ЖҮННЕН ЖАСАЛАТЫН БҰЙЫМДАР – БАЛАБАҚШАДАҒЫ ҰЛТТЫҚ ТӘРБИЕ ҚҰРАЛЫ

Кіріспе

Балабақша – баланың тұлға болып қалыптасуындағы алғашқы әрі маңызды білім беру сатысы. Осы кезеңде бала қоршаған ортаны танып, алғашқы түсініктерді меңгереді. Сондықтан мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуда ұлттық құндылықтарға негізделген мазмұнды пайдалану ерекше маңызға ие.

Қазақ халқының тұрмысында табиғи материалдар, соның ішінде жүн кеңінен қолданылған. Жүннен жасалатын бұйымдар арқылы балаларды табиғатпен үйлесімді өмір сүруге, еңбекқорлыққа, ұлттық мәдениетті құрметтеуге тәрбиелеуге болады. Бұл тақырып балабақшадағы тәрбие жұмысына тиімді енгізілетін мазмұндардың бірі болып табылады.

Н егізгі бөлім

Жүннің шығу тегі мен қасиеттері

Жүн – қой, ешкі, түйе сияқты үй жануарларынан

алынатын табиғи шикізат.

Ол ежелден қазақ халқының тұрмысында маңызды рөл атқарған. Жүннің басты қасиеттеріне оның жұмсақтығы, жылуды жақсы сақтауы, ауа өткізгіштігі және экологиялық тазалығы жатады.

Балабақшада жүнді таныстыру кезінде балаларға оны қолмен ұстап көру, салыстыру, сипап сезу арқылы көрсету тиімді. Мұндай іс-әрекеттер балалардың сенсорлық дамуына оң әсер етеді.Мысалы мына суретте балалар, жүнді қолмен ұстап, түтіп ,тәрбиешінің көрсетуімен.Әрі қарай дайын тазартылған қой жүнін , жетекшінің көрсетуімен , балалар қысқышпен ұстап түрлі-түсті бояуға салып бояды.Осылайша өз іс-әрекеттерімен түрлі- түсті қойдың жүнін дайындап алды.

Жүннен жасалатын ұлттық бұйымдар

Қазақ халқы жүннен әртүрлі тұрмыстық және сәндік бұйымдар жасаған. Олардың қатарына:
киіз, текемет,моншақ.білезік, сырмақ, алаша, кілем, шұлық, қолғап, жемпір, бас киімдер жатады. Бұл бұйымдар тек тұрмыстық қажеттілік үшін ғана емес, ұлттық өнердің көрінісі ретінде де бағаланады.

Балабақшада жүн бұйымдарының суреттерін, шағын үлгілерін көрсету арқылы балаларға ұлттық қолөнер туралы түсінік беруге болады. Ою-өрнектерді қарау, түстерді ажырату арқылы балалардың эстетикалық талғамы қалыптасады.Келесі суреттерде балалардың өздері жасаған бұйымдары.

Тәрбиелік және дамытушылық маңызы

Жүннен жасалатын бұйымдармен таныстыру баланың жан-жақты дамуына ықпал етеді:

• Танымдық даму: жүннің қайдан алынатынын, қалай қолданылатынын біледі;

• Тіл дамыту: жаңа сөздер арқылы сөздік қоры молаяды;

• Эстетикалық тәрбие: ұлттық ою-өрнектер арқылы әсемдікті сезінеді;

• Еңбек тәрбиесі: үлкендердің еңбегін бағалауға үйренеді.

Тәрбиешілер бұл тақырыпты ойын, әңгіме, сурет салу, жапсыру іс-әрекеттерімен байланыстыра алады. Мысалы, «Қой және оның пайдасы» тақырыбындағы әңгімелер балалардың қызығушылығын арттырады.

Экологиялық және ұлттық тәрбие

Жүн – табиғатқа зиян келтірмейтін, қайта өңдеуге болатын материал. Балаларға жүннің табиғи өнім екенін түсіндіру арқылы экологиялық мәдениет қалыптастыруға болады. Сонымен қатар ата-бабамыздың тұрмысын таныстыру арқылы ұлттық сана-сезім тәрбиелене

Қорытынды : Қорытындылай келе, жүннен жасалатын бұйымдар – балабақшадағы ұлттық тәрбиенің тиімді құралы. Табиғи материал арқылы балалардың танымдық қабілеті дамып, ұлттық құндылықтарға деген қызығушылығы артады. Жүн тақырыбын оқу-тәрбие үдерісіне жүйелі енгізу болашақ ұрпақты рухани бай, мәдениетті азамат етіп тәрбиелеуге негіз болады.