САБАҚ: 2-сабақ

МЕКТЕП: №127жоббм

Күні: 06-11.09.2018ж.

Мұғалімнің аты: Алим М. С.

СЫНЫП: 8

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:Жыр. Жоқтау жыры . Байбөрі баласы Бамсы-Байрақ туралы жыр.

(Қорқыт ата туралы аңыз деректері)

Оқу мақсаттары

8.1.2. 1 - әдеби шығарманың идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан ашу;

8.1.3. 1 - көркем шығармадағы кейіпкерлерді сомдауда тура және жанама мінездеулерді жіктеу;

8.3.1.1 шығарманың тақырыбы мен идеясын осы тектес басқа шығармалармен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын бағалау;

Сабақ мақсаттары

Қорқыт ата туралы айта отырып, ол туралы аңыздардан мәлімет беру

«Қорқыт ата кітабының» тарихилығын, көркемдік ерекшелігін таный отыра, танымдық қабілетін арттырады

Жетістік критерийі

диалогке қатысып, сұрақтарға жауап береді;

«сөйлеуші →тыңдаушы» позицияларын еркін ауыстырып, баға бередіъ

Берілген жаңа тақырыпқа қатысты ресурстарды талдай алдыды.

Берілген ережелеге сәкес тапсырмаларды орындайды

Тілдік мақсат

Түйінді сөздер мен фразалар:

Лиро-эпостық жыр,бақытқа жету, махаббат

Сыныптағы диалог/жазу үшін сай келетін пайдалы лексика/терминология

Менің байқағаным,...

Менің ойымша,...

Мен ойлаймын...

Алдыңғы оқу

«Қорқыт» жыры

Пәнаралық байланыс

тіл, тарих, өнер

АКТ дағдысынқолдану

Осы сабақ барысында оқушылар Power Point бағдарламасынан тақырыпқа қатысты көрнекі құралдарды пайдаланып, интербелсенді тақтаны қолданады.

Құндылықтар

Құрмет, ынтымақстастық, өмір бойы оқу, азаматтық жауапкершілік, ашықтық.

Жоспар

Сабақ барысы

Жоспарланған қызмет түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы

Сабақтың ортасы

Қызығушылықты ояту үшін миға шабуыл.

• Суреттердің қиындыларын біріктіріп, топтарға бірігеді;

• Суреттерінде не бейнеленгенін сипаттайды

• Берілген суреттерді біріктіріп, мәтін құрастырады.

Оқу мақсатымен, тілдік мақсатпен танысады;

Жетістік критерийлерін болжайды;

Жетістік критерийлерімен танысады.

Кластер құру: Қорқыт

Сұрақтар: 
1. Қорқыт ата кім? 
2. Ол қай жерде туған? 
3. Әкесінің аты кім? 
4. Шешесінің аты кім? 
5. Қорқыт қанша өмір сүреді? 
6. Ол қандай өмір іздейді? 
7. Қорқыт қандай аспап жасайды? 
8. Қобызды неден жасайды? 
Мағынаны тану

Дәптермен жұмыс

“Қорқыт” сөзі ертедегі түркілердің

“Хұр” – кісі және

“хыт” – құт сөздерінен шыққан

“Құт әкелуші кісі”

деген мағынаны береді.

«Қорқыт ата кітабын» ҮІІІ ғасырларда және одан да бұрын туған аңыздардың жинағы деуге болады. Оларды жыр түрінде жазған – Қорқыт ата («Қорқыт» сөзі ертедегі түркілердің «Хұр – кісі» және «хыт – құт» сөздерінен шыққан. Ол «Құт әкелуші кісі» деген мағынаны береді. Кітапта қазақ халқының құрылуына тікелей қатысы бар, тарихта белгілі оғыз тайпаларының тағдырына байланысты оқиғалар баяндалады. Қорқыт ата кітабы мынадай жырлардан тұрады:

1. Дерсеханұлы Бұқаш туралы жыр;

2. Қазансалар ауылына жау қалай шапқаны туралы жыр;

3. Байыс-Байреке, Байбөрі ұлы туралы жыр;

4. Қазанбек ұлы Оразбек қалай тұтқынға түскені туралы жыр;

5. Домруыл, Доқа Қожа (қажы) ұлы туралы жыр;

6. Қаңлы Қожаұлы Қантөрелі туралы жыр;

7. Қазылеке Қожаұлы Жүгенек туралы жыр;

8. Бисат қалай жалғыз көзді дию Төбекөзді өлтіргені туралы жыр;

9. Бегила баласы Әмрен туралы жыр;

10. ‡йсін Қожаұлы баласы Секрек туралы жыр;

11. Салар Қазан қалай тұтқынға түсті және оны ұлы Ораз қалай босатқаны туралы жыр;

12. Сыртқы оғыздар ішкі оғыздарға қарсы соғысқаны туралы және Бамса-байрақ қалай мерт болғаны туралы жыр.

«Байбөрі баласы Бəмсі Байрақ туралы жырда» бейнеленген ежелгі қазақы салттар

«Байбөрі баласы Бəмсі Байрақ туралы жыр» — əлем əдебиетінен өзіндік орын алған батырлық эпос «Қорқыт ата кітабындағы» негізгі жырлардың бірі. Қазір біздің қолымызда «Қорқыт ата кітабының» қазақ тіліндегі екі аударма нұсқасы бар. Бірі — филология ғылымдарының докторы, профессор Əуелбек Қоңыратбаевтың орыс тілінен аударған нұсқасы. Бұл 1986 жылы Алматыдағы

«Жазушы» баспасынан жарық көрген. Енді бірі — Мəжит Əбузарұлының түрік тілінен аударған Шыңжан «Жастар-өрендер» баспасынан 1988 жылы жарық көрген нұсқасы. Біздің пайымдауымызша, екі нұсқанның аудармасында үлкен айырмашылық жоқ, негізінен ұқсас. Бірақ Қазақстанда жарық көрген басылымның тілі бізде жарық көрген нұсқаға қарағанда көнелеу, яғни байырғы сөздер молырақ, кейбір салтқа байланысты дүниелер де бұрынғы кезге жуықтау алынған. Ал Мəжит Əбузарұлының аудармасында исламдық түс өте басым, сондықтан біз Қазақстандағы аудармасын негіз етіп пайдаландық.

Тегін тектей келсек, «Қорқыт ата кітабы» — оғыздар мен қыпшақтарға тəуелді жыр, яғни оғыздар мен қыпшақтардың өмірі мен тұрмыс-тіршілігін, қоғамдық жағдайын, шаруашылық өмірін, олардың діни сенім-нанымдарын, салт-саналарын, оғыз ерлерінің өскен ел, туған жерін жат дұшпандардан, сыртқы шапқыншылықтардан қорғау сынды əлеуметтік тіршілікті бейнелеген жыр. Əйтсе де Қорқыт жөніндегі аңыздар қазақ халқында мол сақталған, əрі Қорқытты дүйім жұрт қазақ деп түсінеді (оғыз-қыпшақ түбі бір, ал қазақ-қыпшақ — бір ел). Сол себептен біз «Қорқыт ата кітабын» қазақ əдебиеті тарихына тəуелдеп келеміз. Кітапқа жазылған кіріспе сөзде профессор Əуелбек Қоңыратбаев: «Жырдағы таза көшпелі өмір суреті, тотемизм, шаманизм сарындарына қарасақ, Қорқыт жырларының алғашқы сюжеттері фольклор стилінде ерте замандарда Сыр бойында туған болады. Бұл тек селжүк (əзербайжан), түркімен (баяндүр) ортасында ғана туған жыр емес, сонымен бірге алғашқы арқауы Х ғасырдағы Сыр (Түркістан) тайпалары ортасында туып, кейін Кавказ, Анатолия жерінде хатқа түскен сюжеттер болмақ. Қорқыт жырлары Орта Азия, Кавказ, Қазақстан тайпаларына ортақ» деген пікірді ортаға салған [1].

Қорқыт жəне «Қорқыт ата кітабы» жайында сонау ХХ ғасырдың басынан тартып көптеген зерттеулер жарық көргені үшін жалпы кітаптың мəн-жайына біз тоқталып отырмаймыз. Ескертетін бір жайт, түрік ғалымы Ж.Б.Паксой көрсеткеніндей, «Алпамыс жəне Бамсы-Байрақ екеуі бір дастан» [2]. «Алпамыс» дастанының қазаққа тəуелді екені де — көптеген зерттеудің негізінен туындаған тұжырым. Сондықтан біз бұл дастандардың ортақтығы, варианттары, зерттелу барысы, тағы сол сияқты түйіндерге тоқталып отырмай, көтерген тақырыбымызға көшеміз.

Топтық жұмыс

І топ: Қорқыттың өмірі туралы аңыз

ІІ топ: Қорқыттың күйлері

ІІІтоп: Қорқыттың «Байбөрі баласы Бəмсі Байрақ туралы жыры

Топтық бағалау.

http://ikitap.kz/reader/qyz_zhibek_shege_aqyn_nusqasy

http://www.ikitap.kz/reader/qyz_zhibek_sejfullin

Сабақтың соңы

3 минут

Синквеин (5 жолды өлең.)

1 зат есім

2 сын есім

3 етістік

4 сөзді сөйлем

1 зат есім

Рефлексия. «Блоб ағашы»

Үйге: «

http://kitap.kz/audiobook/5126-qyz_zhibek/5126-qyz_zhibek

Қосымша ақпарат

Саралау – білім алушыларға көбірек қолдау көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Анағұрлым қабілетті оқушылар алдында қандай міндеттерді қоюды жоспарлап отырсыз?

Бағалау – оқушылардыңбілімді игерулерінтексеруді қалай жоспарлап отырсыз?

Пәнаралық байланыстар

Денсаулық пен қауіпсіздікті тексеру

АКТ байланыстары

Рефлексия

Сабақ міндеттері / оқу міндеттері орындалды ма?

Білім алушылар бүгін не үйренді?

Сабақтағы ахуал қандай болды?

Жоспарланған саралау жақсы іске асты ма?

Уақыт есебінен ауытқулар болды ма?

Жоспарға қандай өзгерістер енгізілді??

Сіз өткізген сабақ туралы ойлану үшін төмендегі орынды пайдаланыңыз.

Сол жақтағы бағандағы сіздің сабағыңызға анағұрлым тән сұрақтарға жауап беріңіз.

Қорытынды баға

Қандай 2 аспект шынымен де жақсы іске асты (оқыту мен оқуды ескеріңіз)?

1:

2:

Қандай 2 аспект сабақты дамытар еді (оқыту мен оқуды ескеріңіз)?

1:

2:

Менің келесі сабағыма әсер ететін сынып туралы немесе жеке білім алушылар туралы не білдім?