Оқу сабағының жоспары №

Жартылай өткізгіштердегі электр тогы.

(сабақтың тақырыбы)

Модуль /пән атауы ЖББП 9 Физика

Педагог ____________ дайындады

20_ жылғы "___" ____________

1. Жалпы мәліметтер

Курс, топ __________________

Сабақтың түрі практикалық

Өткізу формасы: жаңа білімді, дағдыларды бекіту сабағы

2. Мақсаты:

- жартылай өткізгіштердегі электр тогын сипаттау және жартылайөткізгішті құралдардың қолданылу принципін түсіндіру.

Міндеттері:

- металдардағы электр тогын тасымалдайттын бөлшектерді білу;

- металл өткізгіш бойынан өтетін электр тогының күшінің формуласын білу және қолдану.

3. Күтілетін нәтижелер

- металл, ерітінді, жартылай өткізгіш, газдар және вакуумнің құрамын түсіндіреді;

- техникадағы қолданылуына мысалдар келтіреді;

- әртүрлі орталардың қасиеттерін түсіндіреді: ток өткізуі мен вольт-амперлік сипаттамалары.

4. Қажетті ресурстар

презентация, стикерлер, үлестірме қағаздар

5. Сабақтың барысы

1. Ұйымдастыру бөлімі (5 мин)

-амандасу

-аудитория дайындығын тексеру

-студенттерді түгендеу

2. Білімді бақылау фронтальды сауалнама (10 мин)

Сабақтың тақырыбы мен оқу мақсатын таныстыру. Студенттермен бірге бағалау критерийлерін айқындау.

• Э лектр тогы дегеніміз не?

• Қандай жағдайларда (шарттарда) ток пайда болады?

• Электр тогы қандай орталарда өте алады?

Білімді бағалау критерийлері:

• Сұрақтарға жауап береді.

3. Жаңасын баяндау әдісі. ауызша (9 мин)

Токты өткізуіне байланысты денелерді 3-ке бөлуге болады:

• Өткізгіштер деп – еркін заряд тасымалдаушылары, яғни дененің барлық көлемінде қозғала алатын зарядталған бөлшектері бар заттарды немесе ортаны айтамыз. Бұндай денелер токты жақсы өткізеді. (Металлдар, адамдар мен жануарлардың денелері, ылғалды жер, тұздар мен қышқылдардың судағы ерітіндісі, газдар, вакуум және т.б.)

• Диэлектриктер еркін заряд тасымалдаушылары, яғни дененің барлық көлемінде қозғала алатын зарядталған бөлшектері жоқ заттарды айтамыз. Сондықтан диэлектриктер токты өткізбейді. (Фарфор, шыны, янтарь, резеңке, пластмасса, газдар, ағаш, капрон және т.б)

• Жартылайөткізгіштер деп меншікті кедергісі өткізгіштерден аз, ал диэлектриктерден көп болатын заттарды айтамыз. (бор, көміртек, кремний, мышяк, германий, сурьма және т.б.)

Әртүрлі ортадағы электр тогы:

1. Металдардағы электр тогы;

2. Жартылайөткізгіштердегі электр тогы;

3. Сұйықтықтардағы электр тогы;

4. Газдардағы электр тогы;

5. Вакуумдегі электр тогы.

Әр орта үшін:

• Токты тасымалдайтын бөлшектері;

• Тасымалдаушылардың пайда болу әдісі;

• Вольт-амперлік сипаттамасы;

• Кедергінің температураға тәуелділігі;

• Қолданылуы

Өткізгіштер деп – еркін заряд тасымалдаушылары, яғни дененің барлық көлемінде қозғала алатын зарядталған бөлшектері бар заттарды немесе ортаны айтамыз. Бұндай денелер токты жақсы өткізеді. (Металлдар, адамдар мен жануарлардың денелері, ылғалды жер, тұздар мен қышқылдардың судағы ерітіндісі, газдар, вакуум және т.б.)

Диэлектриктер еркін заряд тасымалдаушылары, яғни дененің барлық көлемінде қозғала алатын зарядталған бөлшектері жоқ заттарды айтамыз. Сондықтан диэлектриктер токты өткізбейді. (Фарфор, шыны, янтарь, резеңке, пластмасса, газдар, ағаш, капрон және т.б)

Жартылайөткізгіштер деп меншікті кедергісі өткізгіштерден аз, ал диэлектриктерден көп болатын заттарды айтамыз. (бор, көміртек, кремний, мышяк, германий, сурьма және т.б.)

4. Материалды бекіту

Топтық жұмыс. (15 мин)

Есептер шығару.

«Фарадей заңы»

1. Өткізгіштің кедергісі 20 °С температурада 25 Ом, ал 35 °С кезінде 25,17 Ом. Кедергінің температуралық коэффициентін анықтаңыз.

2. Күміс өткізгіштің кедергісі қандай температурада өзінің 0 ⁰С кезіндегі кедергісінен 2 есе көп болады? α=0,004 К^-1

3. Мыстың электрохимиялық эквивалентін анықтау үшін жасалған тәжірибеде келесі мәліметтер алынды: өткізгіш токқа 20 мин қосулы тұрды, ток күші 0,5 А, катодтың тәжірибе жасағанға дейінгі массасы 70,4 г, тәжірибеден кейінгі массасы 70,58 г. Осы мәліметтер бойынша мыстың электрохимиялық эквивалентінің қандай мәні алынған?

4. Алюминийді электр тәсілімен өндіргенде ток күші 40 кА болғанда, 5 В кернеумен жұмыс істейтін ванна қолданылады. 1 т алюминийді өндіру үшін қанша уақыт қажет және бұл жағдайда энергия шығыны қандай? k=0.09310^-6 кг/Кл

5. Техникалық норма бойынша электролиттік ваннадағы кернеу 0,4 В болса, 1 т мысты рафинадтауға жұмсалатын энрегия шығыны қандай болады? k=0.3310^-6 кг/Кл

Білімді бағалау критерийлері:

• Есептің шартын түзеді;

• ХБЖ-ға келтіреді;

• Есептің формуланысын түрлендіріп, жауабын табады.

5. Сабақтың қорытындысын шығару Бағалау парағы бойынша (5 мин)

Рефлексия:

Бүгінгі сабақта болған көңіл – күйді бас бармақ саалынған суреттер арқылы бағалау.

6. Үй тапсырмасы. (1 мин)

§42 Жартылай өткізгіштегі электр тогы. Жартылай өткізгіш құралдар.

Жаттығу тапсырмалары.