Жасуша -ағза құрлысының негізгі бөлігі. Өсімдік және жануар жасушасының құрылысы.

Мұғалімнің аты-жөні:

Майманов Дарын Беделұлы

Пән/Сынып:

Биология, 7 сынып

Қай аптаның нешінші сабағы

12 сабақ

Тарау немесе бөлім атауы:

3-тарау. Жасушалық биология .Су және органикалық заттар

Сабақтың тақырыбы:

Жасуша -ағза құрлысының негізгі бөлігі .Өсімдік және жануар жасушасының құрылысы.

Оқу мақсаты:

7.4.2.1 - «жасуша», «ұлпа», «мүше», «мүшелер жүйесі» ұғымдарды түсіндіру;

7.4.2.2 - өсімдіктер және жануарлар жасушаларын ажырату

Бағалау критериі:

• Жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйесі ұғымдарын түсінеді

• Өсімдік және жануар жасушаларын ажыратады.

Саралап оқыту тапсырмалары

Ұжымдық жұмыс

Жасуша -ағза құрлысының негізгі бөлігі.Өсімдік және жануар жасушасының құрылысы туралы түсінік

Бірлескен жұмыс

1, 2 тапсырма

Жеке жұмыс

Тапсырманы 3.

Уақыты

Кезеңдері

Тапсырма

Тапсырманың мақсаты

Мұғалімнің бақылауы мен зерттеуі не?

Бағалау

Ресурстар

3 минут

1 мин

Ұйымдастыру

Сабаққа қатысуды түгелдеу, Сәлеметсіздер ме, оқушылар. Бүгін біз сіздермен биология сабағының «Жасушалық биология .Су және органикалық заттар» тарауын бастаймыз.

Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы: Жасуша -ағза құрлысының негізгі бөлігі . Өсімдік және жануар жасушасының құрылысы.

Сіздің білетініңіз:

• Жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйесі терминдерін қолдануды;

Сіздің меңгеретініңіз:

• Өсімдік және жануар жасушаларының ұқсастықтары мен айырмашылықтарын ажыратуды.

Презентация Слайд 1

Слайд 2

15

минут

Жаңа сабақ

Жасуша

Жасуша – барлық тірі ағзалардың ең кіші өлшем бірлігі.Жасушаны алғаш рет Р.Гук қолданған.

Жасушаның құрылысы. Барлық өсімдіктер, саңырауқұлақтар мен жануарлар жасушасы міндетті түрде үш бөліктен: қабықша, цитоплазма, ядродан тұрады.

Өсімдік пен жануар жасушасының құрылысы

Органоид- жасуша бөлігі болып,ол тұрақты құрылысқа иә және белгілі қызмет атқарады.

Ядро – жасушаның тіршілігін басқарады. Жасушаның көбеюіне қатысады. Генетикалық ақпарат орналасқан. Саңырауқұлақтар, өсімдіктер және жануарлардың жасушаларында ядро болады.

Мембрана жасушаның ішіне қажетті заттарды оңай өткізіп, зиянды заттарды өткізбейді.

Мембрана арқылы жасуша қоршаған ортамен байланыс жасайды. Әр түрлі заттар тек жасушаның ішіне ғана өтпей, көршілес жасушаларға да өтеді. Қатар жатқан екі жасушаның цитоплазмалары саңылау арқылы бір-біріне өтеді.

Цитоплазма - жасушаның ішін толтырып тұратын сұйықтық. Жасуша мен сыртқы орта арасында жүретін зат алмасуды қамтамасыз ететін жасушаның қажетті бөлімі. Цитоплазма жасушаның ішінде үздіксіз қозғалыста болады.

Пластидтер –тек өсімдік жасушасына ғана тән денешіктер.Бұлар бактериялар мен саңырауқұлақтарда болмайды. Құрамында болатын бояғыш заттардің түсіне қарай пластидтер-хлоропластар,Хромопластар, Лейкопластар деп 3-ке бөлінеді.

Вакуоль - тек қана өсімдіктерде болатын органоид. Вакуоль іші сұйықтыққа толы болады.

Жасуша қабырғасы -жасушаның сыртын қаптайды.Ол өте тығыз,қалың,қатты,ыстық суда,басқада қосылыстарда ерімейтін мықты болады.Қабықша–жасунықтан тұрады.Қабықшаның өте жұқарған жерін-саңылау деп атайды.Саңылау арқылы,біріншіден,бір жасуша мен екінші жасуша арасында өзара су,газ,зат алмасады.Екіншіден бір жасушаның цитоплазмасы екінші жасушаның цитоплазмасы мен байланысады.Қабықша жасушаға белгілі пішін және мықтылық қасиет береді.Ішкі бөліктерін зақымдаудан,кеуіп кетуден қорғайды.

Өсімдік мен жануар жасушасының ұқсастықтары мен айырмашылығы.

Т ірі ағзалар жасуша ұлпа мүше мүшелер жүйелері

• Ұлпа — шығу тегі, құрылысы және ағзадағы атқаратын қызметі бір бірімен байланысты жасушалар тобы.

• Мүше — өзіне тән пішіні мен құрылысы және организмде алатын орны бар, белгілі бір қызмет атқаруға бейімделген, бір бірімен заңды түрде өзара байланысқан түрлі ұлпалардан құралған ағзаның бір бөлігі.

• Мүшелер жүйесі – құрылысы ұқсас , шығу тегі мен дамуы біркелкі және белгілі бір қызметтері атқаруға маманданған мүшелер тобы.

• Ағза – белгілі ортаға өз бетімен тіршілік етуге бейімделген, тұқым қуалаушылық қасиеттеріне сәйкес өзіне тән құрылысы мен даму ерекшелігі бар,тірі және тарихи қалыптасқан біртұтас жүйе.

Жаңа тақырыпты меңгеру

Слайд

3-19

https://twig-bilim.kz/kz/film/what-is-a-cell

https://www.youtube.com/watch?v=tKBejKIWyj0

15минут

Тәжірибе

Тапсырма №1. «Термин-анықтама» Сәйкестендіріңіз

Дұрыс жауап

Тапсырма №2. Өсімдік және жануар жасушаларын салыстырыңыз

Дұрыс жауап

Жаңа тақырыпты тәжірибе арқылы меңгеру

Дескриптор:

• Жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйесін берілген анықтамалармен сәйкестендіріп,түсіндіреді

Дескрипторлар:

• Өсімдік және жануар жасушаларының құрылыс ерекшеліктерін ажыратады

Слайд 20

Слайд 21

Слайд 22

Слайд 23

6 мин

Бекіту

Тапсырма №3

Дұрыс жауап

Тақырыпты меңгергенін анықтау

Дескриптор:

Суреттерге қарап тіршіліктің құрылымдық деңгейлерін анықтайды;

Презентация

Слайд 24

Слайд 25