Жарықтың шағылуы. Шағылу заңдары. Жазық айна. Сфералық айналар.

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы: Жарық құбылыстары.

ІХ тарау. Жарық қасиеттері

Мектеп: №17 Ы.Алтынсарин атындағы орта мектебі

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Тленшиева Э.Б

Сынып: 8

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Жарықтың шағылуы. Шағылу заңдары. Жазық айна. Сфералық айналар.

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

8.5.1.2 эксперимент арқылы жарықтың түсу және шағылу бұрыштарының тәуелділігін анықтау.

8.5.1.3 жарықтың айналық және шашыранды шағылудың мысалдарын келтіру және түсіндіру.

8.5.1.4 жазық айнада дененің кескінін алу және оны сипаттау.

Сабақтың мақсаттары:

Барлық оқушылар:

эксперимент арқылы жарықтың түсуі мен шағылу бұрыштарының тәуелділігін анықтай алады.

Оқушылардың басым бөлігі:

жарықтың айналық және шашыранды шағылудың мысалдарын келтіре отырып, түсіндіреді.

Кейбір оқушылар

жазық айнада дененің кескінін алу арқылы сипаттай алады.

Бағалау критерийлері

Жарықтың түсуі мен шағылу бұрыштарының тәуелділігін анықтай алады.

Жарықтың шағылу құбылысына мысалдар келтіре отырып, түсіндіреді

Жазық айнадағы нәрсе кескінінің ерекшеліктері мен олардың негізгі сипаттамаларын біледі.

Негізгі сөздер мен терминдер:

Оқушылар өздерінің түсініктерін көрсететін жаңа сөздерді пайдаланулары керек. Олар терминдерді түсіну және қолдану керек.

Арнайы пәндік лексика мен терминология:

Қазақша-орысша-ағылшынша

Диалог үшін пайдалы баянды сөйлемдер:

Жарықтың шағылуы - жарықтың екі ортаның (1-орта мен 2-ортаның) бөліну шекарасына түскен кезде затпен әсерлесуі нәтижесінде бөліну шекарасынан кері қарай таралуы.

Құндылықтарға баулу

Қоғамымыздағы ұлттық бірлік, бейбітшілік пен келісім.

Топпен жұмыс істеу арқылы көрінеді.

Пәнаралық байланыс

Математика

Алдыңғы білім

Жарықтың түзу сызықты таралу заңын біледі.

АКТ қолдану дағдылары

Интерактивті тақта, компьютер, слайд.

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған

Кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы:

2 минут

2 минут

6 минут

Сәлемдесіп,түгенделді.

Жағымды көңіл күй туғызу.

"Өзіңе тілегенді, өзгеге тіле!" тренингі

Топқа бөлу

"Пазл" әдісі бойынша оқушылар өздері таңдаған қима қағаздағы сөздерімен ЖАРЫҚ, ШАҒЫЛУ, КЕСКІН, АЙНА сөздерін құрастыру арқылы төрт топқа бөлінеді.

"Миға шабуыл" әдісі

1-тапсырма сұрақтарға жауап беру

Мақсаты: өткен сабақты қайталау, білімдерін тексеру

Нұсқау: топтарға сұрақ беріледі (білу мен түсіну). Олар әр сұрақтың жауабын топта талдайды және басқа топқа сұрақтарын қояды.

1. Жарық нені білдіреді?

2. Адамның тіршілігі мен іс-әрекетінде жарықтың рөлі қандай?

3. Қандай денелер жарық көзі бола алады?

4. Вакууммда жарық қандай жылдамдықпен таралады?

5. Жердегі тіршіліктің дамуында күннің рөлі қандай?

6. Жарықтың таралу заңы дегеніміз не?

7. Көлеңкенің пайда болуы...

8. Толық Күн тұтылуы мен Айдың тұтылуын түсіндір.

"Сәйкестікті тап" әдісі

2-тапсырма берілген мысалдардан табиғи жарық көздері мен жасанды жарық көздерін сәйкестендір.

Мақсаты: табиғи мен жасанды жарық көздерін ажырату

Нұсқау: табиғи мен жасанды жарық көздерін екі бағанға бөліп жазу

Көл, Күн, қыздыру электр шамдары, жол белгілері, жарқырауық қоңыздар, шырақ, найзағай, теледидар экраны, электр пісіру пештері, жұлдыздар, су түбіндегі балықтар, күндізгі жарық шамдары, полюстік шұғыла, жарнама түтікшелері.

Дескриптор:

1) Табиғи мен жасанды жарық көздері ажырата алады.

2) Табиғи мен жасанды жарық көздеріне мысалдар келтіре алады.

Қалыптастырушы бағалау: " Бас бармақ" әдісі

Қима қағаздар

Таратпа қағаздар

Қағаз кестелер

Сабақтың ортасы:

13 минут

2 минут

10 минут

Сабақтың соңы:

2 минут

3 минут

Жаңа сабақ

Суреттердегі судың бетінде қандай құбылыс байқалады?

Осы құбылыстарды қалай түсіндіруге болады?

Иә, бүгінгі біздің сабағымыздың тақырыбы

«Жарықтың шағылуы. Жарықтың шағылу заңы»

Мәтінмен жұмыс. "Джигсо"әдісі

Мақсаты: Жарықтың шағылуы. Шағылу заңдары. Жазық айна. Сфералық айналар. Сфералық айна көмегімен кескін алу туралы түсініп оқу.

Нұсқау: Әр топқа бір параграф беріледі және тақырыпқа сай құралдар беріледі. Сосын топ оқығандарын талдап, эксперимент жасайды.

ЖАРЫҚ тобына §64. Жарықтың шағылуы (оптикалық шайба, лазер)

ШАҒЫЛУ тобына §65. Жазық айна (жазық айна)

КЕСКІН тобына §66. Сфералық айналар 1,3 тапсырма (ойыс және дөңес айна, үлкен және кіші қасық)

АЙНА тобына §66. Сфералық айна көмегімен кескін алу 2 тапсырма (шам, экран, ойыс айна, сіріңке)

1.Жарықтың шағылуын жайында мәлімет беру.

Жарықтың шағылу және сыну заңдарын алғаш рет Христиан Гюйгенс ұсынған.Оның принципі бойынша екі ортаның шекара бетінен шағылған сәуленің бағынатын заңын қорытып шығарған. Түскен сәуле мен шағылдырушы бетке түсу нүктесінде жүргізілген 2-бұрышы деп аталады.

Жарық сәулелері қандай да бір бетке түскен кезде сол өзі шыққан ортада одан жартылай немесе толық шағылады. Дене беті тегіс немесе ұсақ және өте ұсақ ой-қырлары бар кедір-бұдырлы болуы мүмкін. Айналық бет деп түскен жарық энергиясының басым бөлігін шағылдыратын, яғни жарық түскен ортаға қайта бағыттайтын бетті айтады.

2. Жарық шағылуының заңы

3. Жарықтың түсу және шағылу бұрышы жайында түсінік беру.

Түскен сәуле мен сәуленің түсі нүктесінен шағылдыратын бетке тұрғызылған перпендикуляр арасындағы α бұрышы түсу бұрышы деп аталады.

Шағылған сәуле мен сәуленің шағылу нүктесінен шағылдыратын бетке тұрғызылған перпендикуляр арасындағы β бұрышы шағылу бұрышы деп аталады. 

Сергіту сәті

"Екі қолды жұмысқа жұмылдыру" жаттығуы

Нұсқау: оқушылар екі қолына да қаламсап алып, бір мезгілде екі қолмен мынадай әрекеттерді атқарады:

1. оң қолымен бес үшбұрыш, сол қолымен бес шеңбер салады.

2. оң қолымен бес шеңбер, сол қолымен бес үшбұрыш салады.

3. оң қолымен өзінің есімін, сол қолымен тегін жазады.

Дескриптор:

1. эксперимент жасағанда не байқадың?

2. Жарықтың шағылуының әсері туралы не айтасың?

3. Жарықтың түсуі мен шағылуының бұрыштарының тәуелділігі?

Қалыптастырушы бағалау: "Мадақтау" әдісі(ауызша)

Әр топқа есептер беріледі

«Топтастыру» әдісі жаңа сабақты бекіткенде әр топқа есептер беріледі.

1.Шағылысқан сәулелердің қайсысы дұрыс салынғанын анықтаңыз.

2.Бұдыр беттің үстінде дұрыс көрсетілген суретті көрсетіңіз

3.Жазық беттен шағылған сәуле төменгі суретте көрсетілген. Олардың кейбіреуі дұрыс емес. Дұрыстарын көрсетіңіз

Дескриптор:

1. Шағылысқан сәулелердің қайсысы дұрыс салынғанын анықтай алады.

2. Бұдыр беттің үстінде дұрыс көрсетілген суретті көрсетеді

3. Жазық беттен шағылған сәуленың дұрыс суреттерін көрсете алады.

Қалыптастырушы бағалау: "Күлегештер" әдісі

Үйге тапсырма

§64-§66 28-жаттығу(4,5)

Кері байланыс

1. Бүгінгі сабақта маған________ қызықты болды.

2. Маған _______ қиындық туғызды.

3. Менің көңіл-күйім ___________

Көркем суреттер

Оқулық, эксперимент жасауға керек құралдар

Қағаз,қаламсап

Кері байланыс парағы

Қосымша мәліметтер

Саралау –"Миға шабуыл" әдісі

(сұрақ-жауап), "Сәйкестікті тап" әдісі (тапсырма), "Джигсо"әдісі, «Топтастыру» әдісі, «Бас бармақ», "Мадақтау", "Күлегештер" әдістерімен

(бағалау), «Пазл» құрастыру арқылы (топқа бөлу) осы жоспарлауда қолдандым.

Егер осы сабақты басқа сыныппен өткізсем графиктік органайзердің (SWOT талдау) талдауын сабақтын ортасында қолданар едім,себебі ол сыныпта қабілетті оқушылар басым болғандықтан осы талдау оқушылардың жорамалын дамытады деп ойлаймын.

Бағалау –" Бас бармақ", "Мадақтау", "Күлегештер" әдістерінің көмегімен топтар бірін-бірі бағалап өтеді. Сұрақ-жауап бойынша бағалау жүзеге асады. Мәтінмен жұмыс істегенде оқушылар жарықтың түсуіне байланысты жарықтың шағылу заңын сипаттайды.

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Қауіпсіздік ережелеріне нұсқау беремін.

Сабақ бойынша рефлексия:

Сабақ мақсаты мен оқу мақсатына жету жолында «Пазл» тәсілімен топқа бөлу оқушыларда ынтымақтастықты қалыптастырды. –"Миға шабуыл", "Сәйкестікті тап", "Джигсо", «Топтастыру» әдістерімен оқушылар сұрақ қойып белсенділігін танытты. Суреттер арқылы жаңа тақырыпты ашуға түрткі болды.

Қорытынды бағалау

Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да,оқуды да ескеріңіз)?

1. Оқушыларды сабақтың әр кезеңінде бағалау

2. Дарынды және үлгерімі төмен оқушылардың ерекшелігіне көңіл бөлу

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да,оқуды да ескеріңіз)

1. Сабақтың нәтижесіне көңіл бөлу

2. Рефлексия

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге көмектесетінін білдім.

Мен сабақты құру барысында сынып немесе жекелеген оқушыларға келесі сабағымда жарықтың түсуі мен шағылуы туралы бейнематериалды ұсынар едім, сонда оқушылар жарықтың түсуі мен шағылуының пайдалы мен зиянды жақтарына көз жеткізеді.