелері

үшін Күннің маңызын айқындайды.


ҚБ: «Ауызша бағалау».

Оқушылардың болжамдарының дұрыстығын бағалайды.


Қорытынды. Күн Жерді жылытады жəне жарықтандырады. Осының арқасында жануарлар айналадағы əлемді көреді. Күн жарығы мен жылуы жануарлармен қатар өсімдіктерге керек. Күн энергиясы өсімдіктерге өсуге көмектеседі, ал өсімдіктердер тірі жан иелерінің бəрінің тіршілігі үшін аса қажет.





Оқушылар өз болжамдарын жасайды, мəтінді оқиды, қорытынды жасайды.







Оқулық.








2. Жердің ғарыштағы орналасуына болжам жаса:

  • Жер Күнге жақын орналасса, онда ... .

  • Жер Күннен алыс орналасса, онда ... .

  • Күн сөніп қалса, ... .

Болжамдарын ұсынады.

– Егер Күн сөніп қалса, Жерге не болады?

Қорытынды: Егер Күн сөніп қалса, бірнеше аптадан кейін Жерде ешқандай өмір қалмайды. Тек Күн ғана Жердегі су мен ауа мұзды қабатқа айналмайтындай температураны қамтамасыз етеді. Тек Күн ғана бізді азықпен қамтамасыз ететін өсімдіктердің өсуі мен жеміс беруіне мүмкіндік

береді.

ҚБ:

«Кімдікі дұрыс?»

Оқулық.


Оқушылардың



болжамдарының



дұрыстығын



бағалайды.


Динамикалық үзіліс

Оқушылар өздері қалауы бойынша өлең жолдары бойынша қимыл-қозғалыстар жасайды.

Қимылдарды орындайды, жаттығу сөздерін айтады.


Музыкалық сүйемелдеу.

Жұмбақты шешіп, табылған шешім туралы білетінін əңгімелеуді ұсынады.


Көлде жүрген ақ үйрек, Түнде бар да, күндіз жоқ.

(Ай)

  1. Неліктен Ай табиғи серік деп аталады?

  2. Күн секілді Ай жарық пен жылу көзі ме?

Жұмбақты шешеді, Жауабын «Мен ... білемін» деген сөздерден бастап, Ай туралы барлық білетінін айтады.

ҚБ: «Жұлдыз ал»

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.

Таныстырылы м, фото, суреттер.




Оқушылардың білімі мен оқулықтағы мақалаға сүйеніп, балаларды Ай бізге ең жақын орналасқан аспан денесі деген қорытындыға əкелеміз.

3. Айдың ғаламшарымыз үшін маңызы қандай?

«Айдың Жердің айналып жүруі» бейнежазбасы көрсетіледі.



Интернет- ресурстар.

– Бақылауды жоспар бойынша жүргіземіз. Неге Күн мен Айдың көлемдері бізге бірдей болып көрінеді? Қорытынды жасаңдар.

Балалардың жауаптарын тыңдағаннан кейін оқулықтағы жоспар бойынша бақылау жүргізеді.

  1. Қолына доп ұстаған бастаушы сенен 1 адым қашықтықта тұрсын.

  2. Осы қашықтықтан доптың көлемін өлше.

  3. Бастаушы сенен алдымен 2 адым, содан соң 4 адымға алыстап тұрады.

  4. Осы қашықтықтардан доптың көлемін өлше.

  5. Нəтижені жаз.

  6. Қорытынды жаса.

Бақылау жоспарымен танысып, зерттеуді қалай жүргізетінін өз сөзімен түсіндіреді.

Дəптерде бақылаудың басты белгілерін тіркейді. Соңында көмекші тіректің – көмегімен қорытынды жасайды: Ай мен Күн бізге көлемі жағынан бірдей болып көрінеді, өйткені ...

(Күн Айдан анағұрлым алыс орналасқан).


Ғылыми күнделік, доп, сызғыш.

Балаларды Білгішбектің ақпаратымен таныстырамыз:

Айдың бетінде дөңгелек шұңқырларды көруге болады. Ол – кратерлер. Олар метеориттердің құлауынан пайда болған.

Балалардан оларды көргендер бар ма деп сұраңыз. Қалай?

7-тапсырма бойынша Ай бетінің моделін жасауды ұсыныңыз.

Ол үшін табаққа ұн себу қажет. Кезекпен ұнға

«метеориттерді» – тастар, шарлар жəне басқаларын лақтырады. Айда кратерлер осылай пайда болады.

Тəжірибені орындай келе, оқушылар айдағы кратерлер басқа ғарыш денелерімен соқтығысудан пайда болған деген қорытындыға келеді.



ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Ғылыми күнделіктегі тапсырмалармен қызықтырады:

1. Анықтаманы аяқтап жазыңдар.

Талқылайды жəне мұғалімнің басшылық етуімен немесе өздігінен

тапсырмаларды орындайды.

ҚБ: «Ду қол шапалақ». Оқушылардың

нақты

Ғылыми күнделік, қарындаштар

қалам.




2. Оқушылардың назарын ғарыш денелерінің көлемдері мен қозғалысына аударыңыз. Оларды

< немесе > белгілері арқылы салыстырып, қорытынды жасаңдар.

Күн – отты ғарыш денесі. Күн – жұлдыз.

Жер – Күн жүйесіндегі ғаламшар.

Ай – Жердің табиғи серігі.

Күн Жерге жылу мен жарық береді.

материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.


8. Ай сөзі тек аспан денесі ме, əлде басқа мағынаны білдіре ме?

Жаңа Айды толған Айдан қалай ажыратуға болады? Түрлі дереккөздерге қара.

Ғылыми күнделіктегі жəне оқулықтағы үй тапсырмасын қалай орындау керектігі туралы

мұғалімнің нұсқауын тыңдайды.



Сабақты қорытындылау үшін оқушылар сұрақтарға жауап береді:

  1. Ғаламшарымыз үшін Күн қаншалықты маңызды?

  2. Ай дегеніміз не?

Сұрақтарға жауап береді.

ҚБ:

«Бағдаршам» Сұрақтың жауабын білемін

бе, жоқ па?


Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан зымыранды бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл қарындаш – ештеңе түсінбедім;

  • Сары қарындаш – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасылы қарындаш – түсіндім, басқа оқушыға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоциялық жағдайын айқындайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ:

«Зымыран» Оқушылардың əрекеттерін өзіндік бағалау. Оқушылар рефлексиясының

нəтижесін талдайды







№ 19 сабақ

Бөлім

Жер жəне ғарыш

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Күннің «достарын» білесің бе?

Оқу бағдарламасына сəйкес

оқыту мақсаттары

2.4.2.1 Күн жүйесі ғаламшарларының орналасу тəртібін анықтау;

2.1.2.1 «ақпарат көзі» ұғымын жəне оның зерттеу жүргізудегі маңызын түсіндіру.

Сабақтың мақсаттары

Күн жүйесі ғаламшарларының орналасу тəртібімен таныстыру, түрлі ақпарат көздерімен жұмыс істеуді

үйрету.

Сабақтың барысы

Сабақтың

кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Сабаққа дайындықты тексеру. Жағымды көңіл күй орнату.

Мұғалім оқушылар сабақ үдерісіне қосылу үшін жағдай жасайды. Сөздердің орнын ауыстырып, сөзді оқуды ұсынады.

– Осы түсінік туралы не білесіңдер?

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды.

Өзіндік дайындығын анықтайды. Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен сабаққа көңілдерін аударады.

Сабақ тақырыбын талқылайды.

Болжамдарын айтады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.


Оқушылар кестедегі суреттер бойынша сабақта не туралы айтылатыны туралы болжам жасайды. Сабақтың соңында қол жеткізілуі тиіс мақсатты белгілейді (Оған рефлексия сатысында оралады).

Сабақтың мақсатын дауыстап айтады.

– Күн жүйесінің ғаламшарлары туралы білеміз.


Оқулықтағы кесте, (флипчарт немесе таныстырылымға шығаруға

болады)

Үй тапсырмасын тексеру

«Иə, жоқ» ойыны (оқушылар əрбір жауапқа қол шапалақтап отырады).

  1. Күн – бізге ең жақын жұлдыз. (Иə)

  2. Күннің бетіне ғарыш кемесімен қонуға болады. (Жоқ).

  3. Күн – от шары. (Иə)

  4. Күн сəулелері Жер бетіндегі барша тіршілік иелеріне зиян тигізеді. (Жоқ)

  5. Ай – түнгі аспандағы ең жарық аспан денесі. (Иə)

Жаңа Ай мен толған Айды қалай ажыратуға болатыны туралы əңгімелейді.

Өлшемдер бойынша өзара бағалау:

  1. Жаңа туған Ай мен ескі Ай – бір ғарыш денесі.

  2. Жаңа туған Ай мен ескі Айдың суреттері дұрыс

салынған.





  1. Ай – Күнді айналып қозғалатын ғаламшар. (жоқ. Ай – серік)

  2. Кратерлер – Айдың беткейіндегі бұрынғы теңіздер мен көлдер. (Жоқ. Метеориттердің құлауынан пайда болған шұңқырлар)

  3. Жер Айдан үлкен. (Иə)

  4. Күн мен Ай көлемі жағынан бірдей. (Жоқ. Зат

бізден неғұрлым қашық болса, соғұрлым кішкентай көрінеді).


3. Қалай ажырату керектігін түсіндіреді.


II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

Балаларға оқулықтағы сурет бойынша Күн жүйесіне қарап, ғаламшарлардың атын Күнге əрі орналасуларына қарай анутауды, ең үлкен жəне ең кіші ғаламшарды жəне көршілес ғаламшарларды атауды ұсыныңыз.


Балалармен бірге ғаламшарлар туралы санамақты (стикердегі) бірнеше рет оқытып, олардың ретін жаттатыңыз.


Санамақты бірнеше рет қайталау арқылы Күн жүйесі ғаламшарларының орналасу ретін жаттайды.




Санамаққа музыкалық сүйемелдеу https://www.youtu be.com/






Мұғалім ғаламшарлардың неліктен соқтығыспайтыны туралы болжам жасауды, Білгішбектің хабарын оқуды ұсынады.

«Ғаламшарлар қалай қозғалады?» деген тақырыпта зерттеу жұмысын жүргізеді.

Балалар болжамдарын ұсынады. Əр ғаламшар өз орбитасымен қозғалады деп айтуы мүмкін.

Қатысады немесе бақылайды, сұрақтарға

ҚБ:

«Кімдікі дұрыс?» Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін

бағалайды.

Таяқшаға байланған таспалар




Ғаламшарлардың қозғалысын көрсету үшін 8 оқушыға ұзындығы əртүрлі 8 таспа таратыңыз (дəлізге шығуға болады).

  1. Бірнеше оқушыға ұзындықтары əртүрлі таспа- ларды үлестір.

  2. Таспаның бір ұшын қарындашқа (таяқшаға) байла.

  3. Жүргізуші «Күн» болып, қарындашты жоғары көтеріп тұрады.

  4. Оны таспаның бір шетін ұстаған «ғаламшарлар», яғни оқушылар айналып жүреді.

  5. Қорытынды жаса.

    1. Қай ғаламшар Күнді ең жылдам айналып шығады, қайсысы ең баяу айналады? Неліктен?

жауап береді, көмекші тіректің көмегімен қорытынды тұжырымдайды:

– Барлық ғаламшарлар Күнді айнала қозғалады.

Əр ғаламшардың өз орбитасы бар.

Ғаламшарлардың орбитасы Күннен əртүрлі қашықтықта орналасқан, сондықтан

олар соқтығыспайды.



Дидактикалық ойын: «Ғаламшарлар, сапқа тұрыңдар!»

Барлық оқушылар қатысуы үшін ойынды бірнеше рет ойнатуға болады. Ғаламшарлардың атаулары жазылған карточкаларды таратыңыз.

– Біз ғаламшарлар Күнді айналып жүретінін білдік. Олардың əрқайсысының орбита деп аталатын жолы бар. Ғаламшарлардың атаулары мен айналу ретін еске сақтауда санамақ көмектеседі.

Ғаламшарлардың атаулары жазылған карточкаларды ұстап , рет-ретімен тізіліп, басқа ғаламшарлар арасындағы орнын белгілейді.

ҚБ:

«Жұлдыз ал». Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.

Ғаламшарлардың атаулары жазылған карточкалар.

Айдағы жұлдызшы Ғаламшарларды санады: Меркурий – бір, Шолпан – екі,

Үш – Жер, төрт – Марс.

Бес – Юпитер, алты – Сатурн, Жеті – Уран, сегіз – Нептун.




Сабақтың соңы

Күрделілік деңгейі əртүрлі тапсырмаларды ұсынып, Ғылыми күнделіктегі тапсырмалармен қызықтырады:

1. Күн жүйесінің сызбасын тап жəне қорша.

Талқылайды жəне

Оқушылардың

Ғылыми

(10–10 мин)

мұғалімнің басшылық

нақты материалды

күнделік,


етуімен немесе

білуін жəне

қарындаштар


өздігінен


қалам.




  1. Ғаламшарларды Күннен алыстау орналасуларына қарай ретін көрсет.

  2. Күн жүйесінің ғаламшарлары Күннен əрі

қандай ретпен орналасқан?

тапсырмаларды орындайды.

меңгеру деңгейін бағалайды.


Түрлі ақпарат көздерін пайдаланып, анықта:

  1. Ең үлкен қай ғаламшар?

  2. Қай ғаламшар теңіз патшасының есіміне ие?

  3. Қай ғаламшар алқызыл түсті?

  4. Күн жүйесіндегі ең жылдам ғаламшар қай ғаламшар?

Ғылыми күнделік пен оқулықтағы үй тапсырмасын көреді.



Сабақты қорытындылау үшін оқушылар сұрақтарға жауап береді:

  1. Күннен алыстау орналасуларына қарай Күн жүйесінің ғаламшарларын ретімен ата.

  2. Күн жүйесінің ғаламшарлары қалай қозғалады?

  3. Күнге ең жақын орналасқан ғаламшарды ата.

Сұрақтарға жауап береді.

ҚБ:

«Бағдаршам». Сұрақтың жауабын білемін бе, жоқ па?


Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан зымыранды бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл қарындаш – ештеңе түсінбедім;

  • Сары қарындаш – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасылы қарындаш – түсіндім, басқа оқушыға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоциялық жағдайын айқындайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ:

«Зымыран». Оқушылардың əрекеттерін өзіндік бағалау.

Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін,

меңгергенін бағалайды.






№ 20 сабақ

Бөлім

Жер жəне ғарыш

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Ғаламшарлар қандай болады?

Оқу бағдарламасына сəйкес

оқыту мақсаттары

2.4.2.2 Күн жүйесі ғаламшарларын салыстыру;

2.1.2.1 «ақпарат көзі» ұғымын жəне оның зерттеу жүргізудегі маңызын түсіндіру.

Сабақтың мақсаттары

Ғаламшарлардың ерекшеліктерімен таныстыру, ғаламшарларға сипаттама беруді, оларды салыстыруды

үйрету.

Сабақтың барысы

Сабақтың

кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру.

Жағымды көңіл күй орнату.

Оқушылар оқу үдерісіне қосылу үшін жағдай жасайды. Ғарыш кемесінің қозғалыс траекториясын бақылап, Юпитер ғаламшарының

екінші атын білуді ұсынады.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды.

Өзіндік дайындығын анықтайды.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.






Оқулық







– Осы сабағымыздың тақырыбы. Сабақтың соңында жетуге тиіс мақсатты айтайық.

Сабақтың мақсатын дауыстап айтады.

– Қандай ғаламшарларды алып деп

атайтынын білеміз


Оқулықтағы кесте


Үй тапсырмасын тексеру

  1. Күн жүйесінде неше ғаламшар бар?

  2. Күннен кейін барлық ғаламшарларды ретімен атаңдар.

  3. Плутон туралы не білесіңдер?

  4. Қай ғаламшар Күнге ең жақын орналасқан?

  5. Жер ғаламшары нешінші болып орналасқан?

  6. Қай ғаламшар ең үлкен?

  7. Қай ғаламшар теңіз патшасының есіміне ие?

Сұрақтарға жауап береді.

ҚБ:

«Əткеншек».

Үй тапсырмасын




дұрыс



орындауларын



бағалау.




  1. Қай ғаламшар ал қызыл түсті?

  2. Қай ғаламшар Күн жүйесінде ең жылдам?

  3. Қандай ақпарат көздері сұрақтарға жауап беруге көмектесті?




II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

– Күн жүйесінің ғаламшарлары екі топқа бөлінеді. Жер тобындағы ғаламшарлар – Жер, Марс (Қызылжұлдыз),

Шолпан, Меркурий (Болпан). Олар үлкен емес, қатты қабатты жəне Күнге жақын орналасқан. Тығыз тау жыныстары мен металдардан құралған. Меркурий мен Шолпанның серіктері жоқ.

Алып ғаламшарлар – Юпитер (Есекқырған), Сатурн (Қоңырқай), Уран, Нептун. Олардың бір ерекшелігі бар. Газды сақиналары тастан, мұз қиыршықтары мен ғарыш тозаңдарынан тұрады.

Бұл ғаламшарлардың серіктері бар.

Оқушылар мəтінді оқып, мұғалімнің сұрақтарына жауап береді.

Нақтылаушы сұрақтардың көмегімен оқылғанның түсінілгенін бағалайды.

Оқулық, фото, бейнежазба

– Күн жүйесінің моделін жеміс-жидектерден жаса. Мысалы, жүзім – Меркурий. Басқа ғаламшарларды бейнелеу үшін қандай жемістерді таңдайсың?

Оқулықтағы суретті пайдаланып, оқушылар жеміс моделінде қолдануға болатын жемістерді іріктеп алады. Сурет салады.

ҚБ:

Өлшемдер бойынша өзара бағалау:

  1. Жеміс таңдалған ғаламшардың көлеміне сəйкес келеді.

  2. Іріктелген жемістердің саны дұрыс.

  3. Дұрыс ретімен орналасқан.

Оқулық, қағаз, қарындаштар

Динамикалық үзіліс

Көкке ұшамын – Ұшқыш болар баламын. Соңына ерем

Ер ғарышкер ағаның.

Қимылдарды орындайды, жаттығу сөздерін айтады.


Музыкалық сүйемелдеу




Балалардың мəтінмен жұмыс істеу, сыни ойлау дағдысын дамытады. «Инсерт» стратегиясын пайдалануға болады.

Жұмыс ынтымақтастық технологиясы аясында құрылады.

Əр оқушы Юпитер туралы оқулықтағы ақпаратты зерделейді, талқылау болатын жерлерді қарындашпен белгілейді.

(«Инсерт» тəсілі):




Юпитер туралы ақпаратты зерделегеннен кейін ғылыми күнделіктегі осы ғаламшар бойынша кестені толтыруды ұсыныңыз.

Балалардың назарын толтыруға болатын шамаларға аударыңыз. Бейнежазба көру, мəтін тыңдау, ғаламшарларды өздігінен зерделеу кезде осы деректерге тоқталу керек болады.

Меркурий мен Жер туралы оқушылар № 5 тапсырмадан алады. Сондықтан басқа ғаламшарлар туралы бейнематериал немесе мəтіндер дайындау қажет болады. Қолайлы болу үшін балаларды топтарға бөлу қажет. Əрбір топ өз ғаламшарын зерттейді.

Уəждемесі жоғары оқушылар ақпаратты өздігінен зерделейді. Ол үшін ғаламшарлар туралы қажетті деректер берілген электрондық энциклопедиялардың сілтемелерін алдын ала

дайындау керек. Тапсырманы орындағаннан кейін балалар ақпаратпен бөліседі.

Мəтіннің оң жағына стикер жапсырып, мəтінді оқыған кезде ескертулер жазып отырады. Одан кейін жұптарда оқылған ақпарат пен өз ескертулерін талқылайды.









Ғылыми күнделікте кестені толтырады.





Балалар əзірлеген ақпарат көздерін қолданып, ғаламшарлардың ерекшеліктерін зерделейді.

Ойын өрбітеді, өз пікірін айтады.


Оқулық











Ғылыми күнделік









Мəтіндер, суреттер, бейнематериал, жазылған карточкалар.

Shape20

V

– білетінбіз

-

– басқаша ойлағанбыз

+

– біз үшін жаңа дерек





Ғаламшарлар туралы ақпаратты тапқан кезде оларды өзара салыстыруға болады. Бірақ, алдымен, кейіпкерлеріміз Айсұлу мен Қуаныштың Меркурий мен Жерді қалай салыстырғанын ( Венн диаграммасы) көрсетіңіз.

Венн диаграммасы

Топтық жұмыс. Ақпаратты талқылайды, жұмыстарын қорғайды. Бірлесіп, Күн жүйесіне кіретін барлық ғаламшарлардың ортақ сипаттары жəне елеулі ерекшеліктері де бар деген қорытынды жасалады.

ҚБ:

«Екі жұлдыз, бір тілек» Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.

Қағаз парағындағы немесе дəптердегі

«Эйлер шеңбері», ғылыми күнделікте толтырылған кесте.

Балаларға мəтінді оқуды ұсыныңыз. Қай ғаламшар жөнінде айтылғаны туралы болжам жасаңыз. Қандай деректер дəлелдейді?

Сұрақтарды қою:

  • Адам ғаламшарлардың ерекшеліктері қайдан біледі?

  • Адам ғарышты қалай зерттейді?

  • Қазақстанда осындай ғылыми орталықтар бар ма?

Оқушылардың назарын оқулықтағы фотосуреттерге аударыңыз. Ғалымдар ғарышты қалай зерттейтіні туралы өз сөздерімен əңгімелеуді сұраңыз. Стикердегі ақпаратпен таныстырыңыз. Оқушылардан обсерваторияда кім болғаны туралы сұраңыз. Обсерваторияның жұмысы туралы əңгімелеңіз.

Оқып, сұрақтарға жауап береді.


– Бұл мəтінде Сатурн ғаламшары туралы айтылған.


Оқулық,

фото, слайдтар

ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Ғылыми күнделіктегі 3-тапсырманы орындатады. Газды ғаламшарларды көк түспен, жер тобының

ғаламшарларын қызыл түспен белгілеңдер.

Тапсырманы өз бетімен орындайды.

ҚБ: «Ду қол шапалақ».

Ғылыми күнделік,






Оқушылардың нақты материалды білуін жəне

меңгеру деңгейін бағалайды.

қарындаштар, қалам

Өз ғаламшарыңды «ойлап тап». Оны сипатта.

  • Сенің ғаламшарың қалай аталады?

  • Ол несімен ерекше?

  • Оның үстіңгі беті қандай?

  • Сенің ғаламшарыңда тіршілік бар ма?

Бұл тапсырма əр оқушының қиялына байланысты.



«Ыстық орындық» стратегиясы

Қалаған оқушыларға сабақ туралы əңгімелеп, əсерлерімен бөлісуді ұсыныңыз. Оқушы қалауына қарай тақтаға шығады жəне сабақта нені есіне сақтағанын, неге таңданғанын, не ұнағанын айтады.

Сабақты қорытындылау үшін оқушылар сұрақтарға жауап береді:

  1. Күн жүйесінің ғаламшарлары қандай топтарға бөлінеді?

  2. Алып ғаламшарларды ата.

  3. Жер мен Марс қай топқа жатады?

Сұрақтарға жауап береді.

ҚБ:

«Бағдаршам». Сұрақтың жауабын білемін бе, жоқ па?










Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан зымыранды бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл қарындаш – ештеңе түсінбедім;

  • Сары қарындаш – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл қарындаш – бəрін түсіндім, басқаға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

Оқушылардың əрекеттерін өзіндік бағалау.

Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін, меңгергенін

бағалайды.


№ 21 сабақ

Бөлім

«Жер жəне ғарыш»

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Қыстан кейін неліктен көктем шығады?

Оқу бағдарламасына сəйкес

оқыту мақсаттары

2.4.3.1 негізгі уақыт өлшем бірліктерін ажырату;

2.1.2.1 «ақпарат көзі» ұғымын жəне оның зерттеу жүргізудегі маңызын түсіндіру.

Сабақтың мақсаттары

Ғарыш денелерінің қозғалысына байланысты түрлі уақыт бірліктерімен (тəулік, ай, жыл) таныстыру.

Күн мен түннің, жыл мезгілдерінің ауысуын түсіндіруді үйрету.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылардың сабаққа дайындығын тексереді. Сыныпты өнімді əрекет етуге бейімдейді. Өлеңнің көмегімен жағымды көңіл күй орнатады.

Өзінің жұмыс орнын ұйымдастырады.

Мұғаліммен сəлемдесіп, сабаққа дайындығын

өздігінен бағалайды.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.



Оқушылармен сабақтың тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын қою жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша жұмыс ұйымдастырады.

Мына суреттерді не біріктіретіні туралы ойлануды ұсынады.

Қойылған мəселе бойынша болжамдар ұсынады. Тақырып пен мақсаттарды талқылауға қатысады. Мақсатты дауыстап айтады.

– Күн мен түннің, жыл мезгілдерінің неліктен ауысатынын білеміз.

ҚБ: «Жеңіс тұғыры».

Оқушылардың оқу материалын қаншалықты меңгергені бағаланады.

Оқулық, кесте (флипчартқа кестені шығаруға болады).


Бұл суреттерге орнақ нəрсе – уақыт.

Бірлесіп сабақтың тақырыбы мен сабақта білу қажеттілері белгіленеді.




Балаларға үйде өздері ойлап тапқан ғаламшарларды көрсетуді ұсыныңыз. Өз ғаламшары туралы əңгімелеуді сұраңыз.

Оқушылар жұптарында ғаламшарлар туралы əңгімелейді.

ҚБ:

«Жұлдыз ал».

Оқушылардың нақты материалды







білуін жəне меңгеру

деңгейін бағалайды.


II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

Адамзат осы уақытқа дейін көптеген ұлы істерді тындырды. Ол фабрикалар мен зауыттар, көпқабатты үйлер салды, ғарышқа зымырандар жіберді, тіпті Айда да болды. Адам тек уақытты ғана тоқтата алмайды. Уақыт өзінің жолымен алға қарай жылжиды. Ол адамға тəуелді емес жəне бір минут жылдам да емес, бір минут баяу да емес, белгілі бір қарқынмен келеді.

Өзекті сұрақ.

Аспан денелерін бақылау арқылы адамдар қандай уақыт аралығын анықтады?









Жауап береді.

Сұрақтардың көмегімен оқылғанды түсіну анықталады.

Интербелсенді тақта, флипчарттар (суреттер).


Балаларға оқулықтағы мəтінді оқып, өз болжамдарын тексеруді ұсыныңыз.

  1. Ежелгі адамдар өздері үшін уақыттың қандай алғашқы бірліктерін ашты? (Күн, түн, жыл мезгілдері).

  2. Уақыт аралықтарын анықтауға оларға не көмектесті? (Күн мен Ай).

Оқушыларға иллюстрацияларды қарап, маусымдық өзгерістерді сипаттауды ұсыныңыз.

  1. Жыл мезгілдерінің ауысуы неге қатаң реттілікпен жүреді?

  2. Ғаламшарда күн мен түн неге ауысады?

Мəтінді оқиды, Сұрақтарға жауап береді

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.

Оқулық.


Динамикалық үзіліс

«Күн мен Түн туралы».

Балаларға жұптарға бөлініп, кімнің Күн, кімнің Түн болатнын белгілеуді ұсыныңыз.

Қимылдарды орындайды.


Қол ұстасып, шеңбер бойымен жүгіреді.


Интернет- ресурстар



Күн Түннен қашады,




Бір-бірінен қашады.






Кезек-кезек жүрелеп



отырады.

Бір-бірінен қашады.

Қол ұстасып, шапалақтайды.

Телурий аспабының көмегімен Жердің өз білігін жəне Күнді айналуын көрсетіп, бірлесіп

Оқушылар бақылайды, қорытынды жасайды:


Теллурий немесе шамы

қорытындыны тұжырымдаңыз.

Қорытынды. Жер Күнге біресе бір жағын, біресе

Жыл – Жердің Күнді

толық бір


бар глобус. Оқу

фильмін

екінші жағын қоя отырып, өз білігінен айналады:

күн мен түннің ауысуы жүреді. Жер Күнді

айналым жасауға

кететін уақыт


көрсетуге

болады.

айналады: жыл мезгілдерінің ауысуы жүреді. Жер

Күнді толық бір жылда айналып шығады.

аралығы.

Ай – Айдың Жерді



Теллурийдің


- Адам барлық уақыт бірліктерін күнтізбеге

толық бір айналым

жасауға кететін уақыт


көмегімен

Жердің

біріктірді. Балалардың назарын Білгішбектің

күнтізбе туралы анықтамасына аударыңыз.

аралығы.

Тəулік – Жердің өз білігін


қозғалысын

көрсету.

  • Күнтізбелер қандай болады?

  • бір жылда неше ай бар? Айлардың реттілігін

толық бір айналым

жасауға кететін уақыт


Күнтізбелердің

фотосуреттері.

білесіңдер ме? Жыл қай айдан басталады? Бір

жылда, айда, аптада неше күн бар?

аралығы.




Күнтізбені пайдаланып:



Оқулық, қалта

күнтізбелері.

  • күнтізбелік жыл қашан басталатынын;

  • оқу жылының қашан аяқталатынын;

Жұптарда күнтізбемен

жұмыс жасайды.

ҚБ: «Жетістік

баспалдағы».


  • елімізде Наурыз мерекесінің қашан тойланатынын;

  • туған күніңді қашан атап өтетініңді анықта.

Суреттерді пайдаланып, қанша уақыт өткенін болжа.

Сұрақтарға жауап береді.



1-2 сурет. 1-3 ай

3-4 сурет – бірнеше сағат

Оқушылардың болжамдарының дұрыстығын бағалайды.



(түн)



Айсұлу өлшегіш жолақ жасады.






Барлық бүтін жолақ пен оның əрбір бөлігі нені білдіреді?

Бүкіл жолақ – жыл, түрлі түсті бөліктер – жылдың 4 мезгілі, 1 тікбұрыш – бір ай.



Мұғалімге арналған қосымша ақпарат:

Ежелден бері адамдар уақытты есептеу үшін Айды пайдаланады. Ежелгі адам Айдың өз формасын жіңішке орақтан толық шеңберге дейін өзгертетінін байқаған. Ай туралы уақыт өлшемі осыдан туындаған. Қазақтар ежелден ай күнтізбесін білген жəне пайдаланған. Келетін жаңа ай «туарай» деп аталады. Жыл ішінде ай 12 рет қайталанады, сондықтан жыл 12 айға бөлінген.

Ежелгі адамдар айдың 7 күн сайын ауысып отыратын 4 түрін анықтаған. Осылайша уақыт өлшемі – апта пайда болған. Айдың басын аспанда жіңішке айдың пайда болуымен анықтаған. Осылайша «Ай туды» деген ұғым пайда болған.

Уақыт өлшеудің бірліктері – тəулік, ай, жыл. Айлардың аттарын ежелгі римдіктер ойлап тапқан. Ал біздің ата-бабаларымыз табиғаттың құбылыстарына, ырымдарға, ұлттық мереке, салт- дəстүрлерге байланысты айларды əртүрлі атап отырған

Қаңтар

Қаңтар – ескі түркі сөзі. Күннің барынша қысқарып, байланғандай қаңтарылып тұрып қалуына орай "қаңтар" деп атаған. Бұдан кейін күн ұзара бастайды. Халық арасында "Қаңтарда күн қарға адым ұзарады" деген сөз қалған.

Ақпан

"Ақпан" – қазақтың "ақ ықпа", яғни боран деген сөзінен шыққан. Осы айда келетін амалды "Ақпан-

дақпан алты күн, аязымен жеті күн" деген. Бұл жеті


Тыңдайды.


























Жауаптың қалыбы бойынша өзара


























Карточкалар: жыл, ай, апта,

тəулік.

Shape21

күн нағыз қыс ортасына келеді. Қар жауып, жел


бағалау: жыл, ай,


тұрып, боран, бұрқасын болады. Аяз күшейеді.

апта, тəулік.

Малдың жұтқа ұшырауы осы айда басталады. Олар


тауды ықтап, ағашты паналайды.


Наурыз


Наурыз – өзіміздің төл жаңа жылымызды бастайтын


ай. Парсыша "Жаңа күн" деген мағына береді.


Шындығында, наурыз айдың аты емес, жыл басы


мейрамының атауы. Қазақтар Наурыз мерекесін


Ұлыстың ұлы күні - жыл басы ретінде тойлау


дəстүрімен ай атына айналдырып жіберген.


Наурыздың 22-інде күн мен түн теңеледі.


Сəуір


Арабша "өгіз" деген мағынаны білдіреді. "Өгіз" –


күн жолындағы шоқжұлдыздың аты. Қазақтар оны


ай аты ретінде қолданған. Сəуірдің ертеден келе


жатқан қазақша аты "көкек" болатын.


Мамыр


Жыл құстарының мамығын төгіп, көл жағасына ұя


салып мамырлайтын, семіретін кезі. Ескі түркі


тілінде "мамыр" тоқшылық, семіру деген мағынаны


білдіреді. Осы айда мал да оңала бастайды.


Маусым


Арабтың "мезгіл" деген сөзі. Шөп шабу, пішен


дайындау маусымына байланысты ай аты осылай


аталған.


Шілде


Парсы тілінде (шіллə) "қырық" деген мағынаны


білдіреді. Жазғы қырық күн шілденің негізгі ыстық


күндері осы айда өтеді. Ол əуелде қырық күндік


мезгіл ретінде айтылып, кейін отыз күндік ай


ретінде қолданылып кеткен. Шілдеде күннің


ұзақтығы қысқара бастайды.


Тамыз





"Күйдіру" деген мағынаны білдіреді. Тамыздық сөзі де осы мағынадан туындаған. Тамыз айында аптап ыстықтан шөптің басы сарғайып, қурай бастайды. Піскен егін орылады. Осы құбылыстарға байланысты бұл айды кейде "сарша-тамыз" деп қосарлап айтады. Яғни "сарша" – ежелгі түркі сөзі, арғы тегі "сары шақ" деген мағынаны білдіреді.

Қыргүйек

Бұл айда қой мен ешкінің төлдеу уақытын көктем айына келтіру үшін қошқар мен текеге күйек байлайды. Бұл шаруа қырда, өріс басында өткізіледі. Сол себепті "қыр" жəне "күйек" сөздерін біріктіріп, айды "қыргүйек" атап кеткен.

Қазан

Бұл айдың атауы парсы тілінен алынған, яғни "күз" деген мағына береді. Қазан басталысымен еккен егіннің бəрі орыла бастайды. Жерде қалса, суық соғып, үсік шалады деген қорқыныш бар. Осы орайда "Қазан соғу" тіркесін пайдаланған.

Қараша

Жердің оты кетіп, бет-бедері қоңырқай тарта бастайды. Ай атының "қараша" деп аталуы да осыны меңзейді. Қарашада қар түсе бастайды, мұны халық "қарашаның қары" деп атайды.

Желтоқсан

"Жел" жəне "тоқсан" деген түркі сөздерінің бірігуінен шыққан. Яғни, үш ай желді жəне боранды деген ұғымды білдіреді. Бір тоқсанда үш ай болатынын білеміз. Ежелгі түріктер жел айы немесе тоқсан деп те атаған. Желтоқсанның 22-де күн

барынша қысқарады.







Əрбір топ мұғалімнің тапсырмасы бойынша уақыт бірліктерінің атаулары жазылған карточкаларды ретімен орналастырады.

Балалардың міндеті – карточкаларды уақыт бірлігінің өсу ретімен орналастыру.

Нұсқа ретінде тəулік бөліктері (таң, күн, кеш, түн) жазылған карточкаларды ұсынуға болады.


Карточкаларды уақыт бірлігінің ұлғаю ретімен орналастырады.




Барлық айлардың атауларын қазақ тілінде айтып шығыңдар.

Қазақша ай аттарын қайталайды.

















ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Балаларға жыл ішіндегі күндердің саны туралы мəтінмен жұмыс ұсыныңыз. Балаларға неге жыл ішінде айлардың күн саны əртүрлі болатынын түсіндіруды ұсыныңыз.

Стикердегі ақпаратпен қызықтырыңыз.

Оқиды. Сұрақтарға жауап береді.


Оқулық

Ғылыми күнделікпен жұмыс жасауды, көмекті пайдаланып, анықтамаларды толықтырып жазуды, бос орындарды толтыруды ұсынады.





– Сөзжұмбақты шешіңдер.

Жауаптары: наурыз, тамыз, ақпан қыс, тəулік.

Ғылыми күнделікте тапсырма орындайды, қорытынды жасайды.

Бір жылда 12 ай, 365 күн бар.

Жыл қаңтар айынан басталады.

Бір айда (ақпаннан басқа) 30 не 31 күн бар. Бір аптада 7 күн бар.

Аптаны соңғы күні – жексенбі .

Бір тəулікте 24 сағат бар.

Оқушылардың дəптердегі жұмысын көреді.







ҚБ: «Ду қол шапалақ».

Дұрыс жəне толық жауаптарды

бағалайды жəне көтермелейді.

Ғылыми күнделік, түрлі түсті қарындаштар, қалам.


Үстелүсті күнтізбесін жасаңдар.




Оқылған материал бойынша оқушыларға сұрақ қояды:

  1. Жылдың негізгі өлшем бірліктерін ата.

  2. Күн мен түннің ауысу себебін айт.

  3. Сөйлемді толықтыр: Жердің Күнді айнала қозға- луына байланысты жыл мезгілдері ауысады.

Сұрақтарға жауап береді, Зерделенген материалды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Жеңіс тұғыры».

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру

деңгейін бағалайды.


Мұғалім балаларға өз жұмысын бағалауды ұсынады. Жұлдыздарды тиісті түске бояңдар:

  • Қызыл қарындаш – ештеңе түсінбедім;

  • Сары қарындаш – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды.

Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз

білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Жұлдыздар».


Оқушылардың əрекеттерін өзіндік бағалау.

Ғылыми күнделік, түрлі түсті қарындаштар.




  • Жасыл қарындаш – бəрін түсіндім, басқаға түсіндіре аламын.


Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін, меңгергенін

бағалайды.



№ 22 сабақ

Бөлім

Жер жəне ғарыш

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Күн бізден қаншалықты алыс орналасқан?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

2.4.3.2 ғарыштағы қашықтық пен уақыттың ерекшеліктерін түсіндіру;

        1. бақылау жүргізудің жоспарын құру;

        2. құрылған жоспарға сəйкес бақылау жүргізу жəне қорытынды жасау.

Сабақтың мақсаттары

Ғарыштағы қашықтың ерекшеліктерімен танысу, бақылау жүргізуді үйрету.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру.

Жағымды көңіл күй орнату. Оқушылардың оқу үдерісіне қосылуы үшін жағдай жасайды.

Жасырылған сөздерді тауып, олардың мағынасын түсіндіруді ұсынады.


Жауабы: шоқжұлдыз.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды.

Өзіндік дайындығын анықтайды. Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен сабаққа көңілдерін аударады. Сабақ тақырыбын талқылайды.

Болжамдарын айтады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.


– Сабағымыздың тақырыбы – осы. Сабақтың соңында жетуге тиіс мақсатты айтайық.

Сабақтың мақсатын дауыстап айтады.


Оқулық



– Ғарыштағы арақашықтық пен уақыттың ерекшеліктері

туралы білеміз.



II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

Жұлдыздар адамзатты ежелден қызықтырған. Түнгі аспанды зерттеу үшін олар түрлі аспаптарды ойлап тапқан.

1. Алғашқы телескопты ойлап тапқан кім? (Г. Галилей)

Алғашқы телескоптардың арқасында астрономдар жұлдызды аспанды зерделеген. Оқушыларды оқулықтың мəтінімен таныстырыңыз.

  1. Жұлдыздар мен шоқжұлдыздарды көрдіңдер ме?

  2. Қандай шоқжұлдызды білесіңдер?

  3. Жетіқарақшы шоқжұлдызын табыңдар. Ол неге ұқсайды? Несімен қызықты?

Жұмбақты шешеді, сұхбаттасады.








Оқулықтағы мəтінді оқиды, жұлдызды аспан картасынан көреді.

ҚБ: «Үш шапалақ». Нақтылаушы сұрақтардың көмегімен оқылғанның түсінілгенін бағалайды.


Оқулық, бейнежазба

Динамикалық үзіліс

Ғарыш жаттығуы

Қимылдарды орындайды,

жаттығудың сөздерін айтады.


Музыкалық сүйемелдеу

Күн барлық жұлдыздардан ең жақын орналасқан жұлдыз екенін балалардың есіне салыңыз.

  1. Жұлдыздардың бізден қаншалықты алыс орналасқаны туралы ойландыңдар ма?

  2. Күнге дейін қанша уақытта ұшып жетуге болатыны туралы болжам ұсыныңдар.

Мұғалім оқулықтағы мəтінді оқиды.

  1. Ойланыңдар, ғарышта уақыт қалай жүреді?

Болжам жасайды.




Мұғалімнің оқығанын тыңдайды, сұрақтарға жауап береді.

Білгішбектің хабарын оқиды.

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Оқушылардың болжамдарының дұрыстығын бағалайды.

Оқулық

Шығармашылықты, ауызекі тілді, сурет бойынша мəтін құру дағдысын дамытады.

Жұпта немесе топта жұмыс жасап, суретке сүйеніп, ертегі

құрастырады.

ҚБ: «Екі жұлдыз, бір тілек».

Оқушылардың

сабақтағы өзіндік

Оқулық, сурет, слайд






оқу əрекетін

өздіктерінен бағалау нəтижесін талдайды.


ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Ғылыми күнделіктегі тапсырмалармен қызықтырады:

  1. Жұлдызды аспан картасын көріңдер. Жетіқарақшы жəне кішіқарақшы шоқжұлдыздарын табыңдар. Оларды қоршаңдар.

  2. Анықтамадағы сөздерді қолданып, сөйлемдерді толықтырып жаз.

Талқылайды жəне тапсырмаларды орындайды.

Астрономдар ғарыштық арақашықтықты жарық жыл арқылы өлшейді. Күн

– бізге ең жақын жұлдыз. Бірақ Жерден Күнге дейінгі арақашықтық 150 миллион километр немесе

8 жарық минут.

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.

Ғылыми күнделік, қарындаштар, қалам.

«Жұлдыздар неге күндіз көрінбейді?» деген тақырыпта бақылау жүргіз. Қорытынды жаса.

  1. Қараңғы түскенін күтіп, бөлменің шамын жақ.

  2. Терезеге жақын келіп, көшеге қара.

  3. Не көріп тұрсың?

  4. Шамды өшіріп, қайтадан терезеден қара.

  5. Енді не көріп тұрсың?

  6. Жұлдыздардың күндіз неге көрінбейтініне қорытынды жаса.

Үй тапсырмасын қалай орындау керектігі туралы нұсқауды мұқият тыңдайды.



Сабақты қорытындылау үшін оқушылар сұрақтарға жауап береді:

  1. Ғалымдар ғарышты ненің көмегімен өлшейді?

  2. Күннің сəулесі Жерге қанша уақытта жетеді?

  3. Жерден Күнге дейінгі арақашықтық қандай?

Сұрақтарға жауап береді.

ҚБ:

«Бағдаршам». Сұрақтың жауабын білемін бе, жоқ па?


Оқушылардың сабақтағы өзіндік оқу əрекетін, өзінің мақсатқа қарай жылжуын, өздігінен бағалауын ұйымдастырады. Оқушылардан жұлдыздарды бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл қарындаш – ештеңе түсінбедім;

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Жұлдыздар».

Оқушылардың əрекеттерін өзіндік бағалау.

Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу




  • Сары қарындаш – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл қарындаш – бəрін түсіндім, басқаға түсіндіре аламын.


материалдарын қалай түсінгенін, меңгергенін бағалайды.




№ 23 сабақ

Бөлім

Табиғат физикасы

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Заттар неліктен қозғалады?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

2.5.1.3 қозғалыс тудыратын күштерді зерттеу;

2.1.2.6 эксперименттің басты белгілерін анықтау (мақсат, болжам, ресурстар, жоспар, мерзім, нəтиже).

Сабақтың мақсаттары

Құрылған жоспарға сəйкес бақылау жүргізу жəне қорытындылап, тұжырымдау.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру.

Жағымды көңіл күй орнату.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды.

Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен

сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.


Педагог буындардың орнын өзгертіп, сабақта не туралы айтылатынын білуді ұсынады.






– Көмекші сөздерді оқып, қозғалыстың не

- Қозғалыс дене күйінің басқа денелерге қатысты өзгеруі.

Қозғалыс – бұл өзгеріс.


Оқушылар қозғалыс мысалдарын келтіреді (мəшине жолмен жүреді, сағат тілдері, адамдар жолмен



Оқушыларды белсенділігі үшін көтермелейді.




Оқулық


екенін еске түсіріңдер.

жүреді, балалар алаңда жүгіріп жүр, ағаштың бұтақтары қозғалады т.б).




Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Балалар педагогпен бірге Сабақтың соңында қол жеткізілуі тиіс мақсатты белгілейді (Оған рефлексия сатысында оралады).

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Мұғалімнің

ауызша пікір білдіруі.



Оқулық




«Жұлдыздар неге күндіз көрінбейді?» жоспары бойынша бақылаудың қорытындысын сұрайды.



«Жұлдыздар неге күндіз көрінбейді?» деген тəжірибенің нəтижесін таныстырады.

ҚБ: «Екі

жұлдыз, бір тілек».

Үй тапсырмасын

дұрыс орындауларын

Ғылыми күнделік



бағалау.


II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)


Оқулықтағы сюжетті суретке қарап, мəн беруді ұсынады.

Оқулықтағы суретке мəн беріп қарайды.




Оқулық



Өзекті сұрақ қояды:

  1. Арбаны, мəшинені, допты қозғалтатын не?

  2. Заттарды қозғалысқа келтіретін не?

Өз болжамдарын айтады: «Қыз арбаны итереді, балалар допты тебеді, бала мəшинені сүйреп келеді. Дене оған əсер еткен

кезде қозғала бастайды» деген болжам айтады.



Өз болжамдарын тəжірибемен растауды

ұсынады.

Заттарды не қозғалтатынын білу үшін

тəжірибе жүргіземіз.

  1. Алдыңа қаламсауытты қой.

  2. Заттың қозғалғанын не қозғалмағанын бақыла.

Оқулықтан тəжірибе жоспарын оқиды. Жоспар бойынша орындап, қорытынды жасайды:

Зат итергендіктен қозғалды.

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне

Оқулық


Пенал (тəжірибе жүргізу үшін)




  1. Қаламсауытты итер.

  2. Қорытынды жаса.

Ештеңе де өздігінен қозғалмайды. Сүйрегенде немесе итергенде ғана заттар қозғалысқа түседі. Күш – заттарды сүйреуге немесе итеруге себепші болатын нəрсе. Күш заттарды қозғалысқа түсіреді, қозғалысты тоқтатады, жылдамдатады немесе оны тежейді, бағытын өзгертеді.

Білгішбектің анықтамасымен танысуды ұсынады:

Күш дегеніміз – басқа денелердің тарапынан болатын əсердің өлшемі. Күш көлемі мен бағыты бойынша ерекшеленеді. Күштің бағыты меңзермен көрсетіледі.

Күштің түрлері көп.



Ақпаратты мұқият тыңдайды, ақпараттың тағы бір рет мұқият оқиды. Педагогтің сұрақтарына жауап береді.

меңгеру деңгейін бағалайды.


Педагог оқулықтағы суреттерді көрсетіп, күштің қандай болатынын айтуды ұсынады.

Мысалдарды көрейік.

Бала доппен ойнап жүр. Ол допты жоғары қарай лақтырды. Жер допты өзіне тартатын күш ауырлық күші деп аталады. Ауырлық күші болмаса, жаңбыр жаумайды, өзендер ақпайды. Балалар шана теуіп жүр. Шаналар қарға жанасып жүр. Бұл – үйкеліс күші. Екі зат бір- біріне жанасып, бір-біріне қатысты қозғалған кезде үйкеліс күші пайда болады. Үйкеліс күші болмаса, біз мəшинемен немесе велосипедпен жүре алмаймыз.

Магнит металл заттарды өзіне тарта алады, өйткені оның магниттік күші бар. Магниттік күш – магниттелген темір немесе металл

денелердің басқа темір магниттелген заттарты тарту қабілеті. Магниттік күш дауыс





Түрлі күштердің мысалдарын келтіреді.





Оқулық




зорайтқыш, тұсбағдардың (компастың) жұмысы үшін қолданылады.

Садақтан оқ атқан кезде серпімділік күші қолданылады. Серпімділік күші – күштің формасы бұзылғандықтан, бастапқы күйге оралуға тырысу нəтижесінде пайда болатын күш.

Серпімділік күші шектерді тарту, серіппелі есік ашылып-жабылған кезде пайда болады.

Күш хаттарды қозғалта алады, қозғалысты тоқтата немесе жеделдете алады, қозғалыс

бағытын өзгерте алады.




Динамикалық үзіліс





Ұзын құлақ, сұр қоян Естіп қалып сыбдырды, Ойлы-қырлы жерлермен

Ытқып-ытқып жүгірді.

Өлеңде сипатталған қимылдарды орындайды.

  1. Қыста шана тепкенді ұнатасыңдар ма?

  2. Шананы қозғалысқа келтіретін не екендігін еске түсіріңдер.

  3. Тоқтасаңдар, не болады?

  4. Бос шананы сүйреткен жеңіл ме, əлде қиын ба?

  5. Қалай ойлайсыңдар, шананы тегіс жолмен тауға қарай не таудан төмен қарай сүйреген жеңіл ме? Неліктен?

  6. Қандай қорытынды жасауға болады? Қорытынды: шана өзі қозғалмайды. Ол сүйреген не итерген кезде ғана қозғала алады. Денені тарту немесе итеру арқылы

қозғалтудың мысалдарын келтіріңдер.


Мұғалімнің сұрақтарына жауап береді, қорытынды жасайды.



Тарту жəне итеру арқылы заттарды қозғалтудың мысалдарын келтіреді.





ҚБ: «Кімдікі дұрыс?»


Топтардың жұмысын бағалайды.







Оқулық




«Кім күштірек?» ойыны





Балаларға алдымен бала саны бірдей, сосын бала саны əртүрлі командалармен арқан тартуды ұсыныңыз. Артынан дене тұлғасы əртүрлі балаларды таңдап, оларға да арқан тартуды ұсыныңыз. Кімнің жағында күш көп?

Оқушылар арқан тартады. Күшті бөлу нəтижеге қалай əсер ететінін бақылайды.


Ойын бойынша егжей-тегжейлі нұсқау береді. Қауіпсіздік техникасын

қадағалайды.



Арқан

Қорытынды: Күштер шамасына қарай

Қорытынды жасайды.



– Суретке қараңдар. Осы сайыста күштердің қайда бағытталғанын көрсет (қарама-қарсы жақтарға).

Қандай команда жеңіске жетеді деп ойлайсыңдар? (Командалардың күштері бірдей).

Екі команда арқанды бірдей күшпен тартса, арқан қозғала ма? (Жоқ).

Қорытынды: егер екі бірдей күш қарама-қарсы бағытта əсер етсе, онда бір күш екінші күшті жояды жəне зат қозғалмайды.

Егер командалардың біріне тағы екі қатысушы қосылса не болады?

Оқулықтағы иллюстрацияларды көреді. Мұғалімнің сұрақтарына жауап береді.



Оқулық

Сендер батпырауық ұшырып көрдіңдер ме? Батпырауықты не ұшырады?

Жіпті босатып жіберсе не болады? Батпырауық ұшқан кезде не пайда болады? (Табиғи күш).

Табиғи күштердің мысалдарын келтіріңдер. Табиғи күштер бізге қандай қауіп-қатер əкеледі.

Олар адамға қандай пайда əкеледі?

Мұғалімнің сұрақтарына жауап береді.




Өз мысалдарын келтіреді. Табиғи күштердің пайдасы

мен зияны туралы

ҚБ: «Ду қол шапалақ». Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.






болжамдарын мысалдармен растайды.




Педагог ғылыми күнделікте тапсырма орындауды ұсынады:

Тарту жəне итеру күштері арқылы қозғалатын заттарды СҮЙРЕУ жəне ИТЕРУ сөздерімен меңзермен жалғаңдар.

Күштердің түрлерін анықтаңдар: магниттік күш, үйкеліс күші, серпімділік күші.

Күштің түрлерін анықта. Меңзермен

сəйкестендір.

Ғылыми күнделікте тапсырма орындайды.

Оқушылардың дəптердегі жұмысын көреді.




Ғылыми күнделік

ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Материалды қорытындылау үшін мұғалім сұрақтар қояды:

  1. Күш дегеніміз не?

  2. Күштің қандай түрлері болады?

  3. Түрлі күштердің көмегімен қозғалатын денелерге мысалдар келтір.

Сұрақтарға жауап береді. Зерделенген материалды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Авторлық орындық».

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне

меңгеру деңгейін бағалайды.

Оқулық

Түрлі ақпарат көздерін қолданып, кеменің қалай жасалатынын біл. Оны қандай материалдан жасаған жақсы болатыны туралы ойлан. Кеме жаса. Оны суға сал. Кемені ненің

есебінен қозғалтуға болатыны туралы əңгімеле. Ғылыми күнделікке суретін сал.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Ғылыми күнделік, оқулық




Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан межедегі жалаушаларды бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Мəшине».


Оқушылар рефлексиясының нəтижесін талдайды.

Ғылыми күнделік, қарындаштар, қалам


№ 24 сабақ

Бөлім

Табиғат физикасы

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Қайсысы жылдам?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

        1. түрлі денелердің əртүрлі жылдамдықпен қозғалуына мысал келтіру;

        2. жылдамдықты түсіндіруде сапалық сипаттамаларын қолдану (жылдам, баяу);

2.1.2.1 «ақпарат көзі» ұғымын жəне оның зерттеу жүргізудегі маңызын түсіндіру.

Сабақтың мақсаттары

Құрылған жоспарға сəйкес бақылау жүргізу жəне қорытынды тұжырымдау.

Сабақтың барысы

Сабақтың

кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру.

Жағымды көңіл күй орнату.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды.

Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға

дайынмын» деген деген оймен сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.


Педагог өрнектердің мəндерін азаю ретімен орналастырып, сабақтың тақырыбын білуді

ұсынады.

Оқушылар сұрақтарға жауап береді, өз болжамдарын айтады.

ҚБ: «Ауызша бағалау».


Оқулық




Жауабы: жылдамдық.

  1. Жылдамдық дегеніміз не?

  2. Заттың жылдамдығын не үшін білу керек?


Оқушыларды белсенділігі үшін көтермелейді


Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.



- Жылдамдық ұғымымен танысасыңдар. Заттардың түрлі жылдамдықпен қозғалуы

туралы білесіңдер.

Балалар педагогпен бірге Сабақтың соңында қол жеткізілуі тиіс мақсатты белгілейді (Оған рефлексия сатысында оралады).

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі




Оқулық

Үй тапсырмасын тексеру. «Ыстық орындық» əдісі

  1. Күш деген не?

  2. Қандай күштерді білесің?

  3. Күштердің көмегімен не істеуге болады?

  4. Күштер немен ерекшеленуі мүмкін?

  5. Табиғи күштер туралы не білесіңдер?

Мұғалімнің сұрақтарына жауап береді.

ҚБ: «Ауызша жауапқа пікір».

Оқушылардың білімін бағалайды.


II. Сабақтың

Мұғалім оқушыларға сюжетті суретке қарауды


ҚБ: «Үш


ортасы (25–23

ұсынады. Балалардан жануарлардың қалай

Оқулықтағы суретті көреді.

шапалақ».


мин)

қозғалатынын, олардың қайсысының мəреге

Жануарлардың сөреге қандай

Оқушыларды

Оқулық


бірінші келетіні туралы өз сөздерімен

ретпен келетіні туралы болжам

белсенділігі үшін



сипаттауды сұрайды. Балалардың

жасайды. Өз таңдауын

көтермелейді.



болжамдарын тыңдағаннан кейін оқулықтағы

түсіндіреді.

Дұрыс оқуын



мəтінді оқуды ұсынады жəне оқылған


бақылайды,



материалдан түсінгендерін тексереді.


оқылғанды



1. Қозғалыс қандай шамамен байланысты?


түсінуін



2. Кірпінің бірінші келуі қалай мүмкін


тексереді.



болды? (Бірі жылдамырақ, басқалары







баяуырақ қозғалды. Олар əртүрлі жылдамдықпен қозғалды).






Өз болжамдарын практикалық жұмыспен растауды ұсынады.

Дəлізде (немесе сыныпта қатарлардың арасында) бірнеше метрлік қашықтық өлшеп алып, екі балаға сөреге тұруды ұсыныңыз.

Уақытты белгілеңіз. Олардың бірі бұл қашықтықты жүріп, екіншісі жүгіріп өтуі тиіс. Мəреге бірдей уақытта кімнің жылдамырақ жеткенін жəне неліктен екенін талқылаңдар.

Практикалық жұмысты орындайды. Бақылайды. Қорытынды жасайды


Нəтижені бақылайды, қорытынды жасайды: екінші оқушының жылдамдығы жоғары болады. Жылдам жүрсең, жылдамдығың жоғары болады. Баяу жүрсең, жылдамдығың төмен болады.

Егжей-тегжейлі нұсқау береді. Қауіпсіздік техникасын қадағалайды.

Секундомер, рулетка.



Мұғалім «Жылдамдықты сипаттау үшін қандай сөздерді қолдандыңдар?» дей келе, № 3 тапсырмадағы сөздерге назар аударады.

Жылдамдықты сипаттау үшін пайдалануға болатындарын таңдауды ұсынады. Енді осы сөздерді пайдаланып, түрлі көлік құралдарының жылдамдықтарын салыстырыңдар. Қорытынды жасаңдар.

Жылдамдық сипаттайтын сөздерді іріктейді (анағұрлым баяу, анағұрлым жылдам, жоғары жылдамдық, төмен жылдамдық).


Оқушылар велосипед, мəшине, қайық жəне ұшақтың жылдамдығын көлік құралының астындағы жолаққа сүйеніп салыстырады.

Қорытынды жасайды: ұшақтың жылдамдығы жоғары

болғандықтан, мəшинеден анағұрлым жылдам қозғалады. Қайықтың жылдамдығы төмен

болғандықтан, велосипедтен баяу қозғалады т.б.

Тапсырманың дұрыс орындалуын қадағалайды. Белсенділікті бағалайды.


Топтардың жұмысын бақылайды. Қорытындының дұрыстығын бағалайды.



Оқулық


Динамикалық үзіліс



https://www.yo utube.com/wat





Өлеңде жазылған қимылдарды. Ойынның жылдамдығы үдей түседі.


https://www.youtube.com/watch?v

=ZnZSAx0lFHg&ab_channel=%D 0%A7%D1%83%D0%B4%D0%B

0%D1%80%D0%B8%D0%BA%D

0%B8-

%D0%94%D0%B5%D1%82%D1

%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5

%D0%BF%D0%B5%D1%81%D0

%BD%D0%B8


ch?v=ZnZSAx 0lFHg&ab_cha nnel=%D0%A 7%D1%83%D

0%B4%D0%B

0%D1%80%D

0%B8%D0%B A%D0%B8-

%D0%94%D0

%B5%D1%82

%D1%81%D0

%BA%D0%B8

%D0%B5%D0

%BF%D0%B5

%D1%81%D0

%BD%D0%B8

– Алдыңғы тапсырманы орындаған кезде сендер көлік құралының астындағы жолақтың ұзындығына сүйендіңдер. Егер ондай көмек болмаған жағдайда не істеуге болады? Егер екі бірдей мəшине немесе аттылы адам немесе мопед берілсе, қайсысы жылдам қозғалғанын қалай білуге болады?


1. Жылдамдықты қалай өлшеуге болады? Білгіштектің анықтамасымен танысуды ұсынады:

Жылдамдық дегеніміз – нысанның уақыт бірлігі кезіндегі жүріп өткен арақашықтығы.

Егер көлік əр сағат сайын 70 км жол

жүрсе, онда көліктің жылдамдығы сағатына 70 км деп есептеледі.

Оны былай жазады: 70 км/сағ.

Əдетте мынадай өлшем бірліктері қолданылады: секундына метр, минутына метр,


Ойларын ортаға сала отырып,

«Жылдамдықты білу керек» деген қорытындыға келеді.




Практикалық жұмысқа сүйеніп, жылдамдық пен уақытты өлшеу керек деген болжам айтады.












Негізгі түсініктердің меңгерілуін қадағалайды.









Оқулық



сағатына километр. Жылдамдық былай жазылады: м/с, м/мин, км/сағ.

Жылдамдықты өлшеу үшін арнайы аспап – спидометр қолданылады.

  1. Спидометрді қайдан көруге болады?

  2. Сыныптардың дəліз бойынша қозғалысының жылдамдығын өлшеу үшін қандай аспаптарды

қолдануға болады?

Спидометрді көлік құралдарынан (автомобиль, мотоцикл, ұшақ т.б.) көруге болады.


Адамның жылдамдығын өлшеуге арналған аспапты таңдайды.



Педагог оқушылардан оқу техникасын қалай тексеретінін еске түсіруді сұрайды. Ол қалай қолданылады? Қанша уақыт белгіленеді?

Неліктен барлық балалардың оқыған сөздерінің саны əртүрлі? Зерттеу жүргізу үшін əр оқушыға түрлі жəндіктердің ұшу жылдамдығы туралы мəтінді басып шығарыңыз. Балаларға оны бір мезгілде

«Ызыңдап оқу» тəсілімен оқуды ұсыныңыз. Бір минуттан кейін оларды тоқтатып, оқылған сөздердің санын санауды сұраңыз.


Бұл қызық


Инеліктер – ең əдемі жəндіктердің бірі. Оларды шуақты жаз күнінде судың бетінен көруге болады. Олар түсі алуан түрлі болады: көк, жасыл, қара… Инеліктің төрт қанаты бар. Инеліктің ұшу жылдамдығы – сағатына 96 км. Ал жұмысшы ара бір гүлден екінші гүлге 22 км/сағ жылдамдықпен ұшады. Түскі асты сезген бөлме шыбыны оған 6 км/сағ жылдамдықпен ұшып келеді. Шегірткелер – ерекше жəндіктер. Олардың есту мүшесі аяқтарында орналасқан, қанаттарымен


Мұғалімнің сұрақтарына жауап береді.



Мəтінді уақытқа оқиды. Өз нəтижесін сыныптастарының нəтижесімен салыстырады.

Мұғалімнің басшылық етуімен зерттеу нəтижелерін кестеге жазады. Алынған білімге сүйеніп, сөздердің саны неге əртүрлі болғанын түсіндіреді.






Оқу үшін уақытты тіркейді. Жазу тəсілін түсіндіреді. (сөз/мин).

Болжамның дұрыстығын қадағалайды. Қорытынды жасауға көмектеседі: оқу жылдамдығы жоғары болу үшін жиі оқу қажет.



Секундомер, сөздердің саны көрсетілген оқуға арналған мəтіндер

Shape22

шырылдайды. Шегіртке денесінің ұзындығы – 6 см, ал секіргенде, 3 метрден асуы мүмкін.




– Бір минут ішінде мəтіннің қанша сөзін оқи алғандарыңды айтыңдар.

Кестені толтырады.



1. Неліктен əрқайсысыларыңда əртүрлі сан шықты деп санайсыңдар?


2. Жылдам оқу үшін не істеу керек?



3. Өздерің үшін не жаңалық аштыңдар? Нəтижелеріңді ғылыми күнделікке (4- тапсырма) тіркеңдер. Қорытынды жасаңдар.


Ғылыми күнделік

Сендердің пікірлерің бойынша, жылдамдық тіркеген кезде тағы қандай əрекеттерді жасауға болады? (Жылдамдыққа арналған есептерді шығару, «Кім сөздерді көп жаттайды?», дене

шынықтыру сабағында жүгіру т.б.)



  1. Мəтінде қандай жылдамдықтар кездесті?

  2. Жануарлар əлемінен қандай да бір жылдамдық рекордтарын білесіңдер ме?

– «Сен білесің бе?» деген айдардан кейбір жылдамдық рекордтарымен танысыңдар.

Педагог оқулықтағы иллюстрацияларды көріп, қозғалыс нысандары мен жылдамдықтарды сəйкестендіруді, кейбір нысандардың жылдамдықтарын салыстыруды ұсынады.

Мұғалімнің сұрақтарына жауап береді. Өз мысалдарын келтіреді.

«Сен білесің бе?» деген айдардан кейбір жылдамдық рекордтарымен танысады.

Қозғалыс нысандары мен жылдамдықтарын сəйкестендіреді. Жауап қалыбын

пайдаланып, жылдамдықтарды салыстырады.

ҚБ: «Жұлдыз сыйла».

Жұптардың жұмысын бақылайды. Тапсырманың дұрыс орындалуын қадағалайды.





Оқулық

Педагог ғылыми күнделіктегі тапсырманы орындауды ұсынады.

Ғылыми күнделіктегі тапсырмаларды ретімен орындайды.

Тапсырмаларды күрделілік деңгейі бойынша таңдауды

ұсынады.


Ғылыми күнделік






(1-3)


Тапсырманың дұрыс орындалуын

қадағалайды.


Сабақтың соңы (10–10 мин)

Материалды қорытындылау үшін мұғалім сұрақтар қояды:

  1. Жылдамдық дегеніміз не?

  2. Сөйлемді толықтыр.

… жылдамдығына қарағанда мəшиненің жылдамдығы артық.

… қарағанда жүргінші баяу жүреді.

  1. Жылдамдықты қандай құралмен өлшейді?

Сұрақтарға жауап береді. Зерделенген материалды еске түсіріп, қорытындылайды.


Велосипедшінің жылдамдығына қарағанда мəшиненің жылдамдығы артық.

Велосипедшіге қарағанда жүргінші баяу жүреді.

ҚБ: «Ду қол шапалақ». Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.

Оқулық

«Түрлі ақпарат көздерін қолданып, анемометрдің көмегімен қандай жылдамдықтар өлшенетінін, қандай жылдамдық рекордтары осы аспаптың көмегімен тіркелетінін біл»

деген тапсырманы ұсынады

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Ғылыми күнделік, оқулық

Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан межедегі жалаушаларды бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Мəшине». Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін,

меңгергенін бағалайды.

Ғылыми күнделік, қарындаштар, қалам



№ 25 сабақ

Бөлім

Табиғат физикасы

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Ақырын жүрсең, алысқа жетесің бе?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

        1. түрлі денелердің əртүрлі жылдамдықпен қозғалуына мысал келтіру;

        2. жылдамдықты түсіндіруде сапалық сипаттамаларын қолдану (жылдам, баяу);

2.1.2.1 «ақпарат көзі» ұғымын жəне оның зерттеу жүргізудегі маңызын түсіндіру.

Сабақтың мақсаттары

Құрылған жоспарға сəйкес бақылау жүргізу жəне қорытынды тұжырымдау.

Сабақ барысы

Сабақтың кезеңі.

Уақыт

Педагогтің əрекеті

Оқушының əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру. Сабақта жалпы мақсаттың болуы.. Жағымды көңіл күй орнату.

  • Сабағымызды бір-бірімізге жақсылық тілеуден бастайық. Мен саған, сен маған жақсылық тілейсің, біз бір-бірімізге жақсылық тілейміз. Саған қиын болса, мен көмектесемін.

  • Көңіл күйіміздің тамаша екендігіне

қуаныштымын. Сабақ қызықты жəне тартымды өтеді деп үміттенемін.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды. Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.


Педагог сөзжұмбақтарды шешіп, сабақта не туралы айтылатынын білуді ұсынады.

Ребусты шешіп, көлік сөзін табады. Жауаптары: көлік, мəшине.

Оқушылар сөзжұмбақты шешіп, сөздерді жіктейді, түрлі көліктерді мысалға келтіреді.

Оқушыларды белсенділігі үшін көтермелейді.



Оқулық


  1. Сабақ тақырыбы мен көліктің байланысы қандай?

  2. Сабақ мақсаттарын анықтаңдар.

Балалар педагогпен бірге Сабақтың соңында қол жеткізілуі тиіс

Мұғалімнің

ауызша пікір білдіруі.


Оқулық


Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

мақсатты белгілейді. (Оған рефлексия сатысында оралады).



Педагог анемометрдің көмегімен қандай жылдамдықтар өлшенетіні туралы əңгімелеуді ұсынады.

  1. Осы аспаппен қандай жылдамдықтар тіркелді?

  2. Осы тапсырманы орындау үшін қандай ақпарат көздерін пайдаланды?


ҚБ:

«Ауызша бағалау». Үй тапсырмасын дұрыс

орындаулары н бағалау.


II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

Адамдар қозғалыс жасау үшін əрқашан көлік құралдарын пайдаланды ма?

Одан əрі жұмыс ынтымақтастық технологиясы бойынша «тірек белгілер» стратегиясын қолдану арқылы жүргізіледі. Ақпаратты өңдеп, мəтінді

пиктограммалармен толықтыр.

Суреттерді сөздермен ауыстырып, мəтінді оқиды.

Өз жұмыстарын көрсетеді.


Адам ежелден жылдам ... (жылдам

Тапсырманың дұрыс орындалуын қадағалайды.



Мəтіні бар карточка



жүруді) армандаған.




Көліктің даму тізбегін құрып көрейік. Əрқайсысыңда мəтін бар. Ол қарапайым емес, кейбір сөздер суреттерге ауыстырылған. Суреттердің орнына сөздерді қою қажет.



... (Етік) – адамның алғашқы қозғалуына жеңіл болатын киім түрі.






Кейіннен адам баратын жеріне ... (аттың) көмегімен жете бастады.




Сосын балалар өз жұмыстарын көрсетеді.







Оқулықтағы мəтінді оқып, өздеріңді тексеріңдер.


... (Мəшине) – алғашқы көліктің түрі.



Shape23





Аттың орнына ...



(мəшине) келді.

Энциклопедия мен интернеттен қажетті ақпаратты табу дағдысын дамытуға арналған жаттығулар

«Алғашқы автокөліктер қандай болған деп ойлайсыңдар? Олардың жылдамдығы қандай болды?» дей келе, мұғалім оқулықтағы суреттерге мəн беруді сұрайды.

Мұғалім тапсырма ұсынады: Энциклопедиялардағы ақпаратты пайдаланып, алғашқы автокөлік мен заманауи қозғалыс құралдарының жылдамдықтарын салыстырыңдар. Тек автокөліктер ғана жетіліп қойған жоқ.

Оқушыларға пиктограммалардың көмегімен теңіз жəне əуе көлігінің дамуы туралы суреттерді салуды ұсынуға болады.

  1. Аталған көлік түрлерінің қайсысы ең жылдам қозғалады?

  2. Құрастырушы инженер қандай көлік құралын құрастырумен айналысады? Мұғалім оқушыларға құрастырушы инженер кейпіне еніп, қағаздан кішкентай ұшақ жасауды ұсынады. Егер мүмкіндік болса, ұшақтарды ұшырып, жылдамдықтарын салыстыруға болады.

Оқушылар топта алғашқы


Оқулық,

автокөліктердің үлгілері мен

таныстырылым

дизайнын қарап, талқылайды.

немесе

https://www.youtube.com/watch?v=4

бейнежазба

MwariUSeF4&ab_channel=%D0%A0

үзіндісі

%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%

https://www.youtu

B8%D0%B2%D0%B0%D0%B9%D0

be.com/watch?v=

%BA%D0%B8%2C%D0%BE%D0%

4MwariUSeF4&a

B1%D1%83%D1%87%D0%B0%D0

b_channel=%D0

%B9%D0%BA%D0%B8.%D0%9D%

%A0%D0%B0%

D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%92

D0%B7%D0%B2

%D0%A1%D0%81%21

%D0%B8%D0%


B2%D0%B0%D0

Өлеңді тыңдайды.

%B9%D0%BA%


D0%B8%2C%D0

Мұғалімнің сұрақтарына жауап

%BE%D0%B1%

береді.

D1%83%D1%87

Қағаз ұшақ жасап, оны ұшырады.

%D0%B0%D0%

Жылдамдықтарын салыстырады.

B9%D0%BA%D0

Барлығының жылдамдығы мен ұшу

%B8.%D0%9D%

қашықтығы неге əртүрлі екені

D0%B0%D1%88

туралы болжам жасайды.

%D0%B5%D0%9


2%D0%A1%D0%


81%21


Энциклопедиия


немесе интернет.







Ұшақ жасауға

арналған қағаз парақтары

Неліктен «Асықпаған арбамен қоян алар» деп айтады? Балалардың назарын жол белгілеріне аударыңыз. Осы белгілер қандай жұмысты атқарады? Не туралы ескертеді?

Бұл белгілер ең жоғары жылдамдықты

шектейді. Ол туралы сабырмен баяндайды:

Жылдамдықты шектейтін белгілерді көріп, ондағы сандардың нені белгілейтінін түсіндіреді.

Осындай белгілерді қайдан көргенін естеріне түсіреді.

Материалды түсінуді бағалау үшін нақтылаушы сұрақтар қояды.

Оқулық немесе жылдамдықты шектейтін жол белгілері


- Мектеп дəлізінде қандай белгі орнатуға болады?

Мектеп дəлізінде орнатуға болатын белгіні таңдайды. Белгіні таңдау үшін адамның орташа жылдамдығы

5 км/сағ есте сақтау қажет.



Динамикалық үзіліс

Бір – таңертең тұр. Екі – шынығып бекі. Үш – тазала тіс.

Төрт – бетіңді сабындап жу.

Бес – сүртін тез.

Алты – үйді жина. Жеті – киін енді.

Өлеңде сипатталған қимылдарды орындайды.



Мұғалім диаграммаға қарап, жануарлар ішінде жылдамдықтан чемпионды атауды ұсынады.

  1. Жануарлардың ішінде жылдамдықтан чемпионы қайсысы?

  2. Арыстан мен бөкен қандай жылдамдықпен қозғалады?

Рекордсмен жануарлар туралы əңгімені сыни тұрғыдан ойлау технологиясы шеңберінде жалғастыруға болады.

Əрбір жұп оқулықтағы киік туралы ақпаратты оқиды. Мəтінді өздігінен оқып,


Оқулықтағы диаграмманы көреді. Жануарлардың жылдамдықтарын анықтайды.







Топтардың жұмысын бағалайды





Оқулық, белгілерге арналған стикер




талқылауға болатын жерлерді қарындашпен белгілейді.

(«Инсерт» тəсілі):




Екі мəтінді белгілерге дейін оқып, ақпаратты талқылайды, бір-біріне кезекпен

айтады.


Жұптарда оқып, белгілер қояды. Ақпаратты талқылап, біріне айтады.



Жұптардың жұмысын бақылайды.



Педагог ғылыми күнделіктегі тапсырманы орындауды ұсынады.

Ғылыми күнделіктегі тапсырмаларды ретімен орындайды.

Оқушылар- дың дəптердегі

жұмысын тексереді.


Ғылыми күнделік

ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Материалды қорытындылау үшін мұғалім сұрақтар қояды:

  1. Адам отырған ең алғашқы көлік түрін ата.

  2. Нысанның жылдамдығын қандай сөздермен сипаттауға болады?

  3. Неліктен «Асықпаған арбамен қоян алар» деп айтады?

Сұрақтарға жауап береді. Зерделенген материалдарды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Екі

жұлдыз, бір тілек».

Оқушылар- дың нақты материалды білуін жəне меңгеру

деңгейін бағалайды.

Оқулық

Түрлі дереккөздерден мəшинелер əлеміндегі жылдамдық рекордсмені туралы біліңдер. Ғылыми күнделікте суретін сал

(№ 3 тапсырма).

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Ғылыми күнделік, оқулық

Shape24

V

– білгенбіз

-

– басқаша ойладық

+

– біз үшін жаңалық





Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан межедегі жалаушаларды бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ:

«Мəшине».


Оқушылар- дың сабақтағы өзіндік оқу əрекетін өздіктерінен бағалау нəтижесін талдайды.

Ғылыми күнделік, қарындаштар қалам.




№ 26 сабақ

Бөлім

Табиғат физикасы

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Пілдің салмағы қанша?

Оқу бағдарламасына сəйкес

оқыту мақсаттары

2.5.1.4 массаны анықтауға арналған құралдарды таңдау жəне пайдалану;

2.1.2.5 құрылған жоспарға сəйкес бақылау жүргізу жəне қорытынды жасау.

Сабақтың мақсаттары

Құрылған жоспарға сəйкес бақылау жүргізу жəне қорытындыны тұжырымдау.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

I. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру. Жағымды көңіл күй орнату.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды. Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен

сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.



Өмірлік тəжірибені белсендіру үшін мұғалім суреттерге қарап, ауыр жəне жеңіл заттарды атауды сұрайды.





Оқушылар өз болжамдарын айтады, оларды түсіндіреді.

Оқушыларды белсенділігі үшін көтермелейді.

Оқулық

Массасы ауыр жəне жеңіл заттарды ата.

Қай заттың ауыр екенін көзмөлшермен айта аласың ба?





Зерттеу тақырыбын белгілеуді ұсынады. Сендер нені білгілерің келеді жəне нені үйрену керек?

Балалар педагогпен бірге Сабақтың соңында қол жеткізілуі тиіс мақсатты белгілейді (Оған рефлексия сатысында оралады).

– Құралдардың көмегімен

заттың массасы қалай анықталатынын білеміз.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.


Оқулық

Үй тапсырмасын тексеру

  1. Адам отырған ең алғашқы көлік түрін ата.

  2. Нысанның жылдамдығын қандай сөздермен сипаттауға болады?

  3. Неліктен «Асықпаған арбамен қоян алар» деп айтады?

Оқушылар сұрақтарға жауап береді.

Неліктен біздің уақытымыз

«Жылдамдық уақыты» деп аталатыны жəне мəшинелер əлеміндегі жылдамдық

рекордсмендері туралы əңгімелейді.

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Қорытындының дұрыстығын бағалайды.

Ғылыми күнделік

II. Сабақтың

Жұмыс ынтымақтастық технологиясы

Оқушылар мəтінді мұқият

Жұмысты


ортасы (25–23 мин)

шеңберінде құрылады.

тыңдайды. Мұғалімнің

бақылайды.



Мұғалім балаларға топта оқу мəтінін

тапсырмасын орындайды.

Мəтін бойынша

Оқулық


алдымен жеке оқиды, одан кейін тізбек


тапсырманы



бойынша оқып, тапсырманы ауызша


орындауға



орындауды ұсынады.


көмектеседі.



  • Осы мəтінді (тақырып) сипаттайтын ең


Оқушыларды



лайықты сөзді мəтіннен табыңдар немесе


дұрыс жауаптары



өздерің мысал келтіріңдер.







  • Мəтіннің басты ойын бір сөз орамымен сипаттаңдар.

  • Қандай да бір құпияны табыңдар. ТАҚЫРЫП – Масса.

Заттарды салыстыру арқылы олардың ауыр не жеңіл екені анықталады.

«Зат жеңіл» дегеннің орнына «заттың массасы кем» деп айтылады. Ал «зат ауыр» дегеннің орнына «заттың массасы артық» деуге болады.

Грек тілінен аударғанда «масса» сөзі

«қамыр бөлігі» дегенді білдіреді.


үшін көтермелейді.


Бұл жұмыста ненің жеңіл, ненің қиын болғанын, жұмыстың мəтінді түсінуге

қалай əсер еткенін сұрау қажет.





Қандай жағдайларда массаны білу керек? Оқулықтағы суретті көріңдер.

Қорытынды жасаңдар. Ұқсас мысалдар келтіріңдер. Заттың массасын тағы қайда білу керек?

Оқулықтағы сызбаны көреді. Қорытынды жасайды:

  • Жидектің массасы неғұрлым жеңіл (ауыр) болса, соғұрлым тосап жеңіл (ауыр) болады.

  • Жидектің массасы неғұрлым жеңіл (ауыр) болса, соғұрлым тосаптың массасы кем (массасы артық) болады.

Осыған ұқсас мысалдарды келтіреді.

Заттың массасын қандай жағдайда

білу керектігі туралы ойларын ортаға салады.

ҚБ: «Ауызша жауапқа пікір». Жұптардың жұмысын бақылайды, ауызша бағалайды.

Оқулық.


Пенал (тəжірибе жүргізу үшін)

Педагог жоспар бойынша тəжірибе жүргізуді ұсынады: «Бірдей – əртүрлі» деген ойша тəжірибе жүргіз. Қай заттың

жеңіл, ал қай заттың ауыр екенін салыстыр. Қорытынды жаса. Ғылыми күнделікке жаз.

Оқушылар жоспар бойынша ойша тəжірибе жүргізеді. Оқулықтың массасы қаламның массасынан көбірек т.б.

Тəжірибенің жүргізілуін бақылайды.

Тапсырманы қалай түсінгенін

Ғылыми күнделік, оқулық, қалам,




  1. Мақсат қой.

  2. Нысандарды таңда.

  3. Қай заттың жеңіл, қай заттың ауыр екенін ойша анықта.

  4. Салыстыр.

  5. Қорытынды жаса.


Сенің қателесуің мүмкін бе?

Кітаптың массасы қаламның

массасына қарағанда артық (кем).


Қандай жағдайда? Нəтижелер қорытындысын ғылыми күнделікке жазады.

Заттарды көзмөлшермен салыстырған кезде қателесуге болатыны туралы өз болжамдарын айтады.

тексеру үшін көмекші сұрақтар қояды.

өшіргіш, қарындаш



Өзекті сұрақ


- Заттардың қайсысының ауырлау екенін əрқашан көзбен анықтауға бола ма? (Балалардың болжамдары).

«Жаңалық ашу» стратегиясы. Балаларды бірдей екі мөлдір емес құтымен қызықтырыңыз. Олардың бірі бос, екіншісі толы, алайда бұл туралы балалар білмеуі тиіс. Оларды салыстыруды ұсыныңыз. Мұны қандай белгілері бойынша жасауға болады? Заттарды биіктігі, формасы, түсі, материалына қарай салыстыруға болады. Соңынан айрықша белгілерін табуды сұраңыз. Балалар жауап бере алмауы мүмкін. Онда тəжірибе жасауға кеңес беріңіз. Бір оқушыны шақырыңыз, қолдарын алға созып, алақандарын жоғары қаратып тұруды сұраңыз. Сосын баланың алақандарына екі құтыны бір мезетте қойыңыз. Толы құты қойылған қол ауырлықтан төмен түседі.


Оқушылар өз болжамдарын ортаға салады.

ҚБ: «Ду қол шапалақ». Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.






– Мына құтылардың неліктен əртүрлі екендіктерін енді білген боларсыңдар? (Олардың бірі жеңілдеу, екіншісі ауырлау).


Қорытынды: қай заттың жеңілдеу, қайсысының ауырлау екендігін көзбен анықтау əрдайым оңай емес. Сондықтан массаны өлшеу үшін арнайы аспап ойлап тапқан. Бұл аспап «таразы» деп аталады. Демек, біз құтылар туралы олардың салмақтары бірдей емес деп айта аламыз. Олар ауырлығымен ерекшеленеді.


Білгішбектің ақпаратымен таныстырыңыз. Педагог оқушылардан Білгішбектің анықтамасымен танысып, суретке қарауды сұрайды. Біздің заманымызда таразының əртүрлі болатындығына назар аударыңыз. Бұлар электронды таразы, табақшалы, жаңа туған сəбилерге арналған таразы, дəріханалық, медициналық, тұрмыстық

таразы, безбен, зертханалық, жүк таразысы болуы мүмкін.



Оқушылар Білгішбектің анықтамасымен танысады.

Массаны салыстырудың ең оңтайлы тəсілі – өлшеу.

Килограмм (кг) – массаның негізгі өлшем бірлігі.


Таразыны көріп, таразының түрлері қандай жағдайларды қолданылатыны туралы əңгімелейді. Қандай мамандық иелері таразыны ең жиі қолданады?








Тірек сөздер бойынша берілген ұғымдарды түсінгендерін бағалау.


Динамикалық үзіліс «Таразы»

Педагог балалардан парталарынан тұрып, өздерін табақшалы таразы ретінде елестетуді сұрайды. Сол қол – таразының сол табақшасы, оң қол – таразының оң табақшасы. Бұйрықтарға қарай, таразының жұмысын бейнелесін.

а) таразы тепе-теңдікте;

ə) таразының сол табақшасы төмен түсті; б) таразының оң табақшасы төмен түсті;

в) таразы тепе-теңдікте;






Əр сөйлемнің мағынасына қарай қимылдарды орындайды.





г) оң табақшадағы заттың массасы сол табақшаға қарағанда ауырлау;

ғ) таразы тепе-теңдікте;

д) сол табақшадағы жүк жеңілдеу; е) таразы тепе-теңдікте.




Тəжірибе жұмысы

Ойша тəжірибенің нəтижесі қате болуы мүмкін екені анықталғаннан кейін мұғалім оны массаны анықтауға арналған аспапты пайдалану арқылы тексеруді ұсынады. Қандай таразыны пайдаланған дұрыс?

Заттың массасын электрондық таразымен білу оңай. Ол үшін сендер затты таразыға қоясыңдар, терезеде заттарыңның массасы шығады. Заттарды безбеннің көмегімен өлшеуге болады.

Безбен – түрлі заттардың массасын анықтау үшін пайдаланылатын негізгі таразы түрлерінің бірі. Зат ілмекке ілінеді, ал көрсеткіш толық тепе-теңдікке дейін жылжиды жəне заттың массасы – цифрды көрсетеді.

Бұрындары көбінесе табақшалы таразыны пайдаланған. Екі заттың массасын салыстыру үшін оларды таразының табақшаларына салған. Заты бар табақша төмен түссе, демек, сол зат үлкен болған. Табақша жоғары көтерілсе, демек, зат масса жағынан аз болған.

Сабақтың тақырыбы бойынша жұмысты «Салмағы қандай?» ойыны арқылы жалғастыруға болады. Балалар айналадағы заттардың салмағын көзбен

белгілейді. Одан кейін электрондық таразымен өлшейді. Кімнің жауабы

Заттарды өлшейді. Ойша тəжірибенің нəтижелері расталғаны немесе расталмағаны туралы қорытынды жасайды.

Таразының дұрыс қолданылуын бақылайды.


ҚБ: «Жұлдыз сыйла».

Топтардың жұмысын бағалайды.











Таразы, оқулық, қалам, қарындащ, өшіргіш.

Shape25

анғұрлым дұрыс жолса, сол жеңімпаз

болады.




Өзекті сұраққа жауап алу үшін мұғалім интернет желісінен немесе энциклопедиядан ақпарат табуды ұсынады. Пілдің салмағы қанша екенін болжа. Өз болжамыңды тексер. Энциклопедиядан немесе интернеттен ақпарат ізде.


Стикерден қосымша ақпаратты оқыңдар.


Диаграммаға қара. Қазақстан жануарларының массасын салыстыр. Осыдан кейін энциклопедия немесе интернет ресурстардан басқа жануарлардығ массасын салыстыртады да, оқушылардың өздеріне қорытынды жасатады. Мұғалім жануарлардың массасын шамамен алатындықтарын

айтып ескертеді.

Болжамдарын айтады. Қосымша көздерден (интернет немесе энциклопедиядан) сұраққа жауап табады.



Стикерден қосымша ақпарат оқиды.



Барыстың массасы қарақұйрықтан артық. Қарсақтың массасы киіктен кем. Қарақұйрықтың массасы мен киіктің массасы тең. Қоян мен қарсақтың массасы тең. Арқар мен арыстанның массасы тең.

Ақпаратты өздігінен іздеуді, дұрыс түсінуді бағалайды.






Энциклопедия немесе интернет- ресурс https://calcsoft. ru/skolko- vesit-slon

Педагог ғылыми күнделіктегі тапсырмалары орындауды ұсынады.

Ғылыми күнделіктегі

тапсырмаларды ретімен орындайды.

Оқушылардың

дəптердегі жұмысын көреді.

Ғылыми күнделік

ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Материалды қорытындылау үшін мұғалім сұрақтар қояды:

  1. Заттың массасы дегеніміз не?

  2. Заттың массасын қандай құралмен анықтайды?

  3. Қандай мамандық иелеріне заттың

массасын білу маңызды?

Сұрақтарға жауап береді. Зерделенген материалды еске түсіріп, қорытындылайды.

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.

Оқулық

Түрлі ақпарат көздерін пайдаланып, əртүрлі жануарлардың массасын біл. Салыстыруға математикалық есеп құрастыр. (Ғылыми күнделік, № 4

тапсырма).

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Оқулық, ғылыми күнделік.




Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан гірлерді бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • 1 гір – ештеңе түсінбедім;

  • 2 гір – түсіндім, түсіндіре алмаймын;

  • 3 гір – барлығын түсіндім, басқаға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Гір».

Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін, меңгергенін бағалайды.

Ғылыми күнделік, қарындаштар, қалам.


№ 27 сабақ

Бөлім

Табиғат физикасы

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Қандай денелер жарықты өткізеді?

Оқу бағдарламасына сəйкес

оқыту мақсаттары

2.5.2.1 кейбір денелердің жарықөткізгіштік қасиетін зерттеу;

2.1.2.5 құрылған жоспарға сəйкес бақылау жүргізу жəне қорытынды жасау.

Сабақтың мақсаттары

Құрылған жоспарға сəйкес бақылау жүргізу жəне қорытындыны тұжырымдау.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Сабаққа дайындықты тексеру. Жағымды көңіл күй орнату. Оқушылармен сəлемдесу.

Қатыспағандарды белгілеу.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды. Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен

сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.



Педагог шамнан жарық түсіп тұрған көзді оқып, сабақта не туралы айтылатынын білуді ұсынады.


Жұптардың жұмысын бақылайды. Жауаптардың дұрыс болуын

қадағалайды.



Оқулық





Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Қандай денелер жарық өткізетінін білесің.

Балалар педагогпен бірге Сабақтың соңында қол жеткізілуі тиіс мақсатты белгілейді. (Оған рефлексия сатысында оралады).

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.



Оқулық



Үй тапсырмасын тексеру

Түрлі ақпарат көздерін пайдаланып, əртүрді жануарлардың массасын біл. Салыстыруға математикалық есеп құр.




Оқушылар бір-бірінің есептерін шығарады.


ҚБ: «Ауызша бағалау».

Үй тапсырмасын дұрыс орындауларын бағалау.

Есептердің

дұрыс құрылуын бағалайды.

Ғылыми күнделік

II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

Оқулықпен жұмыс. Сұхбат

Жарық дегеніміз не? Қандай жарық көздері болады? Жарық көздерін неліктен табиғи жəне жасанды деп атайды?

Мысалдар келтір.

Жарықты қай ғылым зерттейді?

Мұғалім физиканың жарықты зерттейтін бөлімімен жəне жарықты алғашқы зерттеулермен танысуды ұсынады.

Оқулық мəтінін оқиды.

Жарық – энергияның бір түрі. Ол тірі ағзаларға дүниені көруге көмектеседі.

1-сыныптың материалын еске түсіреді. Жарық – қоршаған əлемді көрсететін энергия түрі. Жасанды жəне табиғи жарық көздері болады. Мысалдар келтіреді.


Білгішбектің анықтамасымен танысады. Оқулық мəтінін оқиды.

ҚБ: «Ду қол шапалақ». Жауаптардың дұрыстығын бағалайды.

Белсенділік үшін көтермелейді.



Оқулық




Жарықтың өзі көзге көрінбейді, бірақ ол басқа заттарды көруге мүмкіндік береді.

Біз затты көреміз, өйткені ол жарыққа шағылысады.

Сен қараңғыда затты көруің үшін, оған жарық түсуі қажет.

Күн – ең басты жарық көзі. Күн сəулесі түзу сызық болып таралады. Олар кедергіге кезіккенде əртүрлі таралады. Сəуле кейбір

заттар арқылы өтіп кетеді. Оларды мөлдір зат деп атайды.




Зерттеу жұмысы

Мұғалім оқулықтың суреттерін көруді жəне заттың мөлдірлігін қалай дəлелдеуге болатыны туралы болжам жасауды ұсынады. Ол болжамдарын дəлелдеу үшін бақылау жүргізеді: мөлдір стақанға қандай да бір затты салады.

Мөлдір заттарды ата. Адам заттардың мөлдірлігін қайда пайдаланады? Ойлан, неге сыныпта терезе көп?

Əйнектен жасалған заттар өте көп, барлығын атау мүмкін емес. Кейбірі туралы мен жұмбақ білемін.

Дөп-дөңгелек қос шыны, Бұзылмайды достығы.

Өмір бойы екеуі

Қол ұстасып өтеді. (Көзілдірік) Төбемізде тұрағы,

Пайдасы мол ұққанға. Түнде жанып тұрады,

Сөнеді күн шыққанда. (Шам)



Қарап тұрсаң өзіне, Сурет түсер көзіңе.

Тəжірибе жүргізеді. Қорытынды жасайды: əйнек зат арқылы күн сəулесі өтеді жəне қасықты жарықтандырады. Сондықтан біз оны көреміз.








Жұмбақтарды шешеді. Заттардың мөлдір екенін дəлелдейді.

ҚБ: «Жеңіс тұғыры».

Топтардың жұмысын бақылайды. Ауызша баға береді.


Белсенділік үшін көтермелейді.

Оқулық.


Мөлдір стақан, қасық немесе қалам.





Заттардың суреттері немесе заттардың өздері: көзілдірік, хрусталь туфли, шам, аквариум, термометр.

Shape26

Ол суретің ұқсайды,

Дəл қазіргі кезіңе. (Айна)





Динамикалық үзіліс


Бір, екі, үш – Қарлығаш боп ұш. Төрт, бес, алты – Қарлығаш боп қалқы Жеті, сегіз, тоғыз, он –

Қарлығаш боп қон.


Өлеңде сипатталған қимылдарды орындайды



Сабақ тақырыбы бойынша жұмыс. Жаңалық ашу

  1. Қимылды үзіліс кезінде қандай мөлдір заттар кездесті? (Су, өзен).

  2. Аспандағы бұлттар мөлдір ме, жоқ па? Дəлелдеңдер.

  3. Адамдар күн көзілдірігін не үшін қолданады?

  4. Ойлан, олар жарықты толық өткізе ме немесе ішінара ма?

Күн жарығын ішінара өткізетін заттар жартылай мөлдір деп аталады.


Мұғалімнің сұрақтарына жауап береді, қорытынды жасайды. Күн сəулесі бұлттар арқылы ішінара өтеді.



Денелердің тарту жəне итеру көмегімен қозғалу мысалдарын келтіреді.


ҚБ: «Үш

шапалақ». Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.







Оқулық

Жоспар бойынша зерттеу жүргізу. Мұғалім «Қандай жағдайда айналадағы барлық заттардың түсі өзгеруі мүмкін? – деп, болжам жасап, бақылау жүргізіп, қорытынды шығаруды сұрайды.

  1. Мақсат қой.

  2. Нысандарды таңда.

Оқушылар болжамдарын айтады, болжамды растау үшін ұсынылған жоспар бойынша тəжірибе жүргізеді, қорытынды жасайды.

Мақсаты: ақ қағаз парағына түрлі түсті əйнек немесе пластик арқылы қарағанда не болатынын білу.

Бақылау жүргізілуін қадалайды, мақсатты тұжырымдауға көмектеседі.

https://www.yo utube.com/wat ch?v=VmhCw RFW6-

A&ab_channel

=MissCaltra Оқулық




  1. Ақ параққа түсі əртүрлі пластиктің бөліктері арқылы қара.

  2. Салыстыр.

  3. Қорытынды жаса.

Қорытынды: қағаз парағы қарау үшін пайдаланған əйнек не пластиктің түсіндей болып көрінеді, өйткені олар жартылай мөлдір.


Парақ əйнек арқылы қарағанда сары (жасыл) түсті болады, өйткені əйнек сары (жасыл).


Ақ қағаз парағы, түрлі- түсті мөлдір пластик.

Мұғалім сусындардың көпшілігі мөлдір əйнек немесе пластик шөлмектерге құйылатынына назар аудартады.

1. Сусындар ішілгеннен кейін шөлмектер қайда кетеді?

– Пластик бұйымдар 400 жылдан 700 жылға дейін ыдырайды, ал əйнек шөлмектің ыдырау мерзімі – 1000 жыл.

– Өздеріңді өнертапқыш ретінде елестетіңдер. Əйнек жəне пластик шөлмектерді қайта

пайдалану нұсқаларын ұсыныңдар.

Мұғалімнің сұрақтарына жауап береді.




Əйнек жəне пластик шөлмектерді қайта пайдалану нұсқаларын ұсынады.






Оқулық

Мұғалім ғылыми күнделікте тапсырмаларды орындауды ұсынады:

Ғылыми күнделіктегі

тапсырмаларды ретімен орындайды.

Оқушылардың

дəптердегі жұмысын көреді.

Ғылыми күнделік

ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Материалды қорытындылау үшін мұғалім сұрақтар қояды:

  1. Жарық дегеніміз не?

  2. Біз заттарды неге көреміз?

  3. Қандай заттарды мөлдір деп атайды? Неліктен?

Сұрақтарға жауап береді. Зерделенген материалдарды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Жұлдыз сыйла».

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін

бағалайды.

Оқулық.

Өздеріңді өнертапқыш ретінде елестетіңдер. Түрлі түсті əйнектерді пайдалануға болатын

заттардың суреттерін салыңдар.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен

түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Оқулық, Ғылыми

күнделік




Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан майшамдарды бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • 1-майшам – ештеңе түсінбедім;

  • 2-майшам – түсіндім, түсіндіре алмаймын;

  • 3-майшам – барлығын түсіндім, басқаға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.


ҚБ:

«Майшам». ылардың сабақтағы өзіндік оқу əрекетін өздіктерінен бағалау

нəтижесін талдайды.

Ғылыми күнделік, қарындаштар қалам.


№ 28 сабақ

Бөлім

Табиғат физикасы

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Күн сəулесі қайда кетті?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

2.5.2.1 кейбір денелердің жарықөткізгіштік қасиетін зерттеу;

2.1.2.6 эксперименттің басты белгілерін анықтау (мақсат, болжам, ресурстар, жоспар, мерзім, нəтиже).

Сабақтың мақсаттары

Құрылған жоспарға сəйкес бақылау жүргізу жəне қорытындыны тұжырымдау.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру.

Жағымды көңіл күй орнату.


Мұғалім сабақта жағымды көңіл күй орнатады.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды. Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.



– Жұмбақты шешсеңдер, сабақта жаңа тақырыпқа арқау болатын сөзді табасыңдар.

Батырманы бастым,

Күннің көзін жақтым.


Жұмбақты шешеді. Жауабы: шам.

Оқушыларды белсенділігі үшін көтермелейді.


Оқулық, қолшам

Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады. (Қолшам).

  1. Бұл затты бүгінгі сабақтың тақырыбымен қалай байланыстыруға болады? (Жарық сəулесін жасанды түрде алып, оның басқа заттармен кездескенде өзін қалай көрсететінін тексереміз).

  2. Біз нені үйренуіміз керек?

Күн сəулесі түрлі денелермен кездескенде қалай əрекет ететінін білесің.

Балалар педагогпен бірге Сабақтың соңында қол жеткізілуі тиіс мақсатты белгілейді (Оған рефлексия сатысында оралады).


– Күн сəулесі түрлі денелерге түсіп, шағылысқан кезде

не болатынын білесің.

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.






Оқулық

Өзіңді өнертапқыш кейпінде елестет. Құрамында түрлі түсті əйнектерді пайдалануға болатын заттардың суретін сал.




Оқушылар суреттерін көрсетеді.

ҚБ: «Жұмыстар галереясы» .

Оқушылар «2

жұлдыз, 1 тілек» тəсілін қолданып, бір-бірінің

жұмыстарын бағалайды.

Ғылыми күнделік

II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

Олар арқылы күн сəулесі өтетін денелер қалай аталатынын еске түсіруді ұсынады.

Күн сəулесін өткізетін денелер қалай аталатынын есіңе түсір. Жарықты өткізбейтін денелер бар. Мұндай денелер мөлдір емес деп аталады. Металл, ағаш жəне тас сəуленің көп бөлігін сіңіріп алады. Олар өздерінен жарық өткізбейді.


Сұрақтарға жауап береді. Мөлдір заттардың мысалдарын келтіреді.

Оқулықтағы мəтінді оқиды.

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Тірек сөздер бойынша берілген ұғымдарды түсінгендерін бағалау.



Оқулық



Суреттерге қара. Заттардың мөлдірлігін анықта. Мысал келтір. «Кім көп айтады?» деген ойын ойна.

Заттың мөлдірлігін анықтау білігін бекіту үшін мұғалім оқулықтағы суреттерді көруді жəне заттардың мөлдірлігін анықтауды ұсынады.

Өз мысалдарыңмен толықтырыңдар.

Жұптарда мөлдір, жартылай мөлдір жəне мөлдір емес заттарды атап, өз мысалдарымен толықтырады.

Жұптардың жұмысын бақылайды.

Оқулық

– Заттардың мөлдірлігін қалай анықтауға болатыны туралы болжам жаса. Егер оқушылар бірден дұрыс болжам ұсына алмаса, мұғалім бүгінгі сабақтың басты көмекшісі қолшам болып табылатынын ескертеді. Алдыңғы сабақтың материалы мен Білгішбектің анықтамасын еске түсіруді ұсынады. Қолшамның көмегімен əйнек жəне пластик стақандардың айырмашылықтарын

көрсетеді.

Болжамдарын ұсынады.

ҚБ: «Ауызша жауапқа пікір». Тірек сөздер бойынша берілген ұғымдарды түсінгендерін бағалау.


Динамикалық үзіліс

Қаз қанатын жайды, Аққу мойынын созды,

Үйрек келіп қонды.

Өлеңде сипатталған қимылдарды орындайды.



Жоспар бойынша өздігінен тəжірибе жүргізуді ұсынады:


  1. Бірнеше затты таңда.

  2. Кесте құр.

  3. Заттың мөлдірлігі туралы болжам ұсын.

  4. Қолшаммен тексер.

  5. Алгоритм бойынша талқыла.


Тəжірибе нəтижесін кестеге толтыру қажет.

Оқулықтан тəжірибе жоспарын оқиды. Жоспар бойынша орындап, қорытынды жасайды:

Полиэтилен дорбалар, телефон қаптамы, қолшамның əйнегі мөлдір, өйткені жарық сəулесі олардан өтеді.

Қағаз, мата, қолшамның ұстағышы мөлдір емес, өйткені жарық сəулесі олардан өтпейді.


Тəжірибенің жүргізілуін қадағалайды.

Оқулық, қолшам, қағаз, мата, полиэтилен дорбалар, телефон қаптамы.

Тəжірибе нəтижесін тіркеуге арналған

кесте.

Shape27

Мұғалім сюжетті суретті көріп, ондағы

Суреттерді мұқият қарап,

ҚБ:


барлық мөлдір заттарды табуды ұсынады.

пиктограммалардың көмегімен

Кем дегенде 5 зат


Топтық жұмыстың нəтижесін қорыта келе,

мөлдір заттардың атын жазып

табылды.


мұғалім алаңқайда жатқан шөлмекке назар

алады немесе суретін салады.

Оқушыларды


аударады.

Оқушылар өткен сабақта айтылған

белсенділігі үшін


1. Лақтырылған шөлмек қандай қауіп-қатер

туғызуы мүмкін?

əйнектің 1000 жыл ыдырайтыны

туралы ақпаратты естеріне түсіріп,

көтермелейді.

Оқулық


шөлмек сынып, адамды




жарақаттауы мүмкін деген болжам




жасайды. Тіпті əйнектен өрт




тұтануы мүмкін екенін біледі. Ол




туралы оқулықтан оқиды.



Мұғалім ғылыми күнделіктегі тапсырмаларды орындауды ұсынады.

Ғылыми күнделіктегі тапсырмаларды ретімен орындайды.

Оқушылардың

дəптердегі жұмысын көреді.

Ғылыми күнделік

ІІІ. Сабақтың

- Бүгінгі сабақта қандай қорытындыға

Сұрақтарға жауап береді.

Оқушылардың

Оқулық

соңы (10–10

келдік? Оны қандай дəлелдер растайды?

Зерделенген материалды еске

нақты материалды


мин)

Жаңалықтарымызбен не істеуге болады?

түсіріп, қорытындылайды.

білуін жəне



Сөйлемдерді тыңдаңдар. Егер олармен


меңгеру деңгейін



келіссеңдер «+» таңбасын, егер


бағалайды.



келіспесеңдер «-» таңбасын қойыңдар.





1. Əйнек – мөлдір зат. Ол түрлі түсті болса





да, одан жарық сəулесі өтеді.





2. Сəуле түзу сызықпен тарайды жəне





бөгеттермен кездескенде əрқашан да бірдей





қозғалады.





3. Жарық өткізбейтін заттар жартылай





мөлдір деп аталады.





4. Металл, ағаш пен тас – мөлдір емес





заттар.





5. Жартылай мөлдір заттар арқылы сəуле





ішінара өтеді.





6. Су мөлдір, сондықтан жарықты өткізеді.





7. Бұлттар күн сəулелерін ішінара өткізеді,





өйткені олар жартылай мөлдір.







Өзін-өзі тексеру: мұғалім тақтаға «+» жəне

«-» таңбаларының дұрыс тəртібін іледі. Балалар бəрін дұрыс істеген болса, онда үшінші жолға «жарайсыңдар» сөзін жазады.


Материалды қорытындылау үшін мұғалім сұрақтар қояды:

  1. Қандай заттар мөлдір емес деп аталады?

  2. Қандай тəжірибенің көмегімен заттың мөлдірлігін дəлелдеуге болады?

  3. Артық затты тап: кітап, қаламсауыт, лупа,

парта. Таңдауыңды түсіндір.




Тəжірибе жүргіз. Жарық сəулесінің көмегімен су, сүт жəне боялған су құйылған стақандардың мөлдірлігін анықта.

Қорытынды жаса, тəжірибе нəтижесінің суретін сал.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият тыңдайды.


Ғылыми күнделік, оқулық


Оқушылардың сабақтағы өзіндік оқу əрекетін, өзінің мақсатқа қарай жылжыуын өздігінен бағалауын ұйымдастырады.

Оқушылардан майшамдарды бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • 1-майшам – ештеңе түсінбедім;

  • 2-майшам – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • 3-майшам – түсіндім, басқаға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Майшам».


Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін, меңгергенін бағалайды.

Ғылыми күнделік, қарындаштар, қалам



№ 29 сабақ

Бөлім

Табиғат физикасы

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Дыбыстар қандай болады?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

2.5.3.1 дыбыс қаттылығы бойынша дыбыс көздерін жіктеу;

2.1.2.1 «ақпарат көзі» ұғымын жəне оның зерттеу жүргізудегі маңызын түсіндіру.

Сабақтың мақсаттары

Қаттылығы бойынша дыбыс көздерін жіктеуді үйрету.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Жағымды көңіл күй орнату.

Оқушылардың сабаққа дайындығын тексереді, сыныпты өнімді əрекет етуге бейімдейді. Өлең арқылы жағымды көңіл күй орнатады.

Жұмыс орнын сабаққа дайындайды. Мұғаліммен сəлемдесіп, сабаққа дайындығын өздігінен бағалайды.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.





Оқушылардың оқу үдерісіне қосылуы үшін

жағдай жасайды. Дыбыс сөзін тапқызады.

Сөзді табады.


Интербелсенді

тақта



Қойылған мəселе бойынша

болжамдар ұсынады.


Мақсат қою

Оқушылармен сабақтың тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын қою жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша жұмыс ұйымдастырады. Бүгінгі сабақта біз дыбыстарды қандай топтарға бөлуге

болатынын білеміз.

Тақырып пен мақсаттарды талқылауға қатысады.

Мақсатты дауыстап айтады.

«Сөйлеу арқылы ой өрбіту» – бағалау құралы.


II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

«Алтай» ертегісінен үзінді:

«Бала құстар мен аңдардың тілін жақсы түсінетін. Аралар мен шегірткелерді мұқият тыңдайтын. Ол өзі де біресе ызыңдайды, біресе

шырылдайды, біресе құс секілді шықылықтайды, біресе бұлақ секілді күледі.

Мұғаліммен бірге қорытынды жасайды: адам дыбыстар əлемінде тұрады.


«Орман дыбыстары» фонограммасы


Бала құрғақ сабақты үрлейді – сабақ əн салады...».

– Дыбыс туралы не білетінімізді, 1-сыныпта не оқығанымызды еске түсірейік.

  1. Балаға табиғатпен қатынас жасауға не көмектесті? (Дыбыстар)

  2. Дыбыс дегеніміз не?

  3. Қандай дыбыс көздері болады?

  4. Қандай дыбыс көздері жасанды, қайсылары табиғи көздерге жатады?

  5. Дыбыс қайдан шығады?

  6. Дыбыс қалай таралады?




Оқулықтағы мəтінді оқу.

  1. Ғылыми тұрғыдан дыбыс дегеніміз не? (Энергия).

  2. Дыбыс қалай пайда болады? (Тербелістердің есебінен).

  3. «Дыбыс толқындары» дегеніміз не? (Дыбыс толқындары дегеніміз – тербелістердің ауада таралу құбылысы).

  4. Дыбысты алғаш зерттеген ғалымдар кімдер?

  5. Физик ғалымдар пайдаланатын аспаптарды атаңдар.

  6. Оларға осы аспаптар не үшін керек? Ойланыңдар?

Мұғалімге арналған ақпарат.

Камертон аяғы бар имек металл білікті білдіреді. Резонатор жəшігіне бекітілуі мүмкін. Камертонды балғамен ұрсаң, ол дыбыс шығарады.

Тармақтардың тербелістері байқалмайды. Алайда дыбыс шығарып жатқан камертонға жіпке ілінген кішкентай шарды жақындатсақ,

оны байқауға болады. Шар ара-тұра ұшып кетіп отырады, бұл камертон тармақтарының

Жұпта жұмыс жасайды. Суреттерді көріп, ойларын ортаға салады.

Бағалау құралы: күту жəне тұжырымдау.

Оқулық


ҚБ: «Үш

шапалақ». Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.





Дыбысты қалай бейнелеуге болатыны, кейіпкерлер кімнің дыбысын бейнелегені






тербелістерін дəлелдейді. Камертон тербелістерін суда да байқауға болады. Камертонды балғамен ұрып, суға түсірсек, су бетінде жеңіл діріл пайда болады.

– Дыбысты бейнелеуге бола ма?

Оқушыларды дыбысты сызба арқылы бейнелеу тəсілімен таныстырыңыз. Дыбыс неғұрлым жоғары болса, соғұрлым дыбыс қатты болады. Айсұлу ненің дыбысын, Қуаныш ненің

дыбысын бейнелегенін болжаңдар.

туралы өз жауаптары мен нұсқаларын айтады.



«Дыбысты лото» ойыны

Мұғалім фонограммаларды қосады немесе затты көрсетеді, ал балалар осы зат шығаратын

дыбысты айтады.

Балалар заттарды дыбыстары бойынша табады немесе өздері дыбыстарды айтады.


Түрлі дыбыстардың фонограммалары

Қуаныш пен Айсұлу түрлі дыбыстарды шығаратын заттарды өзара бөліп алды. Олар заттарды қандай белгі бойынша бөлді?

  1. Қатты жəне бəсең дыбыстарды қайдан естідіңдер?

  2. Ауылда қандай қатты жəне бəсең дыбыс естуге болады? Ал қалада ше?

  3. Дыбыстың қаттылығы неге байланысты байланысты болуы мүмкін?

Сөйлемдерді аяқта.

Дыбыс көзінен неғұрлым алыс болсаң, соғұрлым (дыбыс бəсең) болады.

Дыбыс көзіне неғұрлым жақын болсаң, соғұрлым (дыбыс қатты) болады.

Балалар тапсырманы топтарды талқылап, суреттер дыбыстар шығаратын дыбыстардың қаттылығы бойынша бөлінеді деген қорытындыға келеді.

Ауылда немесе қалада кездестіруге болатын қатты жəне бəсең дыбыстардың мысалдарын келтіреді.


Оқулық

Балаларға мұны тəжірибелік жолмен тексеруді ұсыныңыз.




«Дыбыстың қаттылығы» тəжірибесі Дыбыстың қаттылығы неге байланысты болатынын анықтайық. Тəжірибе жүргізейік.

Дыбыстар тəжірибе

ҚБ: «Өзара

Түрлі

жүргізеді, кестені толтырып,

тексеру».

материалдардан

қорытынды жасайды:

Оқушылардың

жасалған


сабақтағы өзіндік

стақандар мен




1) Дыбыстың қаттылығы зат жасалған

1) Дыбыс көзіне неғұрлым

оқу əрекетін

құтылар (əйнек,

материалға байланысты ма?

жақын болсаң, соғұрлым ол

өздіктерінен

пластик стақан,

2) Затты анағұрлым зор күшпен ұрсақ,

қатты естіледі.

бағалау нəтижесін

темір, ағаш

дыбыстың қаттылығы өзгере ме?

2) Дене дыбысының

талдайды.

құты).

3) Дыбыстың қаттылығы бұйымның

қаттылығы оны жасау үшін



құрылысына байланысты ма?

қолданылған затқа




байланысты.




3) Затты неғұрлым қатты




ұрсаң, соғұрлым дыбыс




қатты шығады.




4) Дыбыстың қаттылығы




оның құрылымына




байланысты.



Диаграмманы зерделеңдер. Неліктен тік

Диаграмманың деректері мен

ҚБ:

Оқулық

сызықта заттар осындай күйде орналасқанын

көмекші қалыпты

«Басбармақ» əдісі


түсіндіріңдер. Қорытынды жасаңдар.

пайдаланып, оқушылар

арқылы



қорытынды жасайды:

бағалайды.



Адамдардың əңгімесі




ұшақтың гүрілінен ақырын,




бірақ желдің дыбысынан




қатты естіледі.




Зымыранның дауысы – адам




үшін ең қатты естілетін




дыбыс.




Қызыл аймақта ғарышайлақ




орналасқан, өйткені




зымыранның дауысы




қатты.



Мұғалім қатты дыбыстың адамның денсаулығы

Дыбысты зорайтуды немесе



мен ағзасына тигізетін əсеріне назар аударады.

бəсеңдетуді талап ететін

«Дыбысты зорайтуға немесе азайтуға болады

жағдайларды атайды.

ма?» деген сұрақ қойыңыз. Осылай істеуді


талап ететін жағдайларды ойлап табыңдар.




ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Ғылыми күнделіктегі деңгейлі тапсырмаларды орындауды ұсынады.

Ғылыми күнделіктен тапсырманы орындайды, қорытынды жасайды.

ҚБ: «Авторлық орындық».

Оқушылардың тапсырманы дұрыс

орындауларын бағалау.

Ғылыми күнделік

Дыбыстың өсімдіктер мен жануарларға тигізетін əсері туралы қосымша ақпарат ізде. Хабарлама дайында.

– Қажетті ақпаратты қайдан жəне қалай

табуға болады?

Мұғалімнің нұсқауын мұқият тыңдайды.



Сабақты қорытындылау сұрақтары:

  1. Дыбыстар пайда болуына байланысты қандай топтарға бөлінеді? Қаттылығына қарай ше?

  2. Дыбыстың қаттылығы неге байланысты?

  3. Сөйлемді аяқта.

Сұрақтарға жауап береді, өз пікірін айтады. Өз көзқарасын нақтылайды, дəлелдейді. Зерделенген материалды еске түсіріп,

қорытындылайды.

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.

Оқулық

Рефлексиялық

Мұғалім балаларға өз жұмысын бағалау үшін

Сабақтағы өз жұмысын, оқу

ҚБ: «Қоңырау».

Ғылыми

бағалау

қоңыраудың толқындарын бояуды ұсынады.

материалын меңгеру

Оқушылардың

күнделік, түрлі


Егер бала тақырыпты түсінсе жəне білімі мен

деңгейін талдайды. Өзінің

əрекеттерін

түсті


білігін қолдануға қабілетті болса, онда ол

эмоционалдық жағдайын

өзіндік бағалау.

қарындаштар.


барлық үш толқынды бояйды.

анықтайды. Өз білімін өзі

Əр оқушы өзінің



Егер мақсатқа ішінара қол жеткізсе, екі жолақты, ал мақсатқа қол жеткізе алмаса, бір жолақты бояйды.

бағалайды.

сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін,

меңгергенін




бағалайды.




№ 30 сабақ

Бөлім

Табиғат физикасы

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Дыбысты қайдан естуге болады?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

2.5.3.1 дыбыс қаттылығы бойынша дыбыс көздерін жіктеу;

2.1.2.1 «ақпарат көзі» ұғымын жəне оның зерттеу жүргізудегі маңызын түсіндіру.

Сабақтың мақсаттары

Дыбыстың тарату ерекшеліктерімен таныстыру.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Жағымды көңіл күй орнату. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексереді, сыныпты өнімді əрекет етуге бейімдейді. Өлеңнің көмегімен жағымды көңіл күй орнатады.


Жарқырап күн де ашылады, Айналаға нұр шашылады.

Қайырлы күн! Біз көңілді баламыз! Қайырлы күн! Біз сүйкімді баламыз!

Өзінің жұмыс орнын ұйымдастырады. Мұғаліммен сəлемдесіп, сабаққа дайындығын өздігінен бағалайды.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.

Музыка

Мұғалім оқушыларға дыбыстардың өсімдіктер мен жануарларға əсері туралы əңгімелеуді ұсынады.

  1. Қажетті ақпаратты қайдан іздедіңдер?

  2. Қандай қиындықтарға кезіктіңдер? Мұғалімге арналған ақпарат.

Ғалымдар бірде-бір тірі ағза дыбыс толқындарының əсеріне бейжай қалмайтынын анықтады. Аса қатты шу кезінде тышқандар тəбетін жоғалтып, əлсіреген, тіпті өлген. Үй қояндары мен көгершіндер шуды көтере алмаған. Олар төзе

алмай, ауруға ұшыраған. Шу кезінде

Балалар жұпта дайындаған хабарларын айтып береді.

ҚБ: «Екі жұлдыз, бір тілек».

Үй тапсырмасын дұрыс орындауларын бағалау.



тауықтардың жұмыртқа тууы азайған. Ал

жылқылар құтырынып кеткен.




Шиыршықты созып, сөзді оқуды ұсынады. Оның нені білдіретінін анықтайды. (көпмағыналы сөз)

Сөзді табады. Қойылған мəселе бойынша болжамдар ұсынады.



Сабақ тақырыбын нақтылап, сабақ мақсаттарына қол жеткізу жолдарын белгілейді. Жұмысты ұйымдастыру сұрақтар:

  1. Бүгінгі сабағымыздың тақырыбын анықтаңдар.

  2. Бұл тақырыпты неге зерделеу қажет?

  3. Біз нені үйренуіміз керек?

  4. Сабақ тақырыбы бойынша ақпаратты қалай жинаймыз?

Тақырып пен мақсаттарды талқылауға қатысады. Мақсатты дауыстап айтады. Сұрақтарға жауап береді.

ҚБ: «Сөйлеу арқылы ой өрбіту».


Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.

Оқулықтағы кесте (кестені флипчартқа шығаруға болады).

II. Сабақтың ортасы (25–23 мин)

  • Бұл мүше қандай жұмысты орындайды.

  • Дыбыстарды ұстап, қабылдайды. Құлақ – «дыбыс қабылдағыш».

  • Біз қайда болсақ та, айналамызда үнемі дыбыстар болады: табиғат дыбыстары (жел, жапырақ сыбдыры, құстардың əні т.б.), техника дыбыстары (мəшиненің қозғалысы, ұшақтың шуы, тоңазытқыштың, тіпті компьютердің жұмысы), бірақ ең бастысы – айналадағы адамдармен қарым-қатынас жасау. Осы дыбыстардың барлығы дыбыс көзінен қабылдағышқа қарай жүреді.

Оқу кабинеттерінде парталар неліктен осылай орналасқан?

Тыңдайды, сұхбатқа қатысады.


Интербелсенді тақта, флипчартта иллюстрациялар.





Оқулық




Топпен жұмыс істеу барысында оқушыларды қалай отырғызу қажет? Неліктен? (Барлық оқушылар сыныптың ортасында тұрған мұғалімнің даусын есту үшін парталарды осылай орналастыру қажет).

  1. Балалар бірін-бірі жақсы естуі үшін оларды қалай отырғызу қажет? (Шеңбер бойынша отырғызу қажет)

  2. Дыбыстар қалай таралады? (Толқын түрінде).

  3. Дыбыс көзінен дыбыс жан-жаққа таралады. Дыбыс толқындары су бетінде тас лақтырған кезде таралатын шеңберлерге ұқсайды. Бірақ дыбыстар ауа, су, қатты денелер (ағаш, темір, əйнек т.б.) ортада ғана таралуы мүмкін.

– Қандай ортада дыбыстың жақсы таралатыны туралы болжам жасаңдар.

Өздеріңді Қуаныш құрған диаграмма бойынша тексере аласыңдар.

Ақпаратты кестеден алуға болады. Кестені оқып үйренейік.

Кестеде қандай зерттеудің нəтижесі берілген? Қандай қорытынды жасауға

болады?



Тіректер – дыбыс

көзі – дыбыс қабылдағыш).

Сызбаны қолданып, орта қандай болатынын туралы əңгімелейді, мысалдар келтіреді.





Диаграмма, кесте оқуды үйренеді, қорытынды жасайды: Дыбыс қатты ортада ең жақсы таралады.




Диаграмма мен кестені тақтаға шығаруға болады.

Орта

Дыбыс жылдамдығы



Ауа

Секундына 343 м



Су

Секундына 1480 м



Ағаш

Секундына 5000 м



Əйнек

Секундына 5500 м




Мұғалімге арналған ақпарат.

Күн күркіреген кезде біз алдымен найзағайдың жарқылын, одан соң бірнеше






минут өткеннен кейін күн күркіреуінің дыбысын еститініміз белгілі. Мұндай кешігу ауадағы дыбыстың таралу жылдамдығы найзағайдан шыққан жарықтың жылдамдығынан едəуір төмен болуына байланысты.

Сұйықтықтар мен газда дыбыс жылдамдығы қатты денелергі жылдамдықтан төмен. Теміржолға құлағыңды тақасаң, екі дыбыс естіледі. Оның біреуі құлаққа теміржол арқылы, екіншісі ауа арқылы жетеді.

Жер дыбысты жақсы өткізеді. Сондықтан ежелгі замандарда бекіністер қоршауда қалған кезде қамалдың қабырғасына тыңшыларды отырғызған. Олар жау қамал астына жол қазып жатқанын анықтай алатын. Құлағын жерге тақап, жаудың атты əскерінің жақындағанын білетін.

Қатты заттардың дыбысты жақсы өткізуінің арқасында есту қабілетінен айырылған адамдар музыканы ауа жəне

сыртқы құлақ арқылы емес, еден мен сүйектері арқылы естіп, билей алады.




  1. Егер тербеліп тұрған зат пен құлағымыздың арасында ауа емес, мысалы, қабырға болса не болады? Өмірде мұндай жағдаймен кездестің бе?

  2. Саққұлақ қонақтар келе жатқанын білу үшін құлағын неге жерге төседі?

«Негеш» топтамасынан «Дыбыс деген не?» бейнежазбасынан үзінді. https://russia.tv/video/show/brand_id/5108/epis

ode_id/93377/video_id/93377/

Сұрақтарға жауап береді. Балалар болжамдарын айтады, жұптарда өмірден мысалдарды талқылайды.

ҚБ: «Ауызша жауапқа пікір». Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.

Оқулық




«Дауысы бойынша таны» ойыны Балалар жүргізушіні таңдайды. Ол сыныпқа теріс қарап тұрады. Балалар оған тақпақты оқиды.

Мұғалім балалардың бірін көрсетеді, ол бала жүргізушіні «Серік!», – деп шақырады. Жүргізуші бұрылып, даусын естіген баланың

атын атауы тиіс. Дұрыс тапса, жүргізуші ауысады.




Музыкалық қимылды үзіліс.

Билейді.


Интернет ресурстар

Кестемен жұмыс

Уəждемесі жоғары балалар үшін қосымша ақпарат ұсынуға болады:

  • Салқын ауамен салыстырғанда, жылы ауада дыбыс анағұрлым жылдам таралады.

  • Ылғалды ауада дыбыс анағұрлым жылдам таралады.

  • Ауамен салыстырғанда, болат түтік арқылы дыбыс 20 есе жылдам өтеді.

  • Футбол алаңын дыбыс бір секундтан кем уақытта өтеді.

Мұғалімнің айтқандарын мұқият тыңдайды.



ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Ғылыми күнделіктен тапсырмаларды орындауды ұсынады.

Ғылыми күнделіктен тапсырманы орындайды, қорытынды жасайды.

ҚБ: «Авторлық орындық».

Оқушылардың тапсырманы дұрыс орындауларын бағалау.

Оқушылардың

дəптердегі жұмысын көреді.

Ғылыми күнделік, түрлі түсті қарындаштар, қалам.

  1. Ғарышта дыбыс тарала ма? Неліктен?

  2. Ол туралы қайдан біле аласың?







Сабақтың нəтижесін қорытындылау үшін оқушылар сұрақтарға жауап береді:

  1. Дыбыс қалай таралады?

  2. Қай дене мүшесінсіз дыбысты ести алмайсың?

  3. Қандай ортада дыбыс өте жақсы таралады?

Сұрақтарға жауап береді, Зерделенген материалдарды еске түсіріп, қорытындылайды.

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.

Оқулық

Мұғалім балаларға өз жұмысын бағалау үшін дыбыс толқындарын бояуды ұсынады.

Егер бала тақырыпты түсінсе жəне білімі мен дағдысын қолдануға қабілетті болса, онда ол барлық үш толқынды бояйды.

Егер мақсатқа ішінара қол жеткізсе, екі жолақты, ал мақсатқа қол жеткізе алмаса, бір жолақты бояйды.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

Оқушылардың əрекеттерін өзіндік бағалау.

Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін, меңгергенін бағалайды.

Ғылыми күнделік, түрлі түсті қарындаштар.



№ 31 сабақ

Бөлім

Табиғат физикасы

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Жаз мезгілінде аяз қайда кетеді?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

2.5.4.1 түрлі денелердің температурасын өлшеу;

2.1.2.5 құрылған жоспарға сəйкес бақылау жүргізу жəне қорытынды жасау.

Сабақтың мақсаттары

«Жылу» түсінігімен таныстыру, бақылау жүргізу мен қорытынды жасауды үйрету.

Сабақтың барысы

Сабақтың

кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың

басы (10–12 мин)

Мұғалім сабақта жұмыс жасау үшін жағымды жағдай туғызады.

Өзінің жұмыс орнын

ұйымдастырады. Мұғаліммен сəлемдесіп, сабаққа

Əрбір оқушының сабақ алдындағы

Музыкалық сүйемелдеу



дайындығын өздігінен

бағалайды.

көңіл күйін

бағалайды.


Алдын ала дайындалған сұрақтар арқылы өткен сабақтағы білімдерін тексереді.


ҚБ: «Ауызша бағалау».

Үй тапсырмасын дұрыс орындауларын бағалау.


Оқушылармен сабақтың тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын қою жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша жұмыс ұйымдастырады.

Сөздерді оқып, олардың мағынасын түсіндіруді ұсынады (суық, жылу).


Бірлесіп сабақтың тақырыбы мен сабақта білу қажеттілер белгіленеді.

Қойылған мəселе бойынша болжамдар ұсынады. Тақырып пен мақсаттарды талқылауға қатысады. Мақсатты дауыстап айтады.

ҚБ: «Ду қол шапалақ».

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.

Оқулықтағы кесте (кестені флипчартқа шығаруға болады).

II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

  1. «Суық» (салқын, аязды), «жылу» (ыстық) сөздеріне мəні жағынан жақын қандай сөздер (синонимдер) бар? Табыңдар.

  2. Біз жылу мен суықты қалай сезінеміз? (Балалардың жауаптары).

– Бұл ретте бізге сезім мүшелері көмектеседі (көз – адам басқалардың қалай киінгенін көреді, жауын-шашын, желді көреді; құлақ – біз желдің гуілдегенін, жаңбырдың шуын, ауа райын т.б. ести аламыз; тері – адамның көзін жауып қойсаң да, ол сырта суық не жылы екендігін сипап біледі).

  1. Осы сөздерді естігенде сендерде қандай ассоциациялар туындайды?

Біздің үлкен ғаламшарымызда əрдайым жылы не жыл бойы суық болатын жерлер бар.

  1. Олардың қайда орналасқанын білесің бе?

Оқушылар сұрақтарға жауап береді.

ҚБ: «Үш

шапалақ». Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.

Оқулық




Солтүстіктің тұрғындарына жылу туралы, ал оңтүстіктің тұрғындарына салқын туралы əңгімелеп беріңдер.

Қазақстанда ауа райы құбылмалы. Жазда жылу мен жаңбыр өсімдіктерге өсуге көмектеседі. Қыста табиғат демалады. Жерді қар жабады.

Полюстерде жыл бойы өте суық жəне қар жауады.

Экваторда ауа райы өте ыстық. Тропикалық ормандарда ылғал көп. Əр кеш сайын дерлік жаңбыр жауады. Тропикалық ормандарда өсімдіктер көп.

Шөлдерде су тым аз болады. Шөлде өсетін өсімдіктер су тапшылығына үйренген.




  1. Адам жылуды қандай мақсаттарда пайдаланады?

  2. Ол заттарды қалай салқындатады?

  3. Жаз уақытында суықты қайда сезінуге болады? (Метро, спорт сарайы – корт, балмұздақ, тоңазытқыш, автокөлік – тоңазытқыш, суыту комбинаты – балық, ет, май, жеміс сақтауға арналған тоңазытқыш камералар, тау шаңғысы курорттары – Медеу, Шымбұлақ)

Сұрақтарға жауап беріп, бір бірін толықтырады.

ҚБ:

«Кім көбірек айтады?» Оқушылардың болжамдарының дұрыстығын бағалайды.

Оқулық

Динамикалық үзіліс

Мұғалім суық пен жылу сезілетін музыкалық шығармалардан үзінділерді қосады, ал балалар салқын немесе жылуды сезінгенін көрсетіп, қозғалады («Қыс» А. Вивальди, «Қысқы таң» П. Чайковский, «Қыс перісі» С. Прокофьев,

«Қыс» Г. Свиридов, «Көктем» А. Вивальди,

«Көктем перісі» С. Прокофьев, «Бəйшешек» П. Чайковский).

Тоңғанын немесе жылынғанын көрсетіп, қимылдайды.


Музыка




  1. Жылу деген не? (Білгішбектің анықтамасы)

  2. Олай болса, салқын деген не? (Жылудың болмауы).

  3. Қандай табиғи жəне жасанды жылу көздерін білесіңдер?

Балаларға екі бірдей стақанды көрсетіңіз. Оның біріне ыстық, екіншісіне салқын су құйылған. Олардың қайсысына ыстық су құйылғанын анықтауды ұсыныңыз.

  1. Жылудың бар екенін қалай анықтауға болады?

Педагогтің нақтылауы:

  1. Жылу айналадағы заттарға қалай əсер етеді? (Жылу жылы заттан салқын затқа беріледі). Егер балалар жауап беруге қиналса, жылы жерге қойылған мұз кесектеріне не болады деген сұрақ қойыңыз.

  2. Шоколадты қолда ұстаса не болады?

Сұрақтарға жауап береді, жылу мен суықтың не екені туралы ой тарқатады.

Қорытынды жасайды:

Жылу – энергия түрі. Ол энергия беру арқылы заттарды жылытады. Жылу бір заттан екніші затқа олардың қызуындағы айырмашылықтың арқасында, ыстық заттан суық затқа беріледі.

Күн – Жер ғаламшарындағы негізгі жылу көзі.

Оқушылар ойша ыстық су қай стақанда екенін анықтайды (буды көруге, температураны өлшеуге, сондай-ақ қолмен ұстап сезінуге болады).

Жауап сөздерді қолданып, қорытынды жасайды.

Салқын стақанды ұстап тұрған кезде қолың (салқындайды). Жылы стақан (жылиды).

Ыстық стақанды ұстап тұрған кезде қолың (жылиды).

Жылы стақан (суиды).

Дұрыс жəне толық жауаптарды бағалайды жəне көтермелейді.







ҚБ: «Жұлдыз ал».

Оқулық,

су құйылған екі стақан.

Жылуды көруге бола ма? Тəжірибе арқылы бақыла. Осы құбылысты түсіндіріп көр. (Жаз мезгілінде асфальт үстінде жылы ауаның қозғалысын көруге болады).

Мұғалім тəжірибені өзі жүргізеді не бейнематериал көрсетеді.

Тəжірибе қағаз шиыршықтардың төменнен

Жүргізілген тəжірибені бақылап, қорытынды шығарады.


Тəжірибенің бейнежазбасы http://tivskazke.r u/simple- science/




көтерілетін жылу есебінен айналады. Тəжірибенің мəні:

Майшамнан шыққан жылы ауасы жоғары қарай көтеріліп, жеңіл қағаз шиыршықты айналдырады, шиыршық өзін штативке бекітіп тұрған жіпті айналдырады. Жылы ауа көзін алып тастасақ, шиыршық екінші жаққа айнала бастайды, өйткені жіп бастапқы қалпына келіп, кері айналмақшы болады. Жылы ауа көзі

ретінде электр ошағын не қыздыру лампасын қолдануға болады.



Жіпке ілінген қағаз шиыршықтары, майшамдар.

  • Жылыну үшін адам не істеуі керек? (Жылы киім кию, жылыту аспаптарын қосу, дене жаттығуларын орындау, өзін уқалау).

Қыста біз əдетте қоңырқай түсті жылы киім киеміз. Жазда біздің киіміміз жеңіл əрі ашық реңкі болады. Тəжірибе жүргізіңдер. Нəтижені ғылыми күнделікке жазыңдар.

    1. нұсқа. Күн көзіне екі ақ жəне қара қағаз парағын қойсақ, бірнеше минуттан кейін қоңырқай парақ ақ параққа қарағанда анағұрлым жылы болады. Қоңырқай заттар ашық түсті заттарға қарағанда күн жылуын жақсырақ сіңіреді екен. Сондықтан қоңырқай түсті киім анағұрлым жылы, ал ашық түсті киім анағұрлым салқын болады.

Қара қағаз парағын қайтадан күн сəулесінің астына қойып, 20 минуттан кейін (1-2 сағаттан кейін) ұстап көрсек, біз оның одан да қатты қызғанын сеземіз. Парақ неғұрлым ашық түсті болса, ол соғұрлым ұзақ салқын болып қала береді.

    1. нұсқа. Жылынуды басқа тəжірибенің

көмегімен сезінуге болады. Екі қағаз (қара жəне ақ түсті пластик) стақанды пайдаланамыз.

Тəжірибе жүргізіп, нəтижені кестеге толтырады.

Тəжірибенің нəтижесін талқылап, бірегей пікірге келеді жəне қорытындыны жариялайды:

Қара түсті парақ жылдам қызады (қағаз жылуды сіңіреді), ал ақ түсті парақ анағұрлы ұзақ салқын болып қалады (күн сəулесі оған шағылады).

ҚБ:

«Үш шапалақ». Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.

Ғылыми күнделік,

ақ жəне қара қағаз парақтары.









Қағаз стақандар (оның біреуі қара түске боялған), су.




Стақандардың бірін қара түске бояймыз, ал екіншісі ақ болып қала береді. Одан кейін екеуіне су толтырып, күн көзінде қалдырамыз. Біраз уақыттан кейін қара жəне ақ стақандағы судың қызуын өлшейміз. Нəтижені кестеге жазамыз: 20 минуттан кейінгі t, 1 сағаттан кейінгі t, сабақ аяқталғаннан кейінгі t. Зат неғұрлым ашық болса, күн оны соғұрлым баяу қыздырады. Мұны тəжірибе дəлелдейді: қара стақандағы су ақ стақанға қарағанда жылырақ болады.

– Бұл қорытындыны қалай жасай алдық? (Сезім мүшелері – терінің, термометрдің көмегімен).




ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

– Бүгінгі сабақта алынған қандай білім мен біліктер саған пайдаға асады?

Ғылыми күнделіктегі тапсырмаларды орындауға тапсырма береді.

Ғылыми күнделікте тапсырма орындайды, қорытынды жасайды.

ҚБ: «Авторлық орындық».

Оқушылардың тапсырманы дұрыс орындауларын бағалау.

Оқушылардың дəптердегі

жұмысын көреді.

Ғылыми күнделік, түрлі түсті қарындаштар, қалам.

Ересектердің көмегімен көзге көрінбейтін сияны

қалай жасауға болатыны туралы ақпарат табыңдар. Құпия хат жазыңдар.




Сабақтың нəтижесін қорытындылау үшін оқушылар сұрақтарға жауап береді:

  1. Жылу дегеніміз не?

  2. Табиғи жəне жасанды жылу көздеріне мысалдар келтір.

  3. «Жылу ыстық заттан суық затқа тарайды»

деген тұжырым дұрыс па?

Сұрақтарға жауап береді, Зерделенген материалдарды еске түсіріп, қорытындылайды.

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін бағалайды.

Оқулық

Мұғалім балаларға өз жұмысын бағалауды ұсынады. Жылыту құралын тиісті түске бояйды.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін

ҚБ: «Жылыту

құралы».

Ғылыми күнделік,




  • Қызыл қарындаш – ештеңе түсінбедім;

  • Сары қарындаш – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл қарындаш – бəрін түсіндім, басқаға түсіндіре аламын.

талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

Оқушылардың əрекеттерін өзіндік бағалау.

Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін, меңгергенін

бағалайды.

түрлі түсті қарындаштар.


№ 32 сабақ

Бөлім

Табиғат физикасы

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы


Термометр ыстық пен суықты қалай ажыратады?

Оқу бағдарламасына сəйкес

оқыту мақсаттары

2.5.4.1 түрлі денелердің температурасын өлшеу;

2.1.2.7 эксперимент жүргізу жəне оның нəтижелерін кестеге түсіру.

Сабақтың мақсаттары

Белгілі бір денелердің температурасын өлшеуге арналған аспаптармен таныстыру, термометрдің көмегімен

су мен ауаның температурасын анықтауды үйрету.

Сабақтың барысы

Сабақтың

кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесіп, олардың сабаққа дайындығын қадағалайды.

Өзінің жұмыс орнын ұйымдастырады. Мұғаліммен сəлемдесіп, сабаққа дайындығын өздігінен бағалайды.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.

Музыка

Үй тапырмасын карточкалар арқылы тексереді.

Оқушылар əсерімен бөлісіп, өздерінің «құпия» хаттарын көрсетеді.

ҚБ:

«Үш шапалақ».

Үй тапсырмасын дұрыс





орындауларын бағалау.


Оқушылармен сабақ тақырыбын, сабақ мақсаттары мен оған қол жеткізу жолдарын нақтылау бойынша жұмысты ұйымдастырады. Сөзді оқыңдар. Оның мəнін түсіндіріңдер.

Бірлесіп сабақтың тақырыбы мен сабақта білу қажеттілер белгіленеді.

Қойылған мəселе бойынша болжамдар ұсынады. Тақырып пен мақсаттарды талқылауға қатысады. Мақсатты дауыстап айтады..

Оқушылардың оқу материалын қаншалықты меңгергені бағаланады.

Оқулықтағы кесте (кестені флипчартқа шығаруға болады).

Мəтінді оймен оқып, сұрақтарға жауап беруді ұсынады.

  1. Температура дегеніміз не? (Бұл – жылу мен суықты сезіну)

  2. Температура қандай бірліктермен өлшенеді? (Физик ғалымның атымен Цельсий градусы бойынша).

  3. Затты қыздырса, температура не істейді? (Температура көтеріледі).

  4. Затты салқындатқан жағдайда қандай өзгерістер болатынын білесің бе? (Осы заттың температурасы төмендейді).

  5. Дене қызуын қалай анықтауға болады? (Оны қолмен ұстап көру, арнайы аспап термометрдің көмегімен).

  6. Қалай ойлайсыңдар, термометрді ауызекі сөзде неге көбінесе қызу өлшеуіш деп атайды? (Өлшем бірлігі градусқа байланысты).

  7. Термометр қандай болады? Адам оларды

қалай пайдаланады?

Мəтінді оқиды. Ой тарқатып, сұрақтарға жауап береді.

Стикерді оқып,

«термометр» сөзінің қалай пайда болғанын біледі.









Суреттерге қарап, жұптарда олардың мағынасы туралы əңгімелейді.


Оқулық

Термометрдің құрылымына қараңдар. Оның жұмыс істеу қағидасын түсіндіріңдер.

Градустарды білдіретін сандардың алдына

қойылатын «+» мен «-» таңбаларын түсіндіріңдер.

Термометрді көреді, термометрдің бөліктерін көрсетіп, атайды.

ҚБ:

«Жұлдыз ал». Дұрыс жəне толық

жауаптарды

Оқулық, термометрлер



Термометр жанды болмаса да, температураны өте жақсы сезеді. Аязда жіңішке əйнек түтіктегі бағана нөлден төменге түседі. Нөлден төмен барлық сандар «алу» таңбасымен жазылады.

Жылынған кезде бағана нөлден жоғары көтеріледі. Нөлден жоғары барлық сандар

«қосу» таңбасымен жазылады. Бағана қай бөлікке тоқтаса, сонша жылы не суық градусты көрсетеді.

Мұғалімге арналған ақпарат

Сынап – сұйық металл. Кез келген металл секілді сынап та ыстықтан кеңейеді, сондықтан термометр бағанасы жоғары – «нөлден жоғары» көтеріледі. Суықтан сынап қысылады – термометр бағанасы төмен түседі, «нөлден төмен» температураны көрсетеді.

«0о» – су қататын температура.

Термометрдегі сұйықтықты не қозғайтынын түсіндіруге тырысады.

Бір пікірге келіп, жауаптың қалыбы бойынша қорытынды жасайды.

бағалайды жəне көтермелейді.


Қызған кезде термометрдегі сұйықтық ұлғаяды жəне градус көтеріледі (жоғары көтеріледі). Суығанда сұйықтық сығылады жəне градус төмендейді (төмен түседі).


Динамикалық үзіліс

«Жылы-суық» ойыны

Мұғалім жылы температурасы бар карточканы көрсеткенде (не атағанда), балалар қозғалыстарымен өздеріне ыстық, суық температураны көрсеткенде, суық екендігін көрсетеді.

Оқушылар карточкалардағы температураны оларға үйлесетін фотолармен сəйкестендіреді.


Карточкалар

+50С, +250С,

–150С, –300С.



Оқулық

Тəжірибелер жүргізу.

Термометрмен жұмыс істеу барысында қауіпсіздік техникасының ережесін естеріне түсіру.

Сыныптарды топтарға бөліп, түрлі тəжірибелерді жүргізуді ұсынуға болады. Топ өз тəжірибесінің нəтижесін ұсынуы тиіс.

– Термометрді пайдаланып, тəжірибе

жүргізіңдер. Осы аспаппен жұмыс істеу барысында қауіпсіздік техникасы туралы

Топтық жұмыс:

Тəжірибе жүргізу жоспарын құрады. Олардың жүргізілуін бақылайды. Нəтижені кестеге жазады. Қорытынды тұжырымдайды.

ҚБ: «Ду қол шапалақ». Мен қауіпсіздік техникасын сақтау неге маңызды екенін қаншалықты білетіндерін бағалау.

Тəжірибе жүргізу туралы нұсқаулық жазылған карточкалар.




Жылу су құйылған стақан, термометр.

Shape28

ойланыңдар. 1-тəжірибе

Жабдық: жылы суы бар стақан, термометр. Тəжірибе жүргізуге арналған нұсқаулық:

  1. Стақанды алып, оған жылы су қой.

  2. Термометрді алып, оны жылы суы бар стақанға жайлап сал.

  3. Сынап бағанасына не болатынын бақыла жəне қорытынды жаса.

2-тəжірибе

Жабдық: қар (мұз) салынған ыдыс, су термометрі.

  1. Термометрді қар салынған ыдысқа түсір.

  2. Сынап бағанасына не болатынын бақыла жəне қорытынды жаса.

3-тəжірибе

Жабдық: ауа температурасын өлшеуге арналған 2 термометр.

  1. 1-термометрді бөлмеде орналастыр, 2- термометрді дəлізде орналастыр (терезенің сыртына шығаруға болады).

  2. Термометрлердің сынап бағаналарына не болатынын бақылап, нəтижені жаз.

  3. Қорытынды жаса.



Термометр ... салынған кезде, сынап бағаны… .





Термометр ... салынған кезде, сынап бағаны… .



Бөлмеде ауа температурасы ..., дəлізде (көшеде) Бөлмедегі

ауа температурасы ,

дəліздегіден (көшедегіден) ... .








Қар, мұз салынған ыдыс, термометр.





Ауа температурасын өлшеуге арналған 2 термометр.

Термометрдің моделін жинау үшін алгоритм бойынша əрекет ету қажет. Дұрыс реттілікті белгілеңдер.

Көмекті пайдаланып (№ 1 – бастау), термометр моделін жасау реттілігін белгілейді.

ҚБ:

«Басбармақ». Оқушылардың тапсырманы дұрыс орындауларын

бағалау.

Оқулық

ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Ғылыми күнделікпен жұмыс жүргізуді ұсынады.

Ғылыми күнделіктен тапсырманы орындайды, қорытынды жасайды.

Оқушылардың дəптердегі жұмысын көреді.

Ғылыми күнделік, түрлі түсті қарындаштар,

қалам.




Өз денеңнің қызуын бақыла. Ол үшін қандай

термометрді аласың? Өлшеулерді таңда, түсте, кешке жүргіз. Нəтижені кестеге жаз.

Кестеге жазады.



Сабақтың нəтижесін қорытындылау үшін оқушылар сұрақтарға жауап береді:


  1. Термометр не үшін қажет?

  2. Жылу температурасы қандай таңбамен белгіленеді?

  3. Термометрдегі 0 цифры нені білдіреді?

Сұрақтарға жауап береді, зерделенген материалдарды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Жылыту құралы».

Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру деңгейін

бағалайды.


Мұғалім балаларға өз жұмысын бағалауды ұсынады. Жылыту құралын тиісті түске бояңдар:

  • Қызыл қарындаш – ештеңе түсінбедім;

  • Сары қарындаш – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл қарындаш – бəрін түсіндім, басқаға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

Оқушылардың əрекеттерін өзіндік бағалау. Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін, меңгергенін

бағалайды.

Ғылыми күнделік, түрлі түсті қарындаштар



№ 33 сабақ

Бөлім

Табиғат физикасы

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Магнитті не үшін қолданады?

Оқу бағдарламасына сəйкес оқыту мақсаттары

2.5.6.1 магниттерді қолдану аясын сипаттау;

2.1.2.6 эксперименттің басты белгілерін анықтау (мақсат, болжам, ресурстар, жоспар, мерзім, нəтиже).

Сабақтың мақсаттары

Құрылған жоспарға сəйкес бақылау жүргізу жəне қорытындыны тұжырымдау.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру.

Жағымды көңіл күй орнату.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды.

Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен

сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.



Педагог буындардың орнын өзгертіп, сабақта не туралы айтылатынын білуді ұсынады.

Сөзді оқып, мұғалімнің сұрақтарына жауап береді.

Оқушыларды белсенділігі үшін көтермелейді.


Оқулық

Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың жұмысын ұйымдастырады.

Балалар мұғаліммен бірге Сабақтың соңында қол жеткізілуі тиіс мақсатты белгілейді (Оған рефлексия

сатысында оралады).

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.



Оқулық


  1. Өз денеңнің қызуын бақыла. Ол үшін қандай термометрді аласың?

  2. Өлшеулерді таңда, түсте, кеште жүргіз. Нəтижені кестеге жаз.



Оқушылар дене қызуын өлшеу нəтижелерін ұсынады.

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Тапсырманың дұрыс жəне толық орындалуын

бағалайды.

Ғылыми күнделік

II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

Мұғалім 1-сыныпта оқылған материалды еске түсіруді ұсынады.

  1. Магнит деген не?

  2. Магниттің қандай қасиеттері бар?

  3. Магнит қандай заттарды тартады?

Басқа заттарды тартатын немесе итеретін заттар бар. Олар магниттер деп аталады. Олар

қоршаған əлемде кездеседі. Магнитті теміртас табиғи магниттерге жатады.

Мұғалімнің сұрақтарына жауап береді, мысалдар келтіреді.




Оқулық

Мұғалім магниттің пайда болуы туралы қосымша материал ұсынады.

Оқушылар топтарда қосымша ақпаратпен танысады, қосымша

Рефлексия

Ғылыми күнделік,

оқулық,




– Магнит қалай табылғаны туралы аңызды тыңдаңдар. «Өрмекші техникасын пайдаланып, магнит туралы əңгіме əзірлеңдер.

Ғылыми күнделіктегі кестені толтырыңдар. Ежелгі аңызда Магнус деген малшы туралы айтылады. Бірде бейтаныс алқаппен келе жатып, ол таяқтың темір ұшын өзіне тартқан тасқа кезігіпті. Содан бастап бұл тас «Магнус тасы» деп аталатын болды. Біраз уақыттан кейін ол жай «магнит» деп аталып кетті. Магнус алғашқы магнитті тапқан жерде магнит кеніші ашылды.

Қытайлықтар магнитті «тшу-ши» деп атайды. Бұл – «мейірбан тас». Олар: «Мейірімді ана балаларына мейірленіп, құшағына тартқаны

сияқты тшу-ши да темірді өзіне тартады», – дейді.

ақпаратпен танысады (№ 1 тапсырма).


қосымша ақпарат жазылған парақтар

Сұрақ

Жауап

1. Ғажайып тапқан кім?

тасты


2. Бұл қалай болды еді?


3. Не себепті магнит деп

аталады?


4. Магнит нелерді тартады?



Динамикалық үзіліс «Магниттелу».

Мұғаліммен бірге орындайды.



Мұғалім – магнит. Ол заттарды атап, қолдарын балаларға созады. Егер зат магнитке тартылатын болса, қолдарын мұғалімге созады. Егер тартылмайтын болса, қолдарын артына

жасырады.


Біз «Магниттелу» деп аталатын ойынды ойнадық. Магниттелу деген не? Кім анықтама бере алады.

Балалардың анықтамасынан кейін мұғалім Білгішбектің анықтамасын оқуды ұсынады.


  1. Магниттелу деген не?

  2. Магниттік өріс деген не?

– Магниттік өрісті пайдалану мысалын

стикерден «Білесің бе?» айдарынан оқуға болады.

Болжамдарын айтады. Білгішбектің анықтамасын оқиды. Мұғалімнің сұрақтарына жауап береді. Қосымша ақпаратпен танысады, өз мысалдарын келтіреді.

– Магниттелу дегеніміз – заттардың магнитке тартылу қасиеті.

Магниттік өріс дегеніміз – магниттік күштен пайда

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Оқушылардың болжамдарының дұрыстығын бағалайды.

Тірек сөздер бойынша ұғымдардың

меңгерілуін бағалау.






болатын магниттің



айналасындағы аймақ.

Магнитті өріс заттарға қашықтықтан əсер ете













Ғылыми күнделік, оқулық, магниттелу күші əртүрлі 2 магнит, қыстырғыштар, қарындаш, сызғыш, қағаз парақтары.

алады.



Тəжірибе жүргізіп, магнитті өрістің заттарға


Ойынға

қашықтықтан əсерін анықтаңдар. Түрлі


егжей-тегжейлі

магниттердің өрістері бірдей ме? Нəтижені


нұсқау береді.

ғылыми күнделікке жазыңдар. (№ 2, 3


Қауіпсіздік

тапсырмалар). Тəжірибе нəтижесін түрлі


техникасын

тəсілдермен ұсыныңдар.


қадағалайды.

1-тəжірибе



Магниттелу күші əртүрлі екі магнит пен



қыстырғыштарды əзірлеңдер. Əлсіздеу



магниттелген магнитті қыстырғыштарға



жақындатыңдар. Оған неше қыстырғыш



тартылғанын санаңдар. Нəтижені тіркеңдер.



Анағұрлым күшті магнитпен осы əрекетті



қайталаңдар. Оған неше қыстырғыш



тартылғанын санаңдар. Нəтижеңі тіркеңдер.

Қорытынды:


Нəтижені салыстырып, күші əртүрлі

Магниттік өрісі анағұрлым


магниттердің магниттік өрістері туралы

күшті магнит


қорытынды жасаңдар.

қыстырғыштардың көбірек


2-тəжірибе.

санын тарта алады.


Қағазда сызық салып, оған қыстырғышты



қойыңдар. Енді осы сызыққа қарай магнитті



жайлап жылжытыңдар. Сызықтан қандай



қашықтықта қыстырғыш кенеттен «секіріп»,



магнитке жабысады? Осы қашықтықты



белгілеңдер. Оны сызғышпен өлшеңдер.



Осы тəжірибені басқа, көлемі үлкендеу



магнитпен жүргізіңдер. Қыстырғышты



магниттеу қашықтығын белгілеңдер. Əртүрлі



магниттердің магнит өрісі туралы қорытынды



жасаңдар.






Олардың бірінің қыстырғышты анағұрлым алыс қашықтықтан магниттеп, күштілеу екендігін, екіншісінің қыстырғышты жақындау қашықтықтан магниттеп, əлсіздеу екендігін көруге болады. Бұл қашықтық магниттің өзінің

көлеміне емес, тек оның магниттік қасиеттеріне тікелей тəуелді.

Қорытынды:

Магниттің айналасында магнит өрісі бар, соның арқасында ол заттарға қашықтықтан əсер ете алады.



– Адамның магнитті қолдануы туралы əңгімелеңдер.

Балалардың жауаптарын тыңдағаннан кейін мұғалім оқулық мəтінін оқып, суреттерді көруді ұсынады.

1. Магниттердің қасиеттері туралы білімді

қолданып, тума-туыстарыңа оларды қайда қолдануға болатыны туралы əңгімеле.





Оқулық

Мұғалім ғылыми күнделіктегі тапсырмаларды орындауды ұсынады.

Ғылыми күнделіктен тапсырмаларды орындайды.

Оқушылардың дəптердегі

жұмысын көреді.

Ғылыми күнделік

ІІІ. Сабақтың соңы (10–10 мин)

Материалды қорытындылау үшін мұғалім сұрақтар қояды:

  1. Магниттелу дегеніміз не?

  2. Магнит өрісінің əсеріне мысалдар келтір.

  3. Үй жағдайында магнитті қайда пайдалануға болады?

Сұрақтарға жауап береді. Зерделенген материалдарды еске түсіріп, қорытындылайды.

ҚБ: «Үш

шапалақ». Оқушылардың нақты материалды білуін жəне меңгеру

деңгейін бағалайды.

Оқулық

Айсұлу анасына тоңазытқышқа жапсыратын кітапша-магнит сыйға тартты. Ол оны қалай жасағаны туралы ойлан. Өз кітапшаңды жаса.

Үй тапсырмасы бойынша мұғалімнің нұсқауы мен түсіндірмелерін мұқият

тыңдайды.


Ғылыми күнделік, оқулық




Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан батырмаларды бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды

  • 1-батырма – ештеңе түсінбедім;

  • 2-батырма – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын.

  • 3-батырма – барлығын түсіндім, басқаға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін, меңгергенін бағалайды.

Ғылыми күнделік, қарындаштар, қалам.


№ 34 сабақ

Бөлім

Табиғат физикасы

Педагогтің аты-жөні


Күні


Сыныбы

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардың саны:

Сабақтың тақырыбы

Жазғы демалысты қалай қызықты өткізуге болады?

Оқу бағдарламасына сəйкес

оқыту мақсаттары

        1. эксперименттің басты белгілерін анықтау (мақсат, болжам, ресурстар, жоспар, мерзім, нəтиже);

        2. эксперимент жүргізу жəне оның нəтижелерін кестеге түсіру.

Сабақтың мақсаттары

Тəжірибенің басты белгілерін анықтау. Тəжірибе жүргізу.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің іс-əрекеті

Оқушының іс-əрекеті

Бағалау

Ресурстар

І. Сабақтың басы (10–12 мин)

Оқушылармен сəлемдесу. Қатыспағандарды белгілеу. Сабаққа дайындықты тексеру.

Сабақта жалпы мақсаттың болуы.. Жағымды көңіл күй орнату.

Сабаққа дайын екендігі туралы хабарлайды. Өзіндік дайындығын анықтайды.

Мұғалімді тыңдауға, сабақтың материалын қабылдауға дайынмын» деген деген оймен

сабаққа көңілдерін аударады.

Əрбір оқушының сабақ алдындағы көңіл күйін бағалайды.


Педагог сабақтың тірек сөзін оқуды ұсынады.


Оқушыларды

белсенділігі үшін көтермелейді.


Оқулық





Сабақ тақырыбын нақтылау, сабақ мақсаттарын жəне оларға қол жеткізу жолдарын белгілеу бойынша оқушылардың

жұмысын ұйымдастырады.

Балалар мұғаліммен бірге Сабақтың соңында қол жеткізілуі тиіс мақсатты белгілейді (Оған

рефлексия сатысында оралады).

Мұғалімнің ауызша пікір білдіруі.


Оқулық



Тоңазытқышқа жапсыратын кітапша- магнитті қалай жасағандарын тексереді.

Тоңазытқышқа жапсыратын кітапша-магнитті таныстырады. Қалай жасағанын, қайда жəне не үшін қолдануға болатынын əңгімелейді.

ҚБ: «Смайл»


Жұмыстар көрмесін ұйымдастырады.


II. Сабақтың ортасы (25–23

мин)

Сендер барлық зерттеу кезеңдерін еске түсіріп, үйренгеннен кейін жеке ғылыми зерттеулеріңді жүргізу уақыты келді. Бүгін біз зерттеуді қалай жоспарлауды, нəтижелерді қалай орындау, жазу жəне ұсыну керектігін еске түсіреміз.

– Қоршаған ортаның құбылыстары, үдерістері мен нысандарын зерттеу үшін зерттеушінің қандай сапалары болуы тиіс? (Білімқұмарлық, зейінділік, еңбекқорлық, шыдамдылық).

Зерттеудің барлық кезеңдерін қайталауды сұрайды.

Зерттеу жүргізу кезеңдерін дұрыс ретпен орналастырыңдар.

  1. Зерттеу тақырыбы

  2. Мақсаттарды айқындау

  3. Болжам жасау

  4. іс-əрекеттер жоспарын құру (ақпарат көздері)

  5. Ақпаратты өңдеу

Əрбір топ өзінің зерттеу кезеңі бойынша қысқа хабарлама дайындайды. Ақпаратты оқулықтан алуға, өз материалын дайындауға болады.

ҚБ: «Ауызша бағалау».

Оқушылардың болжамдарының дұрыстығын бағалайды.

Оқулық, зерттеу кезеңдері жазылған карточкалар




  1. Нəтижелесін ұсыну

  2. Рефлексия

Жұмысты топтар бойынша жүргізуге болады.




Бүгін біз бірлескен зерттеу жүргіземіз. Оны табиғатқа экскурсия кезінде жүргіземіз.

Жануарлар өздерін жиі оғаш жəне таңғалдырар кейіпте танытады. Тіпті ең ұсақ жəндіктердің өзі сен ойлағаннан анағұрлым ақылды.

Менің жұмбағымды шешіп, қандай жануарларды бақылайтынымызды біліңдер: Бүгін құмырсқаларды бақылаймыз.

– Құмырсқалар туралы не білесіңдер? Құмырсқалар – өте қызықты жəндіктер. Олар өздеріне шыршаның инелерінен, жапырақтардан, ағаш қабығынан, сабақтардан илеу салады. Оларды барлығыңыз да көрдіңдер. Ол илеу қарапайым емес, оның көптеген кіріп- шығатын «есіктері», «бөлмелер», дəліздері бар.

Құмырсқалар көктемнен күзге дейін белсенді тіршілік етеді. Олар айрықша еңбекққор жəне төзімді: кішкентай құмырсқа өзінің салмағынан бірнеше есе үлкен жүкті көтеріп жүре алады.

Құмырсқалар ағаштарды зиянкес жəндіктерден қорғайды.

Құмырсқалардың басты жауы – қабандар мен адамдар. Қабаннан сұрау жоқ, ал адам

«Құмырсқа – орман денсаулығының кепілдігі» дегенді ұмытпауы тиіс. Сондықтан құмырсқаның илеуін бұзбаңдар,

басқаларға да бұзуға мүмкіндік бермеңдер.

Құмырсқалар туралы қосымша ақпаратпен танысады. Өз білімімен толықтырады.

ҚБ: «Жеңіс тұғыры».

Оқушылардың оқу материалын қаншалықты меңгергені бағаланады.

Оқулық, Құмырсқаның суреті немесе бейнежазба.


https://www.you tube.com/watch? v=IU8VoKDne KA&ab_channel

=%D0%A1%D0

%BF%D0%BE

%D0%BA%D0

%BE%D0%B9

%D0%BD%D0

%BE%D0%B9

%D0%BD%D0

%BE%D1%87% D0%B8%2C%D 0%BC%D0%B0

%D0%BB%D1

%8B%D1%88% D0%B8%21



Динамикалық үзіліс


Кіп-кішкене құмырсқа Үйір болып жұмысқа. Өзі кіші болса да, Қарамайды тұрысқа.

Еңбек етіп əр кез ол, Шаршамайды жұмыста.

Өлеңде сипатталған қимылдарды орындайды.



Топсеруен жүргізу

  • Балалар, экскурсия кезінде өзіңді қалай ұстауың керек? (Шулауға, қатты сөйлеуге болмайды. Бізді қоршаған өсімдіктер мен жануарларға мəпелеп қарау керек).

  • Өзімізбен бірге не аламыз? (Үлкейткіш əйнек, бақылауларды тіркеу үшін блокнот пен қарындаш, алма тілімі).

Бұл топсеруенде біз белгілі бір міндеттерді атқаруымыз қажет. Əрекеттерімізді алдын ала анықтап алайық.

  1. Соқпақтан бірнеше құмырсқа табыңдар.

  2. Бір құмырсқа көрсеңдер де, оның жолына алма тілімін қойыңдар. Ол одан жейді де, бір бөлігін алып кетуі мүмкін. (Құмырсқа алмаға назар аудармаса, оған тамақты қайта ұсыныңдар)

  3. Біраз уақыттан кейін алмаға не болғанын тексерейік. Мүмкін, онда басқа құмырсқалар пайда болған шығар. Олар не істеп жатыр? (Бір құмырсқа өз тұқымдастарын «шақырады» да, алмаға осы жəндіктердің тізбегі шұбырады)

  4. Біршама көп құмырсқа жиналған кезде алманы жылжытыңдар. Олар не істейді?

Мұғалімнің сұрақтарына жауап береді.






Нұсқауды мұқият тыңдайды, қажет кезде нақтылаушы сұрақтар қояды.

Сұрақтардың көмегімен тапсырмалардың түсінілгенін анықтайды.









Үлкейткіш əйнек, жазбаға арналған қойынкітапша, қарындаш, алманың тілігі.

Shape29

Мұғалім ғылыми күнделіктен тапсырманы

Ғылыми күнделіктен

Оқушылардың


орындауды ұсынады:

тапсырманы орындайды.

дəптердегі


1. Зерттеу тақырыбы (құмырсқалардың


жұмысын көреді.


мінез-құлқы).


ҚБ: «Үш


2. Мақсаттарды айқындау (құмырсқалардың


шапалақ».


белгілі бір шарттарда өздерін қалай


Оқушылардың


танытатынын білу).


нақты материалды


3. Болжам жасау.


білуін жəне


4. Əрекеттер жоспарын құру (бақылау, дереккөздермен жұмыс).

Зерттеу нысаны табылып, алманың тілімі


меңгеру деңгейін бағалайды.

Оқушылардың

Ғылыми күнделік

қойылғаннан кейін басқа құмырсқалар


сабақтағы өзіндік


жиналу үшін уақыт қажет болады. Осы


оқу əрекетін


уақытта мұғалім топтармен ақпарат


өздіктерінен


көздерімен жұмыс жасауды ұйымдастырады.


бағалау нəтижесін


1-топқа: құмырсқаларға мұқият қарау,


талдайды.


суретін салу.




2-топқа: құмырсқа туралы ғылыми




энциклопедиялық мақалаларды зерделеу.




ІІІ. Сабақтың

Материалдарды қорытындылау үшін

Сұрақтарға жауап береді.

ҚБ: «Жеңіс

Оқулық

соңы (10–10 мин)

мұғалім сұрақтар қояды:

Зерделенген материалдарды еске

тұғыры».



1. Тəжірибе кезеңдерін атаңдар.

түсіріп, қорытындылайды.

Оқушылардың



2. Тəжірибенің қандай кезеңінде қорытынды


нақты материалды



жасап, ой қорыта білу маңызды?


білуін жəне



3. Тəжірибе нəтижесін қандай тəсілдермен


меңгеру деңгейін



ұсынуға болады?


бағалайды.



Оқу жылы аяқталды. Осы уақыт ішінде біз

Мұғалімнің нұсқауы мен




көп нəрсені біліп, оқып-үйрендік. Өз

түсіндірмелерін мұқият


білімдеріңді жазғы демалыс мезгілінде

тыңдайды.


қолдануға тырысыңдар. Бақылаңдар,



тəжірибе жүргізіңдер. Ашқан



жаңалықтарды жаңа оқу жылында



достарыңмен бөлісу үшін бақылау нəтижесін



міндетті түрде тіркеңдер. Табиғатты аялау



керектігін ұмытпаңдар!





Əр оқушының өзін-өзі бағалуын ұйымдастырады. Оқушылардан жапырақтарды бояп, сабақтағы өз жұмысын бағалауды сұрайды:

  • Қызыл түс – ештеңе түсінбедім;

  • Сары түс – түсіндім, бірақ түсіндіре алмаймын;

  • Жасыл түс – барлығын түсіндім, басқа адамға түсіндіре аламын.

Сабақтағы өз жұмысын, оқу материалын меңгеру деңгейін талдайды. Өзінің эмоционалдық жағдайын анықтайды. Өз білімін өзі бағалайды.

ҚБ: «Жапырақ».


Əр оқушы өзінің сабақтағы оқу материалдарын қалай түсінгенін, меңгергенін бағалайды.

Ғылыми күнделік, қарындаштар, қалам.





Жүктеу
bolisu
Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
Жаратылыстану Сабақ жоспары 2 сынып
12.02.2026
0
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
Министірлікпен келісілген курс саны 12