«Семей» Медициналық колледжі» мекемесі

Учреждение «Медицинский колледж «Семей»

Ашық сабақтың жоспары

План открытого урока

Пән: «Қазақстан тарихы»

Предмет:

Мамандық: 0301000- «Емдеу ісі»

Специальность:

Біліктілік: 0301013- «Фельдшер»

Квалификация:

Тақырып:«Кіші жүз қазақтарының Сырым Датұлы басшылығымен болған көтеріліс. (1783-1797ж.)».

«Восстание казахов младшего жуза под руководством Сырыма Датова

(1783-1797гг.)».

«Rizing of Kazakh Junior Juz under leadership by Syrym Datov in (1783-1797years.)».

Тема:

Оқытушы: Жакупжанов Қ.Т

Преподаватель:

ӘБК мәжілісіне қаралды

Хаттама №_________________

«___» ____________20___ж.

ӘБК төрайымы___________

Рассмотренно на заседании ПЦК

Протокол №_________________

«______»_____________ 20__ж.

Председатель ПЦК____________

Оқу-әдістемелік кешенінің мазмұны:

Содержание УМК

1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартынан көшірме.

Выписка из ГОСОРК.

2. Типкік оқу бағдарламасынан көшірме

Выписка из типовой учебной программы

3. Жұмыс бағдарламасынан көшірме.

Выписка из рабочей программы

4. Сабақтың әдістемелік әзірлемесі.

Методическая разработка занятия

Қазақстан Республикасының мемлекеттік стандартынан көшірме

Выписка из государственного стандарта РК

МЖМБС ҚР ДСӘДМ 29.07.2016 -661

ГОСО МЗСР РК 29.07.2016 -661

Қазақстан тарихы

История Казахстана

• Негізгі тарихи фактілерді оқиғаларды және қоғам қайраткерлерінің еңбектерін, Қазақстан Республикасының қазіргі кезеңдегі орнын.

Білуі керек:

Знать:

• Қазақстан Республикасының бүгіңгі әлемдегі орны мен ролі. Ежелгі кездегі Қазақстанның құрылуы негіздерін, қазақ хандығының құрылу тарихын. Кеңес үкіметі тұсындағы Қазақстанның жағдайын, Ұлы Отан соғысы кезіндегі Қазақстандықтардың ерлігін;

• Мемлекеттің суверенитеті мен егемендігінің тұрақталуын;

Істей білуі керек:

Уметь:

• Топтық сұхбаттағы қатысуы;

• Эссе, баяндама, мақала жазу кезінде қажетті мәліметті таңдап алуды;

• Хронологиялық мәліметтерді адамесімдерімен жер атауларын есте сақтауға дағдылану.

Мамандық бойынша білім беретін оқу бағдарламасын меңгеру нәтижесінде білім алушы:

0301000 «Емдеу ісі » мамандығы бойынша білім беру оқыту бағдарламасы 0301013 «Фелдьшер » біліктілігі бойынша кәсіптік қызметтің негізгі түрлеріне сәйкес келеді және білім алушылардың келесі құзіреттерді меңгеруін көздейді:

БҚ-1. Оқу

БҚ-1.1. Өзін-өзі дамыту; ұзақ мерзімді жоспарлау машықтары игерген, кәсіпке және өзінің әлеуметтік міндеттеріне тұрақты, оң көзқарас қалыптасқан.

БҚ-1.2. Ақпарат; ақпаратты жинайды және талдайды, білімін практикада қолданады.

БҚ-1.3. Компьютерлік технология ; жұмысында және өзін дамыту барысында қазіргі ақпараттық білім алу технологияларын қолданады.

БҚ-2. Этика

БҚ-2.1. Қоғамдық өнер:қоғамдық өмірге белсенді қатысады.

БҚ-2.2. Этникалық қағидаттар; кәсіптік этникалық құндылықтарды дәріптейтін, әлеуметтік-мәдени диологке дайындығын көрсетеді.

БҚ-2.3. Эстетика:жұмыс ортасының эстетикасын сақтайды және бағалайды.

БҚ-3. Коммуникациялар және командада жұмыс жасау

БҚ-3.1. Коммуникативтік дағдылар;жағдайды ескере отырып, әртүрлі адаммен тиімді қарым қатнас жасай алатынын көрсетеді

БҚ-3.2. Командада жұмыс жасау; әртүрлі командада жұмыс жасай отырып, жауапкершілігін көрсетеді

Типтік оқу бағдарламасынан көшірме

Выписка из типового учедного плана

Мамандық: 0301000 «Емдеу ісі»

Специальность:

Біліктілік: 0301013 «Фельдшер»

Квалификация:

Тақырыптық жоспар:

Тематический план:

План бойынша барлық сағат: 108

Всего часов по предмету

Теория: 108

Тәжірибе:

Практика:

Типтік оқу бағдарламасы:

Типовая учебная программа:

Пәннің мазмұны:

Қазақстан тарихының ертедегі дәуірінен бастап, бүгінге дейінгі негізгі кезеңдері туралы оның этогенезі, Қазақ халқы мемлекеттілігінің орнығуы мен дамуының үздіксіздігі, сабақтастығы туралы объективтік тарихи білім беру.

Білім алушылардың оқу материалын меңгеру әдістемесі мен олардың алған білімін бағалау жүйесі төмендегідей парметірлерге негізделуі керек:

1. Отан тарихының даму динамикасына (қозғаушы күштері, механизмдері, тенденциялары, тарихи даму заңдылықтары).

2. Қазақстан тарихының құрылымына, оны дәуірлерге және әлеуметтік кеңістікке бөлуге (бөлімдер, фазалар, формациялар, өркениеттер).

3. Тарихтың жалпы барысы, яғни оның динамикасы арқылы түсіндірілетін тарихтың құрылымына (бөлімдер, трансформациялар, үлкен циклдер, прогресс пен регресс, эволюция).

Содержание дисциплины:

Теориялық сабақ:2

Теоретическое занятие:

Тәжірибелік сабақ:

Практическое занятие:

Жұмыс бағдарламасынан көшірме.

Выписка из рабочей программы

Мамандық: 0301000 «емдеу ісі»

Специальность:

Біліктілік: 0301013 – «Фельдшер»

Квалификация:

Пән: Қазақстан тарихы

Предмет:

Осы тақырыпқа берілген барлық сағат саны: 2

Общее количество часов на данную тему:

Тәжірибе: 2 сағат

Теория/Практика

№ 24 сабақ

Тақырып: «Кіші жүз қазақтарының Сырым Датұлы басшылығымен болған көтеріліс. (1783-1797ж.)»

Тема:

Сабақтың типі: жаңа тақырыпты игеру

Тип урока:

Сабақтын өтетін орны:

Место проведения урока:

Білім алушы білу керек:

• С.Датұлы көрнекті қайраткер көтеріліс басшысы.

• Көтерілістің себептері және әлеуметтік негізі,

• кезеңдері және оқиғалары,

• жеңілу себептері және қорытындылары,

• тарихи маңызы.

Обучающийся должен знать:

Білім алушыға арналған әдебиеттер:

1.Боранбекова Б.А. Орта ғасырлар тарихы (бесінші ғасырдың екінші жартысы) А: Фолиант, 2013

2.Артықбаев Ж.О. Қазақстан тарихы. Жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық. А: Фолиант,2013

3.Төлеубаев Ә,Қасымбаев Ж, Қойгелдиев. Т. «Қазақстан тарихы». А,2014 ж

4.Тұрлығұл. Т.Т. Қазақстан тарихы сынып А. «мектеп» 2015

5.Кан. Г. В. Қазақстан тарихы .Алматы-2011ж «2»

6.Қазақстан тарихы. С.Сабырұлы «оқу құралы» Жеті жарғы А:2012

7.Шаймерденова М.Ж, Б. Аяған. Қазақстан тарихы. 9-сынып А.2011

8.Қаражан. К.С Қазақстан тарихы. Лекциялар курсы А: 2011

9. Қазақстан тарихы. Хрестоматия А: 2011

10.Сауенова Р. Қазақстан тарихы. Мектеп А: 2011

11. Тұрлығұл. Т.Т. Қазақстан тарихын оқытудың теориясы мен әдістемесі А: 2011

12.Тұрмалиев Б.К. Қазақстан тарихы: трек конспектілер, кестелер, сызбалар, тестілер, тапсырмалар, А:Фолиант 2014

13.Аяған Б, Әбжанов Ғ, Нұрымбетов Р Егемен Қазақстан тарихы: Тәуелсіздікке 20 жыл: тарихи құжаттық зерттеу.

14. Аяған Б,Көркемсуретті Қазақстан тарихы. «Қазақэнциклопедиясы» III-IVт

15.Ермуханова.Х.К. Қазақстан тарихы Шың кітап. Алматы,2011 ж «3»

16.Игебаев С. Қазақстан тарихы Оқу құралы А:Фолиант,2013

17.Құрмашова Б.Қ . Берменова С.Т Қазақстан тарихы оқу құралы.Фолиант,2013

18.Қазақстан тарихы ежелгі дәуірден бүгінгі күнге дейін. Очерк. Алматы, 2009 ж«1»

Литература для обучающихся:

Теориялық сабақтың әдістемелік әзірлемесі.

Методическая разработка теоретического занятия

Мамандық: 0301000- «Емдеу ісі»

Специальность:

Сабақтың түрі: теория

Тип занятия:

Өткізу әдісі: Дамыта оқыту технологиясы бойынша

Методика преподавания:

Сағат саны: 2

Количество часов:

Сабақтын өтетін орны:

Место проведения урока:

Сабақтың тақырыбы: «Кіші жүз қазақтарының Сырым Датұлы басшылығымен болған көтеріліс. (1783-1797ж.)»

Тема урока:

Сабақтың мақсаты: Білім алушыларға Қазақтардың ұлт-азаттық күресіне, Кіші жүз қазақтары соғысының ықпалын көрсету, жаңа мағұлматтар беру.

Цель урока:

Сабақтың міндеттері

Задачи занятия:

Білімділік: Сырым Датұлы өзі атақты батыр, өзі көрнекті басшы, өзі әйгілі шешен, отарлық езгіге қарсы ұлт-азаттық күрестің ұйымдастырушысы, әрі көсемі екендігін түсіндіру. Қазақтардың ұлт-азаттық күресіне Сырым Датұлы бастаған Кіші жүз қазақтарының көтерілісі ықпалын көрсету.

Образовательная:

Дамытушылық: 1783–1797 жылдары Сырым Датұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыстың себептерін талдай білуге және олардың арасындағы байланыстарды айқындай білуге баулу. Білім алушылардың жұмыс істеу дағдыларын жетілдіру,  жүйелі ойлау қабілетін дамыту, өз бетінше қорытынды жасау, құбылыстарды салыстыра, айырмашылығын білуге үйрету.

Развивающая:

Тәрбиелік: Халқының бостандығы мен тәуелсіздігі үшін күрескен Сырым Датұлы батырдың ерлігін дәріптей отырып, оқушылардың жеріне, еліне деген сүйіспеншілігін арттыру. Білім алушылардың ұлттық намысын ояту, адамгершілік сана-сезімін қалыптастыру.

Воспитательная:

Пәнаралық байланыс: Саясаттану.

Межпредметная связь:

Сабақтың жабдықтары: презентация № 8. карточка №7. видео

Оснащение урока:

Теориялық сабақ барысының технологиялық картасы

Технологическая карта конструирования этапов теоретического занятия

№	Сабақ бөлімдерінің атауы Название раздела занятия	Уақыт тәртібі Временный режим
1	Ұйымдастыру кезеңі Организационная часть	2 минут
2	Оқытушының кіріспе сөзі Целевая устоновка занятия	3 минут
3	Білімнің негізін актуалдау(негіздеу). Үй тапсырмасын тексеру Актуализация опорных знаний, над которыми обучающиеся работали дома по теме	25 минут
4	Жаңа тақырыпты түсіндіру Изложение нового материала	40 минут
5	Жаңа тақырыпты қорытындылау және бекіту Закрепление новой темы	10 минут
6	Баға қою Выставление оценок	5 минут
7	Үй тапсырмасы Домашнее задание	5 минут

Теориялық сабақтың барысы

Ход теоретического занятия

І. Ұйымдастыру кезеңі – сәлемдесу, білім алушыларды түгендеу. (Сәлеметсіздерме оқушылар, бугін кім кезекші? Сабақта түгеліміз бармызба?)

Организационная часть

ІІ. Оқытушының кіріспе сөзі – Құрметті оқушылар бүгінгі біздің сабағымыздың тақырыбы:«Кіші жүз қазақтарының Сырым. Датұлы басшылығымен болған көтеріліс. (1783-1797ж.)»

мақсаты:

- «Кіші жүз қазақтарының Сырым Датұлы басшылығымен болған көтеріліс» оқиғаларын әнгімелеуде әдеби стильді қолдану;

- Сырым. Датұлы басшылығымен болған көтеріліс тұсындағы шайқастарының тарихи маңызын анықтау;

- Қазақтардың ұлт-азаттық күресі туралы ақпарат беру;

- талдау, жинақтау, қорыту операцияларын колдана отырып, ақпараттарды менгеру;

Целевая установка занятия

ІІІ. Білімнің негізін актуалдау(негіздеу). Үй тапсырмасын тексеру Оқушылар үйге берілген тапсырманың тақырыбы «XIXғ II-жартысындағы Ресейдің Қазақстандағы реформалары.» болатын , енді осы бойынша мына сұрақтарға жауап берейік.

1.1867-1868 жылдардағы әкімшілік-аумақтық реформалар.

Генерал губернаторлықтар

2. 1886, 1891 жылдардағы ережелер

презентация № 8.1

1. Әкімшілік-аумақтық реформаны дайындау үшін арнайы Далалық комиссия қай жылы құрылды? (1865 жылы)

2. Далалық комиссия құрамына қандай билік өкілдері кірді? (ішкі істер министрлігі, әскери министрлік және жергілікті билік)

3. 1865-1866 жылдары? (қазақ даласын басқарудың жобасы екі нұсқада дайындалды.)

4. 1867 жылы 11 шілдеде II Алек­сандр қандай ережеге қол қойды? («Сырдария және Жетісу облыстарын басқару туралы уақытша Ережеге»)

5. «Ақмола, Семей, Орал, Торғай облыста­рын басқару туралы уақытша Ережеге» II Алек­сандр қашан қол қойды? (1868 жылы 21 қазанда)

6. Реформа бойынша бүкіл Қазақ жері неше генерал-губернаторлыққа бөлінді? (Түркістан, Орынбор және Батыс Сібір деген үш генерал-губернаторлыққа бөлінді.)

7. Орынбор генерал-губернаторлығына қараған облыстар? (Орал, Торғай об­лыстары)

8. Батыс Сібір генерал-губернаторлығына қараған облыстар? (Ақмола, Семей облыстары)

9. Жетісу және Сырдария облыстары қандай генерал-губернаторлығына қараған? (Түркістан генерал-губернаторлығына)

10. Реформа бойынша қазақтардан жыл сайын әрбір шаңырақтан ақшалай салық алу жүйесі енгізілген болатын сол салық мөлшері Түркістан генерал-губернаторлығында қалай төленді? (2 сом 70 тиын)

11. Орынбор мен Батыс Сібір генерал-губернаторлығындағы әрбір шаңырақтан алынатын салық мөлшері? (3 сом белгіленді.)

Карточка №7.

1.Қазақ жеріндегі әкімшілік реформаның аясында сот реформасы да жүргізілді? 2.Реформаның қазақ халқы үшін аса ауыр бабы?

Карточка №7.

1.1893 жылы 26 наурызда шыққан патша жарлығы?

2.1867-1867 жылдардағы ережелер?

Карточка №7.

1.Реформаның мәні туралы М. Тынышпаев?

2.1886 жылы 2 маусымда «Түркістан өлкесін басқару туралы Ереже» ?

Карточка №7.

1.1891 жылы 25 наурызда «Ақмола, Семей, Жетісу, Орал, Торғай облыстарын басқару туралы Ереже» ?

2.Халық санағы?

1. Қазақ жерлерін қосып алудың аяқталуы Ресейдің өз ішінде жүргізіліп жатқан саяси реформаларымен сәйкес келді. Крепостниктік құқықты жою, қоғамда капиталистік қатынастарды дамытуға бағытталған саяси-экономикалық реформалар қазақ халқына да әсерін тигізбей қоймады. Ол, ең алдымен отарлық саясаттың белсенді түрде жүргізілуіне алып келді. Қазақ жерінде әкімшілік басқаруды жүргізу үшін Ресейдің басқару жүйесімен сәйкестендіру қажет болды. Ол империяның мүддесіне жауап беретін жүйелі бағытта жүргізілуі тиіс еді. Реформаның негізгі міндеті «қырғыз даласының Ресейдің басқа да аймақтарымен қосылуы» болды.

Әкімшілік-аумақтық реформаны дайындау үшін 1865 жылы арнайы Далалық комиссия құрылды. Оның құрамына ішкі істер министрлігінің, әскери министрліктің және жергілікті билік өкілдері кірді. Комиссияның міндеті реформаның жобасын әзірлеу болды. 1865-1866 жылдары қазақ даласын басқарудың жобасы екі нұсқада дайындалды. 1867 жылы 11 шілдеде II Алек­сандр «Сырдария және Жетісу облыстарын басқару туралы уақытша Ережеге», ал 1868 жылы 21 қазанда «Ақмола, Семей, Орал, Торғай облыста­рын басқару туралы уақытша Ережеге» қол қойды.

Реформа бойынша бүкіл Қазақ жері Түркістан, Орынбор және Батыс Сібір деген үш генерал-губернаторлыққа бөлінді. Іс жүзінде Қазақ жері бұрынғы үш жүзге бөлінген күйінде қалды. Басқару орталықтары қазақ халқынан жырақта, яғни Ташкент, Орынбор, Омбыда орналасты. Өлкедегі әскери және азаматтық билік генерал-губернатордың қолына шоғырланды. Ал Түркістан генерал-губернаторына қосымша Қытай және Иранмен дипломатиялық келіссөз жүргізу құқығы берілді.

Әкімшілік басқару жүйесі әскери сипатта болды. Генерал-губернаторлық облыстарға бөлінді. Орынбор генерал-губернаторлығына Орал, Торғай об­лыстары; Батыс Сібірге Ақмола, Семей облыстары, Түркістанға Жетісу және Сырдария облыстары кірді. Ал бұрынғы Бөкей хандығының жерлері 1872 жылы Астрахан губерниясының құрамына енгізілді. Маңғыстау түбегіне ерекше мән берілді. Өйткені, оның әскери стратегиялық маңызы бар еді. Ол Каспий теңізі арқылы Ресеймен, оңтүстігінде Хиуа хандығымен, батысында Кавказбен шектесіп жатты. 1868 жылғы уақытша Ереже бойынша Маңғыстау түбегінде Орынбор генерал-губернаторлығының Орал облысы құрамындағы Маңғыстау приставы құрылды. Мұндағы тағы бір ерекшелік - болыстар мен ауыл ағамандарын отарлық әкімшілік тағайындаса, ал басқа жерлерде ол сайлау жолымен өтетін. Орынбор генерал-губернаторлығының ұсынысымен «Қырғыздарды басқарудың ыңғайлылығы мен тұрақтылығын сақтау» үшін, при­став бастығына екі көмекші тағайындалды. Әрқайсысына күміс ақшамен 400 сом жалақы берілді.

Маңғыстау түбегінің болашақ тағдыры мынадай болды: 1870 жылы 2 ақпанда Орал облысының Маңғыстау приставының арнайы жарлығымен көтеріліс қаупі туғандықтан билікті Дағыстан әскери округіне өткізеді. Сөйтіп, онда әскери басқару жүйесі енгізілді. 1874 жылғы наурыз айында қабылданған «Закаспий өлкесін басқарудың уақытша ережесі» бойынша приставтық Кавказ әскери округінің құрамындағы Каспий әскери бөлімінің қарамағына берілді. 1881 жылы император жарлығымен Закаспий облысы құрылды. Оған Кавказ әскери округі, Ахалтеке жазирасы (Түрікменияның бір бөлігі) және Маңғыстау уезі кірді. Осылайша Маңғыстауды Қазақ жерінен мүлде оқшаулап тастады.

Облысты әскери губернаторлар басқарды. Сонымен бірге олар облыстағы әскери горнизонның қолбасшысы және облыс аумағындағы казак әскерлерінің атаманы болды. Олар Орынбор, Орал, Сібір және Жетісу казак әскерлері болатын. Облыстық басқару жүйесі үш бөлімнен тұрды: басқару - үкім беру, шаруашылық және сот. Бұл басқармаларға вице-губернатор жетекшілік етті және оның кеңесшілері болды. Ал, басқарма бөлімдерін аға кеңесшілер басқарды. Шекаралық облыстар - Жетісу және Сырдария облыстарының әскери губернаторлары шекара мәселесімен де айналысты.

Облыстар уездерге бөлінді, олардың жалпы саны 34 болды. Уезді уезд бастығы офицер басқарды, ал оны облыс губернаторының ұсынысымен ге­нерал-губернатор тағайындады. Уезд бастығының үлкен және кіші көмекшілері болды. Уезд бастығына полиция және әскери бөлім бағынды. Уездер аумақтық бірлік бойынша болыстарға бөлінді. Болыс әкімшілік ауылдарға бөлінді. Әкімшілік ауылдар 100-ден 200-ге дейін шаңырақтан құралды, ал болыстарға 1 мыңнан 3 мыңға дейін шаңырақ кірді. Болыс басшысы мен ауыл ағамандары (старшындары) әрбір үш жылда жасырын дауыс арқылы сайланып, жоғары дәрежелі басшылықпен бекітіліп отырды. Сұлтандарға өмірлік зейнетақы тағайындалды және барлық салық түрінен босатылды.

Қазақ жеріндегі әкімшілік реформаның аясында сот реформасы да жүргізілді. Шариғат пен қазақ халқының дәстүрлі құқық тәртібі негізінде іс жүргізетін билер мен қазылар соты сақталынды. Бірақ, олар ауыл деңгейінде ғана қызмет атқарды. Әскери, уездік соттар Ресей империясы заңдары негізінде жұмыс істеді. Мәселен, Отанға опасыздық жасау, өкіметке бағынбау, мемлекет мүлкін бүлдіру, лауазым адамдарды өлтіру сияқты қылмыс түрлерімен әскери, уездік соттар айналысты.

Реформа бойынша қазақтардан жыл сайын әрбір шаңырақтан ақшалай салық алу жүйесі енгізілді. Салық мөлшері Түркістан генерал-губернаторлығында 2 сом 70 тиын; Орынбор мен Батыс Сібір генерал-губернаторлығында 3 сом белгіленді. Ал отырықшы егіншілікпен айналысатын халықтан өнімнің оннан бір бөлігін астық түрінде немесе ақшалай талап етілді. Жергілікті әкімшілік пен почта жолдары үшін, көпірлерді, мектептер мен емханаларды, әскери бөлімдердің көліктерін жабдықтау үшін арнайы міндеткерліктер белгіленді.

Халық санағы әрбір үш жылда бір рет жүргізіліп отырды. Жаңа тәртіп негізінде мұсылман дін басыларының құқығы шектелді. Мысалы, сайланатын молданы губернатордың өзі бекітті. Реформа бойынша уездік қалаларда бір мектеп пен дәрігерлік пункт ашуға рұқсат етілді.

Реформаның қазақ халқы үшін аса ауыр бабы, ол бүкіл Қазақ жерін Ресей империясының мемлекеттік меншігі деп жариялауы болды. 1893 жылы 26 наурызда шыққан патша жарлығы бойынша Каспий теңізінің суы да Ресейдің мемлекеттік меншігіне алынды. Жаңа әкімшілік-аумақтық жүйе қазақ халқының жерді пайдаланудың ғасырлар бойы қалыптасқан дәстүрін бұзды. Салық пен түрлі міндеткерліктер де қазақ халқының наразылығын туғызды. Реформаның нәтижесі бойынша Орынбор генерал-губернаторы Н.А.Крыжановский: «Осыдан бастап Қырғыз даласы орыс территориясы болып есептеледі», - деп мәлімдеген.

1867-1867 жылдардағы ережелер «уақытша» енгізілген болатын. Патша өкіметі оны екі жыл ішінде толық жүзеге асырамыз деп жоспарлаған еді. Бірақ жаңа отарлық тәртіптер жергілікті халықтың тарапынан күшті қарсылыққа тап болды. Себебі бұл реформаны іске асыру оларды толығымен Ресей империясының бұғауына түсіретінін жақсы түсінген болатын. Сол себепті бұл ережелерді қазақ халқына енгізу 20 жылға созылып кетті.

Бұл реформаның мәні туралы М. Тынышпаев: «Олар қазақ халқының та-лаптарына жауап бермеді, тек зиян әкелді» деп, қазақ халқына әкелген зардаптарын атап көрсетеді.

2. Әкімшілік-аумақтық реформалар жүзеге асырылғаннан кейін патша өкіметі 1886 жылы 2 маусымда «Түркістан өлкесін басқару туралы Ереже», ал 1891 жылы 25 наурызда «Ақмола, Семей, Жетісу, Орал, Торғай облыстарын басқару туралы Ереже» қабылдады. Бұлар енді уақытша ережелер емес, нақты заң ретінде енгізілді. Жаңадан қабылданған ережелерге сәйкес Қазақ жерінде екі генерал-губернаторлық құрылды: 1. Түркістан генерал-губернаторлығы, орталығы Ташкент болды. Ал оның құрамына Ферғана, Самарқан және Сырдария облыстары кірді. Облыстар уезге бөлініп, бұрынғы әкімшілік бөлініс жүйесі сақталды. 2. Далалық генерал-губернаторлығы, орталығы Омбыда орналасты. Оның құрамына Ақмола, Семей, Торғай, Орал, Жетісу (1897 ж. Түркістан өлкесіне берілді) облыстары енді. 1890 жылы ақпанда «Закаспий облысын басқару Ережесі» қабылданды. Бұл ереже бойынша Закаспий облысына Маңғыстау, Красноводск, Ашхабад, Теджен, Мерв уездері кірді.

1886, 1891 жылдардағы ереже бойынша генерал-губернаторлардың билігі бұрынғысынан да күшейе бастады. Облыс орталықтары: Верный, Орал, Омбы, Семейде полицейлік басқармалар құрылды. Ақмола, Көкшетау, Зайсан, Павлодар, Өскемен, Жаркент, Қапал, Лепсі, Қостанай сияқты уездік қалаларда полицейлік приставтар енгізілді. Әр шаңырақ салығының мөлшері 4 сомға көтеріліп, салық пен міндеткерліктердің жалпы көлемі 10 сомға жетті. Бүкіл қазақ жері Ресей империясының мемлекеттік меншігі болып жарияланды. Сот және құқықтық жүйе де Ресей заңдары негізінде жұмыс істеді. Сот жүйесінің төменгі буыны «халық соты» (билер соты) өз қызметтерінен айырыла бастады. Жалпы алғанда сот және полиция органдарының билігі нығайтылды.

Актуализация опорных знаний, над которыми обучающиеся работали дома по теме

IV. Жаңа тақырыпты түсіндіру .

презентация № 8.2

1.Сырым Датұлы (1742-1802 жж)

2.Ұлт-азаттық қозғалысының шығу себебі және оның алғашқы кезеңі.

3.Барон Игельстромның реформалары және Кіші жүзде хан билігін жою әрекеттері.

4.Ұлт-азаттық қозғалысының ақырғы кезеңі, жеңілу себептері.