"Критериалды бағалау жүйесінің
құрылымы мен мазмұны"

01

Кіріспе

02

Критериалды бағалау жүйесінің
мақсаттары мен принциптері

03

Критериалды бағалау жүйесінің
құрылымы

04

Бағалау критерийлерінің
түрлері
Критериалды бағалау жүйесін
әзірлеу процесі

05
06

Критериалды бағалау жүйесінің
артықшылықтары

07

Критериалды бағалау
жүйелерінің мысалдары

08

Қорытынды

Кіріспе
Бағалау оқу-тәрбие процесінің құрамдас
бөлігі болып табылады және оқушылардың
білім, білік, дағдыларын дамытуда шешуші
рөл
атқарады.
Соңғы
жылдары
критериалды бағалау жүйесі оқушылардың
жетістіктерін объективті және жүйелі
түрде бағалаудың тиімді құралдарының
біріне айналды.
Критериалды бағалау жүйесі – алдын ала
белгіленген белгілі бір критерийлер мен
стандарттарға негізделген бағалау әдісі. Ол
ненің бағаланатынын және алдын ала
белгіленген критерийлер негізінде бағалар
қалай
берілетінін
нақты
анықтауды
қамтиды.

Критериалды бағалау жүйесі оның тиімділігі мен
әділдігін қамтамасыз ететін бірнеше негізгі
принциптерге негізделген:
Критерийлердің
анықтығы
мен
айқындылығы:
Түсініктілік принципі бағалау критерийлері нақты
тұжырымдалған және білім беру процесінің барлық
қатысушыларына түсінікті болуы керек дегенді
білдіреді. Бұл студенттер орындауы тиіс күтілетін
нәтижелер мен стандарттарды нақты анықтауды
қамтиды.
Объективтілік
және
бейтараптық:
Объективтілік принципі бағалау мұғалімнің
субъективті пікірлеріне емес, критерийлердің
нақты орындалуына негізделуін білдіреді. Бұл
барлық студенттерді әділ және бейтарап
бағалауға ықпал етеді.
Оқу
мақсаттарына
сәйкестігі:
Бағалау
критерийлері курстың оқу мақсаттары мен
міндеттеріне тікелей қатысты болуы керек.
Олар білім деңгейін ғана емес, білім беру
бағдарламасының негізгі мақсаттары болып
табылатын дағдылар мен дағдыларды дамытуды
да көрсетуі керек.

Критериалды бағалау жүйесінің құрылымы бағалау процесін
анықтайтын және баға қоюға негіз болатын бірнеше негізгі
компоненттерді қамтиды. Критериалды бағалау жүйесі
құрылымының негізгі элементтері мыналар:
1.
Бағалау
критерийлері:
Бағалау
критерийлері
–
бағаланатын қызметтің нақты аспектілері. Оларды мазмұн,
ұйымдастыру, дәлелдеу, грамматика және т.б. сияқты негізгі
категорияларға бөлуге болады. Әрбір критерий нақты
анықталған және сипатталған болуы керек.
2. Жетістік деңгейлері: Әрбір критерий үшін шеберліктің
әртүрлі дәрежелерін немесе жұмыс сапасын көрсететін
жетістік деңгейлері анықталады. Мысалы, деңгейлер
«төмен», «орта», «жоғары» немесе «бастауыш», «ілгері»,
«сарапшы» деп белгіленуі мүмкін. Әрбір деңгейдің өзіндік
сипаттамалары немесе күтулері болады.
3.
Критерийлердің басымдылығы: Жұмысты жалпы
бағалауда
әрбір
критерийдің
сбасымдығын
анықтау
маңызды. Кейбір критерийлердің басымдығы үлкен болуы
мүмкін немесе жұмыстың жалпы табысы үшін маңыздырақ
болуы мүмкін, сондықтан оларға ұпайды есептеу кезінде
көбірек басымдық беріледі.
4. Жалпы балл: Әрбір критерийді бағалағаннан кейін
мұғалім жұмыстың жалпы бағасын алу үшін ұпайларды
қосады. Бұл баға мекеменің немесе курстың нақты
талаптарына байланысты сандық, әріптік баға немесе басқа
бағалау шкаласын қолдануы мүмкін.

Критериалды бағалау оқу үдерісінде белгіленген қағидаттарға сәйкес
жүзеге асырылады

Критериалды бағалау
Қалыптастырушы
бағалау

Жиынтық бағалау

Құралдары
Критерий

Оқытудың
міндеттерін жүзеге
асыратын өлшемдер,
оқушылар жұмыс
барысында
орындайтын ісәрекеттер тізбесі

Дискриптор

Оқушының
критерийлер бойынша
ең жоғары
жетістіктерге жету
қадамдарын көрсетеді

Рубрикатор

Оқушының білімін
бағалауға арналған
критерийлер
жиынтығы

БӨЛІМ/ОРТАҚ ТАҚЫРЫП БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН
ТАПСЫРМА ДАЙЫНДАУ АЛГОРИТМІ

Бөлім

Оқу мақсаттары

Бағалау
критерийлері

Дейгейлік
тапсырмалар

Рубрикалар

Дескрипторлар/
бал

Ойлау
дағдыларының
деңгейлері

Оқушылардың оқу жетістігі деңгейінің сипаттамасы

БӨЛІМ/ОРТАҚ ТАҚЫРЫП БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА
ДАЙЫНДЫҚ

Оқу
бағдаралам
асы /
жоспарын

Мұғалім
талдайды

Мұғалім
дайындайды/
құрастырады

Бағалау
критерийле
рі

Оқу
мақсаттар
ы

Тапсырмала
р

Ойлау
деңгейлері

Дескрипторл
ар

ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ҚАЙ КЕЗДЕ ЖҮРГІЗІЛЕДІ

Жиынтық бағалау бойынша құралдарды құрастыру механизмі