Сынып

1-тоқсан

2-тоқсан

3-тоқсан

4-тоқсан

9-сынып

3

3

3

3

Сынып

Зертханалық жұмыс

Модельдеу

9 -сынып

8

7

№

Оқу жоспарындағы ұзақ мерзімді жоспардың

бөлімі

Тақырып

Оқу мақсаты

Сағат

саны

Мерзімі

Енгізулер

1-тоқсан

9 «А»

9 «Б»

1

Жасушалық биология

Жасушаның негізгі компоненттерінің қызметтері. Жасуша құрылымдары:плазмалық мембрана, цитоплазма, ядро, эндоплазмалық тор, жасуша орталығы, рибосомалар, Гольджи аппараты мен лизосомалар, митохондрия, пластидтер, қозғалыс органоидтары, жасушаның қосындылары. Құрылыстары және атқаратын қызметтері.

9.4.2.1 өсімдік және жануар жасушаларының негізгі бөліктерінің құрылысы мен қызметін түсіндіру

1

2

Жасушалардың сызықтық ұлғаюын есептеу. Ұлғаю, актуальды өлшемі және суреттің нақты өлшемі. Өлшем бірліктерін СИ жүйесіне аудару (сантиметр-миллиметр

-микрометр-нанометр). Модельдеу № 1 "Микрофотографияларды пайдаланып жасушаның сызықтық ұлғаюын есептеу".

9.4.2.2 микрофотографияны қолданып, жасушалардың сызықтық ұлғаюын есептеу

1

3

Тірі ағзалардың көп түрлілігі.

Биосфера және экожүйе

Әртүрлі түрлерді сипаттауда бинарлық номенклатураны қолдану. Зертханалық жұмыс №1 "Анықтағыш көмегімен өсімдіктер мен жануарлар түрлерін (жергілікті регионның) анықтау".

9.1.1.1 әр түрлі түрлерді сипаттауда бинарлы номенклатураны қолдану;

9.1.1.2 Өсімдіктер мен жануарлардың түрлерін ерекшелік белгілері бойынша танып білу (анықтағыш бойынша)

1

4

Популяцияның өсуінің экспоненциалды және сигмоидты қисығы.

9.3.1.1 популяция өсімінің экспоненциалдық және сигмоидтік үлгілерінің қисық сызықтарының графиктерін талдау

1

5

Экожүйедегі энергия тасымаланың тиімділігі. Энергия ағыны және қоректік тізбектер. Экологиялық пирамида түрлері.

9.3.1.2 энергия ағымының тиімділігін есептеу;

9.3.1.3 энергия, биомасса және сандар пирамидаларын салыстыру

1

6

Табиғаттағы көміртек пен азот айналымы. Биосферадағы биохимиялық үрдістер. Топырақ пен шөгінді жыныстар түзудегі тірі ағзалардың рөлі.

9.3.1.4 азот пен көміртектің табиғаттағы айналымының сызбасын құру

1

БЖБ

№1

7

Адам қызметінің қоршаған ортаға әсері

Пайдалы қазбаларды өндірудің қоршаған орта мен адам денсаулығына әсері.

9.3.2.1 пайдалы қазбалар өндірудің және қайта өңдеудің қоршаған ортаға әсерін түсіндіру

1

8

Пестицидтердің қоршаған орта мен адам денсаулығына әсері.

9.3.2.2 пестицидтерді пайдаланудың қоршаған орта мен адам денсаулығына әсерін түсіндіру

1

9

Жылыжай эффектісі (булану) және

озон қабатыныңжұқаруы. Дүниежүзілік мұхит деңгейінің, су мен атмосфера температурасының көтерілуінің тірі ағзаларға әсері.

9.3.2.3 парниктік эффектінің тірі ағзаларға әсерін түсіндіру;

9.3.2.4 озон қабатының бұзылуының себептері мен салдарын түсіндіру

1

БЖБ

№2

10

Қоректену

Ыдырау үдерісі. Асқорыту ферменттерінің әсері. Асқорытудағы ферменттердің маңызы. Сіңіру және бөліп шығару.

9.1.2.1 адамның асқорыту жолдарындағы үдерістерді сипаттау;

9.1.2.2 ас қорыту үдерісіндегі органикалық заттар мен сәйкесі ферменттердің арасындағы байланысты орнату

1

11

Ферменттердің әсер ету механизмі. Ферменттің белсенді орталығы. Зертханалық жұмыс №2 "Ферменттердің белсенділігіне әр түрлі жағдайлардың (температура, pH) әсерін зерттеу".

9.4.1.1 ферменттер механизмін оқып тану;

9.1.2.3 ферменттердің белсенділігіне әр түрлі жағдайлардың (температура, pH) әсерін зерттеу

1

12

Өттің әсерінен майлардың эмульгациясы. Зертханалық жұмыс №3 "Өттің әсерінен майлардың эмульгациялануын зерттеу".

9.1.2.4 өттің әсерінен майлардың эмульгациялануы үдерісін зерттеу

1

13

Заттар тасымалы

Активті және пассивті тасымалдардың ұқсастығы мен айырмашылығы. Жасуша мембранасы арқылы тасымалдану. Белсенді тасымалдану кезіндегі энергияның жұмсалуы. Сыртқы факторлардың транспирацияға әсері. Зертханалық жұмыс №4 "Транспирация үдерісі кезіндегі сыртқы факторларды (температура, ылғалдылық пен су буының қысымы, ауа қозғалысын) зерттеу.

9.1.3.1 активті және пассивті тасымалдарды салыстыру

1

БЖБ №3

14

Ішкі факторлардың транспирацияға әсері Зертханалық жұмыс №5 "Ішкі факторларды: Буландыратын беттің ауданы және бұл беттік ауданның өсімдік көлеміне қатынасының (кутикула мен лептесіктер) транспирация үдерісіне әсері".

9.1.3.2 өсімдіктердегі транспирация үдерісінің мәнін түсіндіру;

9.1.3.3 ішкі және сыртқы факторлардың транспирацияға әсерін зерттеу

1

15

ТЖБ

1

ТЖБ №1

16

Сыртқы факторлардың флоэмада зат тасымалына әсері: температура, ылғалдылық, жарық (қайталау)

9.1.3.4 сыртқы факторлардың флоэма арқылы заттардың тасымалдануына әсерін зерттеу

1

2-тоқсан

17

Тыныс алу

Анаэробты және аэробты тыныс алу. Анаэробты және аэробты тыны салу үдерістерін химиялық реакция теңдеулерін қолданып қарастыру. Анаэробты және аэробты тыныс алудың тиімділіктері.

9.1.4.1 тыныс алу реакциясының химиялық теңдеуін пайдалана отырып, анаэробты және аэробты тыныс алуды салыстыру

1

18

Аэробты, анаэробты тынысалу үдерістерімен байланысты бұлшық еттердің қажуы. Аэробты және анаэробты тынысалуға физикалық жүктемелердің әсері.

9.1.4.2 бұлшықет қажуы және аэробты, анаэробты тыныс алу үдерістері арасындағы байланысты қарастыру

1

БЖБ №4

19

Бөліп шығару

Нефронның құрылысы және қызметі. Ультрафильтрация. Абсорбция және таңдамалы реабсорбция. Несептің құрамы. Фильтрация мен кері фильтрацияның себептері.

9.1.5.1 нефронның құрылысы мен қызметін сипаттау;

9.1.5.2 фильтрация және несептің түзілу үрдістерін сипаттау

1

20

Бүйрек жұмысына әсер ететін факторлар: тамақтану рационы, дене температурасының күрт түсуі, дәрілік препараттар, созылмалы және инфекциялық аурулар (кариес, іріңді ангина т.б.)

9.1.5.3 бүйректің жұмысына әсер ететін факторларды сипаттау

1

21

Зәр шығару жүйесінің гигиенасы. Бүйрек және зәр шығару жүйесінің аурулары: пиелонефрит, цистит, бүйрекке тастың жиналуы. Себептері және алдын алу шаралары.

9.1.5.4 бүйрек және зәр шығару жүйесі ауруларының алдын алу жолдарын түсіндіру

1

22

Құрлықта, шөлде, тұщы және тұзды суларда тіршілік ететін тірі ағзалардың зат алмасуының соңғы өнімдері. Құрамында азоты бар органикалық заттардың ыдырау өнімдері: аммиак, несепнәр, несеп қышқылы.

9.1.5.5 әртүрлі ағзалардың мекен ету ортасы мен зат алмасудың соңғы өнімдері арасындағы байланысты орнату

1

БЖБ №5

23

24

Координация және реттелу

Нейрондардың түрлері мен қызметтері. Жүйке ұлпасының қызметі (глиальды жасушалар). Аксондардың миеленді және миеленсіз қабықтары. Синапстар және медиаторлар. Модельдеу №2 "Жүйке ұлпаларын зерттеу".

9.1.7.1 жүйке жасушасының құрылысы мен қызметі арасындағы өзара байланысты орнату;

9.1.7.2 жүйке ұлпалары мен оның құрылымдық бөліктерінің қызметтерін талдау

1

1

25

Миеленді, миеленсіз аксондарда жүйке импульстарының туындауы және өткізілуі. Өткізу жылдамдығы. Мембраналық потенциал, тыныштық потенциалы және әрекет потенциалы. Модельдеу №3 "Жүйке импульстарының туындауы мен таралу жылдамдығын зерттеу".

9.1.7.3 жүйке импульсінің туындауы мен өтуін сипаттау

1

26

Тірі ағзалардағы электрлік үдерістер. Электрорецепторлар және электрлі мүшелер.

9.4.4.1 тірі ағзалардағы электрлік үдерістерді зерттеу

1

27

Тынысалу мен тыныс шығарудың реттелуі мысалында нейрогуморальдық реттелу механизмі. Жүйкелік және гуморальдық реттелуді салыстыру. Ағзаның күйзеліске бейімделуі.

9.1.7.4 нейрогуморалды реттелудің механизмін түсіндіру

1

28

Нейрокомпьютерлік интерфейс. Компьютер мен ми арасындағы ақпарат алмасу жүйесі.

9.4.4.2 "компьютер-ми" интерфейс технологиясының ерекшеліктерін оқып білу

1

29

Гомеостазды тұрақты ұстаудың механизмдері.

9.1.7.5 ағзаның ішкі ортасының тұрақтылығын ұстаудағы гомеостазды сақтаудың механизмін түсіндіру

1

БЖБ №6

30

Өсімдіктердің өсуі мен дамуын реттеуші. Зертханалық жұмыс №6 "Ауксиннің өсімдіктерге әсерін зерттеу".

9.1.7.6 өсімдіктердің өсуі мен дамуына әсер ететін заттардың әрекетін талдау

1

31

ТЖБ

1

ТЖБ №2

32

Нефронның құрылысы және қызметі. Ультрафильтрация. Абсорбция және таңдамалы реабсорбция. Несептің құрамы. Фильтрация мен кері фильтрацияның себептері. (қайталау)

9.1.5.1 нефронның құрылысы мен қызметін сипаттау;

9.1.5.2 фильтрация және несептің түзілу үрдістерін сипаттау

1

3-тоқсан

33

Қозғалыс

Бұлшық еттің жұмысы.

Демонстрация "Негізгі бұлшық еттердің жұмысын өзіндік бақылау, иық белдеуінің қол қозғалысындағы рөлі.Бұлшықет қозғалысын реттеу"

9.1.6.1 қол бұлшық еттерінің максималды жұмыс күшін және күшке төзімділігін зерттеу;

1

34

Зертханалық жұмыс №7 "Статикалық және динамикалық жұмыс кезіндегі бұлшық еттің қажуын зерттеу".

9.1.6.2 бұлшық еттің жиырылу жиілігіне бұлшықет жұмысының тәуелділігін зерттеу

1

БЖБ №7

35

Молекулалық биология

Дезоксирибонуклеин қышқылының

молекулалық құрылысының принцптері:нуклеотидтердің комплементарлылығы. Модельдеу №4 "Дезоксирибонуклеин қышқылы" молекуласын құру"

9.4.1.2 дезоксирибонуклеин қышқылының молекуласының қос шиыршықты құрылымын сипаттау;

9.4.1.3 дезоксирибонуклеин қышқылының құрылымдық қағидалары негізінде үлгілеу

1

36

Жасушалық цикл

Интерфаза. Интерфаза кезеңдері: Gl, S және G2.

9.2.2.1 жасуша айналымының интерфаза кезіндегі жүретін үдерістерді түсіндіру

1

37

Митоз. Митоз фазалары. Зертханалық жұмыс №8 "Пияз тамыр ұшындағы жасушалардан митозды зерттеу"

9.2.2.2 митоздың кезеңдерін сипаттау

1

38

Мейоз. Мейоз фазалары. Мейоз бен митозды салыстыру.

Модельдеу №5 "Мейоз кезеңдерін зерттеу".

9.2.2.3 мейоз кезеңдерін сипаттау;

9.2.2.4 митоз және мейоз үдерістерін салыстыру

1

БЖБ №8

39

Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары

Мендель ашқан белгілердің тұқымқуалаузаңдылықтары. Тұқымқуалаушылықты зерттеудің гибридологиялық әдісі.

9.2.4.1 генетиканың дамуы мен қалыптасуындағы Мендель зерттеулерінің рөлін бағалау

1

40

Тұқымқуалаушылық заңдылықтарының цитологиялық негіздері. Гаметалар тазалығы және оның цитологиялық негіздемесі.

9.2.4.2 моногибридті будандастырудың цитологиялық негіздерін дәлелдеу және есептер шығару;

1

41

Моногибридті және дигибридті будандастыру. Басымдылық заңы. Ажырау заңы.

9.2.4.3 дигибридті будандасты-рудың цитологиялық негіздерін дәлелдеу және есептер шығару

1

42

Аллельді гендердің әрекеттесуі: толықжәне толымсыз. Доминанттылық белгілердің пайда болуы. Талдаушы шағылыстыру ұғымы мен оның практикалық маңызы.

9.2.4.4 толық және толымсыз доминаттылықты салыстыру;

9.2.4.5 талдаушы будандастырудың маңыздылығын бағалау

1

43

44

Жыныс генетикасы. Жынысты анықтаудың генетикалық механизмі.

Жыныспен тіркесіп тұқымқуалау. Гемофилия және дальтонизм.

9.2.4.6 жынысты анықтау теориясын сипаттау;

9.2.4.7 жынысты анықтау кезінде хромосомалардың рөлін түсіндіретін сызба жасау

1

1

45

Адам қан топтарының тұқымқуалау заңдылықтары. Резус-фактор.

9.2.4.8 адамның қан тобының тұқымқуалауын және қан топтарын анықтау механизмін түсіндіру

1

46

Адам генетикасы. Адамның тұқымқуалау белгілерін зерттеу әдістері. Адамның генетикалық ауруларының алдын алу.

9.2.4.9 адам генетикасын зерттеудің негізгі әдістерін сипаттау;

1

47

Модельдеу №6 "Адамның генеалогиялық шежіре ағашын құру".

9.2.4.10 шежіре сызбасын құру

1

48

Өнімділікті арттыратын заманауи ауыл шаруашылық технологиялары.

Өнімділігі жоғары ауыл шаруашылықты жүргізудің жаңа баламалы жолдары.

9.2.4.11 мәдени өсімдіктердің өнімділігін арттыру үшін заманауи ауылшаруашылық технологияларды қолданылуын зерттеу

1

49

Микробиология және биотехнология

Биотехнологиялық үдерістін жалпы сызбасы және биотехнологияда алынатын өнімдері (медицинада, өнеркәсіпте және ауылшаруашылықта).

9.4.3.1 инсулин өндіру мысалында биотехнологиялық үдерістің жалпы сызбасын сипаттау;

1

БЖБ №9

50

Инсулин өндірісі.

9.4.3.2 биотехнологияда өндірілетін өнімдерге мысал келтіру

1

51

ТЖБ

1

ТЖБ №3

52

Жыныс генетикасы. Жынысты анықтаудың генетикалық механизмі. Жыныспен тіркесіп тұқымқуалау. Гемофилия және дальтонизм

(қайталау)

9.2.4.6 жынысты анықтау теориясын сипаттау;

9.2.4.7 жынысты анықтау кезінде хромосомалардың рөлін түсіндіретін сызба жасау

1

4-тоқсан

53

Көбею

Адамның жыныс жүйесінің құрылымы мен қызметі.

9.2.1.1 адамның жыныс жүйесінің құрылысын сипаттау

1

54

Екінші реттік жыныстық белгілер. Ұлдар мен қыздардың жыныстық жетілуі. Биологиялық және әлеуметтік жетілу.

9.2.1.2 жыныстық жетілу кезеңіндегі екінші реттік жыныстық белгілердің дамуын сипаттау

1

55

Менструалдық цикл: менструалдық циклындағы эстроген мен прогестерон гормондарының маңызы.

9.2.1.3 менструалдық цикл мен экстроген және прогестеронның маңызын сипаттау

1

56

Контрацепция түрлері.

9.2.1.4-контрацепцияның түрлерін және жыныстық жолмен таралатын аурулардың салдары мен алдын алу шараларын түсіндіру

1

57

Жыныстық жолмен берілетін аурулар: жүре пайда болған иммундық дефицитiнiң синдромы (ЖИТС), сифилис, гонорея, гепатит В,С. Алдын алу шаралары.

1

БЖБ №10

58

Өсу және даму

Құрсақта даму. Ұрықтық дамудың алғашқы кезеңдері. Ұрықтың қалыптасуы мен дамуы.

9.2.3.1 ұрықтың дамуындағы плацентаның маңызын түсіндіру;

9.2.3.2 эмбрион мен ұрықтың дамуын салыстыру

1

59

Шылым шегу, есірткі мен ішімдіктің адам ұрығының дамуына тигізетін әсері

9.2.3.3 адам ұрығының дамуына шылым шегу, алкоголь мен басқа есірткілер әсерінің салдарын түсіндіру

1

БЖБ №11

60

Эволюциялық даму

Жердегі тіршіліктің пайда болуы кезеңдері.

9.2.5.7 Жердегі тіршіліктің даму-ының негізгі кезеңдерін оқып білу

1

61

Эволюциялық ұғымдардың қалыптасуы және дамуы.

9.2.5.1 К. Линней мен Ж.Б. Ламарк еңбектерінің негізгі қағидаларын оқып зерттеу;

1

62

Ч.Дарвиннің эволюциялық ілімінің негізгі қағидалары. Эволюцияның қазіргі заман теориясының пайда болуы.

9.2.5.2 эволюция ілімінің қалыптасуындағы. Ч.Дарвин еңбектерінің ролін түсіндіру

1

63

Эволюцияның қозғаушы күштері. Табиғи сұрыпталу нәтижесіндегі бейімделушілік. Эволюциялық үдерістегі өзгергіштіктің (мутация-лық, комбинтивтік) рөлі.

9.2.5.3 эволюцияның қозғаушы күштерін сипаттау;

1

64

Табиғи сұрыпталу, оның түрлері (қозғаушы және тұрақтандырушы). Тіршілік үшін күрес (түрішілік, түраралық). Модельдеу №7 "Бейімделгіштікті табиғи сұрыпталу нәтижесі ретінде зерттеу (көбелек)".

9.2.5.4 ағзалардың бейімделудегі табиғи сұрыпталудың рөлін сипаттау

1

65

"Түр" ұғымының анықтамасы. Түрдің құрылымы. Түр критерийлері.

9.2.5.5 түрдің құрылымы мен критерийлерін сипаттау

1

БЖБ №12

66

"Түр түзілу" ұғымы. Түр түзілудің тәсілдері мен механизмдері.

9.2.5.6 түр түзілу үдерісін түсіндіру

1

67

ТЖБ

1

ТЖБ №4

68

Эволюциялық ұғымдардың қалыптасуы және дамуы. Ч.Дарвиннің эволюциялық ілімінің негізгі қағидалары. Эволюцияның қазіргі заман теориясының пайда болуы. (қайталау)

9.2.5.1 К. Линней мен Ж.Б. Ламарк еңбектерінің негізгі қағидаларын оқып зерттеу;

9.2.5.2 эволюция ілімінің қалыптасуындағы. Ч.Дарвин еңбектерінің ролін түсіндіру

1

Сынып

1-тоқсан

2-тоқсан

3-тоқсан

4-тоқсан

7-сынып

3

3

3

3

Сынып

Зертханалық жұмыс

Модельдеу

7сынып

14

4