Командалық ойын спортшыларының темперамент ерекшеліктері

Қазақ Ұлттық Университеті 1934 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің ашылуымен басталады. Бұл оқу орнының құрылуы Қазақстанда жоғары білім беру жүйесін дамытуда маңызды қадам болды. Университетте сол кездегі ең маңызды ғылыми бағыттар бойынша мамандар даярлау жұмыстары қолға алынды. Алғашқы кезеңде оқу орны тек бірнеше факультетпен жұмыс істеді, олардың ішінде табиғаттану, тарих, филология және экономика салалары болды.Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ халықаралық білім беру кеңістігінде маңызды орын алып, көптеген әлемдік рейтингтерде жоғары деңгейлерге көтерілді. Сонымен қатар, университеттің ғылыми-зерттеу жұмыстары, жаңа технологиялар мен инновациялар саласындағы жетістіктері университеттің беделін одан әрі нығайтты

Психология — адамның мінез-құлқы мен ойлау процестерін түсіну және жақсарту үшін маңызды құрал болып табылады.Психология пәндерінің ішінде «Ғылыми-психологиялық зерттеулерді ұйымдастыру және жүргізу әдістемесі» - пәні оқытылып жатыр.Жалпы, бұл пән психология ғылымындағы зерттеу әдістері мен процестерін түсіндіретін және нақты зерттеу жобаларын жүзеге асыруды үйрететін пән болып табылады. Бұл пән психологиялық зерттеулердің құрылымы мен ұйымдастырылуын, әдіс-тәсілдерін және ғылыми-зерттеу жұмысын жүргізудің негізгі қадамдарын оқытады.

Негізінен,психологияның дамуы — адамның өз-өзін түсінуі мен табиғатын зерттеу жолындағы үздіксіз процесс. Ол көптеген философиялық және ғылыми көзқарастар арқылы эволюция жасап, қазіргі уақытта бірқатар теориялық бағыттарға бөлініп, түрлі салада қолданылуда. Сол бойынша менің дипломдық жұмыс тақырыбым - психология салаларының бірі - спорт психологиясына тығыз байланысты. Спортшылардың психологиялық жағдайын, олардың тиімді жаттығу процесін, ойын психологиясын, сондай-ақ командалық жұмыс, мотивация, эмоциялар мен стрессті басқару аспектілерін зерттейді. Бұл ғылымның мақсаты — спортшылардың жоғары нәтижелерге жетуіне көмектесу, олардың психологиялық дайындығын арттыру, спортта тиімділікті және жалпы психологиялық денсаулықты сақтау болып табылады. Оның ішінде «Командалық ойын спортшыларының темперамент ерекшеліктері» — бұл спорт психологиясындағы маңызды тақырыптардың бірі.

Спортшылардың темпераменті олардың ойын барысында қалай әрекет ететінін, командалық жұмыста қандай рөлдер атқаратынын және жалпы өнімділігіне қалай әсер ететінін анықтайды. Темперамент — адамның туа біткен психологиялық қасиеттері мен мінез-құлқының негізі, ол адамның энергиясы, эмоцияларға сезімталдығы, тұрақтылығы мен әрекеттерінің жылдамдығын белгілейді.Темпераменттің негізгі түрлері: сангвиник, холерик, флегматик және меланхолик. Әрқайсысының командалық ойындарға әсері әртүрлі болады, және олардың әрқайсысы командалық спортта өз ерекшеліктеріне ие .Темпераменттің командалық ойын спортшыларына әсері олардың ойында қалай әрекет ететінін, өздеріне, командамызға және ойынды қалай қабылдайтынын айқындайды. Мысалы, холериктер мен сангвиниктер команданың алдыңғы қатарында белсенді ойнаса, флегматиктер мен меланхоликтер көбінесе сабырлы, тұрақты әрі техникалық түрде ойнайды.Әрбір темпераменттің командалық спортта өзіндік артықшылықтары мен қиындықтары бар. Спорттық ұжымда әртүрлі темпераментті спортшылардың бар болуы ойынның жан-жақты әрі теңгерімді болуына септігін тигізеді. Команданың тиімділігі, әдетте, әртүрлі темпераментті адамдардың бір-бірін толықтыру қабілетіне байланысты болады.

Талғат Меруерт

4 курс студенті

Оқытушы:Болтаева А.М

психология ғылымдарының кандидаты,

Әл-Фараби атындағы Қаз ҰУ