Алматы облысы

Қарасай ауданы

Қаскелең қаласы

«Сандуғаш» бөбекжай-балабақшасы

Базарбаева Шынар ИбадуллаевнаТәрбиеші

Кішкентай құрылысшылар

Мектепке дейінгі кезеңдегі бала үшін ойын — бұл жай ғана ермек емес, бұл үлкен өмірге дайындық. Әсіресе, ересек топтарда балалардың логикалық ойлауы мен қиялы ерекше дамитын кезең. Осы орайда «Құрылыс ойындары» баланың жан-жақты дамуына жол ашатын таптырмас құрал болып табылады.

Негізгі мақсаты:

• Құрылысшы мамандығымен және оның құрал-саймандарымен таныстыру

• Үйлердің, ғимараттардың құрылыс кезеңдерін түсіну (қазу → ірге → қабырға → шатыр)

• Геометриялық пішіндерді (тіктөртбұрыш, шаршы, үшбұрыш, шеңбер, цилиндр) тану және атау

• Қолмен және ақыл-ой еңбегін біріктіру дағдыларын қалыптастыру

• Ұжымда жұмыс істеу, рөлдерді бөлісу, бір-біріне көмектесу қасиеттерін дамыту

• Қауіпсіздік ережелерін есте сақтау (құралдарды дұрыс ұстау, биікке шықпау, т.б.)

Неліктен құрылыс ойыны маңызды?

Құрылыс материалдарымен (лего, ағаш блоктар, құм немесе жұмсақ модульдер) жұмыс істеу барысында бала мынадай дағдыларды меңгереді:

• Математикалық түсінік: Формаларды ажырату, көлемді сезіну, санау және тепе-теңдікті сақтау.

• Кеңістікті бағдарлау: «Оң жақ», «сол жақ», «үстінде», «астында» деген ұғымдарды іс жүзінде қолдану.

• Ұсақ моторика: Саусақ бұлшықеттерінің дамуы тікелей сөйлеу қабілетіне әсер етеді.

• Әлеуметтік дағды: Топпен жұмыс істеу, ортақ мақсатқа жету және өз идеясын өзгелерге түсіндіру.

Оқу іс-әрекетіндегі «Кішкентай құрылысшылар»

Біздің ересек топта өткізілетін құрылыс сабақтары тек «үй тұрғызумен» шектелмейді. Біз балаларға нақты тапсырмалар мен рөлдік ойындар ұсынамыз:

1. «Болашақтың қаласы» жобасы: Балалар топқа бөлініп, өздерінің қиялындағы қаланы салады. Мұнда олар тек құрылысшы емес, әрі сәулетші, әрі дизайнер рөлін атқарады.

2. Сызбамен жұмыс: Ересек топ балаларына дайын сызбалар мен суреттерге қарап құрастыру тапсырылады. Бұл зейінділік пен дәлдікті қажет етеді.

3. Экологиялық құрылыс: Табиғи материалдарды (бұтақтар, тастар, жаңғақ қабығы) пайдалана отырып, табиғатпен үйлесімділікті үйренеміз.

Танысу және әңгіме

• «Құрылысшы не істейді?» әңгімесі

• Суреттер/бейне арқылы экскаваторшы, тас қалаушы, бетон құюшы, крановщик, инженер сияқты мамандықтарды көрсету

• Сұрақтар: «Біздің балабақшаны кім салды? Үйлер қалай пайда болады? Ең биік ғимаратты кім салған?»

Құрылыс алаңына айналдыру

• Топтық ойын орнын құру: «Құрылыс алаңы» бұрышы (құм жәшігі, ірі конструктор, кірпіштер, каска, құралдардың ойын үлгілері)

• Рөлдік ойын «Құрылыс бригадасы» (бас инженер, крановщик, тас қалаушы, көмекші жұмысшы)

• Ереже: әр бала өз кезегінде бір рөлді ойнайды, кейін ауыстырады

Практикалық құрастыру және шығармашылық

• Үлкен құрылыс жобалары: • «Біздің арман қала» (топпен бірге үлкен қала салу) • «Менің үйім» (жеке немесе жұпта) • «Хайуанаттар бағы» (жануарларға арналған үйлер) • «Көпір салу» (қайық өтетін көпір немесе өзен үстіндегі көпір)

• Материалдар: ірі Lego, дөңгелектер, шыныаяқтардан мұнара, ағаш кірпіштер, картон қораптар, қағаз түтіктер

Математика мен логика интеграциясы

• «Қанша кірпіш керек?» – санау, қосу, азайту

• «Қай пішін көбірек?» – салыстыру

• «Биік мұнара құру» – тұрақтылық, тепе-теңдік түсінігі

• «Үлгі бойынша құрастыр» – схема оқу дағдысы

Қызықты дидактикалық ойындар мен тапсырмалар

• «Не жоғалды?» (құралдар суреттерінен бірнешеуін жасыру)

• «Құрылысшыға не керек?» (карталардан дұрыс құралдарды таңдау)

• «Қауіпсіздік белгілері» (суреттегі қауіпті жағдайларды табу)

• «Кранмен жүк көтеру» (жіппен байланған шарларды себетке салу)

• «Түнде құрылыс алаңында не болды?» (таңертең келгенде біреу «бұзып» тастаған құрылысты қалпына келтіру)

Тәрбиелік әсері

Балалар осы тақырып арқылы мынаны түсінеді: → Еңбек – нәтиже береді → Бір адам емес, ұжым жұмыс істегенде ғана үлкен нәрсе салынады → Әр мамандық маңызды → Қателесуге болады, бірақ қателіктен үйренуге болады → Құралдарды құрметтеу және қауіпсіздік – өте маңызды

«Баланың қолы — бұл оның миының сыртқа шыққан бөлігі» — деп Иммануил Кант айтқандай, бала құрылыс салған сайын оның ойлау жүйесі де күрделене түседі.

Ата-аналарға кеңес

«Ата-аналар құрылыс күні» ұйымдастыруға болады:

• Ата-ана баламен бірге шағын құрылыс жобасын жасайды

• Немесе отбасылық фото-конкурс «Біздің үйді кім салды?»

• Балалар өз қолдарымен салған «құрылысты» ата-аналарына сыйлайды

Үйде балаңызбен бірге «кішкентай құрылысшы» ойынын ойнау үшін қымбат ойыншықтардың қажеті жоқ. Кәдімгі картон қораптар, қағаз стақандар немесе жастықтар да керемет құрылыс материалы бола алады. Ең бастысы — баланың бастамасын қолдау және оған өз бетінше шешім қабылдауға мүмкіндік беру.

Қорытындылай келе, құрылыс ойындары — бұл баланың ішкі әлемін қалыптастыратын үлкен мектеп. Бүгін текшелерден үй салған бүлдіршін, ертең еліміздің іргетасын қалайтын нағыз маман болуы әбден мүмкін. «Кішкентай құрылысшылар» – бұл жай ғана ойын емес. Бұл баланың әлемді түсінуіне, еңбекті сүюге, шыдамдылыққа, достарымен ынтымақтастыққа деген алғашқы қадам. Ал қолына алған кішкентай кірпіш арқылы бала өзінің үлкен армандарының негізін қалай бастайды.