М.ТынышПаев атындағы Қазақ көлік және

коммуникациялар академиясының

Шымкент көлік колледжі

Тақырыбы: Жүсіпбектің жеті өсиеті

Автор: Бескен Дана Қуатқызы

Шымкент 2024ж

Көрнекті жазушысы, драматург, публицист, қазақ әдебиетін қалыптастырушылардың бірі Жүсіпбек Аймауытов бар ғұмырын ұлтқа арнаған. Қазақтың бағы мен бағытын ойлап, барын салған. Жүсіпбек Аймауытовтың өнегеге толы сөздерін ұсынамыз.

1. Оқығандар! Бұл уақыт жан тыныштық іздейтін, қызық қуатын уақыт емес, қызмет қылатын, еңбек сіңіретін уақыт. Ойлаңыздар: халық біз үшін емес, біз халық үшін туғамыз, олай болса, мойынымызда халықтың зор борышы, ауыр жүгі жатыр.

2. Зорлық, қиянат, қанішерлік жоғалып, бір заманда адам баласы бірін бірі маңдайға шертпейтін, жер жүзіне ұжмақ орнайтын шақ бола ма? Жоқ па? Белгісіз болса, алыс. Өзі көксеу - тәтті қиял; заман көксететін емес. Ендігі мақсат - аяқ астында қалмай, тырбанып тырна-қатар ретке кіру, дүниежүзінен жоғалып кетпес қамын қылу.

3. Адамның өмірдегі ісі - алған тәжірибесінің жемісі. Жанның тәрбиеленетін үш түрлі сыпаты бар: ақыл, сезім, қайрат. Адам жаратылыстан ақылды болып, осы үш сыпаты бірдей тәрбиеленген болса, ол кісі әрі данышпан болады. Ол адам ісінде байыпты, табанды болып көп қата жібермейді.

4. Өтірік айтпа, қиянат қылма, адал бол, ақжүрек бол, өзің үшін оқыма, мен үшін де оқыма, ұлтыңа қызмет қылып, пайда тигізу үшін оқы!

5. Дәрігерден де тәрбиешінің көп болғаны артық, дәрігер адамның денесін сауықтыратын болса, тәрбиеші адамның ақылын, мінезін, жанын сауықтырады.

6. Бiр әрiп үйреткенге 40 жыл сәлем бер.

7. Естеріңізде болсын: қара халықтың мәдениетті болуынан мәдениетті кісінің қазақ болуы қиын, баласына осы бастан ұлт рухын сіңіріп, қазақ өміріне жақындатып тәрбиелеу керек.

Жүсіпбек Аймауытов – қазақ әдебиеті мен мәдениетінің аса көрнекті тұлғасы. Оның шығармашылық мұрасы халықтың рухани әлемін байытып қана қоймай, ұлттың болашақ дамуына бағыт-бағдар беретін құндылықтарға толы. Жүсіпбектің "Жеті өсиеті" – ұлт болашағы үшін жазылған баға жетпес рухани мұра.

Бұл өсиет – тек жеке адамның өмір сүру қағидаттары ғана емес, тұтас халықтың даму жолындағы бағдаршам іспетті. Әрбір өсиет – қазақтың рухани, мәдени және адамгершілік құндылықтарын бойына жинаған нақыл сөздер мен идеялар жиынтығы.

1. Туған жерді сүю

Жүсіпбек өз шығармаларында туған жерді құрметтеуге, оның табиғаты мен байлығын сақтауға шақырады. Ол: "Ұлттың болашағы туған жерге деген сүйіспеншіліктен басталады", – деп ұлтжандылық сезімін тәрбиелеудің маңыздылығын айқындап берді.

2. Білімге ұмтылу

"Білім – ел болашағының іргетасы" деген идея Жүсіпбектің негізгі ұстанымдарының бірі. Ол жас ұрпаққа сапалы білім беруді қоғамның басты міндеті деп санады. Оның айтуынша, білімді ұрпақ қана елдің дамуына үлес қоса алады.

3. Адамгершілік пен әділдік

Адам бойындағы ең асыл қасиеттер – адамгершілік пен әділдік. Жүсіпбек әділдік пен шындық жолынан айнымай, өз парызыңды адал атқаруға үндейді. Оның бұл ұстанымы – бүгінгі күні де өзектілігін жоғалтпаған құндылық.

4. Еңбекті қадірлеу

Жүсіпбек: "Еңбексіз өмір – мәнсіз өмір" деп, еңбекті адам өмірінің негізі ретінде қарастырады. Ол әр адамды адал еңбекке баулып, жалқаулық пен әрекетсіздікті сынға алған.

5. Отбасы мен қоғам алдындағы жауапкершілік

Жүсіпбектің айтуынша, әр адам өз отбасына, еліне, халқына жауапкершілікпен қарауы тиіс. Отбасы – ұлттың іргетасы, ал отбасындағы тәрбие ұлт болашағының кепілі.

6. Өзара құрмет пен ынтымақтастық

Қоғамда татулық пен ынтымақтастық орнату – әрбір адамның міндеті. Жүсіпбек ұлт бірлігі мен халық арасындағы сыйластықты ерекше бағалаған. Оның бұл идеясы қазіргі таңда елдегі тұрақтылық пен келісімді сақтауда маңызды рөл атқарады.

7. Ұлттық бірлік

Ұлт болашағының негізі – оның бірлігі мен ынтымағында. Жүсіпбек ұлттық сананы оятуға, ел ішіндегі татулық пен тұрақтылықты сақтауға шақырды. Ол әрбір қазақ азаматының бойында ұлттық рух болуы керек деп есептеді.

Қорыта келгенде Жүсіпбек Аймауытовтың "Жеті өсиеті" – ұрпақтан-ұрпаққа жетер ұлттық мұра. Бұл өсиеттер қазіргі заман жастары үшін де, болашақ үшін де маңызын жоғалтпайды. Ұлт рухын көтеріп, адамзатқа жол сілтеген Жүсіпбектің идеялары әрқашан біздің жүрегімізде сақталады.

"Жеті өсиет" – тек сөздер жиынтығы емес, ол – халыққа ұран, ұрпаққа аманат!