Жасөспірімдерге арналған волейбол ойыны

Жұмалы Бауыржан Қайырбекұлы, «№3 жалпы білім беретін мектеп» КММ дене шынықтыру пәні мұғалімі, Маңғыстау облысы Қарақия ауданы,

Волейбол ойынының қозғалысы адам баласына оның ішінде жасөспірімдерге аса пайдалы табиғи қозғалыс пен дене мүшелерінің қимылынан жүру, жүгіру, секіру, лақтыру секілді жаттығулардан тұрады. Бұл ойынды он жасар баладан бастап қай жаста болмасын ойнай береді. Сондықтан да, волейбол дене тәрбиесі пәні жаттығуларының бірі ретінде ең тиімді де ағзаға пайдалысы болып табылады. Ойын барысында нақты қозғалыс нәтижесінде ең бастысы адамның қызықшылығы қалыптасады. Қандай жаттығу болмасын, қозғалыс барысында нақтылы орындалады, яғни шабуылдау кезінде допты қарсыласының алаңға дәл түсіру, болмаса допты әріптесіне дәл бере білу, допты қарсыласының алаңына алдап тастау. Демек адамның барлық қабілет - қасиетін қалыптастыратын ойынның бір түрі. Жасөспірім ер балаларға арналған тордың биіктігі – 220 см. қыздар үшін 210 см. болады. Ойынға әрқайсысына 6 ойыншыдан болады. Ойынға диаметрі 65 – 68 см. Салмағы 250 грамдық доп пайдаланылады. Бір команданың ойыншылары үштен артық қол тигізуіне болмайды. Бір ойыншы допқа екі рет қол тигізуі рұқсат етілмейді. Ойын барысында доп қай алаңға түссе, сол команда осы жолы ұпайдан ұтылған болып есептеледі. Волейбол тәсілдерін меңгеру мақсатында орындалатын арнайы жаттығулар - алаңда орын ауыстыра білу, яғни алғашқыда асықпай орынды ауыстыра білуге дағдылану; ысқырық арқылы бір мезгілде алаңда орынды тез ауыстыра білуіне көңіл бөлу; ойыншының тұрысын қайталау, яғни допты солдан, оңнан, алдан, арттан қабылдау, алға, артқа, оңға, солға жүру. Волейбол ойынына қатысты арнайы жаттығулар жасату арқылы әр жасөспірімге доп беріп жаттығу жұмыстарын жасап, әр екі жасөспірімге бір доп беріп, өзара доппен ойнауын қадағалап, допты кеудемен сырғанап алу тәсілін, допты бірбіріне жоғардан беру тәсілін, допты бір-біріне төменнен беру тәсілін, допты жанынан беру тәсілін үйрету, тордан доп ұру тәсілдерін және торда қарсылас ойыншыға тосқауыл қою тәсілін үйрету. 1. Спорттық ойын ретінде волейболдың пайда болуы және дамуы. Волейбол - допты қалқып ұру спорттық ойыны. Волейбол ойынның ресми күні 1885 жыл деп есептелінеді. Негізінен волейболдың тарихы 19-шы ғасырдан бастау алады. Кейбір ақпараттарға сүйенсек, Еуропа, Орталық және Оңтүстік Америка халықтары осы тектес ойынды мыңдаған жыл бұрын ермекке айналдырған көрінеді. Ежелгі Рим жылнамаларында да біздің заманға дейін III ғасырда волейбол сынды фаустбол ойын түрі ұйымдастырылып тұрған. Олар әр командада 3-6 ойыншыдан бөлініп, допты аласа қабырғадан лақтыруға тырысқан. Фаустбол ойыны әсіресе, Еуропа халықтарына кеңінен танылған. Ойын 15 минуттан 2 таимға созылған. Уильям Дж. Морган Уильям Дж. Морган бұл ойынды «Минтонет» деп атаған екен. Арада бір жыл өткен соң, яғни 1896 жылы "минтонет" ойыны Спрингфилде Христиан Жастар Одағының конференциясында назарға ұсынылды. Бұл одақ волейболдың бастамашылары бола білді. АҚШ-тың Массачусетс штатындағы белгілі Гелиокс колледжінде дене шынықтыру пәнінен сабақ берген американдық азамат Уильям Дж. 1897 жылы волейболдың 10 шартын ұсынған. Оның басты қағидалары төмендегіде